Электронный каталог

28.591
Л 67

    Лишайники как биоиндикаторы атмосферного воздуха города Уральска [Текст] / Б. С. Альжанова, Д. Т. Ербулатова, Н. Н. Серікқалиева, А. Н. Сарсенова // Сборник материалов республиканской научно-практической конференции «Ивановские чтения – 2024». - Уральск, 2024. - 10-11 октября. - С. 89-93.
ББК 28.591

Рубрики: Низшие растения

Кл.слова (ненормированные):
экологическое состояние окружающей среды -- экология -- Лишайники -- биоиндикаторы -- атмосферный воздух -- город Уральск -- лихеноиндикационные исследования -- Ксантория настенная -- Площадь Пугачёва -- Улица Евразия -- Городской парк культуры и отдыха -- улица Шолохова -- берёза бородавчатая
Аннотация: Оценка экологического состояния окружающей среды может быть осуществлена с применением различных подходов. Одним из перспективных методов является биоиндикация [1, 2], основанная на анализе реакций живых организмов на воздействие антропогенных факторов. В мониторинговых исследованиях широко используются лихеноиндикационные методы, позволяющие оценить состояние окружающей среды по видовому и количественному составу лишайников. В качестве субстрата в лихеноиндикационных исследованиях применяются деревья, наиболее распространённые в исследуемой области, такие как клён татарский (Acer tataricum L.), тополь чёрный (Populus nigra L.), ясень обыкновенный (Fraxinus excelsior L.), вяз гладкий (Ulmus laevis Pall.) и др. Согласно ряду исследований, лишайники могут предоставлять достоверные данные об уровне загрязнения воздуха, особенно эпифиты, обладающие высокой чувствительностью к сернистому ангидриду, оксидам азота, тяжёлым металлам и фторидам
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Альжанова, Б.С.
Ербулатова, Д.Т.
Серікқалиева, Н.Н.
Сарсенова, А.Н.

20.1
Т 12

    Тағамдық май қалдықтары қоспасының реологиялық қасиеттерін зерттеу жолымен қоршаған ортаға антропогендік әсерін төмендету [Текст] / Г. С. Жумагулова, Б. Н. Корганбаев, Е. Н. Кочеров [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 444-463.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
тағамдық май қалдықтары -- қажетке жарату -- сабынды-сілтілі ерітінді -- реологиялық қасиеттер -- тұтқырлық
Аннотация: Дайындау үрдісі мен сақтау шарттарына тәуелді қолданылған тағамдық май қалдықтары бос май қышқылдарының, ылғалдың, минералдардың, ішінара ацилглициридтердің, сонымен қатар көмірсутектердің, альдегидтердің, кетондардың, пероксидтердің, олигомерлердің, құрамында фосфор, күкірт және азот мазмұндайтын және т.б. қосылыстардан тұрады. Мұнан бөлек, қолданылған тағамдық майлардың негізгі бөлігі (95% дейін) тазартылған триацилглицердтерге сәйкес келгенімен, ондағы қоспалар май қалдықтарын азық-түлік немесе жемдік мақсаттарда қолдануға жарамсыз етіп қоймай, сонымен қатар кейінгі түрлендірулер үшін де күрделі мәселелі шикізатқа айналдырады. Осы аталған себептерге орай, қолданылған тағамдық май қалдықтарын ары қарай түрлендіруден бұрын оларды алдын ала өңдеуді талап етпейтін қажетке жарату әдісін жасау өзекті мәселе болып табылады. Қолданылған тағамдық май қалдықтарының тұрмыстық химиялық заттарды, санитарлық гигиеналық тазалық өнімдерін алуда қайталама шикізат ретінде қолданылу бойынша зерттеу нәтижелері ұсынылған. Сабынның шоғырына тәуелсіз 60-90°С температуралар аралығында псевдопластиналық қасиетті Ньютондық емес сұйықтықтар болып табылатын натрийлі сабын ерітіндісінің тұтқырлық модельі өңделді. Модельдік өңдеулер мицеллалардың геометриялық пішіні және өлшемімен, мицеллалардағы молекулалардың орналасу формаларымен және осы формалардың гексабұрышты және ламеллярлы құрылымдардың кристалдық торларында орналасуымен анықталатын сабынның фазалық құрамы мен құрылымын қарастыруға негізделген. Тұтқырлықты сипаттау үшін эмперикалық формулалар құрастырылды. Формулалардың дұрыстығы есептік және тәжірибелік мәліметтерді салыстыру жолымен тексерілді: орташа қате мәні салыстырмалы түрде 10%. Ұсынылған зерттеу нәтижелері тағамдық май қалдықтарын екіншілей шикізат ретінде қолданып, санитарлық гигиеналық сабын алу үрдісін жетілдіруде қолданбалы
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагулова, Г.С.
Корганбаев, Б.Н.
Кочеров, Е.Н.
Раматуллаева, Л.И.
Колесников, А.С.

20.1
Э 40

    Экологические аспекты состава и применения инновационного органоминерального удобрения на основе донных отложений озер [Текст] / П. С. Дмитриев, И. Н. Катаева, И. А. Зубань [и др.] // Вестник ЗКУ. - 2025. - №2. - С. 464-474.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
экологические аспекты -- экологическая безопасность -- зеленые технологии -- донные отложения -- сапропель -- органоминеральные удобрения -- сельское хозяйство -- урожайность -- устойчивое развитие -- химический состав
Аннотация: В статье рассматриваются экологические аспекты состава и применения органоминерального удобрения на основе донных отложений озер Северо-Казахстанской области. Представлено возможное решение актуальной проблемы снижения уровня гумуса и плодородия земель и как следствие урожайности сельскохозяйственных культур, посредством применения созданного удобрения «Сапролин». Описан состав и свойства этого инновационного удобрения, включающего макро- и микроэлементы (азот, фосфор, калий, магний, кальций, сера и др.), и его экологическая безопасность. Рассмотрены методы применения удобрения, включая предпосевную обработку семян и внекорневую подкормку растений, которые способствуют повышению урожайности и качественных характеристик продукции. Результаты лабораторных и полевых исследований показывают, что «Сапролин» активизирует рост и урожайность сельскохозяйственных культур, минимизирует необходимость применения минеральных химических удобрений. Приведен пример результатов использования жидкого удобрения на сорте овса (Avenasativa L.) «Скакун». Делается вывод о перспективности использования данного удобрения для устойчивого развития сельского хозяйства, повышения экологической безопасности и внедрения зеленых технологий в аграрный сектор
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Дмитриев, П.С.
Катаева, И.Н.
Зубань, И.А.
Фомин, И.А.
Островной, К.А.
Исмагулова, С.М.

20.1
К 38
Киізбай, А. К.
    Шымкент қаласының қоршаған орта компоненттеріне өндірістік аймақтардан ластау шығындыларының әсерін бағалау [Текст] / А. К. Киізбай, Ш. К. Шапалов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 488-494.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
қоршаған орта -- экологиялық жағдай -- индустриялық аймақ -- техногендік әсер -- шаң -- парниктік газдар -- ластану көздері -- ластаушы заттар -- жел бағыты -- атмосфераға шығарындылар
Аннотация: Бұл мақалада өнеркәсіптік аймақтардан қоршаған ортаны ластау мәселесі қарастырылады. Өнеркәсіптік шығарындылардың теріс әсері туралы жалпы ақпарат берілген. Автор парниктік газдар мен атмосфераны ластаушы заттардың шығарылуына назар аударады. Өнеркәсіптік аймақтардағы өндірістік қызмет нәтижесінде қаланың қоршаған ортаға күйе, азот оксидтері, күкірт диоксиді, көміртегі тотығы, металдар және олардың қосылыстары сияқты заттар шығарылады. Судың ластануы және қатты тұрмыстық қалдықтар (ҚТҚ) шығарындылары да орын алады. Өнеркәсіптік шығарындылардың негізгі құрамдас бөлігі бейорганикалық шаң болып табылады. Парниктік газдар мен ластаушы заттар шығарындыларының көлемі туралы ақпарат берілген. Қолданыстағы өнеркәсіптік өндірістің әсерін бағалауды талдау нәтижелері бойынша қоршаған ортаға зиянды әсерді азайту шаралары ұсынылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шапалов, Ш.К.

20.1
Д 20
Дарибаева, С. А.
    Метеорологиялық айнымалылар және атмосфералық ластағыштар, эмиссиялар арасындағы байланыс (Қостанай қаласының мысалында) [Текст] / С. А. Дарибаева, К. А. Казбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 538-549.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
ауа ластағыштар -- жел жылдамдығы -- қалқыма бөлшектер -- азот оксидтері -- көміртек монооксиді -- озон -- корреляция -- регрессиялық талдау -- метеорологиялық айнымалылар -- мониторинг
Аннотация: Бұл жұмыста Қостанай қаласындағы метеорологиялық айнымалылар мен (температура, ылғалдылық, желдің жылдамдығы) мен атмосфералық ластаушы заттардың концентрациясы (NO₂, CO, O₃, SO₂, PM2.5) арасындағы байланыс зерттеледі. Корреляциялық және регрессиялық талдау арқылы ауа-райының ауаның ластану деңгейіне әсерін анықтайтын статистикалық тәуелділіктер анықталды. Температура озонмен (O₃) және азот оксидімен (NO) оң корреляцияланатыны анықталды, бұл олардың фотохимиялық реакцияларымен түсіндіріледі. Ылғалдылық CO және H₂S концентрациясының жоғарылауына ықпал етеді, бірақ NO және O3 кщнцентрацияларын төмендетеді. Желдің жылдамдығы ластаушы заттардың дисперсиясына әсер етеді: қатты желде NO₂ және NO концентрациясы жоғарылайды, бірақ SO₂ және O3 деңгейі төмендейді. Нәтижелер аймақтағы экологиялық жағдайды бағалауға көмектеседі және ауа сапасын жақсарту және ластануды бақылау стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Казбекова, К.А.

24.5
A29
Akatyev, N. V.
    Development and investigation of snp-inhibitor for protection of carbon steel in 0.5 mol·dm⁻³ HCl [Текст] / N. V. Akatyev, D. Zh. Asanova // Сборник материалов международной научно-практической конференции «Ивановские чтения – 2025», посвященной 120-летию со дня рождения профессора В.В.Иванова. - Уральск, 2025. - 25-26 сентября. - Р. 169-175.
ББК 24.5

Рубрики: Физическая химия (Коррозия)

Кл.слова (ненормированные):
ингибиторы коррозии -- многокомпонентные системы -- синергетический эффект -- SNP-ингибиторы -- углеродистая сталь -- кислая среда -- зеленая химия -- неорганические фосфаты -- фенилендиамины -- сульфокислоты -- защита металлов
Аннотация: В данной работе рассматриваются преимущества многокомпонентных систем ингибирования коррозии, основанных на эффекте синергизма. Автор описывает переход к экологически безопасным («зеленым») ингибиторам и приводит примеры эффективности систем на основе бора, азота и фосфора. Основное внимание уделено разработке новой трехкомпонентной системы (SNP-ингибитора), включающей неорганические фосфаты, фенилендиамины и сульфокислоты. Исследование направлено на изучение защитных свойств данной композиции для углеродистой стали в условиях агрессивных кислых сред.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Asanova, D.Zh.

51.21
А 22

    Автокөліктердің шығарылған газдарының адам денсаулығына əсері [Текст] / И. К. Жумагалиев, М. Ж. Махамбетов, Ш. Қ. Шапалов, К. Х. Кенесарина // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 457-466.
ББК 51.21

Рубрики: Коммунальная гигиена. Гигиена населенных мест

Кл.слова (ненормированные):
автомобиль көлігі -- шығарылған газдар -- ауаның ластануы -- денсаулық -- азот оксидтері -- қалқымалы бөлшектер -- онкология
Аннотация: Бұл мақалада шығарылған заттардың адам денсаулығына əсері қарастырылады. Көлік шығарындыларының құрамындағы негізгі улы заттарға ерекше назар аударылады: азот оксидтері, көміртегі тотығы, күкірт диоксиді, күйе бөлшектері жəне жеңіл органикалық қосылыстар. Мақалада ауаның ластану деңгейі мен тыныс алу жолдары ауруларының, жүрек-қан тамырлары ауруларының жəне онкологиялық аурулардың дамуы арасындағы байланысты растайтын зерттеулердің нəтижелері берілген. Бұл мақала қала тұрғындары үшін шығарылған газдар мəселесі қаншалықты қауіпті екенін түсінуге көмектеседі. Шығарылған газдар дегеніміз не, олардың адамға қандай зиянды əсері бар жəне олардан өзіңізді қорғауға болатынын қарастырылады. Шығарылған газдардың құрамында көптеген химиялық қосылыстар бар, олардың көп бөлігі улы жəне канцерогенді болып табылады. Бұл заттардың адам ағзасына əсері қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді əсер ету кезінде ауыр зардаптарға əкелуі əбден мүмкін. Бұл мақаланың мақсаты - шығарылған газдардың құрамын, олардың ағзаға əсер ету механизмдерін жəне адам денсаулығына ықтимал қауіптерді талдау.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагалиев, И.К.
Махамбетов, М.Ж.
Шапалов, Ш.Қ.
Кенесарина, К.Х.

20.1
О-58

    Өндіріс нысандарының Түркістан қаласының ауа сапасына əсерін бағалау [Текст] / Н. Ə. Əбдімүтəліп, Ə. З. Құралбай, Г. Б. Тойчибекова [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 519-532.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан қаласы -- ауа сапасы -- өндіріс нысандары -- ластану -- мониторинг -- шығарындылар -- экологиялық қауіпсіздік
Аннотация: Мақалада Түркістан қаласындағы өндіріс нысандарының атмосфералық ауа сапасына тигізетін əсері жан-жақты зерттелінген. Қалада соңғы жылдары индустриялық дамудың қарқынды жүруі қоршаған ортаға, əсіресе ауа сапасына белгілі бір дəрежеде əсер еткені байқалды. Зерттеу барысында өндірістік кəсіпорындардан бөлінетін ластаушы заттар (шаң-тозаң, азот диоксиді, күкірт диоксиді, көміртек оксиді, ұшпа органикалық қосылыстар жəне т.б.) деңгейі өлшеніп, қолданыстағы экологиялық нормалармен салыстырылды. Сонымен қатар, қала аумағындағы атмосфералық ауаның санитарлық-гигиеналық жағдайы сарапталып, тұрғындардың денсаулығына əсер ету ықтималдығы бағаланды. Мақала нəтижелері өндірістік нысандарды экологиялық тұрғыдан реттеу, ауа сапасын бақылау жəне табиғатты қорғау шараларын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар əзірлеуге мүмкіндік берді. Бұл зерттеу Түркістан қаласының орнықты дамуына ықпал ететін маңызды ғылыми-тəжірибелік еңбек болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Əбдімүтəліп, Н.Ə.
Құралбай, Ə.З.
Тойчибекова, Г.Б.
Турметова, Г.Ж.
Койшиева, Г.Ж.