Электронный каталог

83(5Каз)
К 11
Қыдырханұлы, У.
    Шерменде ақын, шексіз мұң [Текст] / У. Қыдырханұлы // Ұлттық қоғамдық-саяси журнал, Aqiqat. - Алматы, 2019. - №1. - Б. 56-71
ББК 83(5Каз)

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
пролог -- шығыс түркістан -- білім жұрты -- туған жер -- мәжит айтбаев -- ұлттық түркістан -- милли әдебиет -- киік зары -- м. әуезов мұражайы -- м. шоқаев қоры -- толқын жыры -- б. ғайып
Аннотация: Осы бір шексіз мұңды менің құлағым шекараның арғы жағында жүргенде шалған еді. Шығыс Түркістан дейтін ғұмыры қысқа республиканың "Білім Жұрты" деген бас гимназиясын бітіріп, орта мектепте дәріс беріп жүрген білдей білімдінің бірімін. Жасым 18-де. Сол жылы Үрімжі түрмесінен шығып Әбдірахманұлы Нұрсағит деген жақын ағам да келген. Жеті жасында туған жерден табаны көтеріліп, он алты жасына дейін жалда жүрген жетімек байларға түскен бала салығының орнына Қытай оқуына жіберіліпті. Былай да тесікөкпе жасты оқуы мен ойпыл-тойпыл кезеңі тез есейтіпті. Оқу бітірген соң бәрібір сағынып тұрған жері, күтіп тұрған елі болмаған соң, қайнаған қаланың қым-қуыт әрекетіне араласып кете беріпті. Қазақ зиялылары Нығмет Мыңжани, Сәліс, Жанымхандар құрған Сәуле деген саяси ұйымның үгітін айтамын деп жүріп, Қытайдың құрығына ілініпті. Жеті жылды қойып, Үрімжіде жеті күн болып қайтқандар мыңқылдап қытайша араластырып әлек болатын еді. Ал, сөйлегенде қытайдың өзін жаңылдыратын менің ағамның аңсайтыны - Атамекен, айтатыны Алтай жыры
Держатели документа:
БҚМУ

84(5каз)
А 93
Аупбаев, Ж
    Дәнекер [Текст] / Ж Аупбаев // Ұлттық қоғамдық-саяси журнал, Aqiqat. - Алматы, 2019. - №1. - Б. 107-110
ББК 84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет -- өркениет -- сөздік -- дәнекер -- шет мемлекеттер -- әдебиет -- саясат -- филология -- дүкен мәсімханұлы -- айнұр әбиденқызы -- гумилев -- аударма саласы
Аннотация: Жалпы кез-келген халықты, кез-келген мемлекетті өркениетке, дамуға бастайтын төте соқпақтың бірі - аударма саласы. Ал, оған өте қажет нәрсе - сөздік. Себебі, бұл халықтарды түсіністік ұғымына бастап, ұлттар арасындағы қарым-қатынасты орнықтыратын дәнекер. Осыны біле тұра, көріп жүрсек те біз бұл мәселеде баяу қимылға жол берудеміз. Соның салдарынан шет мемлекеттермен арадағы келіссөздер барысындағы синхронды тәржімеде, өзге тілдерде жарық көрген саяси, әдеби, ғылыми еңбектерден аудармалар жасауда, әлем жұртының тілдерін оқып, үйренуде отандастарымыз өзге елдер тілдерінде жарық көрген сөздіктердің көмегіне жүгінуге мәжбүр болып келді. Еліміздегі ғылым-білім саласының аударма жұмысындағы осынау олқылықтың орнын толтыру мақсатында ерлі-зайыпты ғалымдар - филология ғылымдарының докторы, профессор, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті қытай филологиясы кафедрасының меңгерушісі Дүкен Мәсімханұлы мен сол кафедраның доценті Айнұр Әбиденқызы жақында "Қытайша-қазақша үлкен сөздік" атты еңбекті құрастырып, баспадан шығарды.
Держатели документа:
БҚМУ

81
А 13
Əбділəшімұлы, Д.
    Тарихи мәтіндердің лингвопрагматикалық сипаты [Текст] / Д. Əбділəшімұлы, С. М. Иманқұлова // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №3(171). - Б. 88-98. - ( Серия филологическая=Филология сериясы)
ББК 81

Рубрики: Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
Әбілпейіз уаң -- сұлтан, отбасы -- қазақша -- ханзуша -- манжурша дереккөздер -- дәйектерді талдау -- тарихи мәтіндер -- парадигма
Аннотация: Мақалада қазақтың хан, сұлтандарына қатысты жазылған тарихи кітаптар, далалық мәдениет сипатындағы шежірелер, ескі қазақ жазба тіліндегі мұрағат құжаттары қытайша, манжурша дереккөздер негізінде Әбәлпейіз уаңға қатысты тарихи мәтіндер антропоөзектілік бағыт бойынша лингвопрагматикалық тұрғыдан талданады. Тарихи мәтіндер ұлттық мәдениеттің бөлігі болуымен қатар жекелеген тарихи тұлғалардың өмірінен дерек беретін ақпарат көзі ретінде сипатталып, мәдениетаралық коммуникацияның артуына негізделеді. Мақалада тарихи сана мен тәрбиені ұштастырудың парадигмалық аспектілері, тарихи сана төңірегіндегі негізгі теориялық білімнің өзектілігі мәселелері жүйеленеді. Деректерді прагматикалық тұрғыдан зерттеуде тілдің коммуникативті қызметі мен құрылымы бірлікте сипатталып, тілдік құралдардың мақсаты айқындалады. Тарихи дереккөздер арқылы Әбілпейіз ханға қатысты мәліметтер нақтыланады, мазмұны жағынан зерделеніп, толықтырылады.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Иманқұлова, С.М.

81.2-8
А 13
Əбділəшімұлы , Д.
    Уәли Хан хаттарының тілдік сипаты [Текст] / Д. Əбділəшімұлы , Д. Нода // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетi. - Алматы, 2018. - №4. - Б. 12-20. - (Серия филологическая=Филология сериясы)
ББК 81.2-8

Рубрики: История письма

Кл.слова (ненормированные):
Уәли хан -- саяси өмірі -- хаттар -- дерекнамалық-лингвистикалық талдау -- тілдік сипаты -- лингвистикалық талдау -- филологиялық талдау -- тарихи талдау -- Тарихи мәтіндер -- құжаттар -- Қазақ мұрағат құжаттары -- Транскрипциясы -- филология -- тіл білімі
Аннотация: Мақалада қазақ ханы Уәлидің жасаған дәуірі, саяси өмірі, дипломатиялық қатынасы туралы сөз болады, 1780 жылдары Ресейдің жергілікті әкімшілігіне жазған хаттары деректану, лингвистика тұрғысынан сарапталады. Хаттың ескі жазба тілдегі аударма нұсқасы мен оған қатысты жазылған манжуша, қытайша мәлімдемелерге тарихи деректемелік сараптама жасау арқылы тарихи астары, тілдік ерекшелігі көрсетіледі. Қазақтың хан, сұлтандарына қатысты жазылған тарихи кітаптар, ескі қазақ жазба тіліндегі мұрағат құжаттары мен дереккөздер негізінде мәтіндер лингвопрагматикалық тұрғыдан талданады. Тарихи мәтіндер ұлттық мәдениеттің бөлігі, жекелеген тарихи тұлғалардың өмірінен дерек беретін ақпарат көзі ретінде сипатталады. Хаттардың түпнұсқасы сол тұстағы орысша аудармасымен салыстырылып, онда кеткен кейбір ағаттықтар көрсетіледі. Одан да маңыздысы алғаш рет хаттардың түпнұсқасы латын графикасымен транскрипцияланып, қазіргі қазақ тіліне аударылады
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Нода , Д.

63.3(5Қаз)
Т 11
Тұрсынхан, Қ.
    Қазыбек Сәменбетұлы және оның заманы [Текст] / Қ. Тұрсынхан // Қазақ тарихы. - 2021. - №5. - б. 5-12
ББК 63.3(5Қаз)

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Сәменбеттің сары үкісі -- сарысу өзені -- Қазыбек Сәменбетұлы -- ойраттар -- еділ қалмақтары -- ақтабан шұбырынды -- манжуша -- қытайша деректер -- жылқы саудасы -- үрімжі -- қашқар -- абылай ханның мөр-жүзігі -- қазыбектің қабірі
Аннотация: Мақалада 1758 жылдан кейін Жоңғарияға қоныс аударған қазақтардың тарихына қатысты тұлғалардың бірі Қазыбек Сәменбетұлы және оның жасаған дәуірі зерттелген. Ол үшін Г. Н. Потанин секілді ғалымдардың назарына іліккен "Сәменбеттің Сары Үкісі" туралы аңыздан бастап, Қазыбектің өскен ортасы, ата тек шежіресі, Жоңғар шапқыншылығы кезіндегі ауылының көшіп-қонған жерлері, оның қазақ батырларымен, Абылай ханмен қарым-қатынасы, Ман-Цин империясының Үрімжі және Қашқардағы ұлықтарымен сауда жасасуы, т.б. жағдайлар талданған. Шежіре мен тарихи деректерге сүйеніп Қ. Сәменбетұлының туған және қайтыс болған жылына талдау жасалады. Омскі әскери-топографиялық картасына негізделіп, оның қабірінің Шығыс Қазақстан облысы, Көкпекті ауданындағы Көкпекті өзенінің бойында жатқандығы дәлелденеді. Сондай-ақ, мақалада Қазыбек Сәменбетұлының зергерлік және ұсталық қырына да тоқталып, оның жолын қуған саясаткер, би және өнерлі ұрпақтары туралы бірнеше дерек ұсынылады.
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚУ