Электронный каталог

63
К 98
Қыдыршаев, А. С.
    Махамбет ақынның шешендігі [Текст] / А. С. Қыдыршаев // ИСАТАЙ - МАХАМБЕТ ғылыми - педагогикалық, тарихи - әдеби, ақпараттық - танымдық журнал. - 2015. - №1. - б. 34-37
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
шешендік -- Махамбет -- тарих -- ата бабамыз -- Уәлиханов -- Төле -- Қазыбек
Аннотация: Мақалада Махамбет ақынның шешендігі туралы жазылған.
Держатели документа:
БҚМУ

63
Г 14
Гайсина, М. Б.
    Билер сотының ерекшелігі [Текст] / М. Б. Гайсина, // БҚМУ хабаршысы=Вестник ЗКГУ . - 2016. - №2. - Б. 303-310
ББК 63

Рубрики: Тарих.

Кл.слова (ненормированные):
Би -- қазақ хандығы -- Тәуке хан -- Жеті жарғы -- Есім хан -- Төле би -- Қазыбек би
Аннотация: Мақалада билер сотының құқықтық институт ретінде қалыптасуының негізгі ерекшелігі, билер бойындағы оларды басқалардан ерекшелендіріп тұратын дара қасиеттері, мыңдаған заман өтсе де атақты билеріміздің есімдері мен істерінің тарих беттерінен жойылып кетпеуінің негізгі себебі қандай деген мәселе талқыланады.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.

Қыдыршаев, А. С.
    Шешендік дәстүр – ұлттық рухани құндылық тұнбасы [Текст] / Г. С. Искендірова, Г. Д. Кошанова, А. Л. Лесбекова // БҚУ хабаршысы. - 2021. - №3. - Б. 56-68
ББК 87

Рубрики: филология

Кл.слова (ненормированные):
сөз құдіреті -- логикалық тұжырым -- философиялық толғаныс -- шешендік сөз -- қанатты сөз -- шешендіктану -- интеграцияланған пән -- шешен сөйлеу мәдениеті -- көшбасшылық -- феномен -- риторикалық мәдениет -- монографиялық зерттеу -- философия
Аннотация: Мақалада ұлттық шешендік дәстүр рухани құндылық тұрғысында таразыланады. Халық даналығының ұлттық сана межесі, ой-өріс тұнбасы ретінде шешендік сөздері даналық пен парасаттылықтан туындаған терең ой, логикалық тұжырым, философиялық толғаныс, дүниетаным, өмір тәжірибесі, тағылым-тәлім көріністері, көркем сөзбен көмкерілген қалыптасқан тіркес, шағын мәтін, қысқа да нұсқа ой үзіктері форматында қарастыра келе, шешендік сөздер ділмәр адамдардың әр кезде түрлі жағдаяттарға байланысты тауып айтқан, нысанына да дөп тиіп жататын ұтымды, өткір, ақылды да ғибратты өсиет сөздері үлгісінде пайымдалады. Қазақтың көне тарихындағы, көркем әдебиетіндегі шешен-билерді (Майқы, Кетбұға, Асан қайғы, Жиренше, Төле, Қазыбек, Әйтеке, Сырым) түгел түптеп білу, мұраларына үңілу, керегінше пайдалану да жас көшбасшыға қажетті қағида екені баса шертіле дәлелді сипатталады. Бүгінгі Ұлы Дала елінде, туған жерімізде қазақ тілі мемлекеттік мәртебе алып, ана тіліміздің қоғамдық қызметі жоғарылаған кезеңде шешендік сөздің әлеуметтік мәнін ұғындыру ісі және мемлекеттік тілде шешен сөйлеу мәдениеті мәселесінің аса өзектілігі таратыла баяндалады. Сондай-ақ, жоғары оқу орындарында шешен сөйлеу мәдениетіне баулудағы алғы меженің бірі теориялық және қолданбалы пән ретінде шешендіктану турасында жүйелі ұғым қалыптастыру, түсінік беру сипаты талданады. Риторикалық мәдениет шешен сөйлеудің басты дағдысы делініп, сөйлеу әрекетінің табиғатын философиялық-дидактикалық тұрғыдан тану риториканы білім мен білік, дағды жинақтайтын ерекше ілім ғана емес, осының негізінде мәдениеттің тұғырлы құндылықтарына қол жеткізу арқылы риторикалық мәдениет биігіне көтерілу тұрғысында бағалауға жетелері түйінделеді. Нәтижеде әрбір жас атаулыға қажетті риторикалық мәдениетті бойға жұғысты етуге септесер кешенді тұжырымдар ұсынылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Әжіғалиев, М.Қ.
Қажымова, Қ.Р.

83.7
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Сөз қадірін білеміз бе ? [Текст] / А. С. Қыдыршаев // Өркен. - 2022. - 30 маусым. - №6. - Б. 15
ББК 83.7

Рубрики: Ораторское искусство

Кл.слова (ненормированные):
шешендіктану -- Қазақ халқы -- Сөз -- айтылған сөз атқан оқтай, жай кетпейді -- Жаман сөз -- Қаз дауысты Қазыбек би -- Төле би -- киелі -- Жалған сөз – желге ұшқан сөз -- Қызыл сөз – қызған от -- Ақыл иесі – сөз иесі -- Сөз қасиеті -- Тұңғиық ойлар -- Мақалдар -- Лев Толстой -- Афоризм -- философия поэзиясы -- мақал
Аннотация: Бүгінгі ұрпақ сөз қадірін білмейді деседі. Себебі неде? Ойсыздық па? Қанға сіңіп кеткен құлдық сана ма? Əлде?. Сөз адам санасының басты белгісі емес пе. Қазақ халқы ежелден сөз қадірін білген, сөзге тоқтаған. Ұрпағына «ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле» деп үлкен міндет жүктеген. Аңдамай сөйлесең, ауырмай өлесің, қадір-қасиетің кетеді, елге күлкі боласың деп, қасықтап жинаған абырой-беделіңді шелектеп төгесің деп ескертіп, сөз құдіретін асырып отырған. Сөз біздің ата-бабамыз көтере алмаған үлкен жүкті ғасырлар бойы көтеріп, шашпай-төкпей бүгінгі күнге жеткізген. Сөздің күші – құрғақ қиялдың емес, тірі өмірдің бетке шыққан шырайы. Күллі əлемде сөздің сиқырындай, сөздің салмағындай, сөздің сымбатындай, сөздің сəулетіндей еш нəрсе жоқ. Олай болса, халқымыздың сөзді асыл көруі тегін емес. Осыдан кейін «алмас қылыштың майданда серік, асыл сөздің майданда да, сайранда да серік» екендігіне қалай иланбайсың. Əрине, сөздің қысқасы жақсы. Тілдің көркі сөз екенін білсек, сөз қадірін білмеген өз қадірін білмесі айқын. Себебі, ойды сөз қозғайды, жақсы сөз жанды жылытады. Халық жадында «айтылған сөз атқан оқтай, жай кетпейді» деген бар. Олай болса, таудай сөздің тарыдай түйіні бар емес пе.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
А 17
Абылғазиева, C.
    Ә.Кекілбаевтың тарихи прозасындағы би-шешендер образы [Текст] / C. Абылғазиева // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Т.2. - 17 қараша. - Б. 106-113.
ББК 83.7

Рубрики: Ораторское искусство

Кл.слова (ненормированные):
роман -- сюжет -- шешендік өнер -- проза -- композиция -- идея -- көркемдік шешім -- тарихи таным
Аннотация: Мақалада көрнекті қазақ жазушысы Әбіш Кекілбаевтың «Үркер» және «Елең-алаң» романдарындағы би-шешендер образдарының сомдалу ерекшеліктері қарастырылады. Тарихи тақырыпты терең зерделей отырып, өткен кезеңдегі қазақ қоғамындағы маңызды оқиғаларды суреттеген жазушы бұл романдарда Төле, Қазыбек, Әйтеке билермен қатар, Мәті бидің образын тамаша сомдаған. Билер институтының қазақ қоғамындағы рөлі, шешендік өнер мен би-шешендердің қоғамдағы орны романдағы нақты мысалдармен талданады. Романдардың идеялық-көркемдік ерекшеліктерімен қатар, жазушының көркем тілі, ондағы шешендік сипаттар да пайымдалады.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
А 90
Асанбекова, Г. С.
    Шешендік өнердің шыңына шыққан тұлғаның бірі- Қазыбек би Келдібекұлы [Текст] / Г. С. Асанбекова // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2023. - Т.1. - 17 қараша. - Б. 181-185.
ББК 83.7

Рубрики: Ораторское искусство

Кл.слова (ненормированные):
Қазыбек Келдібекұлы -- шешендік өнер -- Қазыбек би -- билер сөзі -- билер айтысы -- билер дауы -- төрелік айту -- шешендік сөздер -- Қазақ әдебиеті
Аннотация: Қазыбек Келдібекұлы – он сегіз жасынан бастап қазақ елі басынан кешірген тағдыр тауқыметінің, алмағайып замана оқиғаларының куәгері, орта жүздің төбе биі, шешендік өнердің маңдай алды өкілі ретінде еліміздің тарихында мәңгілік орын алған аса ірі тұлға. Қаз дауысты Қазыбек би аумалы – төкпелі, күрделі, қилы заманда ғұмыр кешті. Қаз дауысты Қазыбек би елге сіңген еңбегімен, аңызға айналған шешендік сөздерімен тарихта дана да, дара тұлға. Ол жас кезінен халық алдында шешендігімен, тапқырлығымен көзге тарих беттерінде қалды. Жас Қазыбектің асқан қабілеттілігіне көз жеткізген Орта жүз руларының ақсақалдары мен билері оны сот қарауға тартады, сөйтіп ол өзінің тапқырлығымен, біліктілігімен және таңғажайып шешендік қабілетімен жалпы жұртқа танымал болады. Халық арасында зор беделге ие болған Қазыбек би, Төле би және Әйтеке билер мен қатар Тәуке, Сәмеке, ал онан соң Әбілмәмбет және Абылай хандардың кеңесшісіне айналады, мемлекетті басқаруға белсене қатысып, хандықтың ішкі және сыртқы саясатына ықпал жасайды. «Жеті жарғыны» жасауға қатысады. Абылайдың басқаруы кезеңінде дипломатиялық өкілдік те атқарып, жоңғарларға қарсы күресті ұйымдастырады
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
К 89
Кузбакарова, Ж. Ө.
    Даланың дара ділмары [Текст] / Ж. Ө. Кузбакарова // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2023. - Т.1. - 17 қараша. - Б. 237-238.
ББК 83.7

Рубрики: Ораторское искусство

Кл.слова (ненормированные):
шешендік өнері -- қазақ шешендері -- Қасиетті сөз
Аннотация: «Түгел сөздің түбі бір, түп атасы Майқы би» деп қазақ шешендік өнерінің бастауын Майқы биден таратады. Ердің құнын екі ауыз сөзбен шешетін ауызы дуалы, сөзі куәлі қазақ шешендеріне қойылатын талап аз болмаған. Ауызымен құс тістеген болашақ абыздарын бала күннен баулып, шешімі қиын дауға да, азуы алты қарыс жауға да жіберіп шыңдаған. Бұған дәлел Төле, Әйтеке, Қазыбек бабаларымыздың басынан өткен жағдайлар. Тізімін тізбектесек таусылмасы анық. Қазақ шешендік өнерінің өкілдері аз емес, әрқайсысы бір тарих десек, артық айтқанымыз емес. Бабаларынан бастау алған өнерді дамытып, ізінен ерген ұрпаққа табанда тауып айтатын тапқырлығымен, қара қылды қақ жаратын әділдігімен көзге түсіп, көңілге орнапты. Солардың бірі әрі бірегейі, сүбелі сөздің жілігін шағып, майын ішкен - Жетес би
Держатели документа:
ЗКУ