Электронный каталог

63
А 95
Ахметова М.Ж.
    Повседневная жизнь женщин в советском Казахстане (1970-1990гг.): историографический анализ [Текст] / Ахметова М.Ж. // ULY DALA MURASY. - 2026. - №1. - Б. 70-82
ББК 63

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
әйелдер тарихы -- әйелдер -- күнделікті өмір -- Қазақстан -- тарихнама -- гендер -- әлеуметтік трансформация -- тұрмыс
Аннотация: Бұл жұмыс 1970–1990 жылдар аралығындағы Қазақстандағы әйелдердің күнделікті өмірін тарихнамалық тұрғыдан талдауға арналған. Негізгі назар әйелдер тұрмысының тарихи зерттеулерден тыс қалу мәселесіне аударылған. Жұмыстың негізгі мақсаты — дәстүрлі тарихи нарративтерде тиісті деңгейде көрініс таппаған әйелдер өмірінің аспектілерін анықтау және талдау. Бұл тарихи ғылымда әйелдер тәжірибесінің жеткіліксіз көрсетілу мәселесін айқындайды. Зерттеу әдістемесі тарихнамалық талдауға, кешенді тәсілге және гендерлік тарих әдістеріне негізделген. Мерзімді баспасөз бен естеліктерді сыни тұрғыдан талдауға ерекше көңіл бөлінеді, бұл ресми дискурс пен әйелдердің шынайы өмірлік стратегияларын салыстыруға мүмкіндік береді. Ғылыми жаңалығы 1980–1990 жылдар тоғысында отандық ғылымдағы тұжырымдамалық бетбұрысты анықтау болып табылады, бұл кезеңде әйел мемлекеттік қамқорлық нысаны ретінде қарастырылудан шығып, тарихтың белсенді субъектісіне айналады. Ғылыми айналымға әйелдер кәсіпкерлігі мен тұрмысы туралы деректер тарихи зерттеу нысаны ретінде енгізіледі. Зерттеу нәтижесінде ХХ ғасырдың соңындағы дереккөздер базасының әлеуеті антропологиялық тәсілді кеңейту арқылы ұлттық тарихтағы «ақтаңдақтардың» орнын толтыруға мүмкіндік беретіні дәлелденді. Жұмыс қазіргі қазақстандық қоғамдағы әйелдердің әлеуметтік мәртебесінің эволюциясы мен мәдени сабақтастығын түсінуге үлес қосады.
Держатели документа:
ЗКУ

74.266.3
И 85
Исабек, М. Қ.
    Репрессияланған əйелдер тарихын оқытудың ғылыми-педагогикалық моделі (Оңтүстік Қазақстан мысалында) [Текст] / М. Қ. Исабек, Г. Д. Сугирбаева, Г. Ж. Орынбасарова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 62-74
ББК 74.266.3

Рубрики: Тарихты оқыту әдістемесі

   Методика преподавания истории

Кл.слова (ненормированные):
репрессия -- əдістеме -- педагогика -- модель -- тарих -- Оңтүстік Қазақстан -- ғылым -- оқыту -- əйелдер тарихы
Аннотация: Мақалада репрессияланған əйелдер тарихын оқытудағы ғылыми-педагогикалық модельдің мақсаты, құрылымы жəне ғылыми негізіне талдау жасалады. Репрессия тарихы, саяси қудалауға ұшыраған əйелдердің тағдыры Оңтүстік Қазақстан өңірі мысалында қарастырылады. Негізгі дереккөз ретінде өңірлік архив, музей деректері, саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия материалдары мен жекелеген зерттеушілердің еңбектері қарастырылған. Зерттеудің негізгі өзектілігі мектепте тарих пəнінен репрессияланған əйелдер тарихын оқытуда оқушылардың тарихи санасын, танымдық белсенділігін жəне зерттеушілік қабілетін арттырудың моделін ұсыну, тəжірибеден өткізу. Бұл модель негізінде репрессияланған əйелдердің өмір жолы мен қоғамдағы орнын, қайраткерлік қызметін оқушыларға оқу бағдарламасына кіріктіру арқылы жүзеге асырылады. Зерттеу барысында тарихи деректерді іріктеу, оларды тарих пəні бойынша оқу бағдарламасына кіріктіру жəне тиімді оқыту əдістері ұсынылады. Ғылыми-педагогикалық модель білім алушылардың сыни ойлауын дамытуға, тарихи фактілерді талдауға бағытталған. Мақалада тарихи-деректік, тарихи-салыстырмалы, интерактивті оқыту əдістері мен жалпығылыми модельдеу əдісі тиімді қолданылған. Аталған əдістерді кешенді түрде қолдану репрессияланған əйелдер тарихын оқытудың ғылыми-педагогикалық моделін құруға мүмкіндік береді. Ұсынылған модель тарихты оқытуда жаңа əдіс-тəсілдерді енгізуге мүмкіндік беріп, репрессияланған əйелдер тағдырын терең түсінуге жағдай жасайды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сугирбаева, Г.Д.
Орынбасарова, Г.Ж.

63.3(5Қаз)
К 12
Қайыркен, Т. З.
    XIV-XVI ғасырлардағы Ойрат-Моңғол қатынастары жəне ойраттардың батысқа жылжуы [Текст] / Т. З. Қайыркен // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 186-199
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Ойраттар -- Шыңғыс ұрпақтары -- Шығыс моңғолдар -- Мин əулеті -- Батула -- Тоған -- Есен -- Аюшыдара -- Елбе хан -- ойрат тайпалары -- қоныстанған жерлері -- Даян хан -- Анда хан -- батысқа көшу
Аннотация: Ойрат тарихы қазақ тарихын зерттеудің қосымша дереккөзі ретінде айырықша маңызға ие. Əсіресе, XV-XVIII ғасырлар аясындағы қазақ тарихын зерттеушілер үшін, сол кезеңге тəн ойрат тарихын бірлікте қарастыру талап етіледі. Өйткені бұл кезде қазақ жəне ойрат халықтарының тарихында алма-кезек туындап жататын оқиғалар бір-біріне айырықша əсер етіп отырды. Мақалада ойраттардың Шығыс Моңғол тайпаларымен болған байланысы — Батула, Тоған жəне Есен тайшалар кезіндегі ойраттар мен Шығыс Моңғол ақсүйектерінің арасындағы билік тартысы, мемлекет басқару істері, Мин əулетімен байланыс, территориялық жəне этникалық тартыстар жан-жақтылы қарастырылады. Сондай-ақ, ойраттардың шығу тегі, түпкі Отаны, Шыңғыс əулетімен байланысы, Шығыс моңғолдардан ажырап батысқа кету себебі, Темір мемлекетімен, Моғолстанмен жəне Қазақ хандығымен байланысы зерттелген. XV ғасырдың бірінші жартысында ойрат Есен тайшаның билігі тек ойраттарға ғана емес, солтүстікте қырғыздарға, Шығыс Түркістан шегіндегі ұйғырларға, Ганьсу өлкесі мен Хэси дəлізіне, шығыста джурджиттер мен Кореяға дейін жетті. Бірақ Есен өлгеннен кейін, ойраттар өздерінің тарихтағы жауынгерлік дəстүрінен айырылып, 150 жыл бойы бейбіт жағдайда өздерімен өздері іштей нығаю, кемелдену кезін бастан өткізді. Бұл кезде олар Шығыс моңғолдармен болған текетіресте жеңіліске ұшырады. Нəтижесінде олардың басым бөлігі батысқа беттеді. Олардың Тянь-Шаньның солтүстігіндегі ұлан-байтақ қонысқа жаппай қоныс тебуі XVI ғасырдың екінші жартысында ғана мүмкін болды.??Мақалада осынау аса ауқымды өзгерістерге назар аудару арқылы ойраттардың қазақ хандығымен көрші елге айналуына дейінгі тарихи жағдаяттар кеңінен зерттеп-зерделенген.??
Держатели документа:
ЗКУ