Электронный каталог


 

Choice of metadata Статьи

Page 4, Results: 95

Report on unfulfilled requests: 0

85.1(5каз)
Б 59

Бидаулет, Б. Т.
    Заманауи зергерлік бұйымдардағы стильденген элементтерді дәріптеу [Текст] / Б. Т. Бидаулет // Қазақстан жоғары мектебі. - 2019. - №2. - Б. 121-125
ББК 85.1(5каз)

Рубрики: Изобразительное искусство и архитектура

Кл.слова (ненормированные):
зергерлік өнер -- мәдениет -- сәндік бұйым -- ұлттық сана-сезім -- өрнек
Аннотация: Қазақ халқының дүниеге көзқарасы мен материалдық мәдениетінің маңызды бір бөлігі болып келетін зергерлік өнер ұлттық өнердің көркем шығармашылығы мен өзіндік ой-өрнегі десе де болады. Қазақстан аумағында ежелден жасалып келген әшекейлік зергерлік өнердің басқа халықтардың зергерлік бұйымдарынан ерекшелігі көркем пішіні мен оның ой-өрнегінде. Қазақстан аумағындағы көне қорымдардан табылған қола дәуіріне жататын түрлі зергерлік әшекейлер кейінгі қазақы құйма зергерлік зергерлермен пішіні мен өрнектері жағынан ұқсастық тапқан. Әйелдердің жас кезінен тағынатын зергерлік әшекейлік бұйымдар түрлі символикалық таңба түріндегі оюлары мен жиектеріне түскен өрнектерімен маңызды деректер береді. Зергерлік әшекейлі бұйымдардың аумақтық жергілікті жеріне байланысты жасалу технологиясы мен бұйымдарға сәнділік беретін ою-өрнектің түрлері әртүрлі болып келеді. Сондықтан қазақ дәстүрлі ою-өрнегінің зергерлік өнердегі ролі айқын.
Держатели документа:
ЗКГУ

Бидаулет, Б.Т. Заманауи зергерлік бұйымдардағы стильденген элементтерді дәріптеу [Текст] / Б. Т. Бидаулет // Қазақстан жоғары мектебі. - 2019. - №2.- Б.121-125

31.

Бидаулет, Б.Т. Заманауи зергерлік бұйымдардағы стильденген элементтерді дәріптеу [Текст] / Б. Т. Бидаулет // Қазақстан жоғары мектебі. - 2019. - №2.- Б.121-125


85.1(5каз)
Б 59

Бидаулет, Б. Т.
    Заманауи зергерлік бұйымдардағы стильденген элементтерді дәріптеу [Текст] / Б. Т. Бидаулет // Қазақстан жоғары мектебі. - 2019. - №2. - Б. 121-125
ББК 85.1(5каз)

Рубрики: Изобразительное искусство и архитектура

Кл.слова (ненормированные):
зергерлік өнер -- мәдениет -- сәндік бұйым -- ұлттық сана-сезім -- өрнек
Аннотация: Қазақ халқының дүниеге көзқарасы мен материалдық мәдениетінің маңызды бір бөлігі болып келетін зергерлік өнер ұлттық өнердің көркем шығармашылығы мен өзіндік ой-өрнегі десе де болады. Қазақстан аумағында ежелден жасалып келген әшекейлік зергерлік өнердің басқа халықтардың зергерлік бұйымдарынан ерекшелігі көркем пішіні мен оның ой-өрнегінде. Қазақстан аумағындағы көне қорымдардан табылған қола дәуіріне жататын түрлі зергерлік әшекейлер кейінгі қазақы құйма зергерлік зергерлермен пішіні мен өрнектері жағынан ұқсастық тапқан. Әйелдердің жас кезінен тағынатын зергерлік әшекейлік бұйымдар түрлі символикалық таңба түріндегі оюлары мен жиектеріне түскен өрнектерімен маңызды деректер береді. Зергерлік әшекейлі бұйымдардың аумақтық жергілікті жеріне байланысты жасалу технологиясы мен бұйымдарға сәнділік беретін ою-өрнектің түрлері әртүрлі болып келеді. Сондықтан қазақ дәстүрлі ою-өрнегінің зергерлік өнердегі ролі айқын.
Держатели документа:
ЗКГУ

60.56
С 95

Сыдықназаров, М.
    Қазақстан жастарының еңбек миграциясы: қазіргі жағдайы мен перспективалары [Текст] / М. Сыдықназаров // Казахстан Спектр. - 2019. - №1. - Б. 25-37
ББК 60.56

Рубрики: Социология сфер общественной жизни

Кл.слова (ненормированные):
көші-қон -- жастар -- Қазақстан -- халықтың аумақтық қозғалысы -- білім -- ұтқырлық
Аннотация: Қазақстандық жастарға байланысты көші-қон процестері қарастырылады. Тұрақты, гүлденген ел ретінде Қазақстан ерікті көші-қонмен бетпе-бет келеді. Қазақстандағы жастардың білім беру және еңбек көші-қонын зерттеу кезінде миграция үрдісіне ерекше назар аударылды. Қазақстандағы жастардың көші-қон көңіл-күйі, "Жастар" ғылыми-зерттеу орталығының 2017 жылы жасаған әлеуметтанулық зерттеулерінің деректеріне негізделген. Көші-қон ниеттеріне және көшіп-қону мінез-құлқының ажырамас бөлігі ретінде әрекет етуге назар аудару, қозғалысқа ындаландыру ретінде әрекет етеді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Қаржаубай, Ж.
Қаржаубай , А.

Сыдықназаров, М. Қазақстан жастарының еңбек миграциясы: қазіргі жағдайы мен перспективалары [Текст] / М. Сыдықназаров // Казахстан Спектр. - 2019. - №1.- Б.25-37

32.

Сыдықназаров, М. Қазақстан жастарының еңбек миграциясы: қазіргі жағдайы мен перспективалары [Текст] / М. Сыдықназаров // Казахстан Спектр. - 2019. - №1.- Б.25-37


60.56
С 95

Сыдықназаров, М.
    Қазақстан жастарының еңбек миграциясы: қазіргі жағдайы мен перспективалары [Текст] / М. Сыдықназаров // Казахстан Спектр. - 2019. - №1. - Б. 25-37
ББК 60.56

Рубрики: Социология сфер общественной жизни

Кл.слова (ненормированные):
көші-қон -- жастар -- Қазақстан -- халықтың аумақтық қозғалысы -- білім -- ұтқырлық
Аннотация: Қазақстандық жастарға байланысты көші-қон процестері қарастырылады. Тұрақты, гүлденген ел ретінде Қазақстан ерікті көші-қонмен бетпе-бет келеді. Қазақстандағы жастардың білім беру және еңбек көші-қонын зерттеу кезінде миграция үрдісіне ерекше назар аударылды. Қазақстандағы жастардың көші-қон көңіл-күйі, "Жастар" ғылыми-зерттеу орталығының 2017 жылы жасаған әлеуметтанулық зерттеулерінің деректеріне негізделген. Көші-қон ниеттеріне және көшіп-қону мінез-құлқының ажырамас бөлігі ретінде әрекет етуге назар аудару, қозғалысқа ындаландыру ретінде әрекет етеді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Қаржаубай, Ж.
Қаржаубай , А.

63.3(5каз)
К 11

Кәрібаев, Б.
    Керей хан және оның өмір сүрген кезеңі [Текст] / Б. Кәрібаев // TURKISTAN. - 2019. - 5 қыркүйек. - №35. - Б. . 6.
ББК 63.3(5каз)

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан аумағы -- мемлекеттік тарих -- саяси құрылым -- отандық тарих пен әлемдік тарих -- қазақ хандығы -- үш мың жылдық -- мемлекет -- Керей хан
Аннотация: Қазақстан аумағындағы мемлекеттілік тарихы үш мың жылдықдәуірді басынан өткергені белгілі. Осы дәуірде аумақта жиырмадан аса саяси құрылымдар өмір сүріп, отандық тарих пен әлемдік тарихта өз іздерін қалдырды. Солардың ішінде Қазақ хандығының алар орны ерекше. Уақыт жағынан алғанда Қазақ хандығы - үш мың жылдық тарихы бар мемлекеттіліктің кейінгі орта ғасырдағы көрінісі болса, этникалық тұрғыдан алғанда, ол - ұлттық сипаттағы мемлекет болды.
Держатели документа:
БҚМУ

Кәрібаев, Б. Керей хан және оның өмір сүрген кезеңі [Текст] / Б. Кәрібаев // TURKISTAN. - 2019. - 5 қыркүйек. - №35.- Б. 6.

33.

Кәрібаев, Б. Керей хан және оның өмір сүрген кезеңі [Текст] / Б. Кәрібаев // TURKISTAN. - 2019. - 5 қыркүйек. - №35.- Б. 6.


63.3(5каз)
К 11

Кәрібаев, Б.
    Керей хан және оның өмір сүрген кезеңі [Текст] / Б. Кәрібаев // TURKISTAN. - 2019. - 5 қыркүйек. - №35. - Б. . 6.
ББК 63.3(5каз)

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан аумағы -- мемлекеттік тарих -- саяси құрылым -- отандық тарих пен әлемдік тарих -- қазақ хандығы -- үш мың жылдық -- мемлекет -- Керей хан
Аннотация: Қазақстан аумағындағы мемлекеттілік тарихы үш мың жылдықдәуірді басынан өткергені белгілі. Осы дәуірде аумақта жиырмадан аса саяси құрылымдар өмір сүріп, отандық тарих пен әлемдік тарихта өз іздерін қалдырды. Солардың ішінде Қазақ хандығының алар орны ерекше. Уақыт жағынан алғанда Қазақ хандығы - үш мың жылдық тарихы бар мемлекеттіліктің кейінгі орта ғасырдағы көрінісі болса, этникалық тұрғыдан алғанда, ол - ұлттық сипаттағы мемлекет болды.
Держатели документа:
БҚМУ

65.9(2Рос)-1
Д 71

Дошан , А. С.
    Ауылдық жасыл туризм дамуының келешегі [Текст] / А. С. Дошан // ҚР ҰҒА баяндамалары . - 2018. - №3. - Б. 55-60
ББК 65.9(2Рос)-1

Рубрики: Экономическая политика

Кл.слова (ненормированные):
жасыл туризм -- ауыл шаруашылығы -- тұрақты даму -- әлеует -- келешек
Аннотация: Авторлардың ойы бойынша, орналасқан аумағына қарай жасыл туризм ауыл аймақтарының, өнеркәсіптік қызмет пен экономикалық аумақтың дамуында тигізетін үлесіне қарамастан, ол өз алдына оның өркендеуіне қажет тұрақты тұрғындардың ағымын қамтамасыз ете алмайды. Алайда Ақмола облысының ауыл аумағындағы тұрғындары үшін жасалып жатқан әлеуметтік-экономикалық үрдістердің оңтайлы өсімі байқауда. Ол жағдай тек саяхатшылардың келуі үшін ғана емес, тұрғылықты халықтың қолайлы өмір сүруі үшін жасалып отыр. СОнымен бірге ауылдық жасыл туризмнің негізгі қызметкөрсету тенденциялары мен саяхатшыларды орналастыруға арналған орындардың даму көрсеткіші зерттелді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Рей , Ю.И.
Саябаев, К.М.

Дошан , А.С. Ауылдық жасыл туризм дамуының келешегі [Текст] / А. С. Дошан // ҚР ҰҒА баяндамалары . - 2018. - №3.- Б.55-60

34.

Дошан , А.С. Ауылдық жасыл туризм дамуының келешегі [Текст] / А. С. Дошан // ҚР ҰҒА баяндамалары . - 2018. - №3.- Б.55-60


65.9(2Рос)-1
Д 71

Дошан , А. С.
    Ауылдық жасыл туризм дамуының келешегі [Текст] / А. С. Дошан // ҚР ҰҒА баяндамалары . - 2018. - №3. - Б. 55-60
ББК 65.9(2Рос)-1

Рубрики: Экономическая политика

Кл.слова (ненормированные):
жасыл туризм -- ауыл шаруашылығы -- тұрақты даму -- әлеует -- келешек
Аннотация: Авторлардың ойы бойынша, орналасқан аумағына қарай жасыл туризм ауыл аймақтарының, өнеркәсіптік қызмет пен экономикалық аумақтың дамуында тигізетін үлесіне қарамастан, ол өз алдына оның өркендеуіне қажет тұрақты тұрғындардың ағымын қамтамасыз ете алмайды. Алайда Ақмола облысының ауыл аумағындағы тұрғындары үшін жасалып жатқан әлеуметтік-экономикалық үрдістердің оңтайлы өсімі байқауда. Ол жағдай тек саяхатшылардың келуі үшін ғана емес, тұрғылықты халықтың қолайлы өмір сүруі үшін жасалып отыр. СОнымен бірге ауылдық жасыл туризмнің негізгі қызметкөрсету тенденциялары мен саяхатшыларды орналастыруға арналған орындардың даму көрсеткіші зерттелді.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Рей , Ю.И.
Саябаев, К.М.

66
Ж 27


    Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі. Президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауынан [Текст] // ANA TILI. - 2020. - №35.- 3-9 қыркүйек. - Б. 1, 4-5
ББК 66

Рубрики: Саясат

Кл.слова (ненормированные):
Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі -- Президент жолдауы -- Мемлекеттік басқарудың жаңа үлгісі -- Жаңа жағдайдағы экономикалық даму -- Теңгерімді аумақтық даму -- азаматтардың әлеуметтік әл - ауқаты - басты басымдық -- Денсаулық сақтау саласын дамыту -- Әділетті мемлекет азаматтардың мүддесін қорғау жолында -- Экология және биологиялық әркелкілікті қорғау -- Цифрландыру -- Азаматтардың мемлекетті басқару ісіне қатысуы -- Ұлттың жаңа болмысы
Аннотация: Мақалада "Жаңа жағдайдағы Қазақстан : іс - қимыл кезеңі" Президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауы берілген.
Держатели документа:
БҚУ

Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі. Президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауынан [Текст] // ANA TILI. - 2020. - №35.- 3-9 қыркүйек.- Б.1, 4-5

35.

Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі. Президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауынан [Текст] // ANA TILI. - 2020. - №35.- 3-9 қыркүйек.- Б.1, 4-5


66
Ж 27


    Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі. Президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауынан [Текст] // ANA TILI. - 2020. - №35.- 3-9 қыркүйек. - Б. 1, 4-5
ББК 66

Рубрики: Саясат

Кл.слова (ненормированные):
Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі -- Президент жолдауы -- Мемлекеттік басқарудың жаңа үлгісі -- Жаңа жағдайдағы экономикалық даму -- Теңгерімді аумақтық даму -- азаматтардың әлеуметтік әл - ауқаты - басты басымдық -- Денсаулық сақтау саласын дамыту -- Әділетті мемлекет азаматтардың мүддесін қорғау жолында -- Экология және биологиялық әркелкілікті қорғау -- Цифрландыру -- Азаматтардың мемлекетті басқару ісіне қатысуы -- Ұлттың жаңа болмысы
Аннотация: Мақалада "Жаңа жағдайдағы Қазақстан : іс - қимыл кезеңі" Президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына жолдауы берілген.
Держатели документа:
БҚУ

63
К 21

Кәрібаев, Б.
    Алтын Орда тарихының беймәлім беттері. (Басы) [Текст] / Б. Кәрібаев // Егемен Қазақстан. - 2020. - №181. - Б. 13
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Алтын Орда -- тарихы -- ислам діні -- этникалық -- Берке хан -- Батый хан -- Жошы хан -- Сартақ -- Ноғай -- Тоқтай хан -- сарай
Аннотация: Мақала үш ғасырға жуық Еуразия құрлығының басым бөлігінде өмір сүріп, сол аумақтағы көптеген халықтардың тарихы мен мәдениетінде , олардың мемлекеттілігі тарихында терең із қалдырған Алтын Орда империясының тарихы туралы.
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚУ

Кәрібаев, Б. Алтын Орда тарихының беймәлім беттері. (Басы) [Текст] / Б. Кәрібаев // Егемен Қазақстан. - Нұр-Сұлтан, 2020. - №181.- Б.13

36.

Кәрібаев, Б. Алтын Орда тарихының беймәлім беттері. (Басы) [Текст] / Б. Кәрібаев // Егемен Қазақстан. - Нұр-Сұлтан, 2020. - №181.- Б.13


63
К 21

Кәрібаев, Б.
    Алтын Орда тарихының беймәлім беттері. (Басы) [Текст] / Б. Кәрібаев // Егемен Қазақстан. - 2020. - №181. - Б. 13
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Алтын Орда -- тарихы -- ислам діні -- этникалық -- Берке хан -- Батый хан -- Жошы хан -- Сартақ -- Ноғай -- Тоқтай хан -- сарай
Аннотация: Мақала үш ғасырға жуық Еуразия құрлығының басым бөлігінде өмір сүріп, сол аумақтағы көптеген халықтардың тарихы мен мәдениетінде , олардың мемлекеттілігі тарихында терең із қалдырған Алтын Орда империясының тарихы туралы.
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚУ

28.89
И 50

Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ

Иманқұл , Ж. Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4.- Б76-93

37.

Иманқұл , Ж. Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4.- Б76-93


28.89
И 50

Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ

65
Ж 12


    Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі [Текст] // Жайық үні. - 2020. - №34.- 3 қыркүйек. - Б. 1-7
ББК 65

Рубрики: ЭКОНОМИКА

Кл.слова (ненормированные):
Мемлекет басшысы -- Қасым - Жомарт Тоқаев -- Жолдау -- Жаңа жағдайдағы Қазақстан:іс - қимыл кезеңі -- Мемлекет басқарудың жаңа үлгісі -- Экономикалық даму -- Теңгерімді аумақтық даму -- Сапалы білім -- Денсаулық сақтау саласын дамыту -- Цифрландыру -- Ұлттың жаңа болмысы
Аннотация: Мақалада Мемлекет басшысы Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. "Жаңа жағдайдағы Қазақсатн: іс - қимыл кезеңі"
Держатели документа:
БҚУ

Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі [Текст] // Жайық үні. - 2020. - №34.- 3 қыркүйек.- Б.1-7

38.

Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі [Текст] // Жайық үні. - 2020. - №34.- 3 қыркүйек.- Б.1-7


65
Ж 12


    Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс - қимыл кезеңі [Текст] // Жайық үні. - 2020. - №34.- 3 қыркүйек. - Б. 1-7
ББК 65

Рубрики: ЭКОНОМИКА

Кл.слова (ненормированные):
Мемлекет басшысы -- Қасым - Жомарт Тоқаев -- Жолдау -- Жаңа жағдайдағы Қазақстан:іс - қимыл кезеңі -- Мемлекет басқарудың жаңа үлгісі -- Экономикалық даму -- Теңгерімді аумақтық даму -- Сапалы білім -- Денсаулық сақтау саласын дамыту -- Цифрландыру -- Ұлттың жаңа болмысы
Аннотация: Мақалада Мемлекет басшысы Қасым - Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. "Жаңа жағдайдағы Қазақсатн: іс - қимыл кезеңі"
Держатели документа:
БҚУ

66(5каз)
К 14


    Қазаққа осынау ұлан - ғайыр аумақты сырттан ешкім сыйға тартқан жоқ [Текст] // Qazaq adebieti. - 2021. - №1.- 15 қаңтар. - Б. 2
ББК 66(5каз)

Рубрики: Саясат

Кл.слова (ненормированные):
Президент -- Қасым - Жомарт Тоқаев -- Мақала -- Тәуелсіздік бәрінен қымбат -- Тәуелсіздікке 30 жыл -- Әділетті мемлекет -- тарихымыз тереңде -- Ақиқат айтылуы қажет -- Байтақ жер
Аннотация: Мақалада президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың " Тәуелсіздік бәрінен қымбат" атты мақаласы халықтың жүрегіне жақын, көптің көңілін толқытып жүрген шетін мәселелерді қозғап, ой толғайтын келелі істерге бастайтын пікірі берілген.
Держатели документа:
БҚУ

Қазаққа осынау ұлан - ғайыр аумақты сырттан ешкім сыйға тартқан жоқ [Текст] // Qazaq adebieti. - 2021. - №1.- 15 қаңтар.- Б.2

39.

Қазаққа осынау ұлан - ғайыр аумақты сырттан ешкім сыйға тартқан жоқ [Текст] // Qazaq adebieti. - 2021. - №1.- 15 қаңтар.- Б.2


66(5каз)
К 14


    Қазаққа осынау ұлан - ғайыр аумақты сырттан ешкім сыйға тартқан жоқ [Текст] // Qazaq adebieti. - 2021. - №1.- 15 қаңтар. - Б. 2
ББК 66(5каз)

Рубрики: Саясат

Кл.слова (ненормированные):
Президент -- Қасым - Жомарт Тоқаев -- Мақала -- Тәуелсіздік бәрінен қымбат -- Тәуелсіздікке 30 жыл -- Әділетті мемлекет -- тарихымыз тереңде -- Ақиқат айтылуы қажет -- Байтақ жер
Аннотация: Мақалада президент Қасым - Жомарт Тоқаевтың " Тәуелсіздік бәрінен қымбат" атты мақаласы халықтың жүрегіне жақын, көптің көңілін толқытып жүрген шетін мәселелерді қозғап, ой толғайтын келелі істерге бастайтын пікірі берілген.
Держатели документа:
БҚУ

20.1
С 32

Серікқызы, Э.
    БҰҰ назарында - қоршаған ортаға қамқорлық. [Текст] / Э. Серікқызы // Егемен Қазақстан . - 2021. - №25.- 5 ақпан. - Б. 13
ББК 20.1

Рубрики: Табиғатты қорғау

Кл.слова (ненормированные):
биологиялық алуандылық -- жануарлар -- өсімдіктер -- экожүйе -- биолуандылықты сақтау -- орман -- табиғи аумақтар -- Қорғалжын -- Алакөл қорықтары -- Ырғыз-Торғай табиғи резерваты -- "Алтын -Емел" ұлттық паркі -- Ақжайық -- Алтын дала -- экономика -- флора -- фауна
Аннотация: Биологиялық алуандылықты сақтау мен тиімді пайдаланудың ұзақ мерзімді жоспары қажеттігін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына арнаған Жолдауында атап өткен болатын. Жуырда ҚазақтанБҰҰ-ның "Биоалуандылықты сақтаудың 10 жылдығы " бастамасын қорытындылады. Мақалада о сы орайда Қазақстандағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды сақтау туралы айтылған.
Держатели документа:
БҚУ

Серікқызы, Э. БҰҰ назарында - қоршаған ортаға қамқорлық. [Текст] / Э. Серікқызы // Егемен Қазақстан . - 2021. - №25.- 5 ақпан.- Б.13

40.

Серікқызы, Э. БҰҰ назарында - қоршаған ортаға қамқорлық. [Текст] / Э. Серікқызы // Егемен Қазақстан . - 2021. - №25.- 5 ақпан.- Б.13


20.1
С 32

Серікқызы, Э.
    БҰҰ назарында - қоршаған ортаға қамқорлық. [Текст] / Э. Серікқызы // Егемен Қазақстан . - 2021. - №25.- 5 ақпан. - Б. 13
ББК 20.1

Рубрики: Табиғатты қорғау

Кл.слова (ненормированные):
биологиялық алуандылық -- жануарлар -- өсімдіктер -- экожүйе -- биолуандылықты сақтау -- орман -- табиғи аумақтар -- Қорғалжын -- Алакөл қорықтары -- Ырғыз-Торғай табиғи резерваты -- "Алтын -Емел" ұлттық паркі -- Ақжайық -- Алтын дала -- экономика -- флора -- фауна
Аннотация: Биологиялық алуандылықты сақтау мен тиімді пайдаланудың ұзақ мерзімді жоспары қажеттігін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына арнаған Жолдауында атап өткен болатын. Жуырда ҚазақтанБҰҰ-ның "Биоалуандылықты сақтаудың 10 жылдығы " бастамасын қорытындылады. Мақалада о сы орайда Қазақстандағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды сақтау туралы айтылған.
Держатели документа:
БҚУ

Page 4, Results: 95

 

All acquisitions for 
Or select a month