Электронный каталог

82
С 11
Сұлтанғалиева, Р. Б.
    Әңгімежанрын талдаудың ғылыми мәселелері [Текст] / Р. Б. Сұлтанғалиева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 185-188.
ББК 82

Рубрики: Филология

Кл.слова (ненормированные):
әңгіме жанры -- көркемдік құрылымы -- жанрлық ерекшеліктер -- бейнелеу тәсілдері -- заманауи қазақ әңгімесінің моделі -- ресурстар -- әдіс-тәсілдер
Аннотация: Мақалада әңгіменің жанрлық ерекшеліктерін айқындау және классикалық әңгіме жанрындағы оқиғаның баяндау тәсілі, композициялық-сюжеттік құрылысы, кейіпкерлер жүйесі, өмір шындығын қамту, адам мінезін ашу мүмкіндіктерін, қаламгердің бейнелеу тәсілдерін саралау және модерндік, постмодерндік бағыттағы әңгіме жанрындағы жаңашыл ізденістерді айқындау, заманауи қазақ әңгімесінің моделін көрсету мақсатына сай жүргізілген сабақ үлгісі талданады. Әңгіменің жанрлық ерекшеліктерін ғылыми теориялық зерттеу еңбектеріндегі ғылыми талдаулар мен көркем шығарманың мәтінін толыққанды жан-жақты талдау арқылы классикалық әңгіме жанрындағы оқиғаның баяндау тәсілі, композициялық- сюжеттік құрылысы, кейіпкерлер жүйесі, өмір шындығын қамту, адам мінезін ашу мүмкіндіктерін, қаламгердің бейнелеу тәсілдері ашылады және модерндік, постмодерндік бағыттағы әңгіме жанрындағы жаңашыл ізденістер сараланады, заманауи қазақ әдебиетіндегі әңгіме жанрының басты ерекшеліктері айқындалып, сабақ барысында қолданылған әдіс-тәсілдер мен ресурстарға сипаттама беріледі.
Держатели документа:
ЗКУ

83
С 11
Сұлтанғалиева, Р. Б.
    Мемуарлық прозадағы шығармашыл тұлғаның көркем бейнесі: ой әлемі және портреттер типологиясы [Текст] / Р. Б. Сұлтанғалиева, А. Т. Ибатолла // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 107-119.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
проза -- мемуар -- автобиография -- мемуар -- роман -- күнделік -- естелік мемуар
Аннотация: Зерттеудің мақсаты – қазақ әдебиетіндегі мемуар жанрының ерекшеліктерін айқындау, мемуарлық шығармаларды зерделеу, шығармалардың тілі мен табиғатына тоқталу. Мемуар жанрында жазылған шығармалардың баяндау бірлігін талдау, көркем бірлік тұрғысынан зерделеу. Бұл мақалада қазақ әдебиетіндегі мемуарлық жанрдың табиғаты туралы сөз қозғалады. Қазақ әдебиетінде мемуарлық жанр ерте дами бастады. Өз алдына бөлек жанр ретінде өзіндік типологиясымен ерекшеленетін бұл жанрдың тарихы өте ертеден, Орхон-Енисей жазбаларынан бастау алған. Мақалада мемуарлық жанрдың формалары мен жазылу түрлеріне қарай талдау жасалады. Мемуарлық жанрдың түрлеріне естелік, автобиография, естелік мемуар, хат, күнделіктер жатады. Автордың баяндауына қарай мемуарлық жанрдың ерекшеліктерін байқауға болады. Кейбір шығармаларда үзік-үзік естеліктер жазылса, ал кейбіреуінде балалық шағынан бастап автор өзі тоқтаған өмірінің кезеңіне дейін жазады. Өмірінің соңына дейін жазу не жазбауды автор өзі шешеді. Өмірінің белгілі бір кезеңіне дейін жазуды жөн көруі де мүмкін. Мемуарлық шығармалар арқылы біз сол замандағы халық мұраты мен ұлт тағдырын, халық үнін ести аламыз. Тарих жалпылама жазылатын болса, мемуарда біз жеке бір тұлғаның өзіндік ойы мен өзіне аян шындығын білеміз. Мемуар жанры жалаң баяндаудан тұрмайды. Олай болса, оқырманды еліктіре алмас еді. Баяндау шеберлігі, образды жасау тәсілдері, характерді ашатын диалогтар құруы, мінездеме мен портреттерді жазу жолдары ерекше рөл ойнайды. Мемуарлық шығармалардың ішіндегі М.Мағауин, Ә.Нұршайықов, Қ.Жұмаділов сынды жазушылардың романдарындағы шығармашыл тұлғаның бейнесі талқыланады. Аталған авторлардың өзіндік қолтаңбалары мен жазу стильдері айқындалады. Шығармаларға арқау болған өмір шындығы мен көркемдік ізденістері, автор мен кейіпкер өзара байланысы танылады. Мемуарлық жанр мен тарихи романдардың аражігі айқындалады. Мемуарлық шығармада тарихты берудің, шындықты жеткізудің көркемдік тәсілдері, автордың қалай жүзеге асырғандығы жайлы сөз болады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибатолла, А.Т.

83.7
Д 15

    Дала ойшылы Абай қарасөздерінің философиялық-танымдық астарына бойласақ... [Текст] / А. С. Қыдыршаев, Д. Т. Махутова, А. Б. Мұқадес [и др.] // Өркен. - 2025. - 27 тамыз. - №7. - Б. 3.
ББК 83.7

Рубрики: Риторика

Кл.слова (ненормированные):
Абай -- қарасөздер -- философия -- Абайдың ойлы поэзиясы
Аннотация: Абайдың қарасөз жанрындағы философиялық толғаулары - өмірге өзінше қарау, адамның тіршіліктегі позициясын айқындау. Абайдың ойлы поэзиясы - этикалық бағдар мен тағылым биігі. Абайға керегі - адам, адамның рухани болмысы мен адамгершілік нысанасы. Кемеңгер Абайдың поэтикасы адаммен қауышу, адам мен адамның жүрек жалғастырған татулығын арттыру. Абай халқын оянуға, жан тірлігіне, қалғымайтын намысқа, үздіксіз рухани еңбекке шақырады. Осы арнаның өзегі ретінде бірер қарасөздерінің философиялық-танымдық астарына бойлап көрелік
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Қыдыршаев, А.С.
Махутова, Д.Т.
Мұқадес, А.Б.
Досқалиева, Б.А.
Ғайса, Ж.А.

83
М 91
Мустафина, М. Ә.
    Айтыс – тәлім тәрбие мектебі [Текст] / М. Ә. Мустафина, Қ. Х. Смағұлова, Р. Ж. Каримбаева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 134-137.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
айтыс жанры -- мұра -- айтыс өнері -- Қазақ ауыз әдебиеті -- Айтыс өнері -- ақындар
Аннотация: Қазақ халқында ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін қалыптасқан ауызша әдебиеттің поэтикалық жанры - айтыс өнерінің көптеген шеберлері бар. Айтыс жанры-қазақ өнерінің бай мұраларының бірі. Сондықтан айтыстар мен айтыскерлер туралы деректер мен мәліметтер зерттеушілердің назарынан тыс қалмады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Смағұлова, Қ.Х.
Каримбаева, Р.Ж.

83
А 34
Ажкеева, Г. А.
    М.Мағауиннің «Шақан-шері» романындағы отаршылдыққа қарсылық: эстетикалық танымның көркемдік шешім табуы [Текст] / Г. А. Ажкеева, Л. Т. Ақболатова // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 139-143.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
романы жанры -- экологиялық проблема -- рухани экология -- символ -- ұлттық тақырып -- М.Мағауин -- Шақан-шері
Аннотация: Мақалада жазушы М.Мағауиннің «Шақан-Шері» романын мектепте оқытудың әдіснамалық негіздері талданады. Көркем туындының көркемдік эстетикалық танымын оқушыларға меңгертудегі мұғалімдердің ескеру тиіс мәтіндік детальдарға мән беріп талданады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ақболатова, Л.Т.

83.3
О-13
Обаева, Г. С.
    Қазақ-татар тарихи прозасындағы ұлттық тарихи сана жəне тəуелсіздік идеясы [Текст] / Г. С. Обаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 137-150.
ББК 83.3

Рубрики: История казахской литературы

Кл.слова (ненормированные):
тарихи роман -- Ілияс Есенберлин -- Нурихан Фаттах -- қазақ-татар əдеби байланыстары -- тарихи сана -- мифопоэтика -- фольклорлық дəстүр -- этникалық тамыр -- көркемдік жүйе -- романтикалық пафос -- тарихи дерек -- ұлттық идея -- түркілік дүниетаным
Аннотация: Бұл мақалада қазақ жəне татар тарихи романдарының поэтикалық табиғаты салыстырмалы тұрғыдан талданады. Зерттеу Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы мен Нурихан Фаттахтың «Еділ өзені ағады», «Ысқырық жебелер» секілді тарихи шығармаларына негізделді. Екі автордың да шығармашылығында ұлттық тарихи сананы жаңғырту, этникалық бастауларды көркем пайымдау жəне тəуелсіздік идеясының көрініс табуы ортақ бағыт ретінде қарастырылады. Мақалада фольклорлық-мифологиялық материалдардың тарихи прозаға ену ерекшеліктері, деректілік пен романтикалық пафостың арақатынасы, тарихи кеңістік пен уақытты бейнелеу тəсілдері сараланды. Сондай-ақ қазақ-татар əдеби байланыстарындағы типологиялық жақындықтар, тарихи деректердің көркем қиялмен үйлесуі жəне ұлттық рухани құндылықтардың көркемдік трансформациясы көрсетілді. Зерттеу тақырыбының өзектілігі аталған жазушылардың шығармалары ұлттық тарихтың көне кезеңдерін көркем пайымдаудағы ортақ бағыттарды, фольклорлық-мифологиялық дəстүрдің көркемдік трансформациясын, тарихи шындық пен романтикалық қиялдың синтезін айқын танытады. Халықтың арман- мұраты, тəуелсіздік идеясы, этникалық тамыр, рухани сабақтастық секілді мəселелер екі романистикада да негізгі идеялық өзекке айналған. Зерттеу нəтижелері екі халықтың тарихи роман жанрындағы ортақ көркемдік модельдерді қалыптастырғанын жəне түркілік тарихи жадты жаңғыртуда маңызды рөл атқарғанын айқындайды.
Держатели документа:
ЗКУ

83(5каз)
С 89
Сұлтанғалиева, Р. Б.
    Жазушы драматургиясындағы жаңашыл ізденістер [Текст] / Р. Б. Сұлтанғалиева // Qazaq adebieti. - 2026. - №20. 22 мамыр. - Б. 7
ББК 83(5каз)

Рубрики: әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Жазушы -- жаңашыл ізденістер -- Сұлтанәлі Балғабаев -- Драматургия -- Қазақ сөз өнері -- Жүсіпбек Аймауытов -- Сәкен Сейфуллин -- Мұхтар Әуезов -- Бейімбет Майлин -- Сағыныш пен елес
Аннотация: Драматургтің өзіндік ерекшелігі деп те осы қырын айтуға болады. Еліміз егемендік алған жылдан бері театр репертуарындағы тарихи қойылымдар, драма, трагедия, комедия жанры ерекше дамып келеді. Сол жеткен жетістіктердің арасында Сұлтанәлі Балғабаевтың алар орны зор.
Держатели документа:
БҚУ