Электронный каталог

85
А 37
Айтқалиева, Қ. Д.
    Тарихи тұлға - өнер кейіпкері [Электронный ресурс] / Қ.Д. Айтқалиева // Ғарифолла Құрманғалиевтің туғанына 100 жыл толуына арналған «Ғарифолла Құрманғалиевтің музыкалық-педагогикалықмұрасы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары . - 2009. - С. 133-135
ББК 85

Рубрики: Өнер

Кл.слова (ненормированные):
тарихи тұлға -- Әбіровт -- би өнері -- хореография
Аннотация: Ғасырлар қойнауында сыры беймәлім сан алуан жұмбақ дүние адам баласына табиғат тұңғиықтығын еріксіз мойындауға талай мәрте мәжбүр етсе, мына әлемнің «қожасы» болуға ұмтылған тіршілік иелерінің де жер бетіне қалдырған сан жетпес қолтаңбалары бүгінде кімге де болса ақиқат. Өз ұлтының би өнерін дамытуда ұшан-теңіз еңбек еткен қазақ биінің негізін қалаушы, аса көрнекті биші, балетмейстер, ғалым, ұстаз Дәурен Тастанбекұлы Әбіровті ел біледі.
Держатели документа:
БҚМУ

82
П 16
Пангереев, А. Ш.
    Топонимдік фольклордың қалыптасуы және жанрлық ерекшеліктері [Текст] / А. Ш. Пангереев, Ю. Г. Пыхтина // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 142-151
ББК 82

Рубрики: Фольклор

Кл.слова (ненормированные):
фольклор -- топоним -- жанр -- сюжет -- таным -- поэтика -- функция
Аннотация: Мақалада фольклор мен топонимиканың тығыз байланысты екендігі дәлелденеді.Фольклор сюжеттерінен орын алған топонимдік атаулардың танымдық, деректілік, ақпараттық сипаты зерделеніп топонимдік фольклор жанрының қалыптасуы негізделеді. Сонымен бірге топонимдік фольклордың жанрлық түрлері сараланып көрсетіледі. Әрине, топонимика фольклортанудың қасында кенже дамыған сала. Жиналу, зерттелу жұмыстары кенжелеу болғанымен халық санасымен бірге туып, бірге жасасып келе жатырған фольклордың сюжеттерінен о бастан-ақ тұрақты орын алып, алайда ол ерекшелігі еленбей келе жатырған жер-су атауларының да тарихы әріде. Бұл жағынан алғанда ол фольклор құрамында қарастырылуы тиіс. Фольклорлық туындыларда топонимдік атаулардың мол кезігіп отыратындығы, олардың сюжетке әсері, қолданылу ерекшеліктері, кейіпкерлерге қатысы еріксіз назар аудартып, зерттеу нысанасына алуға сұранып тұрған факторлардың бірі болып табылады. Осылайша фольклор үлгілерінің бойынан табылып, өзі де халықтың шығармашылық өнімі түрінде поэтикалық сипатқа, танымдық мәнге ие жер-су атаулары топонимдік фольклор жанрының туып, қалыптасуына негіз бола алады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Пыхтина, Ю.Г.

63
К 95
Құттымұратұлы, Қ.
    Нарыннан көшкен елдің наласы. [Текст] / Қ. Құттымұратұлы // Егемен Қазақстан . - 2022. - №101.-31 мамыр. - Б. 11
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы бҚУ -- Бақтылы Боранбаева -- тарих ғылымдары -- Нарын құмы -- Капустин Яр -- сынақ полигоны -- 70 жыл -- "Капустин Яр" әскери полигоны : қазақ депортациясы " кітабы -- қасіретті оқиға -- жаңақала ауданы
Аннотация: Қазақстанның батыс аймағында миллондаған гектар жер Капустин Яр сынақ полигонына беріліп, Нарын құмындағы елдің еріксіз көшірілгеніне биыл 70 жыл толады. Оралдық тарихшы Бақтылы Боранбаеваның жақында ғана баспадан жарық көрген "Капустин Яр "әскери полигоны: Қазақ депортациясы" кітабы осы бір қасіретті оқиғаға арналған.
Держатели документа:
БҚУ

74.58
Е 70
Ержанова, Ұ. Р.
    Естен кетпес есімдер әлемі [Текст] / Ұ. Р. Ержанова // Ұрпаққа - білім, ұлтқа - қызмет. - 2022. - Б. 53-55.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- Орал педагогикалық институты -- ұстаз -- қазақ тілі -- ауыз əдебиеті -- Ғабдрахим Абуханов -- Атымтай Көшкінбаев -- Мəтжан Тілеужанов -- Калимолла Мырзағалиев -- Мерует Жолдықаирова -- Шəндə Жұмағазиева
Аннотация: Биыл, 2022 жылы, М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің ірге тасының қаланғанына 90 жыл толатыны еске түссе, білім нəрімен сусындатқан қара шаңырақтағы жаны жайсаң, жүрегі дархан ұстаздар бейнесі еріксіз ойға орала береді... Сарыуыз балапан, ауылдан келген аңғал қыз-жігіттерге институттағы атақтары жер жарған ұлағатты ұстаздар қауымы бізді жаңа бір əлемге тап болғандай күй кештірді
Держатели документа:
ЗКУ

74.58
Т 31
Телагисова, Б.
    Ұстаздар династиясы [Текст] / Б. Телагисова // Ұрпаққа - білім, ұлтқа - қызмет. - 2022. - Б. 193-195.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
Фариза Оңғарсынова -- Орал педагогикалық институтына -- Қадірбай Телағысов -- пединститут -- Ұстаз -- Бақыт Телагысова -- Мұғалім -- Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
Аннотация: Ұл-қызын ауыздықтандырған,- деп жырлаған Фариза Оңғарсынованың өлеңін еріксіз еске түсіретін əке аманатының Оралдың педагогикалық институтына байланысты болғанын бүгінгі күні айту – парызым сияқты. Өйткені, өңіріміздегі білімнің қара шаңырағы – біздің əулетіміз үшін қасиетті ұя. Қасиетті дейтінім – əулет атасы, менің əкем Қадірбай Телағысов ұстаздық жолын таңдаған ұрпағына: «Қасиетті ұяның табалдырығын əбден ойланып барып, оң аяқтарыңмен аттаңдар, ол ұядан ұшқанда адамзатты арманымен қауыштыратын мамандықты алып шығатындарыңды əрдайым еске ұстаңдар» - дегенді шегелеп айтатын. Ойлап отырсам, əкенің сол аманатының талабы үлкен, жауапкершілігі жоғары екен! Яғни, бұл білім ордасына келгенде жүрек қалауы мен кəсібіңнің қадір-қасиетін ұғынып, ар алдындағы міндетін сезініп келу керек» - дегені екен ғой...
Держатели документа:
ЗКУ

63
Б 82
Боранбаева, Б.
    Жетусайға еріксіз көшірілгендер тағдыры [Текст] / Б. Боранбаева // Өркен. - 2023. - 31 тамыз. - №7. - Б. 6-7.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ депортация -- Капустин Яр -- əскери полигоны -- Жаңақала ауданының -- архив қорлары -- тарих -- Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы
Аннотация: Ел тəуелсіздігі арқасында отандық тарихшыларға шығармашылық еркіндік тиді. Еліміздегі жабық архив қорлары ашылып, ұлттық тарихымызды жаңа көзқарас тұрғысынан пайымдауға жол ашылды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылы 24 қарашадағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы» Жарлығы бұл мүмкіндіктің аясын одан əрі кеңейте түсті. Батыс Қазақстан облыстық архив қорындағы тың деректер негізінде осы жолдардың авторы «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» атты монографиялық ғылыми еңбек жариялады. (Боранбаева Б.С. «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» – Орал: «Полиграфсервис», 2022. – 268- б.). Бұл кітаптың негізінде «AQJAYIQ» телеарнасының белгілі жорналшысы Г.Тілеубаева «Ойрандалған Орда: қазақ депортациясы» атты тарихи-танымдық фильм түсірді. Сөйтіп, ұлт тарихының ақтаңдақ беттерін толықтыруға үлкен үлес қосылды.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Б 82
Боранбаева, Б.
    Жетісайға еріксіз көшірілгендер тағдыры [Текст] / Б. Боранбаева // Орал өңірі. - 2023. - 3 тамыз. - №62. - Б. 12-13.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Боранбаева Б.С -- отандық тарихшылар
Аннотация: Ел тəуелсіздігі арқасында отандық тарихшыларға шығармашылық еркіндік тиді. Еліміздегі жабық архив қорлары ашылып, ұлттық тарихымызды жаңа көзқарас тұрғысынан пайымдауға жол ашылды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылы 24 қарашадағы «Саяси-қуғын сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы» Жарлығы бұл мүмкіндіктің аясын одан əрі кеңейте түсті. Батыс Қазақстан облыстық архив қорындағы тың деректер негізінде осы жолдардың авторы «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» атты монографиялық ғылыми еңбек жариялады. (Боранбаева Б.С. «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» – Орал: «Полиграфсервис», 2022. – 268-б.). Бұл кітаптың негізінде «AQJAYIQ» телеарнасының белгілі жорналшысы Г. Тілеубаева «Ойрандалған Орда: қазақ депортациясы» атты тарихи-танымдық фильм түсірді. Сөйтіп, ұлт тарихының ақтаңдақ беттерін толықтыруға үлкен үлес қосылды.
Держатели документа:
ЗКУ

83
М 91
Мүтиев, З.
    Ақындық әлем, азаматтық әуен [Текст] / З. Мүтиев // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. -24 тамыз. - №164. - Б. 12.
ББК 83

Рубрики: әдебиеттану

MeSH-не главная:

Кл.слова (ненормированные):
Ақұштап Бақтыгереева -- ақын -- қазақ поэзиясы -- «Әділет», «Ауылға хат», «Адрессіз бала», «Ішкіш әйел», «Ерлікті көзбен көрген күн» -- лирика
Аннотация: Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, қазақ поэзиясының көрнекті өкілі Ақұштап Бақтыгереева жырламаған, толғамаған тақырып жоққа тән. Оның ақындық миссиясындағы бірінші ерекшелік – ел мен жер, қоғамның, халықтың жайы алдыңғы орынға шығады. Өзі өмір сүріп отырған қоғамның беталысына, даму жағдаятына ақын сын көзімен қарап, пайымын білдіріп отырады. Ақұштап ақындығының айбарлы тұсы да осы. Мәселен, «Әділет», «Ауылға хат», «Адрессіз бала», «Ішкіш әйел», «Ерлікті көзбен көрген күн» (ақын Жұбан Молдағалиев рухына), «Бүркіт пен қарға» (ертегі ізімен), «Көк дөненнің кісінеуі (ақын Қадыр Мырзалиев рухына), «Сөйлейді өктемдерді ығыстырып» (Шерхан Мұртазаға), т.б. өлең-жырларында қазақ ұлты мен жұртының жаратылысына тән мінез-құлық, ұлттық характер, адами һәм имани қасиеттер оқырманын еріксіз баурайды.
Держатели документа:
БҚУ

28
Ш 12

    Шаңның таралу аймағы және оның жасөспірімдерге әсері [Текст] / С. М. Кабаева, А. Н. Сейтқазы, Р. Т. Орымбай, А. Б. Есбулат // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 181-184.
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
биология -- санитарлық – гигиеналық талаптар -- компьютерлік ойындар -- денсаулық -- физиология -- компьютерлік ойындар -- Компьютерлік клубтар -- микроскопия -- Үй жануарлар -- микрофлора -- микроб -- Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы
Аннотация: Мақала түйіні, жарық көздерінің нәтижесінде немесе компьютерлік ойындар алаңына қойылатын санитарлық – гигиеналық талаптар орындалуы керек. Себебі бала біздің болашағымыз, олардың денсаулықтарының мықты қажырлы болуына бізді қоршаған ортадағы түрлі факторлар әсер етеді. Мысалы қоршаған ортадағы ауаның ластығы, тамақтың құнарлылығының төмен болуы, құнарлы сапалы өнімнің бағасының жоғары болуы, тұтынушы халыққа қол жетімсіз болуы және көзге, көз жанарына әсер ететін өткір жарық, әр түрлі қанық түстер, баланы еріксіз шақыратын компьютерлік ойындардың көптеп ашылуы бәсекелестікті тудырып, балалардың уақытының басым көпшілігі сонда өтуіне себепші болады. Бала тек психологиялық түрде емес физиологиялық тұрғыда да зардап шегеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кабаева, С.М.
Сейтқазы, А. Н.
Орымбай, Р.Т.
Есбулат, А.Б.

63.3(5Каз)
Х 17

    Халықтардың Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы [Текст] / М. А. Ибрагимов, С. С. Исмаилов, А. А. Айтмухамбетов, Т. Т. Жандаулетов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 289-303.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Халық -- депортация -- қуғын-сүргін -- Орталық Қазақстан -- география -- бейімделу -- құқық -- кавказ -- неміс халқы -- мұрағат -- еңбек
Аннотация: Көрсетілген мақалада XX ғасырдың 30-50-жылдарындағы Кеңестік биліктің жаппай халықтарды Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы қарастырылған. Мақаланы жазу кезінде үлкен қызығушылық танытып, отандық жəне шетелдік ғалымдар мен зерттеушілердің ғылыми еңбектері қолданылып талдау жасалды. Зерттеу барысында қуғынға ұшыраған халықтардың географиялық орналасуы, əлеуметтік-құқықтық жағдайы, олардың жергілікті жерге бейімделуі талданып, тақырыптың негізгі өзектілігіне негізделді. Сондай-ақ тарихи деректерді сипаттау жəне талдау мақсатында материалдарды кезеңдерге бөлу тəсілдері қолданылды. Зерттеу жұмысының мақсаты – депортация тақырыбындағы материалдармен танысып, арнайы жер аударылған халықтардың тағдыры, бейімделуін, қолданылған материалдарға талдау жасау. Арнайы қоныстанушылар бұл – Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен күштеп көшірілген əртүрлі ұлт өкілдері болатын. Қазақстан аумағына қоныс аударғандардың саны туралы деректердің жүйесіздігі, халықты есепке алу əдістерінің жетілмегендігі немесе мүлде болмауы – Қазақстан аумағына нақты қанша адам келгенін анықтауға мүмкіндік бермейді. Жаппай депортациялар өңірдің демографиялық жағдайын өзгертіп қана қоймай, экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени өмірдің барлық дерлік саласына əсер етті. Қазақстан жері еріксіз түрде əртүрлі халықтар үшін түрмеге айналды. Мақалада бұл зерттеуге терең талдау жасалды. Бұл еңбек отандық тарих мəселелеріне қызығушылық танытатын кең ауқымды зерттеушілерге бағыт береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибрагимов, М.А.
Исмаилов, С.С.
Айтмухамбетов, А.А.
Жандаулетов, Т.Т.