Choice of metadata Статьи
Page 10, Results: 257
Report on unfulfilled requests: 0
91.

Подробнее
74.262.8
А 40
Акпамбетова, К. М.
Орталық қазақстан аумағындағы кіші өзендер алаптарының экологиялық-геоморфологиялық сипаттамасы [Текст] / К. М. Акпамбетова // География в школах и вузах Казахстана. - 2019. - №2. - Б. 3-6
ББК 74.262.8
Рубрики: Методика преподавания биологии
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Абиева , Г.Б.
А 40
Акпамбетова, К. М.
Орталық қазақстан аумағындағы кіші өзендер алаптарының экологиялық-геоморфологиялық сипаттамасы [Текст] / К. М. Акпамбетова // География в школах и вузах Казахстана. - 2019. - №2. - Б. 3-6
Рубрики: Методика преподавания биологии
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Абиева , Г.Б.
92.

Подробнее
84 (5каз)
К 18
Қами , Н.
Қыз Данай [Текст] / Н. Қами // Қазақ әдебиеті және мемлекеттік тіл. - 2019. - №3. - Б. 4-8
ББК 84
(5каз)
Рубрики: Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
қыз Данай -- көктем гүлі -- туған өлке -- алқызыл қызғалдақтар -- гүлтәждер -- Төремұрат ақсақал -- бата беру -- қазақ даласы -- кіші жүз тайпалары -- батыс аймағы -- алтыбақан
Аннотация: Мақалада Қыз Данай жөнінде айтылған
Держатели документа:
БҚМУ
К 18
Қами , Н.
Қыз Данай [Текст] / Н. Қами // Қазақ әдебиеті және мемлекеттік тіл. - 2019. - №3. - Б. 4-8
Рубрики: Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
қыз Данай -- көктем гүлі -- туған өлке -- алқызыл қызғалдақтар -- гүлтәждер -- Төремұрат ақсақал -- бата беру -- қазақ даласы -- кіші жүз тайпалары -- батыс аймағы -- алтыбақан
Аннотация: Мақалада Қыз Данай жөнінде айтылған
Держатели документа:
БҚМУ
93.

Подробнее
63.3
К 34
Келдім, көрдім, жеңдім! [Текст] // Аңыз адам. - 2019. - №18. - Б. 5-14
ББК 63.3
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Рим республикасы -- үлкен дағдарыс -- Жерорта теңізі -- рим тарихы -- Гай Юлий Цезарь -- Орталық Италия -- Испания -- Кіші Азия -- демократтар -- аграрлы реформалар -- Луций Корнелий Сулла -- саясаткер
Аннотация: Мақалада көнеримдік саясаткер әрі ел билеуші, қолбасшы, инженер, жазушы - Гай Юлий Цезарь жайлы айтылған
Держатели документа:
БҚМУ
К 34
Келдім, көрдім, жеңдім! [Текст] // Аңыз адам. - 2019. - №18. - Б. 5-14
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Рим республикасы -- үлкен дағдарыс -- Жерорта теңізі -- рим тарихы -- Гай Юлий Цезарь -- Орталық Италия -- Испания -- Кіші Азия -- демократтар -- аграрлы реформалар -- Луций Корнелий Сулла -- саясаткер
Аннотация: Мақалада көнеримдік саясаткер әрі ел билеуші, қолбасшы, инженер, жазушы - Гай Юлий Цезарь жайлы айтылған
Держатели документа:
БҚМУ
94.

Подробнее
84(5каз)
М 22
Мамыров, А.
Әдебиеттің әл сақасы [Текст] / А. Мамыров // Oral oniri. - 2019. - 27 желтоқсан. - №103. - Б. 11
ББК 84(5каз)
Рубрики: Художественная литература (произведения)
Кл.слова (ненормированные):
Әбдіжәміл Нұрпейісов -- қазақ әдебиеті -- Қажым Жұмалиев -- Жайсаң жандар естелік әңгімелер -- БҚИТУ -- ой-пікір -- өз ойы
Аннотация: Әбдіжәміл ағаға елден арнайы алып шыққан Қажым Жұмалиевтің "Жайсаң жандар" естелік әңгімелер жинағын сыйға тартқанымызда: "Қажекеңдей қазаққа еңбегі сіңген ағаның кітабын жаңғыртып шығарғандарың үлкен іс болған екен" деді де, кітап мазмұнын дауыстап оқып, "Ұлық болсаң, кішік бол" Бейімбет Майлин жөнінде, сонау жылдары мен "Жұлдыз" журналында бір жыл, бес ай редактор болып жұмыс жасағанымда осы әңгімесін бастырғанмын" деді.
Держатели документа:
БҚМУ
М 22
Мамыров, А.
Әдебиеттің әл сақасы [Текст] / А. Мамыров // Oral oniri. - 2019. - 27 желтоқсан. - №103. - Б. 11
Рубрики: Художественная литература (произведения)
Кл.слова (ненормированные):
Әбдіжәміл Нұрпейісов -- қазақ әдебиеті -- Қажым Жұмалиев -- Жайсаң жандар естелік әңгімелер -- БҚИТУ -- ой-пікір -- өз ойы
Аннотация: Әбдіжәміл ағаға елден арнайы алып шыққан Қажым Жұмалиевтің "Жайсаң жандар" естелік әңгімелер жинағын сыйға тартқанымызда: "Қажекеңдей қазаққа еңбегі сіңген ағаның кітабын жаңғыртып шығарғандарың үлкен іс болған екен" деді де, кітап мазмұнын дауыстап оқып, "Ұлық болсаң, кішік бол" Бейімбет Майлин жөнінде, сонау жылдары мен "Жұлдыз" журналында бір жыл, бес ай редактор болып жұмыс жасағанымда осы әңгімесін бастырғанмын" деді.
Держатели документа:
БҚМУ
95.

Подробнее
87(5каз)
С 32
Серікқызы, Э.
"Әл-Фараби" әлемін тану [Текст] / Э. Серікқызы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - 17 ақпан. - №32. - Б. . 10
ББК 87(5каз)
Рубрики: Философия
Кл.слова (ненормированные):
Әбу Насыр әл-Фараби - 1150 жыл -- ойшыл-философ әл-Фараби -- ұлттық кітапхана -- әл-Фраби ғылыми орталығы -- мәдениет және спорт министрлігі -- зерделеу мен насихаттау -- мұрағат ісінің іске асырылуы -- жазушы, драматург Роллан Сейсенбаев -- халықаралық Абай клубы -- Фараби он бес томдық жинағы -- жинағы таныстырылды -- Президент Қ.К.Тоқаев
Аннотация: Жақында Ұлттық кітапханада Әбу Насыр әл-Фарабидің 1150 жылдығына орай "әл-Фараби" ғылым орталығының ашылғаны белгілі. Осы игі шараның жалғасындай Мәдениет және спорт министрлігі Тіл саясаты комитеті "Мәдениет және өнер саласындағы бәсекелестікті жоғарылату, қазақстандық мәдение мұраны сақтау, зерделеу мен насихаттау және мұрағат ісінің іске асырылу тиімділігін арттыру" бағдарламасының "Әдебиеттің маңызды түрлерін сатып алу, басып шығару және тарату" кіші бағдарламасы аясында жарық көрген белгілі жазушы, драматург Роллан Сейсенбаев басқаратын халықаралық "Абай" клубы бастырған "Фараби" он бес томдық жинағының таныстырылымы өтті.
Держатели документа:
БҚМУ
С 32
Серікқызы, Э.
"Әл-Фараби" әлемін тану [Текст] / Э. Серікқызы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - 17 ақпан. - №32. - Б. . 10
Рубрики: Философия
Кл.слова (ненормированные):
Әбу Насыр әл-Фараби - 1150 жыл -- ойшыл-философ әл-Фараби -- ұлттық кітапхана -- әл-Фраби ғылыми орталығы -- мәдениет және спорт министрлігі -- зерделеу мен насихаттау -- мұрағат ісінің іске асырылуы -- жазушы, драматург Роллан Сейсенбаев -- халықаралық Абай клубы -- Фараби он бес томдық жинағы -- жинағы таныстырылды -- Президент Қ.К.Тоқаев
Аннотация: Жақында Ұлттық кітапханада Әбу Насыр әл-Фарабидің 1150 жылдығына орай "әл-Фараби" ғылым орталығының ашылғаны белгілі. Осы игі шараның жалғасындай Мәдениет және спорт министрлігі Тіл саясаты комитеті "Мәдениет және өнер саласындағы бәсекелестікті жоғарылату, қазақстандық мәдение мұраны сақтау, зерделеу мен насихаттау және мұрағат ісінің іске асырылу тиімділігін арттыру" бағдарламасының "Әдебиеттің маңызды түрлерін сатып алу, басып шығару және тарату" кіші бағдарламасы аясында жарық көрген белгілі жазушы, драматург Роллан Сейсенбаев басқаратын халықаралық "Абай" клубы бастырған "Фараби" он бес томдық жинағының таныстырылымы өтті.
Держатели документа:
БҚМУ
96.

Подробнее
81
Н 11
Нұржеке-ұлы, Б.
Қазақ жазушының қағыйдалары [Текст] / Б. Нұржеке-ұлы // ANA TILI . - 2020. - №7. - 20-26 ақпан. - Б. 6-7
ББК 81
Рубрики: Языковедение
Кл.слова (ненормированные):
қазақ тіліндегі әрбір дыбыс -- 32 әріп -- дауыссыз дыбыстар -- дауысты дыбыстар -- жіңішке дыбыстар -- ашық буын -- тұйық буын -- қазақ жазуының қағидалары -- емле мақсаты
Аннотация: Қазақ тіліндегі әрбір дыбыс жеке әріппен белгіленеді. Қазақ әліпбиінде 32 әріп бар. Олардың баспаша және жазбаша түрі, "ң" әрібінен басқасының бас әрібі мен кіші әрібі болады.
Держатели документа:
БҚМУ
Н 11
Нұржеке-ұлы, Б.
Қазақ жазушының қағыйдалары [Текст] / Б. Нұржеке-ұлы // ANA TILI . - 2020. - №7. - 20-26 ақпан. - Б. 6-7
Рубрики: Языковедение
Кл.слова (ненормированные):
қазақ тіліндегі әрбір дыбыс -- 32 әріп -- дауыссыз дыбыстар -- дауысты дыбыстар -- жіңішке дыбыстар -- ашық буын -- тұйық буын -- қазақ жазуының қағидалары -- емле мақсаты
Аннотация: Қазақ тіліндегі әрбір дыбыс жеке әріппен белгіленеді. Қазақ әліпбиінде 32 әріп бар. Олардың баспаша және жазбаша түрі, "ң" әрібінен басқасының бас әрібі мен кіші әрібі болады.
Держатели документа:
БҚМУ
97.

Подробнее
63.3(5каз)
К 93
Құрымбаев, А.
Бөкей ордасы қалай құрылды? [Текст] / А. Құрымбаев // Oral oniri. - 2020. - 10 наурыз . - №19. - Б. . 10-11
ББК 63.3(5каз)
Рубрики: Истоия
Кл.слова (ненормированные):
Еділ өзені -- Жайық бойы -- этносаяси бірлестік -- революция -- Бөкей орда -- кіші жүз -- сұлтан -- патша өкіметі -- Еділ өзені -- Ғылыми зерттеулерді қолдау қорының директоры Айболат Құрымбаев -- Хан тоғайы -- І Александр -- кіші орда -- ішкі орда -- Жәңгір сұлтан -- Әбілқайыр хан -- К.Ф.Кнорринг Петербург
Аннотация: Еділ өзенінің төменгі ағысы мен Жайық бойында қазақтардың жаңа этносаяси бірлестігінің пайда болғанына биыл 219 жыл толып отыр. Революцияға дейінгі кезеңде бұл жер Ішкі орда немесе Бөкей ордасы деп аталды.
Держатели документа:
БҚМУ
К 93
Құрымбаев, А.
Бөкей ордасы қалай құрылды? [Текст] / А. Құрымбаев // Oral oniri. - 2020. - 10 наурыз . - №19. - Б. . 10-11
Рубрики: Истоия
Кл.слова (ненормированные):
Еділ өзені -- Жайық бойы -- этносаяси бірлестік -- революция -- Бөкей орда -- кіші жүз -- сұлтан -- патша өкіметі -- Еділ өзені -- Ғылыми зерттеулерді қолдау қорының директоры Айболат Құрымбаев -- Хан тоғайы -- І Александр -- кіші орда -- ішкі орда -- Жәңгір сұлтан -- Әбілқайыр хан -- К.Ф.Кнорринг Петербург
Аннотация: Еділ өзенінің төменгі ағысы мен Жайық бойында қазақтардың жаңа этносаяси бірлестігінің пайда болғанына биыл 219 жыл толып отыр. Революцияға дейінгі кезеңде бұл жер Ішкі орда немесе Бөкей ордасы деп аталды.
Держатели документа:
БҚМУ
98.

Подробнее
24
М 36
Махмудова, С.
Атомдар мен молекулалар, жай және күрделі заттар. [Текст] / С. Махмудова // Химия мектепте. - 2020. - №2. - Б. 14 - 20
ББК 24
Рубрики: Химия
Кл.слова (ненормированные):
атомдар -- молекула -- жай -- күрделі заттар -- топтық жұмыс -- аквариум әдісі -- жариялау әдісі
Аннотация: Мақалада химия пәні бойынша атомдар мен молекулалар, жай және күрделі заттар туралы сабақ жоспары берілген. Сабақтың оқу мақсаттары 7.1.2.1 - атомдармен молекулалардың айырмашылығын білу. 7.1.2.2 - атом - заттың ең кіші бөлшегі екендігін түсіну, 7.1.2.3- молекула- заттың құрамы мен қасиетін сақтайтын ең кіші бөлшегі екендігін түсіну.
Держатели документа:
БҚУ
М 36
Махмудова, С.
Атомдар мен молекулалар, жай және күрделі заттар. [Текст] / С. Махмудова // Химия мектепте. - 2020. - №2. - Б. 14 - 20
Рубрики: Химия
Кл.слова (ненормированные):
атомдар -- молекула -- жай -- күрделі заттар -- топтық жұмыс -- аквариум әдісі -- жариялау әдісі
Аннотация: Мақалада химия пәні бойынша атомдар мен молекулалар, жай және күрделі заттар туралы сабақ жоспары берілген. Сабақтың оқу мақсаттары 7.1.2.1 - атомдармен молекулалардың айырмашылығын білу. 7.1.2.2 - атом - заттың ең кіші бөлшегі екендігін түсіну, 7.1.2.3- молекула- заттың құрамы мен қасиетін сақтайтын ең кіші бөлшегі екендігін түсіну.
Держатели документа:
БҚУ
99.

Подробнее
66(5каз)
Е 69
Ерсаев, М.
Есіл бойына ел қондырған Елбасы [Текст] / М. Ерсаев // Үш қоныр. - 2020. - №28.- 10 шілде. - Б. 3
ББК 66(5каз)
Рубрики: Саясат
Кл.слова (ненормированные):
Есіл бойы -- Елбасы -- Нұрсұлтан назарбаев -- Асқақ арман -- Қазақ елі -- Астана
Аннотация: Мақалада Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге ізеттілік танытып, ел басқаруда ата - бабаларымыз салған сара жолын ұстанғанына тарих куә.
Держатели документа:
БҚУ
Е 69
Ерсаев, М.
Есіл бойына ел қондырған Елбасы [Текст] / М. Ерсаев // Үш қоныр. - 2020. - №28.- 10 шілде. - Б. 3
Рубрики: Саясат
Кл.слова (ненормированные):
Есіл бойы -- Елбасы -- Нұрсұлтан назарбаев -- Асқақ арман -- Қазақ елі -- Астана
Аннотация: Мақалада Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге ізеттілік танытып, ел басқаруда ата - бабаларымыз салған сара жолын ұстанғанына тарих куә.
Держатели документа:
БҚУ
100.

Подробнее
87
О-53
Олжабай , С.
Құнанбай ұрпағы көрген қысастықтар [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №2. - Б. 37-49
ББК 87
Рубрики: Философия
Кл.слова (ненормированные):
Абай Құнанбайұлы-175 жыл -- Абайтану -- Абай мұрасы -- Шымкент қаласы -- Абай саябағы -- Халықаралық Абай клубы -- Нұрғали Әшімов -- Анарбек Орман -- Роллан Сейсенбаев -- мәңгілік мұра -- Тұрағұл -- М.Әуезоа -- Кәкітай Ысқақұлы -- Семей аспаны
Аннотация: 2007 жылдың қыркүйек айында Шымкент қаласындағы Абай саябағы ішінде «Халықаралық Абай клубының» облыстық филиалы ашалды. Филиал екі қабатты үйге орналасқан еді. Оның ашылу салтанатына сол кездегі облыс әкімі Нұрғали Әшімов пен Шымкент қаласының әкімі Анарбек Орман келді. Нұрғали Әшімов Абайдың бір өлеңін жатқа оқып, жиналғандарды риза етті. «Халықаралық Абай клубының» президенті, танымал жазушы Роллан Сейсенбаев сөйлеп, ақын мұралары мәңгілік екендігі туралы тұщымды ой-пікір айтты. Осы шаңырақта республикалық «Абай» ұлттық мәдени-әдеби апталығы дүниеге келді, ұлы ақынға арналған бөлме ашылды. Роллан Сейсенбаев ғимараттан сәл ілгері, күре жолдың бойына Тұрағұл Абайұлына арнап тұғыртас орнатты. Неге? Міне, бұл сол кезде айтылған әңгіме. Тұрағұл Абайдың Әйгерімнен туған баласы. 1876 жылы дүниеге келген ол жас кезінде ауыл молдасынан оқып, сауатын ашады. Кейін әкесіне еліктеп, өлең жаза бастаған. Аудармамен айналысқан. Кейіннен өздігінен ізденіп, орысша, арабша оқып, білімін жетілдіре түседі. 1904 жылы Кішік-Тобықты еліне болыс болып сайланады. Жастайынан әкесінің тәрбиесінде өскен ол Абай өлеңдерінің қай кезде, қандай жағдайда жазылғанын жақсы білген. 1909 жылы ағасы Кәкітай Ысқақұлымен бірге Абай өлеңдерін жинастырып, Санкт-Петербургте жеке кітап етіп бастырады. Ол сондай-ақ ақын шығармашылығының текстологиялық тұпнұсқасын қалпына келтіруге атсалысады. Мұхтар Әуезовтің өтініші бойынша «Әкем Абай туралы» деген естелік жазып береді. Мұның өзі ұлы жазушының ұлы еңбегінің жазылуына көмек болғаны анық. Семей аспанын сұр бұлт торлап тұрған еді. 1922 жылы осында Әлихан Бөкейхан мен Міржақып Дулатов тұтқынға алынады. Олармен аралас-құраластығы бар Тұрағұл да төрт ай түрме дәмін татады. Бірақ, бұл дауыл алдындағы өлі тыныштық еді. 1927 жылы ол қайта тұтқындалып, 1928 жылдың көктеміне дейін сонда жатады. Түрмеден босатқанмен, империя шеңгелі оны уысында ұстаған еді. Тұлпардың тұяғын Шымкентке жер аударады. Жер аударылған жанның жетіскен жері жоқ. Аш-жалаңаш жүреді. 1933 жылы Мұхтар Әуезовпен ретін тауып кездесіп, жұмыс тауып беруін өтінген екен. Ол Совнарком бастығы Ораз Исаевқа жолықтырған. Алайда, алай-дүлей заманның қитұрқылары қалтарыстарында Исаев оған көмек көрсете алмаған. Шымкентке қайтып келген Тұрағұл 1934 жылғы 6 наурыз күні 59 жасында жамбасы жерге тиеді. Оны сол кездегі Шымкент қаласындағы мұсылмандар зиратына жерлейді. Өкініштісі сол, бұл жерге кейіннен зауыт (қазіргі «Санто» дәрі-дәрмек шығару кәсіпорны) салынып кеткен. Осылайша Тұрағұлдың ұлы Ақыш пен қызы Мәкен аңырап қала берген. Сталиндік заманның зобалаңы мұны-мен де бітпейді. Тұрағұлдың Сақыпжамал деген әйелінен туған Жебрайыл (Жебеш) деген баласы әкесінің соңынан Шымкентке келеді. Ол Ташкентте оқитын еді. 1930 жылы ауыр науқастан қайтыс болады. Жебеш те сталиндік саяси науқанның құрбаны. Оны Тобықтының шолақ белсенділері Томск қаласында оқып жүрген жерінде үстінен арыз жазып, институттан шығартады. Н.Ежов, Ф.Голощекин тобының теп-кісі мұнымен де тоқтамаған. Абайдың немересі Құзайыр Мекайылұлы бай тұқымы ретінде жер аударылып, Фрунзе қаласына жіберіледі. Мұнда ол қара жұмысқа жегіледі. Осы қаладан соғысқа алынып, майданда қаза табады. Інісі Қалышер (екеуінің де шешесі Дәмежан) де ағасының кебін киген. Сірә, екеуі де Бішкектен әскерге алынса керек. Тұрағұлдың Зұбайыр деген 1907 жылы туған ұлы да «бай-феодалдың» баласы ретінде отбасымен жер аударылады. Әуелі Жамбыл облысының Мерке ауданында, сосын Шымкентте тұрады. Ташкентке бас сауғалап барады. 1933 жылы күзде Бішкекте қайтыс болады. Абайдың Ысқақ деген інісі болғаны белгілі. Сол Ысқақтың немересі Әрхам Кәкітайұлы да күншілдердің жаласымен қамалып, кейіннен Ташкент облысының «Қызыл партизан» колхозында жасы-рынып жүреді. Абайдың немересі Әубәкір Ақылбайұлы да өнерден құралақан болмапты. Ол да өлең жазған, ән шығарған. Майдақоңыр дауысты әнші де екен. Әубәкірді Абайдың інісі Оспан тәрбиелеген. Ұлы ақын осы немересін ерекше жақсы көрген деседі. Немересіне бағыт-бағдар, жөн-жосықты көп үйретіпті. Әйткенмен, Тұрағұл қамалған соң Әубәкірдің де басына қара бұлт төнеді. Оқырманға Шәкәрімнің тағдыры белгілі. Оны қайталап жатқымыз жоқ. Бірақ оның баласы Ғафурды түрмеде біреулер бауыздап өлтіргені жүрек шаншытады.
Держатели документа:
БҚУ
О-53
Олжабай , С.
Құнанбай ұрпағы көрген қысастықтар [Текст] / С. Олжабай // Жалын . - 2020. - №2. - Б. 37-49
Рубрики: Философия
Кл.слова (ненормированные):
Абай Құнанбайұлы-175 жыл -- Абайтану -- Абай мұрасы -- Шымкент қаласы -- Абай саябағы -- Халықаралық Абай клубы -- Нұрғали Әшімов -- Анарбек Орман -- Роллан Сейсенбаев -- мәңгілік мұра -- Тұрағұл -- М.Әуезоа -- Кәкітай Ысқақұлы -- Семей аспаны
Аннотация: 2007 жылдың қыркүйек айында Шымкент қаласындағы Абай саябағы ішінде «Халықаралық Абай клубының» облыстық филиалы ашалды. Филиал екі қабатты үйге орналасқан еді. Оның ашылу салтанатына сол кездегі облыс әкімі Нұрғали Әшімов пен Шымкент қаласының әкімі Анарбек Орман келді. Нұрғали Әшімов Абайдың бір өлеңін жатқа оқып, жиналғандарды риза етті. «Халықаралық Абай клубының» президенті, танымал жазушы Роллан Сейсенбаев сөйлеп, ақын мұралары мәңгілік екендігі туралы тұщымды ой-пікір айтты. Осы шаңырақта республикалық «Абай» ұлттық мәдени-әдеби апталығы дүниеге келді, ұлы ақынға арналған бөлме ашылды. Роллан Сейсенбаев ғимараттан сәл ілгері, күре жолдың бойына Тұрағұл Абайұлына арнап тұғыртас орнатты. Неге? Міне, бұл сол кезде айтылған әңгіме. Тұрағұл Абайдың Әйгерімнен туған баласы. 1876 жылы дүниеге келген ол жас кезінде ауыл молдасынан оқып, сауатын ашады. Кейін әкесіне еліктеп, өлең жаза бастаған. Аудармамен айналысқан. Кейіннен өздігінен ізденіп, орысша, арабша оқып, білімін жетілдіре түседі. 1904 жылы Кішік-Тобықты еліне болыс болып сайланады. Жастайынан әкесінің тәрбиесінде өскен ол Абай өлеңдерінің қай кезде, қандай жағдайда жазылғанын жақсы білген. 1909 жылы ағасы Кәкітай Ысқақұлымен бірге Абай өлеңдерін жинастырып, Санкт-Петербургте жеке кітап етіп бастырады. Ол сондай-ақ ақын шығармашылығының текстологиялық тұпнұсқасын қалпына келтіруге атсалысады. Мұхтар Әуезовтің өтініші бойынша «Әкем Абай туралы» деген естелік жазып береді. Мұның өзі ұлы жазушының ұлы еңбегінің жазылуына көмек болғаны анық. Семей аспанын сұр бұлт торлап тұрған еді. 1922 жылы осында Әлихан Бөкейхан мен Міржақып Дулатов тұтқынға алынады. Олармен аралас-құраластығы бар Тұрағұл да төрт ай түрме дәмін татады. Бірақ, бұл дауыл алдындағы өлі тыныштық еді. 1927 жылы ол қайта тұтқындалып, 1928 жылдың көктеміне дейін сонда жатады. Түрмеден босатқанмен, империя шеңгелі оны уысында ұстаған еді. Тұлпардың тұяғын Шымкентке жер аударады. Жер аударылған жанның жетіскен жері жоқ. Аш-жалаңаш жүреді. 1933 жылы Мұхтар Әуезовпен ретін тауып кездесіп, жұмыс тауып беруін өтінген екен. Ол Совнарком бастығы Ораз Исаевқа жолықтырған. Алайда, алай-дүлей заманның қитұрқылары қалтарыстарында Исаев оған көмек көрсете алмаған. Шымкентке қайтып келген Тұрағұл 1934 жылғы 6 наурыз күні 59 жасында жамбасы жерге тиеді. Оны сол кездегі Шымкент қаласындағы мұсылмандар зиратына жерлейді. Өкініштісі сол, бұл жерге кейіннен зауыт (қазіргі «Санто» дәрі-дәрмек шығару кәсіпорны) салынып кеткен. Осылайша Тұрағұлдың ұлы Ақыш пен қызы Мәкен аңырап қала берген. Сталиндік заманның зобалаңы мұны-мен де бітпейді. Тұрағұлдың Сақыпжамал деген әйелінен туған Жебрайыл (Жебеш) деген баласы әкесінің соңынан Шымкентке келеді. Ол Ташкентте оқитын еді. 1930 жылы ауыр науқастан қайтыс болады. Жебеш те сталиндік саяси науқанның құрбаны. Оны Тобықтының шолақ белсенділері Томск қаласында оқып жүрген жерінде үстінен арыз жазып, институттан шығартады. Н.Ежов, Ф.Голощекин тобының теп-кісі мұнымен де тоқтамаған. Абайдың немересі Құзайыр Мекайылұлы бай тұқымы ретінде жер аударылып, Фрунзе қаласына жіберіледі. Мұнда ол қара жұмысқа жегіледі. Осы қаладан соғысқа алынып, майданда қаза табады. Інісі Қалышер (екеуінің де шешесі Дәмежан) де ағасының кебін киген. Сірә, екеуі де Бішкектен әскерге алынса керек. Тұрағұлдың Зұбайыр деген 1907 жылы туған ұлы да «бай-феодалдың» баласы ретінде отбасымен жер аударылады. Әуелі Жамбыл облысының Мерке ауданында, сосын Шымкентте тұрады. Ташкентке бас сауғалап барады. 1933 жылы күзде Бішкекте қайтыс болады. Абайдың Ысқақ деген інісі болғаны белгілі. Сол Ысқақтың немересі Әрхам Кәкітайұлы да күншілдердің жаласымен қамалып, кейіннен Ташкент облысының «Қызыл партизан» колхозында жасы-рынып жүреді. Абайдың немересі Әубәкір Ақылбайұлы да өнерден құралақан болмапты. Ол да өлең жазған, ән шығарған. Майдақоңыр дауысты әнші де екен. Әубәкірді Абайдың інісі Оспан тәрбиелеген. Ұлы ақын осы немересін ерекше жақсы көрген деседі. Немересіне бағыт-бағдар, жөн-жосықты көп үйретіпті. Әйткенмен, Тұрағұл қамалған соң Әубәкірдің де басына қара бұлт төнеді. Оқырманға Шәкәрімнің тағдыры белгілі. Оны қайталап жатқымыз жоқ. Бірақ оның баласы Ғафурды түрмеде біреулер бауыздап өлтіргені жүрек шаншытады.
Держатели документа:
БҚУ
Page 10, Results: 257