Электронный каталог

    Өндіріс нысандарының Түркістан қаласының ауа сапасына əсерін бағалау [Текст] / Н. Ə. Əбдімүтəліп, Ə. З. Құралбай, Г. Б. Тойчибекова [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 519-532.

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан қаласы -- ауа сапасы -- өндіріс нысандары -- ластану -- мониторинг -- шығарындылар -- экологиялық қауіпсіздік
Аннотация: Мақалада Түркістан қаласындағы өндіріс нысандарының атмосфералық ауа сапасына тигізетін əсері жан-жақты зерттелінген. Қалада соңғы жылдары индустриялық дамудың қарқынды жүруі қоршаған ортаға, əсіресе ауа сапасына белгілі бір дəрежеде əсер еткені байқалды. Зерттеу барысында өндірістік кəсіпорындардан бөлінетін ластаушы заттар (шаң-тозаң, азот диоксиді, күкірт диоксиді, көміртек оксиді, ұшпа органикалық қосылыстар жəне т.б.) деңгейі өлшеніп, қолданыстағы экологиялық нормалармен салыстырылды. Сонымен қатар, қала аумағындағы атмосфералық ауаның санитарлық-гигиеналық жағдайы сарапталып, тұрғындардың денсаулығына əсер ету ықтималдығы бағаланды. Мақала нəтижелері өндірістік нысандарды экологиялық тұрғыдан реттеу, ауа сапасын бақылау жəне табиғатты қорғау шараларын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар əзірлеуге мүмкіндік берді. Бұл зерттеу Түркістан қаласының орнықты дамуына ықпал ететін маңызды ғылыми-тəжірибелік еңбек болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Əбдімүтəліп, Н.Ə.
Құралбай, Ə.З.
Тойчибекова, Г.Б.
Турметова, Г.Ж.
Койшиева, Г.Ж.

26.35
Т 11

    Түркістан облысының аумағындағы гидрохимиялық көрсеткіштер бойынша жер үсті суларының сапасына экологиялық мониторинг жəне болжау [Текст] / З. А. Бұқарбай, Г. У. Бектуреева, А. Н. Тілеуберді, Р. Ж. Кожагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 533-541.
ББК 26.35

Рубрики: Гидрогеология

Кл.слова (ненормированные):
жерүсті сулары -- гидрохимиялық талдау -- экологиялық мониторинг -- су сапасы -- экологиялық болжау -- Түркістан облысы -- гидрохимиялық көрсеткіштер
Аннотация: Мақалада Түркістан облысының жер үсті суларының гидрохимиялық көрсеткіштері негізінде олардың экологиялық жағдайына жүргізілген мониторинг пен су сапасын болжау нəтижелері баяндалған. Зерттеу 2023–2024 жылдар аралығындағы бақылау деректеріне сүйеніп, аймақтың негізгі су нысандарын – Сырдария, Келес, Арыс, Бадам, Ақсу, Бөген өзендері мен Шардара су қоймасын қамтыған. Талдау нəтижелері өзен суларының гидрохимиялық құрамының кеңістіктік жəне уақыттық тұрғыда айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Көптеген су нысандарында аммоний иондары, сульфаттар, магний, қалқыма заттар жəне жалпы фосфор концентрацияларының рұқсат етілген нормативтерден тұрақты түрде асып кететіні анықталды. Ең жоғары экологиялық тəуекелдер Келес пен Арыс өзендеріне тəн, ал Сырдария, Бөген жəне Шардара су қоймасы соңғы кезеңде су сапасының жақсарғанын байқатты. Ақсу өзені зерттеу кезеңі бойы жоғары сапалы сулар санатына (I класс) жатқызылды. Алынған нəтижелер антропогендік жүктемені азайту, ағынды суларды тазарту жүйелерін жетілдіру жəне бақылау желісін кеңейту бойынша кешенді шаралардың қажеттілігін көрсетеді. Жер үсті сулары сапасының болжамы қосымша табиғатты қорғау іс-шаралары болмаған кезде проблемалы учаскелерде тұрақсыздықтың сақталуын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бұқарбай, З.А.
Бектуреева, Г.У.
Тілеуберді, А.Н.
Кожагалиева, Р.Ж.

28.1
Б 49
Берлигужин, М. Т.
    Батыс Қазақстан аумағынан табылған кеш плейстоцендік Coelodonta Antiquitatis (Blumenbach, 1799) морфологиясы мен экологиясы [Текст] / М. Т. Берлигужин, К. М. Ахмеденов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 567-585.
ББК 28.1

Рубрики: Палеонтология

Кл.слова (ненормированные):
кеш плейстоцен -- Жайықтың төменгі ағысы -- қазба қалдықтары -- Coelodonta antiquitatis Blum. -- 1799 -- далалық форма -- Батыс Қазақстан -- бассүйек -- иық сүйегі
Аннотация: Жүндес мүйізтұмсық (Coelodonta antiquitatis) Қазіргі Қазақстанның аумағын қоса алғанда, Еуразияның кеш плейстоцен кезеңінде кең таралған. Батыс Қазақстан облысы мен іргелес аймақтардан табылған бассүйектер, тістер жəне посткраниальды элементтер музей коллекцияларында болғанымен, көп жағдайда сипатталмаған күйінде қалып отыр. Оларды зерттеу плейстоцендік экожүйелерді қалпына келтіру жəне фауна динамикасына əсер ететін климаттың өзгеруін бағалау үшін маңызды. Жұмыстың мақсаты, Орал қаласының Табиғат жəне экология мұражайындағы палеонтологиялық коллекциялар арқылы таксономиялық байланысын, жыныстық диморфизмді, жас ерекшеліктерін жəне олардың тіршілік ету ортасын анықтау. Əдістеме морфометриялық талдауды, салыстырмалы краниологиялық зерттеуді жəне түр ішіндегі мүмкін əртүрлілікті бағалауды қамтиды. Нəтижелер зерттелген үлгілердің C. antiquitatis кеш плейстоцен жəне қоңыржай дала жағдайында өмір сүрген жыныстық жетілген аталықты көрсетеді. Бұл плейстоцендегі Жайықтың төменгі ағысында салыстырмалы түрде қыс жұмсақ жəне қар жамылғысы қалың жəне тығыз болмағандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, К.М.

63.5(5Каз)
Т 11

    Түркия деректеріндегі қазақтың ат әбзелдерінің зерттелуі [Текст] // Өркен. - 2025. - 28 қараша. - №10. - Б. 2.
ББК 63.5(5Каз)

Рубрики: Этнография

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан университеті -- Ахи Эвран университеті -- Осман Қабадайы -- ат әбзелдері -- этнография -- түркітану -- Қазақстан тарихы -- материалдық мәдениет -- шеберлік сағаты -- халықаралық ынтымақтастық
Аннотация: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің ҚР тарихы кафедрасының ұйымдастыруымен профессор- оқытушылар құрамы мен студенттердің қатысуымен Түркия Республикасының Қыршехир қаласындағы Ахи Эвран университетінің «Түрік тілі» кафедрасының меңгерушісі, PhD, доцент Осман Қабадайының қатысуымен «Түркия деректеріндегі қазақтың ат əбзелдерінің зерттелуі» тақырыбында шеберлік сағаты өткізілді.
Держатели документа:
ЗКУ