Choice of metadata Статьи ППС
Page 10, Results: 145
Report on unfulfilled requests: 0
91.
Подробнее
28.58
А 92
Атаева, Г. М.
Фитоценоздың динамикасы және өнімділігі [Текст] / Г. М. Атаева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 365-368.
ББК 28.58
Кл.слова (ненормированные):
Фитоценоздар -- өсімдіктер -- фитоценоздардың эволюциясы -- сукцессия -- катаклизмдер -- флорогенез -- экология -- Катаклизмдер -- гетеротрофтар -- Автотрофты популяциялар -- фитомасса
Аннотация: Фитоценоздар және олардан құралатын өсімдіктер жабыны бүтіндей еш уақытта біркелкі болып қалмайды. Фитоценоздар структурасының кері дамымайтын, қайталамайтын ішкі және сыртқы себептерге байланысты өзгеруін фитоценоздардың динамикасы деп атайды. Фитоценоздардың динамикасы әр алуан. Көптеген қарапайым алмасулар фитоценоздар динамикасына себепкер болады. Әрине қарапайым алмасу таза аналитикалық ұғым, өйткені табиғатта әртүрлі факторлар бір уақытта әсер етіп күрделі алмасудың болуына әкеліп соқтырады. Алмасуларды топтастырғанда оның ең ірі бөлігі ретінде алмасу класы қабылданған. Оның маңызды белгісі - өзгеру сатысының бір ізбен жүретіндігімен бөлінеді
Держатели документа:
ЗКУ
А 92
Атаева, Г. М.
Фитоценоздың динамикасы және өнімділігі [Текст] / Г. М. Атаева // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 365-368.
Кл.слова (ненормированные):
Фитоценоздар -- өсімдіктер -- фитоценоздардың эволюциясы -- сукцессия -- катаклизмдер -- флорогенез -- экология -- Катаклизмдер -- гетеротрофтар -- Автотрофты популяциялар -- фитомасса
Аннотация: Фитоценоздар және олардан құралатын өсімдіктер жабыны бүтіндей еш уақытта біркелкі болып қалмайды. Фитоценоздар структурасының кері дамымайтын, қайталамайтын ішкі және сыртқы себептерге байланысты өзгеруін фитоценоздардың динамикасы деп атайды. Фитоценоздардың динамикасы әр алуан. Көптеген қарапайым алмасулар фитоценоздар динамикасына себепкер болады. Әрине қарапайым алмасу таза аналитикалық ұғым, өйткені табиғатта әртүрлі факторлар бір уақытта әсер етіп күрделі алмасудың болуына әкеліп соқтырады. Алмасуларды топтастырғанда оның ең ірі бөлігі ретінде алмасу класы қабылданған. Оның маңызды белгісі - өзгеру сатысының бір ізбен жүретіндігімен бөлінеді
Держатели документа:
ЗКУ
92.
Подробнее
28.707.3
Б 12
Бақбергенова, А. С.
Балалар мен жасөспірімдердің өсуі мен дамуына өмір сүру жағдайларының әсерлері [Текст] / А. С. Бақбергенова // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 368-372.
ББК 28.707.3
Рубрики: Физиология человека
Кл.слова (ненормированные):
Балалар -- жасөспірімдердің өсуі -- өмір сүру -- Организмнің дамуы -- физикалық және функциялық дамуы -- өсіп даму -- жетілу -- кемелдену -- қартаю -- Адам өмірі -- Жас ерекшеліктер физиологиясы
Аннотация: Өсу мен даму заңдылықтарын, оның жас кезеңдеріне байланысты гетерохрондылығын және де оған әсер етуші факторлармен танысу, оқып, білу; акселерация ұғымын физиологиялық тұрғыдан түсіну, оның болу себептеріне жан- жақты ғылыми және тәжірибелік мысалдар келтіріп,түсініктеме жасауға бағыттау
Держатели документа:
ЗКУ
Б 12
Бақбергенова, А. С.
Балалар мен жасөспірімдердің өсуі мен дамуына өмір сүру жағдайларының әсерлері [Текст] / А. С. Бақбергенова // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 368-372.
Рубрики: Физиология человека
Кл.слова (ненормированные):
Балалар -- жасөспірімдердің өсуі -- өмір сүру -- Организмнің дамуы -- физикалық және функциялық дамуы -- өсіп даму -- жетілу -- кемелдену -- қартаю -- Адам өмірі -- Жас ерекшеліктер физиологиясы
Аннотация: Өсу мен даму заңдылықтарын, оның жас кезеңдеріне байланысты гетерохрондылығын және де оған әсер етуші факторлармен танысу, оқып, білу; акселерация ұғымын физиологиялық тұрғыдан түсіну, оның болу себептеріне жан- жақты ғылыми және тәжірибелік мысалдар келтіріп,түсініктеме жасауға бағыттау
Держатели документа:
ЗКУ
93.
Подробнее
28.6
И 95
Ихласова, Ж. М.
Зоология пәнінен зертханалық сабақтарды өткізуде қолданылатын инновациялық әдістер [Текст] / Ж. М. Ихласова // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 393-396.
ББК 28.6
Рубрики: Зоология
Кл.слова (ненормированные):
Зоология -- инновациялық әдістер -- зертханалық сабақтар -- жануарлар -- биология -- Ақпараттық технологиялар -- Mozaik3D технологиялар -- білім беру ресурстары -- Quizizz сервисі -- Омыртқасыздар зоологиясы
Аннотация: Зоология – жануарлар дүниесін жан-жақты зерттейтін ғылым саласы. «Зоология» курсында: жануарлардың құрылысы, тіршілік әрекеті, дамуы және тіршілік тәсілі, қоршаған ортамен байланысы, жануарлар дүниесінің эволюциялық даму заңдылықтары зерттеледі. Жануарлардың әр түрлі топтарының құрылыс ерекшелігі филогенетикалық даму заңдары негізінде қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
И 95
Ихласова, Ж. М.
Зоология пәнінен зертханалық сабақтарды өткізуде қолданылатын инновациялық әдістер [Текст] / Ж. М. Ихласова // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 393-396.
Рубрики: Зоология
Кл.слова (ненормированные):
Зоология -- инновациялық әдістер -- зертханалық сабақтар -- жануарлар -- биология -- Ақпараттық технологиялар -- Mozaik3D технологиялар -- білім беру ресурстары -- Quizizz сервисі -- Омыртқасыздар зоологиясы
Аннотация: Зоология – жануарлар дүниесін жан-жақты зерттейтін ғылым саласы. «Зоология» курсында: жануарлардың құрылысы, тіршілік әрекеті, дамуы және тіршілік тәсілі, қоршаған ортамен байланысы, жануарлар дүниесінің эволюциялық даму заңдылықтары зерттеледі. Жануарлардың әр түрлі топтарының құрылыс ерекшелігі филогенетикалық даму заңдары негізінде қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
94.
Подробнее
28.6
З-85
Зоологиялық мұражайға 85 жыл [Текст] // Өркен. - 2024. - 25 желтоқсан. - №11. - Б. 3.
ББК 28.6
Рубрики: Зоология
Кл.слова (ненормированные):
Зоологиялық мұражай -- Арнольд Робертович Штамм -- Авдей Алексеевич Цыганков -- Табиғат әлемі -- Жануарлар дүниесі -- Қазақстанның Қызыл кітабы -- Сирек, жойылып кету қаупі бар түрлер -- Білім беру және тәрбиелік қызмет -- Ғылыми-зерттеу міндеті -- К.М. Ахмеденов -- БҚУ (М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті) -- Г.А. Донскова -- 85 жылдық тарих
Аннотация: «М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің зоологиялық мұражайына 85 жыл» атты ғылыми-əдістемелік семинардың кеңейтілген отырысы оздырылды.
Держатели документа:
БҚУ
З-85
Зоологиялық мұражайға 85 жыл [Текст] // Өркен. - 2024. - 25 желтоқсан. - №11. - Б. 3.
Рубрики: Зоология
Кл.слова (ненормированные):
Зоологиялық мұражай -- Арнольд Робертович Штамм -- Авдей Алексеевич Цыганков -- Табиғат әлемі -- Жануарлар дүниесі -- Қазақстанның Қызыл кітабы -- Сирек, жойылып кету қаупі бар түрлер -- Білім беру және тәрбиелік қызмет -- Ғылыми-зерттеу міндеті -- К.М. Ахмеденов -- БҚУ (М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті) -- Г.А. Донскова -- 85 жылдық тарих
Аннотация: «М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің зоологиялық мұражайына 85 жыл» атты ғылыми-əдістемелік семинардың кеңейтілген отырысы оздырылды.
Держатели документа:
БҚУ
95.
Подробнее
28.706
Ш 17
Шаймерден, Қ. С.
Интерактивные методы обучения по дисциплине анатомия человека [Текст] / Қ. С. Шаймерден // Профессиональное мастерство педагога: сборник материалов. - Уральск, 2024. - С. 127-129.
ББК 28.706
Рубрики: Анатомия и гистология человека
Кл.слова (ненормированные):
анатомия человека -- физиология человека -- учебный процесс -- смаостоятельная работа студента
Аннотация: Статья посвящена вопросам усовершенствования учебного процесса по дисцилине Анатомия и физиология при помощи интерактивных методов обучения. Описаны методы, включающие использование интерактивных технологий, визуальных моделей и проектной деятельности, которые способствуют глубокому пониманию анатомии и физиологии. Подчёркивается важность интеграции теоретических знаний и практических навыков для формирования у учащихся целостного представления о строении и функционировании организма человека
Держатели документа:
ЗКУ
Ш 17
Шаймерден, Қ. С.
Интерактивные методы обучения по дисциплине анатомия человека [Текст] / Қ. С. Шаймерден // Профессиональное мастерство педагога: сборник материалов. - Уральск, 2024. - С. 127-129.
Рубрики: Анатомия и гистология человека
Кл.слова (ненормированные):
анатомия человека -- физиология человека -- учебный процесс -- смаостоятельная работа студента
Аннотация: Статья посвящена вопросам усовершенствования учебного процесса по дисцилине Анатомия и физиология при помощи интерактивных методов обучения. Описаны методы, включающие использование интерактивных технологий, визуальных моделей и проектной деятельности, которые способствуют глубокому пониманию анатомии и физиологии. Подчёркивается важность интеграции теоретических знаний и практических навыков для формирования у учащихся целостного представления о строении и функционировании организма человека
Держатели документа:
ЗКУ
96.
Подробнее
28.6
К 21
Карагойшин, Ж. М.
Қазақстан аумағында қазақстан аумағында құндыздың (Castor Fiber) қазіргі кездегі таралуы мен саны [Текст] / Ж. М. Карагойшин, Р. Қ. Анатолий // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы . - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 6-8.
ББК 28.6
Рубрики: Зоология
Кл.слова (ненормированные):
құндыз -- Шағын өзендер -- Жайық өзені -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Құндыз-жартылай суда тіршілік етуге бейімделген кеміргіш. Олардың мекендейтін қоныстарының типтері мен жүйесі Хопер қорығында [1], Коми АССР-да [2], Жоғары Печеро бассейнінде [3], Белоруссияда [4] жан-жақты зерттелген. Жайық өзені жағдайында алғаш рет 1997-2000 жылдары жан-жақты зерттеліп, нәтижелері баспа беттерінде жарық көрген. Құндызлардың бір жерде ұзақ тіршілік етуі су режимі мен азық қорына байланысты. Жағасы жайпақ, суы тайыз, қорегі аз мекендерді олар қоныстана бермейді. Көктемгі су тасуы кезінде өзеннің жайылмасындағы ескі арналар мен көлдер суға толған кезде олар уақытша мекендерін орман ішіндегі немесе биіктеу жердегі суларға қоныстанған ауыстырады. Су көп болған жылдары құндызды әртүрлі сулы ойпаттан, тіпті далалық жерлердегі көздерден де кездестіруге болады. Мәселен, Жылбасы селосы маңындағы ескі арна толып, қоныстары тарылған кезде кәмшат ауыл маңындағы үйілген шөп үстіне келіп қоныстанған (қорықшалардың ауызша мәліметі). Алысқа ұзап таралу уақыты да осы көктемгі су тасу уақытына сәйкес келеді. Жазда су тартылған мезгілде құндыз бұрынғы қоныстарына қайтып оралады немесе жаңа қолайлы жерлерде қалып қояды. Мысалы, Қарашығанақ газ кешені маңындағы Тұңғыш елді-мекеніндегі Қоншыбай сайын (Березовка өзенінің саласы) құндыз 1993 жылдан қоныстана бастаған. Су деңгейі өте төмен, әрі Елек өзенінен (40 шақырым) алыста орналасқан. Қазір бұл жерде құндыздың бір қонысы ғана бар. Сол жердегі тұрғындардың айтуы бойынша, бұрын болмаған, тек 1993-94 жылдары су тасуы кезінде келіп қоныстанған. Бұл жерде құндыздың қоректері-терек, ақтал, ақ терек, бұталы талдардың түрлері және шөптесін өсімдіктер мол. Кирсанов қорықшасындағы құндыз мекендері жағалауы ін қазуға өте ыңғайлы жайылма көлдер, өзен салалары және ескі арналар бойы.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Анатолий, Р.Қ.
К 21
Карагойшин, Ж. М.
Қазақстан аумағында қазақстан аумағында құндыздың (Castor Fiber) қазіргі кездегі таралуы мен саны [Текст] / Ж. М. Карагойшин, Р. Қ. Анатолий // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы . - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 6-8.
Рубрики: Зоология
Кл.слова (ненормированные):
құндыз -- Шағын өзендер -- Жайық өзені -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Құндыз-жартылай суда тіршілік етуге бейімделген кеміргіш. Олардың мекендейтін қоныстарының типтері мен жүйесі Хопер қорығында [1], Коми АССР-да [2], Жоғары Печеро бассейнінде [3], Белоруссияда [4] жан-жақты зерттелген. Жайық өзені жағдайында алғаш рет 1997-2000 жылдары жан-жақты зерттеліп, нәтижелері баспа беттерінде жарық көрген. Құндызлардың бір жерде ұзақ тіршілік етуі су режимі мен азық қорына байланысты. Жағасы жайпақ, суы тайыз, қорегі аз мекендерді олар қоныстана бермейді. Көктемгі су тасуы кезінде өзеннің жайылмасындағы ескі арналар мен көлдер суға толған кезде олар уақытша мекендерін орман ішіндегі немесе биіктеу жердегі суларға қоныстанған ауыстырады. Су көп болған жылдары құндызды әртүрлі сулы ойпаттан, тіпті далалық жерлердегі көздерден де кездестіруге болады. Мәселен, Жылбасы селосы маңындағы ескі арна толып, қоныстары тарылған кезде кәмшат ауыл маңындағы үйілген шөп үстіне келіп қоныстанған (қорықшалардың ауызша мәліметі). Алысқа ұзап таралу уақыты да осы көктемгі су тасу уақытына сәйкес келеді. Жазда су тартылған мезгілде құндыз бұрынғы қоныстарына қайтып оралады немесе жаңа қолайлы жерлерде қалып қояды. Мысалы, Қарашығанақ газ кешені маңындағы Тұңғыш елді-мекеніндегі Қоншыбай сайын (Березовка өзенінің саласы) құндыз 1993 жылдан қоныстана бастаған. Су деңгейі өте төмен, әрі Елек өзенінен (40 шақырым) алыста орналасқан. Қазір бұл жерде құндыздың бір қонысы ғана бар. Сол жердегі тұрғындардың айтуы бойынша, бұрын болмаған, тек 1993-94 жылдары су тасуы кезінде келіп қоныстанған. Бұл жерде құндыздың қоректері-терек, ақтал, ақ терек, бұталы талдардың түрлері және шөптесін өсімдіктер мол. Кирсанов қорықшасындағы құндыз мекендері жағалауы ін қазуға өте ыңғайлы жайылма көлдер, өзен салалары және ескі арналар бойы.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Анатолий, Р.Қ.
97.
Подробнее
28.5
Б 19
Бакиев, С. С.
Особенности биоморфометрических показателей шиповника майского байрачных лесов Теректинского района Западно-Казахстанской области [Текст] / С. С. Бакиев // Вестник ЗКУ. - 2025. - №1. - С. 437-444.
ББК 28.5
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
шиповник -- биоморфометрические показатели -- байрачные леса -- балка Ахмади -- Теректинский район -- Ботаника -- западно-казахстанский регион -- экология -- лесоводство
Аннотация: Статья посвящена исследованию биоморфометрических показателей шиповника (Rosa sp.), произрастающего в байрачных лесах Теректинского района. В ходе работы были проведены полевые наблюдения и отбор проб листьев и плодов шиповника. В результате анализа определено среднее значение высоты стебля которое составило 63,3 см при среднем линейном и квадратическом отклонении равном 15,45 и 20,81 см соответственно, коэффициент вариации по показателю составил 32,87%. Среднее значение длины и ширины листа составило 8,38 и 5,28 см соответственно. В ходе исследований было определено наличие шипов в основании листовых черешков при этом шипы на цветоносных побегах отсутствовали. Результаты исследования показали, что шиповник в данном регионе характеризуется высоким уровнем вариативности, что может быть объяснено как генетическими, так и экологическими аспектами. Выявленные биоморфометрические показатели способствуют пониманию экологии шиповника и его роли в местных экосистемах. Данные результаты представляют интерес для специалистов в области ботаники, экологии и лесоводства, а также могут быть полезны для разработки мероприятий по охране и воспроизводству природных ресурсов Западно-Казахстанского региона
Держатели документа:
ЗКУ
Б 19
Бакиев, С. С.
Особенности биоморфометрических показателей шиповника майского байрачных лесов Теректинского района Западно-Казахстанской области [Текст] / С. С. Бакиев // Вестник ЗКУ. - 2025. - №1. - С. 437-444.
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
шиповник -- биоморфометрические показатели -- байрачные леса -- балка Ахмади -- Теректинский район -- Ботаника -- западно-казахстанский регион -- экология -- лесоводство
Аннотация: Статья посвящена исследованию биоморфометрических показателей шиповника (Rosa sp.), произрастающего в байрачных лесах Теректинского района. В ходе работы были проведены полевые наблюдения и отбор проб листьев и плодов шиповника. В результате анализа определено среднее значение высоты стебля которое составило 63,3 см при среднем линейном и квадратическом отклонении равном 15,45 и 20,81 см соответственно, коэффициент вариации по показателю составил 32,87%. Среднее значение длины и ширины листа составило 8,38 и 5,28 см соответственно. В ходе исследований было определено наличие шипов в основании листовых черешков при этом шипы на цветоносных побегах отсутствовали. Результаты исследования показали, что шиповник в данном регионе характеризуется высоким уровнем вариативности, что может быть объяснено как генетическими, так и экологическими аспектами. Выявленные биоморфометрические показатели способствуют пониманию экологии шиповника и его роли в местных экосистемах. Данные результаты представляют интерес для специалистов в области ботаники, экологии и лесоводства, а также могут быть полезны для разработки мероприятий по охране и воспроизводству природных ресурсов Западно-Казахстанского региона
Держатели документа:
ЗКУ
98.
Подробнее
28.088л6
М 12
Маңғыстау облысында үстірт арқарының (Ovis Vignei Arkal) таралуы мен экологиялық жағдайы [Текст] / Ж. М. Карагойшин, С. А. Бекеева, Д. Т. Утеулиева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 521-533.
ББК 28.088л6
Рубрики: Заповедники. Заказники. Национальные парки
Кл.слова (ненормированные):
фауна -- табиғи қаумал -- популяция -- уриал -- муфлон -- құлжа -- саулық -- қозықа -- көкпек
Аннотация: Мақалада Маңғыстау облысында мекендейтін Үстірт арқарының таралуы мен саны және тіршілік ортасында жүргізілген экологиялық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Үстірт арқары Қазақстанда тек Маңғыстау облысының аумағында, соның ішінде тау ойпаттарында, тау жоталарының тік беткейлерінде, аласа таулар мен тау бастарында мекендейді. Үстірт арқары немесе Маңғыстау облысындағы Үстірт уриалы Үстірттің шыңдарында; Маңғышлақ түбегінің, сондай-ақ таулы ландшафт сақталған Каспий теңізінің бірқатар жағалау учаскелерінде кең таралған. Жыл сайын Маңғыстау облысы аумағында мекендейтін Үстірт арқарының есебі алынып, мониторинг жүргізілді. 2022 жылғы зерттеулер бойынша тау жоталарында 3019 дарақ Үстірт арқары есепке алынса, 2021 жылмен салыстырғанда бұл жұптұяқтылардың саны 25,17% - ға өскендігін көрсетеді. Үстірт пен Маңғышлақта, оның ішінде Үстірт қорығының аумағында 607, «Қызылсай» өлкелік паркі аумағында және іргелес жатқан жерлерде – 1836, қалған аумақта 576 Үстірт арқары мекендейді. Үстірт арқары Қазақстан, Түркіменстан және Өзбекстан аумағында саны жыл сайын азайып бара жатырған 3 санаттағы сирек кездесетін түр ретінде 3 елдің де Қызыл кітабына енгізілген. Үстірт арқары санының жыл сайынғы өсуі, мекендейтін жерлерінде тиісті қорғауды ұйымдастырумен байланысты: тіршілік ету ортасының көп бөлігі республикалық, жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрамына кіреді. Оларды қорғау мақсатында таралатын аумақтарын қорғауға алып кеңейту және экологиялық жағдайы бұзылған аймақтарды қайтадан қалпына келтіру шараларды жүргізу.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карагойшин, Ж.М.
Бекеева, С.А.
Утеулиева, Д.Т.
Акимжанов, Д.Ш.
Акоев, М.Т.
М 12
Маңғыстау облысында үстірт арқарының (Ovis Vignei Arkal) таралуы мен экологиялық жағдайы [Текст] / Ж. М. Карагойшин, С. А. Бекеева, Д. Т. Утеулиева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 521-533.
Рубрики: Заповедники. Заказники. Национальные парки
Кл.слова (ненормированные):
фауна -- табиғи қаумал -- популяция -- уриал -- муфлон -- құлжа -- саулық -- қозықа -- көкпек
Аннотация: Мақалада Маңғыстау облысында мекендейтін Үстірт арқарының таралуы мен саны және тіршілік ортасында жүргізілген экологиялық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Үстірт арқары Қазақстанда тек Маңғыстау облысының аумағында, соның ішінде тау ойпаттарында, тау жоталарының тік беткейлерінде, аласа таулар мен тау бастарында мекендейді. Үстірт арқары немесе Маңғыстау облысындағы Үстірт уриалы Үстірттің шыңдарында; Маңғышлақ түбегінің, сондай-ақ таулы ландшафт сақталған Каспий теңізінің бірқатар жағалау учаскелерінде кең таралған. Жыл сайын Маңғыстау облысы аумағында мекендейтін Үстірт арқарының есебі алынып, мониторинг жүргізілді. 2022 жылғы зерттеулер бойынша тау жоталарында 3019 дарақ Үстірт арқары есепке алынса, 2021 жылмен салыстырғанда бұл жұптұяқтылардың саны 25,17% - ға өскендігін көрсетеді. Үстірт пен Маңғышлақта, оның ішінде Үстірт қорығының аумағында 607, «Қызылсай» өлкелік паркі аумағында және іргелес жатқан жерлерде – 1836, қалған аумақта 576 Үстірт арқары мекендейді. Үстірт арқары Қазақстан, Түркіменстан және Өзбекстан аумағында саны жыл сайын азайып бара жатырған 3 санаттағы сирек кездесетін түр ретінде 3 елдің де Қызыл кітабына енгізілген. Үстірт арқары санының жыл сайынғы өсуі, мекендейтін жерлерінде тиісті қорғауды ұйымдастырумен байланысты: тіршілік ету ортасының көп бөлігі республикалық, жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрамына кіреді. Оларды қорғау мақсатында таралатын аумақтарын қорғауға алып кеңейту және экологиялық жағдайы бұзылған аймақтарды қайтадан қалпына келтіру шараларды жүргізу.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карагойшин, Ж.М.
Бекеева, С.А.
Утеулиева, Д.Т.
Акимжанов, Д.Ш.
Акоев, М.Т.
99.
Подробнее
28.5
S90
Study of the influence of flooding on the absolute and relative content of plant pigments in Ural licorise (Glycyrrhiza Uralensis) [Текст] / G. Uzakbay, R. Issagat, Y. Mendigaliyev [и др.] // Bulletin WKU. - 2025. - №1. - Р. 549-560.
ББК 28.5
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
G.uralensis -- растительные пигменты -- антоцианы -- каротиноиды -- хлорофилл -- паводок -- водный стресс -- адаптация растений -- лекарственные растения -- экологические факторы -- корреляция Пирсона -- УФ-Вид-спектроскопия
Аннотация: В настоящей работе методом УФ-Вид-спектроскопии исследовано влияние весеннего паводка 2024 года на содержание растительных пигментов в солодке уральской (Glycyrrhiza uralensis). Сравнительное исследование образцов, собранных в 2023 и 2024 годах однозначно указывает на значительное влияние затопления территорий произрастания растений на содержание в них природных пигментов. Изменение содержания пигментов в сторону как увеличения, так и уменьшения объясняется адаптивной реакцией растения на негативное влияние водного стресса на условия произрастания, приводящее к снижению освещенности и нарушению газообмена. Результаты показывают, что данные изменения приводят как к положительному, так и отрицательному дисбалансу как в абсолютном, так и в относительном содержании всех растительных пигментов. Корреляционный анализ Пирсона позволил выявить важные зависимости между содержанием всех исследованных пигментов и установить характер влияния водного стресса на изменение их содержания и соотношения. Также установлено, что листья G. uralensis наиболее богаты хлорофиллами и каротиноидами, в то время как в корнях и цветах обнаружено наибольшее содержание антоцианов.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Uzakbay, G.
Issagat, R.
Mendigaliyev, Y.
Maksotova, A.
Akatyev, N.
S90
Study of the influence of flooding on the absolute and relative content of plant pigments in Ural licorise (Glycyrrhiza Uralensis) [Текст] / G. Uzakbay, R. Issagat, Y. Mendigaliyev [и др.] // Bulletin WKU. - 2025. - №1. - Р. 549-560.
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
G.uralensis -- растительные пигменты -- антоцианы -- каротиноиды -- хлорофилл -- паводок -- водный стресс -- адаптация растений -- лекарственные растения -- экологические факторы -- корреляция Пирсона -- УФ-Вид-спектроскопия
Аннотация: В настоящей работе методом УФ-Вид-спектроскопии исследовано влияние весеннего паводка 2024 года на содержание растительных пигментов в солодке уральской (Glycyrrhiza uralensis). Сравнительное исследование образцов, собранных в 2023 и 2024 годах однозначно указывает на значительное влияние затопления территорий произрастания растений на содержание в них природных пигментов. Изменение содержания пигментов в сторону как увеличения, так и уменьшения объясняется адаптивной реакцией растения на негативное влияние водного стресса на условия произрастания, приводящее к снижению освещенности и нарушению газообмена. Результаты показывают, что данные изменения приводят как к положительному, так и отрицательному дисбалансу как в абсолютном, так и в относительном содержании всех растительных пигментов. Корреляционный анализ Пирсона позволил выявить важные зависимости между содержанием всех исследованных пигментов и установить характер влияния водного стресса на изменение их содержания и соотношения. Также установлено, что листья G. uralensis наиболее богаты хлорофиллами и каротиноидами, в то время как в корнях и цветах обнаружено наибольшее содержание антоцианов.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Uzakbay, G.
Issagat, R.
Mendigaliyev, Y.
Maksotova, A.
Akatyev, N.
100.
Подробнее
28.5
S43
Seeds as a characteristic of kazakh species of Gymnospermium and Leontice with different ecological distribution [Текст] / K. Abidkulova, D. Almabek, N. Mukhitdinov [и др.] // Bulletin WKU. - 2025. - №1. - Р. 590-599.
ББК 28.5
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
семена -- Gymnospermium alberti -- Gymnospermium altaicum -- Leontice incerta -- Leontice ewersmannii -- Berberidaceae -- морфометрические параметры -- Казахстан
Аннотация: Семена являются одной из основных характеристик растений, применяемой в таксономии и необходимой составляющей для их идентификации. Именно морфологические и морфометрические параметры семян указываются при описании того или иного вида. В данной статье мы анализируем морфометрические параметры семян Gymnospermium alberti (Regel) Takht., Gymnospermium altaicum (Pall.) Spach, Leontice incerta Pall. и Leontice ewersmannii Bunge (Berberidaceae), встречающихся в Казахстане и произрастающих в разных экологических условиях. Максимальной длиной и шириной семян и наибольшей массой 1000 штук отличалась Leontice ewersmannii, минимальные параметры семян и их масса была у Gymnospermium altaicum. По величине коэффициента формы семена у Gymnospermium alberti и Leontice ewersmannii - шаровидные, а у Gymnospermium altaicum - продолговатые. Семена Gymnospermium отличаются от семян Leontice наличием выростов семенной кожуры – строфиоли. Вариабельность морфометрических параметров у всех изученных таксонов является очень низкой или низкой, что говорит о стабильности данных признаков
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Abidkulova, K.
Almabek, D.
Mukhitdinov, N.
Kurbatova, N.
Karasholakova, L.
Turalin, B.
S43
Seeds as a characteristic of kazakh species of Gymnospermium and Leontice with different ecological distribution [Текст] / K. Abidkulova, D. Almabek, N. Mukhitdinov [и др.] // Bulletin WKU. - 2025. - №1. - Р. 590-599.
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
семена -- Gymnospermium alberti -- Gymnospermium altaicum -- Leontice incerta -- Leontice ewersmannii -- Berberidaceae -- морфометрические параметры -- Казахстан
Аннотация: Семена являются одной из основных характеристик растений, применяемой в таксономии и необходимой составляющей для их идентификации. Именно морфологические и морфометрические параметры семян указываются при описании того или иного вида. В данной статье мы анализируем морфометрические параметры семян Gymnospermium alberti (Regel) Takht., Gymnospermium altaicum (Pall.) Spach, Leontice incerta Pall. и Leontice ewersmannii Bunge (Berberidaceae), встречающихся в Казахстане и произрастающих в разных экологических условиях. Максимальной длиной и шириной семян и наибольшей массой 1000 штук отличалась Leontice ewersmannii, минимальные параметры семян и их масса была у Gymnospermium altaicum. По величине коэффициента формы семена у Gymnospermium alberti и Leontice ewersmannii - шаровидные, а у Gymnospermium altaicum - продолговатые. Семена Gymnospermium отличаются от семян Leontice наличием выростов семенной кожуры – строфиоли. Вариабельность морфометрических параметров у всех изученных таксонов является очень низкой или низкой, что говорит о стабильности данных признаков
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Abidkulova, K.
Almabek, D.
Mukhitdinov, N.
Kurbatova, N.
Karasholakova, L.
Turalin, B.
Page 10, Results: 145