Электронный каталог

20.1
Т 93
Тыныкулов, М. К.
    Шығыс свербиганы дәрілік өсімдік тектес шикізатты алуға өңдеу [Текст] / М. К. Тыныкулов, З. Р. Икрамкулова // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 258-264.
ББК 20.1

Рубрики: Человек и окружающая среда. Экология человека.

Кл.слова (ненормированные):
шығыс свербига -- bunias orientalis -- дәрілік шикізат -- микроэлемент -- флавоноид -- инвазиялық -- ақуыз -- химиялық құрамы -- медицина -- май қышқылдары
Аннотация: Бұл шолу мақаласында шығыс свербига өсімдігінің дәрілік шикізат ретінде қолданылу аспектілері мен маңызы келтірілген. Ғылыми мақалаларды іздеу үшін Pubmed, КиберЛенинка, eLIBRARY, Scopus дерекқорлары пайдаланылды. Мақалада шығыс свербиганың ерекшеліктері, қолданылу аясы және географиялық таралуы егжей-тегжейлі қарастырылады. Зерттеулер көрсеткендей, шығыс свербиганың құрамында микроэлементтер, флавоноидтар, таниндер және т.б. сияқты пайдалы заттар бар. Бұл заттар қабынуға қарсы, микробқа қарсы және антиоксиданттық әсерге ие, бұл шығыс свербиганы әртүрлі аурулармен күресуде тиімді құрал етеді. Мақаланың қорытындылары шығыс свербиганың дәрілік өсімдік тектес шикізат ретінде медицина мен фармацевтика үшін үлкен маңыздылығын көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Икрамкулова, З.Р.

20.1
Б 42
Бектурова, Д. Б.
    Батпақты қазанақ өсімдігінен дәрілік шикізат алу технологиясы [Текст] / Д. Б. Бектурова, М. К. Тыныкулов // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №4. - Б. 251-257.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
батпақты қазанақ -- дәрілік шикізат -- өсімдік шикізаты -- эфир майлары -- флавоноидтар -- экстракция -- экология
Аннотация: Табиғи ресурстарды медицинада қолдану дәрілік заттарды алудың жаңа әдістерін дамытуды талап етеді. Батпақты қазанақтың дәрілік шикізаты қабынуға қарсы, антисептикалық және микробқа қарсы қасиеттерімен ерекшеленеді, бұл оны фармацевтика саласында сұранысқа ие етеді. Батпақты қазанақтан дәрілік шикізатты алу технологияларын зерттеу алынған сығындылардың сапасы мен тиімділігін арттыра алатын экстракция мен өңдеудің жаңа әдістерін анықтауға және енгізуге мүмкіндік береді. Мақала қабынуға қарсы, антисептикалық және қақырық түсіретін қасиеттеріне байланысты халықтық және дәстүрлі медицинада кеңінен қолданылатын батпақты қазанақ өсімдігінен дәрілік шикізат алу технологиясын қарастыруға арналған. Батпақты қазанақ өсімдігіне спиаттама беріліп, оның химиялық құрамы қарастырылды. Жұмыста шикізат өндірісінің негізгі кезеңдері талданады: өсімдіктерді жинау, дайындау, кептіру және сақтау, сонымен қатар эфир майлары мен флавоноидтар сияқты биологиялық белсенді заттарды алу әдістері көрсетілген. Шикізаттың сапа стандарттарына және фармакопеялық стандарттарға сәйкестігіне ерекше назар аударылады. Өсімдіктің химиялық құрамы, оның фармакологиялық қасиеттері және фармацевтика өнеркәсібінде әрі қарай пайдалану мүмкіндігі туралы мәліметтер берілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тыныкулов, М.К.

20.1
Т 12

    Тағамдық май қалдықтары қоспасының реологиялық қасиеттерін зерттеу жолымен қоршаған ортаға антропогендік әсерін төмендету [Текст] / Г. С. Жумагулова, Б. Н. Корганбаев, Е. Н. Кочеров [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 444-463.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
тағамдық май қалдықтары -- қажетке жарату -- сабынды-сілтілі ерітінді -- реологиялық қасиеттер -- тұтқырлық
Аннотация: Дайындау үрдісі мен сақтау шарттарына тәуелді қолданылған тағамдық май қалдықтары бос май қышқылдарының, ылғалдың, минералдардың, ішінара ацилглициридтердің, сонымен қатар көмірсутектердің, альдегидтердің, кетондардың, пероксидтердің, олигомерлердің, құрамында фосфор, күкірт және азот мазмұндайтын және т.б. қосылыстардан тұрады. Мұнан бөлек, қолданылған тағамдық майлардың негізгі бөлігі (95% дейін) тазартылған триацилглицердтерге сәйкес келгенімен, ондағы қоспалар май қалдықтарын азық-түлік немесе жемдік мақсаттарда қолдануға жарамсыз етіп қоймай, сонымен қатар кейінгі түрлендірулер үшін де күрделі мәселелі шикізатқа айналдырады. Осы аталған себептерге орай, қолданылған тағамдық май қалдықтарын ары қарай түрлендіруден бұрын оларды алдын ала өңдеуді талап етпейтін қажетке жарату әдісін жасау өзекті мәселе болып табылады. Қолданылған тағамдық май қалдықтарының тұрмыстық химиялық заттарды, санитарлық гигиеналық тазалық өнімдерін алуда қайталама шикізат ретінде қолданылу бойынша зерттеу нәтижелері ұсынылған. Сабынның шоғырына тәуелсіз 60-90°С температуралар аралығында псевдопластиналық қасиетті Ньютондық емес сұйықтықтар болып табылатын натрийлі сабын ерітіндісінің тұтқырлық модельі өңделді. Модельдік өңдеулер мицеллалардың геометриялық пішіні және өлшемімен, мицеллалардағы молекулалардың орналасу формаларымен және осы формалардың гексабұрышты және ламеллярлы құрылымдардың кристалдық торларында орналасуымен анықталатын сабынның фазалық құрамы мен құрылымын қарастыруға негізделген. Тұтқырлықты сипаттау үшін эмперикалық формулалар құрастырылды. Формулалардың дұрыстығы есептік және тәжірибелік мәліметтерді салыстыру жолымен тексерілді: орташа қате мәні салыстырмалы түрде 10%. Ұсынылған зерттеу нәтижелері тағамдық май қалдықтарын екіншілей шикізат ретінде қолданып, санитарлық гигиеналық сабын алу үрдісін жетілдіруде қолданбалы
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагулова, Г.С.
Корганбаев, Б.Н.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.

26.82
Z62
Zhuman, K.
    Assessing urban greening trends in Almaty city through NDVI analysis over five years (2020-2025) [Текст] / K. Zhuman, Zh. Assipova // Bulletin WKU. - 2025. - №3. - Р. 404-418.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
Озеленение города -- NDVI -- Sentinel-2 -- Дистанционное зондирование -- Алматы -- Мониторинг растительности
Аннотация: В данном исследовании оцениваются городские тенденции озеленения в Алматы (Казахстан) за пятилетний период (июнь 2020 г.-июнь 2025 г.) путем анализа сезонных и годовых изменений растительности с использованием NDVI, рассчитанного по данным Sentinel-2. Высокое пространственное разрешение (10 м) снимков Sentinel-2 Level-2A было обработано в QGIS: сцены с облачностью ≥30 % были исключены, а изображения обрезаны по административным границам Алматы. Значения NDVI рассчитывались для выбранных безоблачных дат, агрегировались по сезонам и специально определённым годовому периоду (Июнь-Май) и подвергались статистическому анализу для оценки пространственной и временной динамики растительности. В отличие от предыдущих локальных исследований, данная работа представляет собой первую городскую многолетнюю оценку озеленения Алматы на основе последовательного спутникового анализа NDVI. Это позволяет заложить базу для долгосрочного мониторинга зеленой инфраструктуры и даёт ценные данные для устойчивого городского планирования. Результаты демонстрируют чёткие и предсказуемые сезонные модели NDVI, соответствующие континентальному климату Алматы. Летние периоды стабильно показывали максимальные значения NDVI (~0.50-0.52), тогда как зимние периоды характеризовались значительно более низкими значениями (~0.01-0.07). В течение исследуемого периода не выявлено выраженной или стабильной тенденции изменения среднегодового NDVI, что указывает на общую стабильность уровня озелененности города, несмотря на продолжающиеся инициативы по развитию городской зелёной инфраструктуры
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Assipova, Zh.

83
Ш 17
Шайекенов, Ж.Ж.
    Майдангер жазушы, әскери тілші [Текст] / Ж.Ж. Шайекенов, А. Әлібеқызы // Өркен. - 2025. - 27 тамыз. - №7. - Б. 6-7.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Əбу Сəрсенбаев -- Қазақстанның халық жазушысы -- ақын -- майдангер жазушы -- 120 жыл
Аннотация: Бұл айтулы ақиық ақын, əйгілі майдангер жазушы, қан майданда əскери тілші болған, Қазақстанның халық жазушысы Əбу Сəрсенбаевтың естелігінен алынған үзінді. Уақыт зымырап өтіп, қоғам жаңарып жатыр. Өмірімізде өркенді-өркенді өзгерістер болып жатыр. Сол қанқұйлы соғыстың аяқталғанына да биыл 80 жыл болды, ал жауынгер жазушы атамыздың туғанына да 120 жыл болмақ. Осы айтулы қос мерейлі тарихи күндер қарсаңында айшықты ақын, қарымды қаламгер жайында өскелең жас ұрпаққа тағлым ретінде жаңаша баяндап беруді жөн санадық
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Әлібеқызы, А.

63
К 11
Күзембаев, М. Қ.
    Мәжиттің таңғажайып ерліктері [Текст] / М. Қ. Күзембаев // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 154-157.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Мәжит Жүнісов -- Ұлы Отан соғысы -- Қызыл Армия -- Батыс Қазақстан -- майдан -- ерлік -- автоматшылар ротасы -- әскери қызмет -- туған жерге адалдық
Аннотация: Мақала Мәжит Жүнісовтің өмірі мен Ұлы Отан соғысындағы ерлігін баяндайды. Мәжит малшы отбасының баласы ретінде бейнетке көнбіс, еңбекқор болып өсті, әкесінің кәсібін жалғастырып, ауданның алдыңғы қатарлы шопандарының біріне айналды. 1941 жылы Германияның Кеңес Одағына басып кіруімен шұғыл мобилизация жарияланып, Мәжит Қызыл Армия қатарына шақырылды. Ол Батыс Қазақстан облысы Жаңақала РВК-сынан 1938 жылы әскерге шақырылып, соғыс барысында Батыс, Воронеж, Оңтүстік-Батыс, Дала және 2-ші Украина майдандарында шайқастарға қатысып, Дала майданының 57-армиясына қарасты 303-атқыштар дивизиясының 845-атқыштар полкінің автоматшылар ротасының старшинасы лауазымына дейін көтерілді. Мақалада Мәжит Жүнісовтің қарапайым малшыдан ержүрек әскери қызметкерге айналу жолы, оның әскери ерліктері және туған жеріне адалдығы қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ

74.262.8
М 14
Майданова, М. Х.
    Биология сабақтарында жасанды интеллект қолдану мүмкіндіктері [Текст] / М. Х. Майданова, Д. Е. Мәлік, А. А. Досанова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 108-111.
ББК 74.262.8

Рубрики: Методика преподавания биологии

Кл.слова (ненормированные):
жасанды интеллект -- биология сабақтары -- оқыту әдістемесі -- аналитикалық ЖИ, -- генеративті ЖИ, -- цифрлық технологиялар -- білім беруді жекелендіру -- биологиялық модельдеу -- биоинформатика -- функционалдық сауаттылық -- виртуалды зертханалар
Аннотация: Мақалада биология сабақтарында жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолданудың теориялық негіздері мен практикалық мүмкіндіктері қарастырылған. Аналитикалық және генеративті ЖИ түрлеріне сипаттама беріліп, олардың оқытуды жекелендірудегі, биологиялық процестерді модельдеудегі және зерттеушілік дағдыларды дамытудағы рөлі талданған. Биологиялық білім беруді цифрландыру арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру және биоинформатика негіздерін меңгерту мәселелеріне ерекше назар аударылған
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мәлік, Д.Е.
Досанова, А.А.

28.5
Е 28
Егембердиев, Е. Т.
    Биоалуантүрлілікті сақтаудағы фанерофиттердің ролі [Текст] / Е. Т. Егембердиев // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 137-139.
ББК 28.5

Рубрики: Ботаника

Кл.слова (ненормированные):
фанерофиттер -- Раункиер классификациясы -- қайың -- Betula -- Betula pendula -- Betula pubescens -- тіршілік формалары -- бүршіктер -- экологиялық бейімделу -- ақ қайың -- Қазақстан флорасы -- мезофанерофиттер
Аннотация: Мәтінде Раункиер классификациясы бойынша фанерофиттерге жататын өсімдіктердің экологиялық бейімделу механизмдері сипатталған. Бүршіктерінің орналасу биіктігіне қарай фанерофиттердің жіктелуі (микро-, мезо-, мегафанерофиттер) және олардың климаттық жағдайларға төзімділігі қарастырылған. Сонымен қатар, Қазақстан флорасындағы қайың (Betula) туысының түрлік құрамы, атап айтқанда ақ қайың мен майда жапырақты қайыңның морфологиялық сипаттамасы, биологиялық қасиеттері мен экологиялық маңызы туралы мәліметтер берілген
Держатели документа:
ЗКУ