Электронный каталог

83(5каз)
О-72
Осман, А.
    Ана тілін аялаған Оңдасынов [Текст] / А. Осман // Ana tili . - 2024. - №37.- 19 қыркүйек. - Б. 7
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Нұртас Оңдасынов -- Кітап -- естеліктер -- Ерлік -- Кинематографистер институты -- нағыз ұлтжандылық
Аннотация: Осыдан он шақты жыл бұрын қолыма «Нұртас Оңдасынов» деп аталған кітап түсті. Дереу оқуға кірістім. Өйткені мен ол кісіні сонау 1973 жылы Қазақ Ұлттық Ғылым академиясы­ның Тіл білімі институтының аспирантурасында оқып жүр­генде көргенім бар. Нұртас аға Мәскеуде отырып араб­ша-парсыша-қазақша түсін­дірме сөздік жазып, сонысын ғалымдарға көрсетуге, кітап етіп шығартуға Алматыға кел­ген беті екен. Біздер таңғал­дық. Бұрын Коммунистік пар­тияның өкілі болған, өмір бойы соған қызмет еткен адамның енді келіп сөздік жазуы шын­дығында да таңғаларлық еді. Тілшілер арасында мынадай пәлсапа бар, «біреуді қинағың келсе, сөздік жазғыз, сөз тер­гіз» деген. Жалғыздан-жалғыз отырып, ешқандай көмекшісі жоқ Нұртас ағаның бұлай сөздік жазуы нағыз ерлік еді.
Держатели документа:
БҚУ

81
О-63
Оразалықызы, Г.
    Тіл өнері дертпен тең [Текст] / Г. Оразалықызы // Қазақ әдебиеті . - 2024. - 16 тамыз. - №32. - Б. 4.
ББК 81

Рубрики: языкознание

MeSH-не главная:

Кл.слова (ненормированные):
Нұртас Оңдасынов -- Қайраткер -- тілші-ленгвист -- қазақ тілі -- мақала -- мемлекеттік тіл
Аннотация: Қайраткер, тілші-ленгвист Нұртас Оңдасыновтың бізге тапсырған қолжазба-құжаттарының арасынан осы бір мақаланы ұшыраттық. Бұл қайраткердің Үкімет басқарып тұрғанда қазақ тілінің нағыз жанашыры бола білгенін, қазақ мектептерін көптеп ашқызып, жоғары оқу орындарында ауылдан келген қазақ балалары үшін қазақ тілінде дәріс оқығанын тарихтан білеміз. Сол жанашырлығын зейнеткерлікке шыққан кезде де азайтпапты, республиканың баспасөз беттерінде ауық-ауық ана тілінің проблемаларын көтеріп, мақала жазып отырған. Артында қалған «Арабша-парсыша- қазақша түсіндірме сөздіктері» де сол жанашырлықтың, ана тіліне деген құрметтің бір парасы деп білеміз. «Тіл өнері дертпен тең» мақаласын шын мәнінде қазақ тілінің мүшкіл халіне уайым шеге отырып жазыпты… Аталмыш мақаланы «Қазақ әдебиеті» газетіне ұсынуды жөн көрдік.
Держатели документа:
БҚУ

Қордабай, Б. Қ.
    Тілдік сананың көрінісі ретіндегі ассоциативтік сөздіктерді құрастырудың тәжірибесі [Текст] / Б. Қ. Қордабай // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2024. - №3-4. - Б. 3-10
ББК 81

Рубрики: Тіл білімі

Кл.слова (ненормированные):
ассоциативтік сөздіктер -- дискриптивті сөздіктер -- семантикалық сөздіктер -- лексикограф -- лингвистика -- зерттеушілер -- Леонтьев -- Караулов -- Уфимцева -- диаграмма -- тіл білімі -- психология -- психиатрия
Аннотация: Мақалада ассоциативтік сөздіктер, басқа әдебиеттерде дискриптивті сөздіктер,ассоциативтік сөздер жиынтығы немесе семантикалық сөздіктер туралы қысқаша шолу берілген. Ассоциативтік сөздіктердің функционалдық қызметтері алуан түрлі болып келеді. Бұл сөздіктер лексикографиялық зерттеулерде, аударма ісінде және компьютерлік лингвистикада қолданылады, жан - жақты тілдік ресурстарды құру үшін сөздердің семантикасы мен байланыстары туралы түсінік береді.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Медетбекова, П.Т.

Дюсембаева, М. М.
    Қазақ тілі мен әдебиеті сабағында функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар [Текст] / М. М. Дюсембаева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2024. - Б. 31- 33

Кл.слова (ненормированные):
қазақ тілі мен әдебиеті -- функционалдық сауаттылық -- дамыту -- оқу сауаттылығы -- болжай білу -- мәтін -- оқылым -- тапсырма -- сөздік қор
Аннотация: Мақалада қазақ тілі мен қазақ әдебиеті сабағында функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған тапсырмалар берілген. Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту - бүгінгі заманның талабы. Функционалдық сауаттылық - адамның сыртқы ортамен қарым - қатынаста түсе алу қабілеті және сол ортаға барынша тез бейімделе алуы мен қарым - қатынас жасай алу деңгейінің көрсеткіші.
Держатели документа:
ЗКУ

81
Р 93
Рысқұлов, М.A.
    Фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан оқыту – оқушылардың шешен сөйлеу қабілетін дамытудың негізі [Текст] / М.A. Рысқұлов // Білім ғылым-педагогикалық журнал. - 2025. - №1. - Б. 128-138
ББК 81

Рубрики: Тіл білімі

Кл.слова (ненормированные):
фразеологизм -- когнитивті -- шешен сөйлеу -- дағды -- дүниетаным -- ұлт-тық код -- аялық білім
Аннотация: Бүгінгі таңда «Қазақ тілі» сабақтарында оқушылардың сөйлеу дағдыла-рын жетілдіруге ерекше мән беріліп отыр. Соған сәйкес оқытудың әдіс-тәсілдері жетілдіріліп, білім сапасын жақсартудың жолдары іздестірілуде. Осыған байланы-сты мақалада 10-11-сынып оқушыларына фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілетін дамыту мәселесі сөз болады. Мақала-да тұрақты тіркестердің лексикалық бірліктерден – жеке сөз бен еркін сөз тірке-стерінен айырмашылығы көрсетіліп, фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан оқыту арқылы шешен сөйлеу қабілетін дамытуда не нәрсеге аса мән беру керек екені нақты көрсетілді, автор тарапынан коммуникативтік дағдылары мен сөйлеу мәнерін жетілдіруге қатысты ұсыныстар берілді. Бұл орайда фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілеттерін дамытуда оқушылардың психологиялық ерекшеліктері, аялық білімі, коммуникативті сөй-леу дағдылары, сөйлеу мәнерін меңгеруі ескерілуі керек екені айтылады. Фра-зеологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілетін дамытуда теория мен практика сабақтастықта сөз болып, фразеологизмдерді когнитивті тұрғыдан зерттеп жүрген ғалымдардың еңбектерімен қатар тұрақты тіркестерді когнитивті тұрғыдан меңгертуге қатысты әдістемелік еңбектер де тал-данады. Фразеологизмдерді меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілеттерін дамы-ту кезең-кезеңмен жұмыс жүргізілуі керек екені ескертіліп, дайындық кезеңінде оқушылардың фразеологизмдерді, шешен сөйлеу дағдыларын меңгеру деңгейі анықталатыны, теориялық материалмен таныстырылатыны, негізгі кезеңде түр-лі жаттығулар арқылы фразеологизмдердің өзіндік ерекшелігі, құрылымы мен мәніне қатысты теориялық ақпарат бекітіліп, фразеологизмдердің қолданылуын сөйлеу жағдаятымен, уәждеме теориясымен байланыстыра отырып, шешен сөй-леу дағдыларын меңгертілетіні айтылып, нақты ұсыныстар беріледі. Фразеоло-гизмдерді меңгерту арқылы оқушылардың шешен сөйлеу дағдыларын кезең-ке-зеңмен қалыптастыру студенттердің коммуникативті дағдыларын жетілдіруге, шешен сөйлеу қабілетін шыңдауға жол ашады. 10-11-сынып оқушыларына фразе-ологизмдерді когнитивті тұрғыдан меңгерту арқылы шешен сөйлеу қабілетін да-мыту білім алушылардың ұлттық дүниетанымды түсінуіне, аялық білімін кеңейтіп, лингвистикалық және мәдени танымдарын кеңейтуге мүмкіндік береді. Бұл ойын еркін жеткізе алатын, сөздік қоры бай, шешен сөйлейтін, ұлттық кодты, фразеоло-гизмдердің астарын түсіне білетін тілдік тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.
Держатели документа:
БҚУ

81
К 17
Калбергенова, Ш.Б.
    Бастауыш сынып білім алушыларының ағылшын тілін меңгеру барысында сөйлеу дағдыларына креативті тапсырмалардың әсер [Текст] / Ш.Б. Калбергенова, Л.А. Лебедева, Қ.О. Қазиев // Білім ғылым-педагогикалық журнал. - 2024. - №4. - Б. 115-126
ББК 81

Рубрики: Тіл білімі

Кл.слова (ненормированные):
креативті тапсырмалар -- мотивация -- бастауыш сынып -- ағылшын тілін оқыту -- сенімділік -- тілдік дағдылар
Аннотация: Бұл зерттеудің мақсаты – креативті тапсырмалардың бастауыш сынып білім алушыларының ағылшын тілін оқуға деген қызығушылығы, сенімділігі, дағ-дылары және жалпы қатынасына әсерін анықтау. Зерттеу 11 сұрақтан тұратын сау-алнама әдісі арқылы жүргізілді, ол 4 бөлімге бөлінген: ағылшын тілін оқуға деген қатынасты бағалау, креативті тапсырмаларды бағалау, сенімділік пен сөйлеу дағ-дыларын бағалау және жалпы әсерлер. Сауалнама Лайкерт шкаласына негіздел-ген, бұл респонденттерге бес жауап нұсқасының бірін таңдауға мүмкіндік берді. Зерттеуге орташа жасы 9,4 жасты құрайтын, 83 бастауыш сынып оқушысы (45 ұл, 37 қыз) қатысты. Корреляциялық матрица талдауы бірнеше болжамдарды растады. Біріншіден, сабақтағы тапсырмаларға қызығушылық пен креативті тапсырмалар-ды орындау ұнамдылығы арасында әлсіз оң байланыс бар (r=0.25), бұл креативті тапсырмалар білім алушылардың оқу процесіне қатысуын арттыратынын көрсе-теді. Екіншіден, креативті тапсырмаларды тұрақты орындау білім алушылардың ағылшын тілінде сөйлеуге деген сенімділігін арттырады (r=0.20). Үшіншіден, кре-ативті тапсырмалар сөздік қорды есте сақтауды және сөйлем құру дағдыларын жақсартады, бұл тапсырмалардың есте сақтауға пайдалы екенін және сөйлем құру жеңілдігі арасындағы байланыстан байқалады (r=0.20). Сонымен қатар, ағылшын тіліне жағымды көзқарасы бар бастауыш сынып білім алушылары креативті тапсы-рмаларды жалғастыруға көбірек мотивация алады (r=0.15). Ағылшын тілін үйрену-дегі жетістіктер креативті тапсырмаларға қатысуға деген ниетпен оң байланысты (r=0.15). Зерттеу нәтижелері креативті тапсырмалардың бастауыш сынып білім алушыларының тілдік дағдыларының, мотивациясы мен сенімділігінің дамуына айтарлықтай ықпал ететінін көрсетті. Бұл қорытындылар ағылшын тілін оқытудың тиімділігін арттыру үшін креативті тапсырмаларды білім беру процесіне енгізудің маңыздылығын атап көрсетеді.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Лебедева, Л.А.
Қазиев, Қ.О.

74
Е 79
Ерсариева , Г.
    Бастауыш сынып оқушыларының көркем сөйлеу тілін дамыту [Текст] / Г. Ерсариева // Бастауыш мектепте оқыту. - 2025. - №1. - Б. . 3-4
ББК 74

Рубрики: Образование. Педагогические науки

Кл.слова (ненормированные):
бастауыш сынып -- тіл дамыту -- оқушы -- ақыл-ой -- сөздік қор
Аннотация: Бастауыш сынып кезеңі - бұл тілдік қабілеттердің негізі қаланатаын, оқушының ойлау жүйесінің қалыптасып, сөздік қорының толығатын маңызды уақыт. Осы кезеңде оқушылардың көркемдік тілін дамыту - олардың болашағына жол ашатын ең қажетті бағыттардың бірі. Тіл арқылы бала қоршаған ортаны түсініп, өз ойын ашық, дәл және бейнелі жеткізуге үйренеді. Сондықтан бастауыш сынып оқушыларының көркемдік тілін дамыту - оларды өмірге жан-жақты даярлаудың бірегей жолы.
Держатели документа:
БҚУ

83
Б 18
Байбол, Б.
    "Хикметтер" аудармашы ұмытылмаса игі [Текст] / Б. Байбол // Егемен Қазақстан. - 2025. - №198.- 14 қазан. - Б. 9.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
кітап мұқабасы -- қызыл жазумен -- хикмат -- түркі тілінен -- қазақ тіліне -- аударған -- ғылыми қызметкер -- хамит зейнелұлы имажанов -- түркістан -- әзірет сұлтан музей қоры -- қожа ахмет ясауи -- диуани хикмет -- түсіндірме сөздіктер
Аннотация: 2007 жылы магистратураны аяқтап, "Әзірет Сұлтан" музей - қорығына кіші ғылыми қызметкер болып жұмысқа орналастым. Кітапханада біраз әдебиетпен, арасында музей экспозициясымен жете таныстым. Бір күні музей - қорықты аралап жүріп, Қылует жерасты мешіті музейінің экспозиясында тұрған" Диуани хикмет" кітабына дайындалған құжаттарды көзім шалды.
Держатели документа:
БҚУ

74
К 11
Ізтұрғанова , М.Б.
    Мектеп жасына дейінгі балалардың сөйлеу тілін дамытуда ойын технологияларын қолдану [Текст] / М.Б. Ізтұрғанова // Тілашар Түзету педагогикасы. - 2026. - №2. - Б. . 9-10
ББК 74

Рубрики: Образование. Педагогические науки

Кл.слова (ненормированные):
мектеп жасына дейінгі балалар -- сөйлеу тілін дамыту -- ойын технологиялары -- логопедиялық жұмыс -- рөлдік ойын -- сөздік қор -- коммуникативтік дағдылар -- грамматикалық құрылым -- фонематикалық есту -- интерактивті әдістер -- мектепке дейінгі білім беру
Аннотация: Мектеп жасына дейінгі балалардың сөйлеу тілін дамытуда ойын технологияларын қолданудың тиімділігі қарастырылады. Ойын арқылы балалардың сөздік қоры кеңейіп, грамматикалық құрылымдарды меңгеруі, дыбыстарды дұрыс айтуы және коммуникативтік дағдылары дамитыны негізделеді. Сонымен қатар рөлдік, сөздік және интерактивті ойындардың логопедиялық жұмыстағы маңызы сипатталады.
Держатели документа:
БҚУ

74.5
С 21
Саруарбекова , А.А.
    Жалпы сөйлеу тілі бұзылған балалардың сөйлеу тілін дамытуда қазақ фольклорын қолдану [Текст] / А.А. Саруарбекова // Тілашар. Түзету педагогикасы. - 2025. - №10-11-12. - Б. . 5-7
ББК 74.5

Рубрики: Специальная педагогика

Кл.слова (ненормированные):
жалпы сөйлеу тілі бұзылған балалар -- қазақ фольклоры -- логопедия -- сөздік қор
Аннотация: Жалпы сөйлеу тілі бұзылған балалардың сөйлеу тілін дамытуда қазақ фольклорын қолданудың маңызы қарастырылады. Фольклор үлгілері балалардың сөздік қорын байытып, байланыстырып сөйлеуін, ойлау қабілетін жетілдіруге ықпал етеді.
Держатели документа:
БҚУ