Электронный каталог

26.82
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
    Литва Республикасының экономикасы: тарихи сабақтастық және қазіргі даму ерекшеліктері [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Н. С. Жармаганбетова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 388-403.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
Литва Республикасы -- Алитус -- Вильнюс -- Каунас -- Клайпед -- Паневежск -- Таурагс -- Тельшяйск -- Еуропалық Одақ -- инновация -- экспорт -- энергетика
Аннотация: Бұл мақалада Литва Республикасының шаруашылығының құрылымы және экономикалық даму жағдайын қарастырады. Литва Республикасы — Балтық жағалауында орналасқан шағын, бірақ стратегиялық маңызы бар мемлекеттердің бірі. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін тәуелсіздігін алған Литва қарқынды саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістерді бастан кешірді. Еуропалық Одақ пен НАТО мүшелігі елдің дамуына жаңа серпін берді. Елдің физикалық географиялық орналасуына жалпы шолу жасай отырып, қазіргі әлеуметтік-экономикалық даму барысына сипаттама беріледі. Литва Республикасы Шығыс Еуропа (Орыс) жазығының батысында орналасқан. Мұздық елдің рельефін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Солтүстік аудандарды қоспағанда, Литва аумағы бүкіл Балтық жағалауындағы мұздық шөгінділерінің ең қуатты жинақталу аймағында орналасқан. ЖІӨ құрылымындағы өнеркәсіптің үлесі 2019 жыл бойынша 25,2 % құрайды. 1990 жылдан кейін бұл салада Балтық жағалауына тән процестер болды. Шикізат пен технологиялық байланыстардың үзілуі, нарықтар мен мемлекеттік тапсырыстардың жоғалуы өнеркәсіп құрылымының өзгеруіне, көптеген ірі кәсіпорындардың жойылуына әкелді. Отын өнеркәсібі бойынша Кеңес заманында Ресейден Новополоцк - Мажейкай мұнай құбыры арқылы келетін мұнай негізінде Литвада отын-энергетикалық кешен құрылды. Оның құрамына мұнай өңдеу зауыты, мұнай құбыры, Бутингтегі мұнай терминалы кірді. Литва-Балтық жағалауы елдерінің жалғыз өзі мұнай өңдеу болды. Көлік кешені бойынша ел аумағында автомобиль, әуе көлігі, темір жол көлігі жолға қойылған
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жармаганбетова, Н.С.

32.813
О-82
Өтебаева, Ш. Ш.
    Жасанды интеллектіні қолдану саласы [Текст] / Ш. Ш. Өтебаева, А. М. Өтебай // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 131-134.
ББК 32.813

Рубрики: Искусственный интеллект

Кл.слова (ненормированные):
жасанды интеллект -- білім беру -- цифрлық трансформация -- Қазақстан -- технологиялық даму -- денсаулық сақтау -- ауыл шаруашылығы -- көлік және логистика -- инновациялар
Аннотация: Бұл жұмыс Қазақстандағы жасанды интеллект (ЖИ) технологияларының дамуы мен оның түрлі салаларда қолданылуын талдауға арналған. Қазіргі таңда сапалы білім мен озық технологияларды игеру қоғам дамуының негізгі факторларының біріне айналды. Әлемде қарқынды дамып жатқан ЖИ Қазақстанда да білім беру, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы, көлік және логистика секілді салаларда кеңінен қолданылып келеді. Мемлекеттік деңгейдегі қолдау, инновациялық экожүйенің қалыптасуы және цифрландыру саясаты ЖИ-дің ел экономикасы мен әлеуметтік салаларына әсерін күшейтуде. Жұмыста ЖИ-дің Қазақстандағы даму бағыттары, оның заманауи білім беру үдерісіне ықпалы, әлеуметтік-экономикалық тиімділігі және болашақтағы мүмкіндіктері қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Өтебай, А.М.

65.42
Т 87
Тургумбаев, А. А.
    Қазақстан көлік-логистикалық кешені және оның салаларын талдау мен дамыту жолдары [Текст] / А. А. Тургумбаев, А. Г. Акберлиева, Ж. К. Сабитова // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 186-189.
ББК 65.42

Рубрики: Экономика торговли

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан -- көлік-логистикалық кешен -- инфрақұрылым -- темір жол көлігі -- автомобиль көлігі -- әуе көлігі -- логистикалық хабтар -- цифрландыру -- экономикалық даму
Аннотация: Мақалада Қазақстанның көлік-логистикалық кешенінің қазіргі жағдайы және оның дамуының негізгі бағыттары қарастырылады. Еліміздің географиялық ерекшеліктері, көлік түрлерінің (темір жол, автомобиль, әуе, су және құбыр) мүмкіндіктері және олардың экономикалық даму мен халықаралық саудадағы рөлі талданады. Сондай-ақ, инфрақұрылымды жаңғырту, логистикалық хабтар құру және цифрлық технологияларды енгізу мәселелері қарастырылады. Көлік-логистика саласының дамуы Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін арттыруда маңызды фактор ретінде қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Акберлиева, А.Г.
Сабитова, Ж.К.

65.04
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
    Тəуелсіздік жылдарындағы Эстония мемлекетінің əлеуметтік-экономикалық дамуы [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Н. С. Жармаганбетова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 369-383.
ББК 65.04

Рубрики: Экономическая география

Кл.слова (ненормированные):
Эстония Республикасы -- физикалық-географиялық орналасу -- ауыл шаруашылығы -- халықтың орналасуы -- өнеркəсіп орындары -- көлік кешені
Аннотация: Аталған мақалада Эстония мемлекетінің кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі, яғни қазіргі таңдағы əлеуметтік-экономикалық даму жағдайына сипаттама беріледі. Мақала барысында елдің физика-географиялық орналасуы, елдің экономикалық дамуының басты факторы болып саналатын, ТТК кешендері (жер бедері, климаты, су жүйелерінің таралуы, топырағы жəне өсімдіктер мен жануарлар əлемі) жайлы мəліметтер берілген. Мақаланың мақсаты эстон халқының орналасуы, өзіндік этностық белгілері – тілі мен ділі, таным-түсінігі, ой-санасы, мінез-құлқы, салт-дəстүрі, əдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігі сияқты т.б. Ауыл жəне қала халқының орналасу заңдылықтары жайлы айтылған. Сонымен қатар пайдалы қазбаларының табиғи ерекшелігіне байланысты қалыптасуы жəне осыған орай өнеркəсіп орындарының орналасуы, шығарылған өнімдерінің ел экономикасындағы маңыздылығы жайлы мəлімет берілген. Импорт пен экспорт үлесінің ел экономикасының дамуындағы маңыздылығына тоқталған. Табиғи ерекшелігіне байланысты өнеркісіп орындарының орналасуы да ерекше, Эстония мемлекеті сирек жəне жерде сирек кездесетін металдарды Еуропадағы ірі өндірушілердің бірі болып табылатын Silmet зауыты жұмыс жасауда. Ол 1946 жылы уран оксидін алу мақсатында диктионемді тақтатасты қайта өңдеу бойынша металлургиялық зауыт болатын. 1997 жылы кəсіпорын жекешелендірілді жəне 2011 жылдан бастап американдық Molycorp Silmet концернінің меншігі болып табылады. Қазіргі уақытта SILMET тантал мен ниобий өндірісі бойынша əлемде жетекші орында, ал неодим өндірісі бойынша - Қытайдан кейін əлемде екінші орында тұр.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жармаганбетова, Н.С.

51.21
А 22

    Автокөліктердің шығарылған газдарының адам денсаулығына əсері [Текст] / И. К. Жумагалиев, М. Ж. Махамбетов, Ш. Қ. Шапалов, К. Х. Кенесарина // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 457-466.
ББК 51.21

Рубрики: Коммунальная гигиена. Гигиена населенных мест

Кл.слова (ненормированные):
автомобиль көлігі -- шығарылған газдар -- ауаның ластануы -- денсаулық -- азот оксидтері -- қалқымалы бөлшектер -- онкология
Аннотация: Бұл мақалада шығарылған заттардың адам денсаулығына əсері қарастырылады. Көлік шығарындыларының құрамындағы негізгі улы заттарға ерекше назар аударылады: азот оксидтері, көміртегі тотығы, күкірт диоксиді, күйе бөлшектері жəне жеңіл органикалық қосылыстар. Мақалада ауаның ластану деңгейі мен тыныс алу жолдары ауруларының, жүрек-қан тамырлары ауруларының жəне онкологиялық аурулардың дамуы арасындағы байланысты растайтын зерттеулердің нəтижелері берілген. Бұл мақала қала тұрғындары үшін шығарылған газдар мəселесі қаншалықты қауіпті екенін түсінуге көмектеседі. Шығарылған газдар дегеніміз не, олардың адамға қандай зиянды əсері бар жəне олардан өзіңізді қорғауға болатынын қарастырылады. Шығарылған газдардың құрамында көптеген химиялық қосылыстар бар, олардың көп бөлігі улы жəне канцерогенді болып табылады. Бұл заттардың адам ағзасына əсері қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді əсер ету кезінде ауыр зардаптарға əкелуі əбден мүмкін. Бұл мақаланың мақсаты - шығарылған газдардың құрамын, олардың ағзаға əсер ету механизмдерін жəне адам денсаулығына ықтимал қауіптерді талдау.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагалиев, И.К.
Махамбетов, М.Ж.
Шапалов, Ш.Қ.
Кенесарина, К.Х.

26.82
К 11

    Қызылорда облысының ландшафттарына антропогендік əсерді геоэкологиялық бағалау [Текст] / Н. Е. Рамазанова, М. Ө. Аябекова, Ж. М. Карагойшин, А. Е. Аяпбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 542-550.
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
ландшафт -- геожүйе -- геоэкологиялық бағалау -- антропогендік əсер -- геоақпараттық жүйе -- қашықтан зондтау -- интегралдық əдіс -- геоэкологиялық тұрақтылық
Аннотация: Мақалада Қызылорда облысы ландшафттарының антропогендік əсердің деңгейіне кешенді геоэкологиялық баға беру нəтижелері ұсынылған. Зерттеу əдістемесі интегралдық тəсілге негізделіп, алты негізгі көрсеткішті қамтиды: халықтың тығыздығы, елді мекендер, егістік жерлер мен техногендік түзілімдердің ауданы, көлік желісінің тығыздығы жəне мал жаю тығыздығы. Қашықтан зондтау деректері мен геоақпараттық талдау негізінде аймақ аумағы антропогендік əсердің деңгейлері бойынша зоналарға бөлінді. Нəтижеге сəйкес облыс аумағының 55%-ы орташа, ал 27%-ы жоғары антропогендік əсердің аймағына жатады. Ең жоғары əсер урбанизацияланған жəне аграрлық аймақтарда байқалады. Зерттеу нəтижелері табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен деградацияға ұшыраған экожүйелерді тұрақты мониторингтеудің қажеттілігін айқындайды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рамазанова, Н.Е.
Аябекова, М.Ө.
Карагойшин, Ж.М.
Аяпбекова, А.Е.