Электронный каталог

89
Б 66
Битенова, Ү.
    Несіпбек Дәутайұлы әлемі [Текст] / Ү. Битенова // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 4 желтоқсан. - №232. - Б. 16.
ББК 89

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
эссе -- Несіпбек Дәутайұлы -- Қазаншының еркі бар, қайдан құлақ шығарса -- шығарма -- Кісі иесі» атты көркем әңгіме -- «Тағдыр», «Қанқызыл жалқын», «Құмға қашқан құйын», «Көгілдір көйлекті келіншек», «Өнеш, Комбинатор, алжапқыш», «Архитектор», «Айғыр­кісі», «Мәкеңдер, Малсекеңдер, заман», «Мінез», «Тілал­шақ», «Батыр» деген әңгімелер мен «Ақкүшік», «Алтын балық» -- повесть -- мазмұн
Аннотация: Оқып отырған әңгімең уақытың қанша тығыз болса да магнитше тартып бас алғызбайды. «Ол ашаршылық дендегелі адамды адам жеп жатыр дегенді естіген. Әуелі сенбеп еді. Құлжаны атып алғаннан кейін мән-жай білмек болып, етектегі ауылға түскен. Сонда... Шағын ауылдың адамдары­ аштан қатып қалыпты. Кенет ауылдан сәл аулақта алба-жұлба бір топтың лапылдаған отты шыр айналып жүргеніне көзі түсіп, қайнап жатқан қазан ернеуінен баланың білегін байқап қалған». Осы тұсына келгенде онсыз да түршіге бастаған денең қорқыныштан құрсауланып, тұла бойыңды ­мазасыз үрей билейді. «Аман қалғыларың келсе, тастаңдар баланы, – деді соңындағы қаба сақалды өңкиген. Қырылдаған үніне ырыл ма, соған ұқсас жексұрын бірдеңе араласқан». Кенжеғазы мен оның сәбиін арқасына таңып алған әйеліне ілесіп, артынан жақындап келіп қалған әлгі аш бөрідей адамжегіштерден жанталаса қаша жөнелгің келеді. Бірақ әбден шаршап талған аяқтарың ілгері басудың орнына кейін кетіп жатқандай жандалбаса күй кешесің. Түсіңіз шығар. Әдетте жайсыз жатып, бастырылығып ұйықтаған адам осындай түстен шошып оянады емес пе? Бір сәт осы ойыңа иланып, басыңды көтеріп, жан-жағыңа қарайсың. Жоқ! Түсің емес екен. Үуһх!. Ояусың. Есіңді жиған соң қолыңа кітап ұстап отырғаның еске түседі. Қасыңда Кенжеғазының отбасы жоқ. Олар мына кітаптың ішінде. Кітап ішіндегі әңгімеде әлгі аштықтан әлсіреп жыртқышқа айналған адам еместермен арпалысып жүр. Ендеше, сенікі не жорық?
Держатели документа:
БҚУ

89
Д 80
Дүйсенғазы, С.
    Қара өлеңге дес бермеген Мұрат Мөңкеұлының айтыскерлік шеберлігі [Текст] / С. Дүйсенғазы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 4 желтоқсан. - №234. - Б. 13.
ББК 89

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
өлең -- Халел Досмұхамедұлы -- Мұрат Мөңкеұлы -- Ақынның шығармашылығы -- академик Бауыржан Омаров
Аннотация: Мұрат Мөңкеұлының біз қараған жазба деректерде жеті айтысы ғана бар. Айтыс ауызша таралатын өнер болғандықтан кейбір айтыстары бізге жетпеген болуы да мүмкін. Мәселен, Бәленей мен Қалнияз, Шолпан ақындармен сөз таластырғаны деректерде болғанымен мәтіні сақталмаған. Кейбір мәліметтерде алты айтысы бар делінген. Оның төртеуі бір қайырыммен, яғни Мұраттың қарсыласын алғашқы кезекте сөзден тоқтатуымен аяқталады. Осы жеті айтысының өзінен-ақ оның заманында алдына жан салмаған өлең жүйрігі, айтыстың абаданы болғаны көрінеді. Мұрат Мөңкеұлын алғаш зерттеген Халел Досмұхамедұлы: «Мұрат бала күнінен-ақ өлең айта бастаған. Он бестен асқан соң той-тобырда өлең айтуды мүсе етпей, заманындағы айтқыштардың барлығын айтысып, жеңген. Айтысқа өте шебер болған. Мұраттың өмірінде айтыстан жеңілген орны болмаған. Айтыстың көбі Мұраттың жігіт күнінде болған», деп жазады.
Держатели документа:
БҚУ