Электронный каталог

28
Т 40
Тилеубаева, Ж. С.
    Сары тат ауруына (puccinia striiformis f.sp.tritici) коммерциялық күздік жұмсақ бидай сорттарының төзімділігін анықтау [Текст] / Ж. С. Тилеубаева, Э. М. Иманова, Л. Е. Ануарова // Әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің хабаршысы=Вестник Казахского Национального университета им. Аль- Фараби. - 2015. - №2/2(44).- (экология сериясы). - Б. 761-765
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
сары тат -- бидай сорттары
Аннотация: Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығысында сары тат (Puccinia striiformis West. f.sp.tritici) күздік бидай өсірілетін егістік аймақтарында өте кеңінен таралған. Бидай сорттарының сары татпен зақымдануы егін түсімінің кемуіне және дән сапасының төмендеуіне әкеледі. Ауру салдарынан өсімдік бойы,сабағының жуандығы, масақ ұзындығы қысқарады және масақтағы масақша саны,дән саны,дән салмағы кемиді. Бидай сорттарының сары татпен зақымдануы егін түсімінің кеуіне және дән сапасының төмендеуіне әкеледі. Сары тат ауруымен күресудің ең тиімді жолы төзімді бидай сорттарын өндіріске ендіру болып саналады. Алайда, сорттарды өндірісте ұзақ уақыт пайдалану,оларға сәйкес вирулентті жаңа патотиптердің пайда болуына, төзімді гендердің тиімділігінің төмендеуіне әкеледі, аурудың кең таралуына мқмкіндік береді. Мақалада күздік жұмсақ бидай сорттарының сары татқа төзімділігі зерттелінген.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ
Доп.точки доступа:
Иманова, Э.М.
Ануарова, Л.Е.

24
Н 34
Наурызбайұлы, О.
    Металдардың жемірілуі және олармен күресу жолдары. [Текст] / О. Наурызбайұлы // Химия мектепте. - 2017. - №4. - Б. 38-41
ББК 24

Рубрики: Химия

Кл.слова (ненормированные):
жемірілу -- темір -- физикалық -- химиялық
Аннотация: Жемірілу туралы түсінік беру, жемірілудің түрлерімен таныстыру, жемірілуді болдырмау үшін қажет жағдайларды жасау.
Держатели документа:
БҚМУ

67
К 94
Құсайын, А.
    Жемқорлықпен күресу азаматтық борышымыз [Текст] / А. Құсайын // Экологический курьер INT.Атамекен kz. - 2018. - №6.-16-31 марта. - Б. 2.
ББК 67

Рубрики: Құқық.

Кл.слова (ненормированные):
жемқорлық -- күрес -- заң -- Алакөл -- ҚР -- тарих -- Назарбаев
Аннотация: Сыбайлас жемқорлықпен күресу Қазақстанның бүгінгі күнгі күрделі мәселесі болып отыр.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.

63
О-63
Оразов., Р. Е.
    Сыздық Сұлтанның Бұқар хандығындағы орыс отаршылдармен жүргізілген соғыстары. [Текст] / Р. Е. Оразов. // Отан тарихы. - 2017. - №3. - Бет. 147-149
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Сыздық -- кенесарұлы -- бұқар -- әмірлігі -- нұрата -- назар -- батыр -- пірәлі -- сарыбұлақ -- отарлау
Аннотация: Мақалада Сыздық Кенесары ұлының Бұқар хандығының сапында орыс отарлауына қарсы күресі, 1866 жылы Черняевтің Жизаққа жасаған жорығында тойтарыс беруі, Сыр бойындағы орыс бекіністеріне партизандық шабуылы мен Сарыбұлақ шайқасында есаул Ончиковтың әсерін қошауға алып 7 мамырдан 9 мамырға дейін үш күн бойы қоршауда сусыз ұстайды.Бұхар әлмірі әскерінің Самарқанд түбінде генерал К.П. кауфман әскерінен жеңілуі, Бұхар әмірінің орыстармен бітімге келуін Сыздық сұлтан сатқындық деп бағалап олармен де күресуге бел буды. Сонымен қатар, Сыздық сұлтанның орыс әскеріне тұтқиылдан шабуыл жасау тактикасы нақты мұрағат деректері негізінде дәйектелген.
Держатели документа:
БҚМУ.

66.3(5каз)
С 11
Сұлтанғалиев, Д.
    Цифрландыру жемқорлыққа қарсы күш [Текст] / Д. Сұлтанғалиев // ORAL ONIRI . - 20 қазан. - 2018. - №121. - Б. 10
ББК 66.3(5каз)

Рубрики: ішкі саясат

Кл.слова (ненормированные):
елбасы -- жолдау -- жер қоры -- мүлік нысандары -- ақпараттық база -- цифрлық қазақстан-2020 -- орал қаласы әкімдігі -- SMART Орал көп функционалды қызмет көрсету орталығы -- zem.kz электрондық порталы
Аннотация: ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2018 жылғы 5 қазандағы " Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру" атты Жолдаудағы "Азаматтар сұранысына бейімделген мемлекеттік аппарат " атты 4-бағытында Елбасы сыбайлас жемқорлықпен белсенді күресуде жер қатынастары мен құрылыс саласындағы бюрократтық рәсімдер жұртшылықты мазалайтын мәселелердің бірі екендігіне тоқталып шықты.
Держатели документа:
БҚМУ

66.3(5каз)
Р 18
Райымбекова , М.
    Әділетті қолдаса, патриоттарға бостандық бергізсін! [Текст] / М. Райымбекова // Аңыз адам . - 16-30 сәуір. - 2019. - №8. - Б. 33.
ББК 66.3(5каз)

Рубрики: Внутренняя политика. Внутреннее положение

Кл.слова (ненормированные):
әділетті қолдаса, патриоттарға бостандық бергізсін -- қоғам қайраткері, журналист Р.Сәрсенбайұлы -- сайлау - 2019 -- Қасым-Жомарт Тоқаев -- аңыз адам
Аннотация: Қасым-Жомарт Тоқаев - кеңестер заманының "өнімі", назарбаевшылдар дәуірінің атқамінері. Компартияның тәртібіне көндіккен, басшы айтса бітті, бас шұғыл орындауға даяр тұратындар санатынан. Міне, билік аренасынан жайлап кетудің бейбіт және залалсыз жолын таңдаған Нұрсұлтан оны бұлжыпай бұлжытпай орындайтын адамды да қателеспей таңдаған. Қожасының ендігі тапсырмасы - президент болу арманына бір қадам қалған қызды құтты орнына қондыру. Халық ашық қарсылық білдіріп, дәмегүлдің үміті үзілерге жетсе, оны басқа жолмен жалғау. Яғни, президенттік сайлауға Қ.Тоқаев түседі де, "жеңіске" жетіп, бір-екі жыл ел басқару қызығын көріп, отбасы баяғыда жекешелендіріп қойғанең жоғарғы лауазымды "мұрагерінің" алақанына салып беру. Қасым-Жомарт президенттіктен өз еркімен кетем деп тұрса, Сенат бастығы Дариға орнын баспағанда кім басады. Конституциямыз солай ғой. Оның үстіне бұл өзі үйреншікті, қалыпты жағдайға айналады. Мұның бәрі әркімнің "әй, сөйтетін шығар-ау" дейтін долбары. Қазақстандағы саясат, өзгеріс демократия заңдылығымен, өркениет дәстүрімен емес, осындай болбармен болып жатқан соң, басқаша түсіну де бекер. Қ.Тоқаев президент болғалы бері тәуір нәрселерді ауызға алды. Мәселен, "Әділеттілік - жалпы адамзаттық құндылық. Ал оны жоғалту адамзат пен ұлт үшін өзін-өзі жоғалтқанмен бірдей. Әділеттілік жоққоғам азғындауға бейім тұрады. Сондықтан мемлекет, қоғам, әрбір адам - біз бәріміз бірге әділетсіздікпен күресуіміз керек", - деп қалды. Міне, сонда президент қызметіндегі Қасым-Жомарт Тоқаевтан қандай да бір жақсы өзгерістерді күтуге болады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Сәрсенбайұлы , Р.

Ғәлі , А.
    Орталық Азия мемлекеттерінің естелік саясатындағы тарих және өткеннің зардаптары [Текст] / А. Ғәлі // Отан тарихы. - 2019. - №1. - Б. . 159-172
ББК 63(5каз)

Рубрики: История. Исторические науки

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- Орталық азия -- саяси жады -- ұлттық мейрамдар -- музейлер
Аннотация: Жаңа мемлекеттердің қалыптасуы үнемі естелік саясатын қалыптастырумен қатар жүреді. Оның функциялары ұлтты біріктіру, қолданыстағы шекара мен аумақты заңдастыру, сыртқы және ішкі саясатты ақтау болып табылады. Мақалада посткеңестік Орталық Азиядағы түрлі мемлекеттердегі естелік саясатының негізгі ережелері талқыланды. Осы мемлекеттердің естелік саясатында жаулармен күресу жолындағы зардаптар мен ерліктің тақырыбы орын алады. Тарихтағы түрлі қайғылы оқиғалар туралы ұжымдық естеліктер көркем фильмдерде, ескерткіштерде және мұражай экспозицияларында көрініс табады. Бұл оқиғалар тарих оқулықтарында толығымен сипатталады, оларды суреттерде, пошта таңбаларында және басқаларда бейнелейді. Ғалымдардың айтуынша, зардаптар туралы естеліктер тарихтың ерлік парақтары секілді, ұлтты анықтауда маңызды рөл атқарады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Ғәлі, С.

66
А 11
Оразаев, Н.
    "Парасатқа негізделген қоғамда жемқорлық жойылады" [Текст] / Н. Оразаев // Oral onіrі. - 2020. - №7. 2020. - Б. 4
ББК 66

Рубрики: Политика

Кл.слова (ненормированные):
сыбайлас жемқорлық -- Ақмырзаев -- Рустам -- Қазақстан Республикасы -- жемқорлық жойылады -- ұлттық қауіпсіздік
Аннотация: Жыл сайын елімізде орташа есеппен 2,5 мыңнан астам жемқорлыққа қатысты қылмыстық іс тіркеліп, мыңнан аса адам жауапқа тартылатын көрінеді. Ел тізгінін ұстағандар бұл «айықпас аурумен» күресудің небір жолын ойлап тапқанымен, нәтижесі көңіл көншітпей отыр. Біздің өңірдегі ахуалды білмек ниетпен ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) БҚО бойынша департаментінің басшысы Рустам Ақмырзаевпен сұхбаттасқан едік.
Держатели документа:
БҚМУ

80
О-53
Олжабай , С.
    Жемқорлық - жегі құрт [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №3. - Б. 14-20
ББК 80

Рубрики: Филологические науки

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты-ұлттық қауіпсіздік -- өмір -- ақиқат -- Алматы қаласы -- Аркен Әбдіғани
Аннотация: (Ел бұзылса, құрады шайтан өрмек…) Өмірдің ақиқатын шарқ ұрып іздегенде хакім Абайға соқпай өте алмаймыз. Жан жарасы жазылмай кеткен ұлы ақын бойымыздағы барлық мінді қаз-қалпында бүкпесіз айтып кеткен ғой. Сондықтан ба, кезінде ащы шындықты шімірікпей айтқан абыз ақынды айналасындағылар, айналасында болғанда жақындары жабылып жұдырықтады. Данышпан сонда да айтарынан қайтқан жоқ. Сонда ол өз халқың жек көргеннен осыны айтты ғой деймісіз. Жо-жоқ, қателесесіз, «қайтсем, халқымның бойындағы қыңыр мінезді, жалқаулығын, арамдығын, өсекқұмарлығын, бекерден бекер мал шашатын шайпау әдетін, маңғаз мақтанқорлығын, сарыжамбас жа-тыпішерлігін бойларынан сылып тастаймын» деп жанталаспады ма? Сонда түзелген қазақ қайда? Ғұламаның ғибаратты өсиеттерін құп көріп, дұрыс, таза жолға түскені қайда? Жамандар қыла алмай жүр адал еңбек, Ұрлық, қулық қылдым деп қағар көлбек. Арамдықтан жамандық көрмей қалмас, Мың күн сынбас, бір күні сынар шөлмек,- деп аһ ұрды ары тыныш таптырмаған ақын. Иә, шөлмек мың күнде емес, бір-ақ күнде сынып, жайрап қалмақ. Біздің сырты бүтін, іші түтін кейбір шенеуніктеріміз былайғы жұртқа сырбаз, салмақты көрінуге тырысып баққанымен, қалтарыстағы қойыртпақтары ақтарылып қалып, ел-жұртқа масқара болып жатыр. Осылай бетпердесі сыпырылып, өздерінің шынайы өмірдегі шындығын әйгілеп, бір-ақ күнде қасықтап жинаған абыройларын шелектеп төгіп алады. Сөзуарлығымыз ұстап кетіп немесе әлдекімге қыр көрсеткіміз кеп қыжыртып отырғанымыз жоқ. Абай атаға сүйеніп сөз сабақтағанда санаға салмақ түсірген сорақылықтар көзге шалынған соң шарасыздықтан шырылдап отырған жай бар. Енді сөзіміз шындықтан шығандап кетпеу үшін әңгімемізге тұздық іздеп көрелік. Күні кеше Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті ҚР Жоғарғы Сотының Ішкі қауіпсіздік бөлімімен бірлесіп, Түркістан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі аппе-ляциялық сот алқасының судьясы Әшірбек Рақымбаевтың сыбайлас жемқорлық әрекетінің жолын кесті. Бұл жөнінде ҰҚК ресми өкілі Аркен Әбдіғани мәлімдеді. Күдікті сотталушының жазасын жеңілдететуге көмектескені үшін елеулі мөлшерде пара алған. Бүгінде оның үстінен ҚР Қылмыстық Кодексінің 366 бабы 2 бөлімі бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдары жүргізілуде. Былтырғы 11 желтоқсан күні Сарыағаш ауданындағы мамандан-дырылған әкімшілік сотының судьясы көші-қон заңнамасын өрескел бұзып, шетел азаматтарына жағдай жасағаны әшкереленді. Алматы қаласында аудандық соттың төрағасына қатысты іс қозғалғаны белгілі болып отыр. Халықтың соңғы үміті сот деген тұжырым қалыптасқан. Ал, сол соңғы үміттің жалғанар жері былғанышты болса шағымданушылар, жәбір-жапа көрушілер енді кімге барады? Мұндайда дана қазақ «Ет сасыса тұз себесіз, тұз сасыса не себесіз?» деп түңілмей ме? Расында, бұл түңілетін-ақ жағдай. Түңілдіретін, толғандыратын, ті-тіркендіретін түйткілдер тасқындай түсуде. Айталық, адам жанының арашашысы деп ардақтап, Алладан кейінгі құтқарушымыз деп сеніп жүрген ақ желеңді «абзалдарымыз» өміріңізді саудаға салса, кімнен үміт күткендейсіз? Шымкент қаласындағы №1 клиникалық ауруханасының бас дәрігері Абылай Доңбаев мақтаулы-ақ жан еді. «Алтын қолды дәрігер» атанып жүрген бұл азамат халықаралық қылмыстық топқа қосылып, адам-дардың бүйрек, бауырын алмастырып келген деген күдікке ілікті. Бұл жөнінде ҚР Ішкі істер министрлігінің департамент бастығы Санжар Әділов хабарлады. Ал, Шымкенттегі балалар ауруханасының бұрынғы бас дәрігері мемлекет қаржысын (20 миллион) жымқырды деген айыппен үйқамақта отыр. Кешегі Кеңес үкіметі тұсында «милиция-қорғаным» деп ұранда-тушы едік. Бүгінде «полиция-парақорым» деп тіліміз күрмеліп тұр. Мәселен, осыдан бірер жыл бұрын Түлкібас аудандық ішкі істер бөлімі бастығының тергеу жөніндегі орынбасары ауызбастырыққа 200 мың теңге алып жатқаны үстінде қолға түсіп, оқасына дақ түсіріп алды. Осы іспен сыбайлас учаскелік инспектор қашып кеткен. Ал Шымкент қаласындағы Қаратау аудандық ішкі істер бөлімінің үш бірдей капитаны есірткі бизнесімен айналысып жүрген қылмыскерді құрықтап, оны жауапкершіліктен құтқарып жіберу үшін 5 мың АҚШ долларын сұраған. Әл-Фараби аудандық ішкі істер бөлімінің майоры 10 мың теңге алып жатқаны үстінде қолға түсті. Шымкент қалалық полиция департамені өзіндік қауіпсіздік басқармасының жедел уәкілі сотталды. Оған сот шешімімен 8 миллион теңге айыппұл салынған. Оның азаматтық патрульдік бекетте жұмыс істейтін сержанттан тиісті «қамқорлық» жасау үшін ааляқтық жолмен 400 мың теңге пара алғаны және газ тапаншасын заңсыз ұстағаны туралы айтылады. Ал, Атырау қаласы полиция басқармасы бастығының орынбасары Қайралдапов ұсталған. Әскерилердің де құлқыны жаман болмай тұр. Мәселен, жуырда Қорғаныс министрлігінің жоғары шенді генералы ұсталды. Оны Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі мен аталған министрліктің қызметкерлері қол-ға түсірген. Ол қарамағындағы қызметкерлердің лауазымын өсіріп, қамқорлық жасап отыруы үшін елеулі көлемде пара алған көрінеді. Ақтөбе облыстық қорғаныс жөніндегі департамент басшысы, полковник Ғалымжан Жантөрин әскери-техникалық мектепке курсанттар қабылдауда көз қысты, бармақ бастыға барғаны үшін күдікті ретінде қолға түсті. Әскери прокурор Мейіржан Қашымжанов осы мектептің үш қызметкері бұдан бұрынырақ істі болғанын айтып отыр. Былтыр ҚР Ішкі істер министр-лігінің орталық әскери-дәрігерлік комиссиясының төрағасы, полковник Исабеков қолға түскен. Батыс Қазақстан облыстық қорғаныс істері жөніндегі департаментінің басшысы да құрықталған деседі. Жемсауы жыбырлап тұратын жебірлер арасында әкімдердің, басқа да лауазым иелерінің жиі кездесетіні ойландырмай қоймайды. ҚР Энер-гетика министрінің орынбасары Ғани Сәдібеков курортты қалалардағы көлдерді тазартуға бөлінген қаржыны үптегені үшін сотты болғаны белгілі. Павлодар облысының әкімі Ерлан Арынов туралы жайсыз хабар тарады. Оның көмекшісі Төлеген Бәстенов 9 миллион теңге пара алып жатқан жерінде құрықталған. Көп уақыт ұзамай Павлодар облысының әкімі Болат Бақауов құрықталды. Оның не бүлдіргенін тергеу қорытындысынан соң білеміз. Былтыр Атырау облысы әкімінің орынбасары Нұрсәуле Саулауоваға қатысты шу шықты. Ол мектеп асханаларына жеткізілуі тиіс жиһаздарды саудаға салған. Осы жиһаздарға 34 миллион теңге қаралған екен. Соның 5 миллион теңгесіне орынбасардың көзі түскен ғой. 2016-2019 жылдарға арналған білім мен ғылымды дамыту мемлекеттік бағдарламасына бөлінген қаражаттан 10 миллион теңгені қымқырған білім басқармасының басшысы Қайырғали Кенжеғалиев пен оның орынбасары Роза Қабдулова ұсталғаннан кейін Нұрсәуле ханым өз еркімен қызметінен кетіп еді. Жуырда Нұрсәуле Сайлауова 2 жылға, Роза Қабдулова 4 жылға шартты түрде сотталды. Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары да алдыңғы жылы ұятқа қалып еді. Енді Алматы және Нұр-Сұлтан қалаларында аудан әкімі ұсталды деген хабар тарады. Былтырғы қазан айында Жетісай ауданы Қызылқұм ауылдық округінің әкімі үй құрылысына жер телімін бергені үшін 500 мың теңге аламын деп құрықталды. Ал, Шымкент қаласындағы әл-Фараби аудандық әкімдігі кәсіпкерлік бөлімінің басшысы сауда жасауға рұқсат беру және кәсіпкерлік қызметке қолдау көрсету үшін бір азаматтан 65 мың теңге аламын деп от басып қалды. Павлодар облысы Қалқаман ауыл-дық округінің әкімі бас маманмен бірігіп, әкімдік ғимаратына төлем терминалдарын қою бойынша келісім-шарт жасасу кезінде 50 мың теңге пара алған. Алматы облысы Байсерке ауылдық округі әкімінің бұрынғы орынбасары қызметін асыра пайдаланған. Атырау облысында аудан әкімінің орынбасары мен құрылыс бөлімінің басшысы мердігерді бопсалап, пара алғаны үшін сотты болды. Ақмола облысы Аршалы ауданы Жібек жолы ауылдық округінің әкімі 300 мың теңге пара алғаны үшін 23,4 миллион теңге айыппұл төлеп құтылған. «Казпошта» АҚ Жамбыл облыстық филиалының басшысы Б.Пірәлі біреуді жұмысқа орналастырамын деп басы бәлеге қалды. Оны Тараз қаласы №2 соты мемлекеттік қызметте лауазым иелену құқығынан айырып, 7,5 миллион теңге айыппұл салды. Таяуда Шығыс Қазақстан облысында агроөнеркәсіптік кешенді табысты етеміз деген шенеуніктер 35 миллион теңге парамен ұсталды. Олар мол қаражатты сүт арасына жасырған. Флягтан сарылдап төгілген сүт арасынан кленкаларға мұқият оралған бума-бума теңге түскенде аспаннан шұға жауғандай таңырқамаған пенде қалмады. Ақтау қаласында Ауыл шаруашылығы министрлігінің ветеринарлық қадағалау жөніндегі комитеті қалалық инспекциясы басшысы да нысанға алынып отыр. Оның көп мөлшерде пара алғаны белгілі болған. Былтыр Түркістан облысы бойынша сыбайлас жемқорлық фактілерімен 73 адам ұсталған. Оның 15-і жымқыру, біреуі қызметін асыра пайдалану, 57-сі парақорлық дерегі ретінде тіркелген. Осы сияқты мысалдарды тізе беруге қалам ұшы да шыдамай бара жатқандықтан, осы жерден үзуге тура келеді. 2019 жылдың 20 мамырында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев-тың төрағалығымен сыбайлас жем-қорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөнінде кеңес өткені белгілі. Осы кеңесте Президент: -Жыл сайын Қазақстанда орташа есеппен екі мыңнан астам сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыстық іс тіркеледі. Мыңнан астам адам жауапқа тартылады. Бұл-батпандап кіріп, мысқылдап шығатын кесел. Осы ауруды шұғыл түрде емдемесек, ертең кеш болуы мүмкін, – деп жебірлер мен жегіштердің жолын кесу жөнінде бірқатар тапсырмалар берді. Қоғам дертіне айналған бұл кеселдің жолын кесу оңай болмай тұр. Қазір оған қарсы шаралардың бірі ретінде жемқорлық жайлы хабарлаған адамдарды ынталандыру шаралары көзделініп отыр. Мәселен, сіз біреудің сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекетін байқасаңыз және оның ұсталуына көмек берсеңіз соттың айыптау қорытындысынан соң сыйақы ретінде пара сомасының 10 пайызын аласыз. Бірақ, жуаннан жонып , жіңішкеден жырымдап жеген жырыңдылар сізге оңайлықпен жан алдырар ма? Жемсауы жалмауыз жандарды ұстап берем деп жүріп, құрдымға жұтылып кетпейсіз бе? Өйткені, берерменнің қашан да беделі басым, құрығы ұзын. Сыбайлас жемқорлықпен күрестің бір жолы ретінде шенеуніктерді түрме тынысымен таныстыру басталып та кетті. Мұндай шаралар Шымкент және Нұр-Сұлтан қалаларында көрініс тапты. Десек те, түрменің тыныс-тіршілігімен танысқандардың ішкі тыйымы қаншалықты нәтижелі болатыны алдағы күндердің енші-сінде. Еліміздің экономикалық және қоғамдық ахуалына жемқорлық көп мөлшерде залалын тигізеді. Сондықтан онымен күрестің бұдан да басқа тиімді, ықпалды жолдарын қарастыруымыз керек-ақ. Жебірлердің күздің күні ағаштардан құлаған жапырақтай тым көбейіп кетуін оларға қолданылатын жазаның тым осалдығынан көретіндер де бар. Мысалы, Мәжіліс алдында сөз алған ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасары Олжас Бектенов жемқорлыққа қолданатын жазаның жеңіл екенін айтып, дабыл қақты. Олар түрлі жолдармен жазаларын мерзімінен бұрын өтеп шығады. Екіншіден, алған парасының елу еселенген көлемінде айып төлеп, түрме табалдырығын аттамай-ақ тайраңдап шыға келеді. Осыдан барып жемесе жұтқыншақтары жыбырлап тұратын жебірлер «е, ұстап алса, құтылудың жолы оңай екен ғой» деп арқаны кеңге салады. Мемлекеттік қызметке қайта орала алмаса, жымқырғандарының бір бөлігіне бизнес ашып алады. Біріккен Ұлттар Ұйымы 2003 жылдан бері 9 қаңтарды халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күні деп белгілеп, атап өтіп келеді. Әлем болып парақорлыққа қарсы күресті күшейтуге күш салып жатқанда Румыния үкіметі Қылмыстық кодекске түзетулер енгізіп, Айды аспанға бірақ шығарды. Министрлер Кабинетінің осы өзгерістерді мақұлдағаны тұрғындардың ашу-ызасын тудырған. Өйткені, қабылданған нормативтік құжат алаяқтық пен жемқорлық әрекеті үшін жауаптылардың бос-тандыққа шығуына жол ашады. Қабылданған құжатқа зейін салайық. 48 мың доллардан төмен пара алған азаматтарды бас бостандығынан айырудың қажеті шамалы екен. Бухарест қаласында 50 мыңға жуық адам рақымшылық шарасы мен заңға өзгеріс енгізуге қарсылық ретінде шеруге шыққанымен, Румыния үкіметі заңды қабылдап жіберген. Олар бұл әрекетін сыбайластықпен түрмеге түскендердің шамадан тыс артып кетуімен түсіндірген. Ақырында, жұртшылықтың жаппай ереуінен қаймыққан үкімет өзгерістер енгізуден бас тартып барып, елді тыныштандырған. Біздің елде де парақорлармен пәрменді күрес жалғасып келеді. Бұл жөнінде тиісті Заңдар да қабылданды. Бірақ, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев атап көрсеткендей, жең ұшынан жалғасатындар көбеймесе, азаймай отыр. Шенділердің алдына мәселесін шештіріп алу үшін баратындар көп. Бүгінде қызметке «көкесіз» кіре алмайсыз. Жұмысқа тұрудың басқа да кедергілері көп. Әлемде сыбайлас жемқорлықпен күресудің бірнеше жолдары бар. Мәселен, Грузияда шенеуніктердің санын 3 есеге азайта отырып, жалақысын 3 есеге көбейткен. Ал, Сингапур билеушілері 1952 жылдан бері сыбайлас жемқорлық жағдайларын тергеу Бюросы арқылы жұмыс істеп келеді. Бюро мемлекеттік шенеуніктер арасындағы жемқорлыққа қатысты жағдайларды тексеріп, тиісті органдарға қажетті шараларды қолдану үшін хабарлап отырады. Қытай мемлекеті парадан бас тарту бойынша «тай-цзи» сабақтарын енгізген. Әрине, әр елдің салты басқа. Бәлкім, олардың тәжірибелері бізде оң жамбасқа келе қоймайтын да шығар. Ең бастысы Сананың тазалығында. Сана тазармай-қоғам тазармайды. Сондықтан, сыбайлас жемқорлықтың зияны мен зардабы туралы отбасыдан бастап мемлекеттік қызметкерлерге дейін саналарына сіңдіре сабақ өту керек шығар. Тағы да данышпан Абайға жүгінуге тура келеді. Абыз ақын не деп еді? Тыңдайық. Ел бұзылса, құрады шайтан өрмек, Періште төменшіктеп, қайғы жемек. Өзімнің иттігімнен болды демей, Жеңді ғой деп шайтанға болар көмек,–деп ойлы ақын бекер күйінді ғой деймісіз. «Өзімнің иттігімнен болды» деп бармақ тістейтін ұяты барлар көбейгенде ғана жұлындағы жегіқұрт жұлынып түспек. Ар, Намыс, Ұят ұялаған жер қашанда асылзат күйінде таза тұрмақ. Ендеше бізге Ар сабағы, Намыс сабағы, Ұят сабағы керек-ақ. Бұл сабақтарды ешбір дана, ұлағатты ұстаз адамдардың кеудесіне күштеп ендіре алмайды. Әр адам өзіне-өзі ұстаз бола білгенде, жүрегін таза ұстағанда ғана, ұят оянады. Ендеше, әр кеудеде шындық шамы, намыс оты сөнбесін деп тілейік. Сонда бізді ешбір шайтан жеңе алмайды…
Держатели документа:
БҚУ

63.3
М 11
Мұсабаева А, Рахметова Ж.
    Қалжан ахун Бөлекбайұлы [Текст] / Мұсабаева А, Рахметова Ж. // Қазақстан тарихы: әдістемелік журнал . - 2014. - №5. - б. 8-12
ББК 63.3

Рубрики: История РК

Кл.слова (ненормированные):
Қалжан Бөлекбайұлы -- Ғұлама -- Ұстаз -- Ел жанашыры
Аннотация: Бұл мақала Ақтөбе облысының Жаманқарағай деген жерінің тумасы болған өз заманының білімді, діни сауатты қазақ халқының жанашыры болған Қалжан Бөлекбаевқа арналған. Тарих беттеріне түспеген қаншама кемеңгерлеріміз болса солардың біріде бірегейі осы азамат екен.Қазақ халқын надандықпен күресу жолына үндеген арысымыздың талай елеулі ісі туралы жазылған.
Держатели документа:
БҚМУ