Электронный каталог

63.3(5Қаз)
К 12
Қайыркен, Т. З.
    XIV-XVI ғасырлардағы Ойрат-Моңғол қатынастары жəне ойраттардың батысқа жылжуы [Текст] / Т. З. Қайыркен // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 186-199
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Ойраттар -- Шыңғыс ұрпақтары -- Шығыс моңғолдар -- Мин əулеті -- Батула -- Тоған -- Есен -- Аюшыдара -- Елбе хан -- ойрат тайпалары -- қоныстанған жерлері -- Даян хан -- Анда хан -- батысқа көшу
Аннотация: Ойрат тарихы қазақ тарихын зерттеудің қосымша дереккөзі ретінде айырықша маңызға ие. Əсіресе, XV-XVIII ғасырлар аясындағы қазақ тарихын зерттеушілер үшін, сол кезеңге тəн ойрат тарихын бірлікте қарастыру талап етіледі. Өйткені бұл кезде қазақ жəне ойрат халықтарының тарихында алма-кезек туындап жататын оқиғалар бір-біріне айырықша əсер етіп отырды. Мақалада ойраттардың Шығыс Моңғол тайпаларымен болған байланысы — Батула, Тоған жəне Есен тайшалар кезіндегі ойраттар мен Шығыс Моңғол ақсүйектерінің арасындағы билік тартысы, мемлекет басқару істері, Мин əулетімен байланыс, территориялық жəне этникалық тартыстар жан-жақтылы қарастырылады. Сондай-ақ, ойраттардың шығу тегі, түпкі Отаны, Шыңғыс əулетімен байланысы, Шығыс моңғолдардан ажырап батысқа кету себебі, Темір мемлекетімен, Моғолстанмен жəне Қазақ хандығымен байланысы зерттелген. XV ғасырдың бірінші жартысында ойрат Есен тайшаның билігі тек ойраттарға ғана емес, солтүстікте қырғыздарға, Шығыс Түркістан шегіндегі ұйғырларға, Ганьсу өлкесі мен Хэси дəлізіне, шығыста джурджиттер мен Кореяға дейін жетті. Бірақ Есен өлгеннен кейін, ойраттар өздерінің тарихтағы жауынгерлік дəстүрінен айырылып, 150 жыл бойы бейбіт жағдайда өздерімен өздері іштей нығаю, кемелдену кезін бастан өткізді. Бұл кезде олар Шығыс моңғолдармен болған текетіресте жеңіліске ұшырады. Нəтижесінде олардың басым бөлігі батысқа беттеді. Олардың Тянь-Шаньның солтүстігіндегі ұлан-байтақ қонысқа жаппай қоныс тебуі XVI ғасырдың екінші жартысында ғана мүмкін болды.??Мақалада осынау аса ауқымды өзгерістерге назар аудару арқылы ойраттардың қазақ хандығымен көрші елге айналуына дейінгі тарихи жағдаяттар кеңінен зерттеп-зерделенген.??
Держатели документа:
ЗКУ

75.81(5Каз)
Л 38
Левыкин, С. В.
    Построение фундаментальных основ и разработка принципиальной схемы развития степного агротуризма и научного туризма в Западно-Казахстанской области [Текст] / С. В. Левыкин, А. А. Чибилев, Г. В. Казачков // Вестник ЗКУ. - 2026. - №2. - С. 265-274
ББК 75.81(5Каз)

Рубрики: Туризм в Республике Казахстан

Кл.слова (ненормированные):
агротуризм -- вторичный степь -- животноводства -- степеведческий туризм -- экосистема -- туристические ресурсы -- природные объекты -- природные ландшафты -- степные экосистемы -- целинные степи -- экологический туризм -- особо охраняемые природные территории
Аннотация: Выполнено обобщение собранных данных по природным, культурно-историческим и иным объектам перспективным для развития туризма в ЗКО и в сопредельных районах Оренбургской области. Сделано принципиальное заключение: в основном, ранее предложенные объекты так или иначе не являются зональными степными, а приннадлежат к интразональным, азональным и экстразональным элементам ландшафтов. Наиболе популярны среди исследователей возвышенности, горы, меловые горы, шиханы, холмы, увалы, лесные колки, водные объекты, река Урал, р. Утва, Хобда, Чаган, озёра, прежде всего Шалкар, и др. Выделены наиболее интересные и популярные природные объекты ЗКО, такие как гора Ичка, Миргородские меловые горы, река Урал с её поймой и урёмами, оз. Аралсор, Рын-пески, Оз. Шалкар и ряд других объектов перспективных для развития туризма. Актуализация данных о состоянии массивов целинных и вторичных степей как перспективных объектов мониторинга, туризма и развития ООПТ
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Чибилев, А.А.
Казачков, Г.В.

28.080(5Қаз)
Б 34

    Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
ББК 28.080(5Қаз)

Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.

82 (5Қаз)
Ж 11
Әлиман, Ж.
    Аққу кейіпті ақын [Текст] / Ж. Әлиман // Egemen Qazaqstan. - 2026. - 26 тамыз . - №160. - Б. . 9.
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: фольклор

   фольклористика

Кл.слова (ненормированные):
марфуға айтқожина -- ақын -- жазушы -- өлең -- шығармалар
Аннотация: Қазақ әдебиетіне із салған ақын-жазушы әйелдер аз емес. Солардың арасынан кімді атар едіңіз дегенде, бір-бір биікке айналған айтулы есімдер ішінен шоқтығы биігі – ақын Марфуға Айтқожина екеніне ешкімнің таласы жоқ. Кейінгі жарты ғасырдан астам уақыт төңірегінде қазақ халқымен бірге жасап келе жатқан өнер иесінің есімі ел құлағына сіңісті, сана-сезіміне орнықты демеске қоймайды.
Держатели документа:
БҚУ

81 (5Қаз)
У 14
Уәлиұлы, Н.
    Ұлттық жазудың атасы [Текст] / Н. Уәлиұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №168. - 5 қыркүйек. - Б. . 1-5
ББК 81 (5Қаз)

Рубрики: Лингвистика

   Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
ахмет байтұрсынұлы -- әліпби -- жазба тілі -- халықтық тіл -- графикалық жүйе -- мақал-мәтелдер -- тұрмыс-салт жырлары -- тұңғыш фонолог
Аннотация: ХХ ғасыр басында қазақ жазуына реформа жасаушылардың алдында негізінен мынадай басты міндеттерді шешу күн тәртібінде тұрды: қазақ жазу-сызуы қай әліпбиді қолдану керек? Графикалық жүйенің мазмұн межесі түркі жазба тіліне тән архаикалық элементтерді, қарлұқ, оғыз-қыпшақ (қыпшақ-оғыз), таза қыпшақтық, қазақтық белгілерден тұратын құры­лым­дық жүйені белгілеуі керек пе, әлде бірыңғай таза халықтық тілдің (сөйлеу тілін) жүйесін тірек етуге тиіс пе? Жазу жүйесі жалпы халық­тық тілдің құрылымын арқау етсе, қай әліпбиге (араб әліппесі, әлде орыс әліпбиіне) негізделуге тиіс? Тілдегі фонемалардың құрамы дұрыс анықтала ма?
Держатели документа:
БҚУ

83 (5Қаз)
Г 21
Гарденги, Т.
    Жад пен ұмытшақтық арасындағы шекара [Текст] / Т. Гарденги // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №171. - 10 қыркүйек. - Б. . 9.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Рақымжан Отарбаев -- бас романы -- ноэль -- михаил герасимов -- философиялық толғаулар
Аннотация: Рақымжан Отарбаевтың «Бас» (орысша аудармасында «И был я подобием твоим...» («Мен де сендей болғанмын») романы әдебиеттегі ең бір мәңгілік тақырыптардың бірі – тарих пен тарихи жад арасындағы байланысты тарқатады. Дегенмен, автор бұл тақырыпқа дәстүрлі тарихи романның сүрлеуімен келмей, белгілі бір дәуірді қайта жаңғыртуға немесе ұлы тұлғаларды дәріптеуге ұмтылмайды, керісінше: «Тарихты дәлме-дәл қайта қалпына келтіру мүмкін бе?», деген нақты сұрақтан бастайды.
Держатели документа:
БҚУ

83 (5Қаз)
Л 11
Құрманқұлов, Б.
    Шынайылықты мұрат еткен қаламгер [Текст] / Б. Құрманқұлов // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №172. - 9 қыркүйек. - Б. . 9.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
бақтығұл ойшыбаев -- шұғыла жас жазушылар жинағы -- алыстан көрінген от повесі -- жазушы баспасы -- ленин жолы газеті -- қадыр мырза әлі -- фариза оңғарсынова -- сәбит доспанов -- жанат ойшыбаева -- бейімбет майлин -- ғабдол сланов -- саттар ерубаев -- мұқан иманжанов -- сәуірбек бақбергенов -- шерхан мұртаза -- сейдахмет бердіқұлов -- балғабек қыдырбекұлы
Аннотация: Ел әдебиетінде журналистік қызмет пен жазушылықты қатар алып жүргендер аз болған жоқ. Солардың бірі – ұзақ жыл аудандық газетте еңбек етіп, редакторлық жұмыстың қым-қуыт тіршілігі арасында көркем шығармадан да қол үзбеген Бақтығұл Ойшыбаев. Ол КСРО Жазушылар одағына 1975 жылы қабылданды. Бұл кезде қаламгердің әңгімелері «Шұғыла» жас жазушылар жинағына еніп, «Жазушы» баспасынан «Алыстан көрінген от» повесі жарық көріп үлгерген еді.
Держатели документа:
БҚУ

77 (5Қаз)
Б 68

    Білім жүйесіндегі заманауи тәсілдер [Текст] // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - 161. - 27 тамыз. - Б. . 1.
ББК 77 (5Қаз)

Рубрики: мәдени және бос уақытты өткізу шаралары

   Культурно-досуговая деятельность

Кл.слова (ненормированные):
білім болашағы көрмесі -- тамыз конференциясы -- іс-шара саласын дамыту -- талдау орталығы -- робототехника
Аннотация: Мемлекет басышысы Қасым-Жомарт Тоқаев "Білім болашағы" көрмесін аралап көрді. Республикалық тамыз конференциясы аясындағы іс-шара саланы дамытудың заманауи тәсілдеріне арналған.
Держатели документа:
БҚУ

82 (5Қаз)
Т 48
Тілепбергенұлы , С.
    Құнанабай ма, Имамбай ма? [Текст] / С. Тілепбергенұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №161. - 27 тамыз . - Б. . 9.
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклор

Кл.слова (ненормированные):
абай -- құнанбай өскенбайұлы -- фотосурет -- басылым -- әлкей марғұлан -- манаш қозыбаев -- әлеуметтік желілер -- ақын туған орта мақаласы
Аннотация: Ел арасында хакім Абайдың әкесі Құнанбай Өскенбайұлының бейнесі делінетін бірнеше фотосурет бар. Соның ішінде кітаптарда, басылымдарда, әлеуметтік желілерде жиі жарияланатыны осы сурет. Бұл суретті «Жұлдыз» журналының 1982 жылғы №4 санындағы «Ақын туған орта» деген мақаласында Әлкей Марғұлан жариялаған. Этнограф ғалым суреттегі адамдарды Құнанбай Өскенбайұлы мен әйелі Нұрғаным деп көрсеткен болатын.
Держатели документа:
БҚУ

83.3(5Каз)
Д 17
Данаев, И.
    Чистота природы - чистота души [Текст] / И. Данаев // Казахстанская правда. - 2026. - 3 октября. - №188. - С. 10
ББК 83.3(5Каз)

Рубрики: Литература Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Куаныш Жиенбай -- литература Казахстана -- казахская литература -- творчество Куаныша Жиенбая -- проза -- экологическая проблематика -- Аральское море -- Есть рай и на Земле -- природа и человек -- экоцентрический гуманизм
Аннотация: Экологическая проблематика занимает центральное место в творчестве известного писателя Куаныша Жиенбая
Держатели документа:
ЗКУ