Электронный каталог

26.82
А 13
Абдуллина, А. Г.
    Ақтөбе облысы жер бедері ерекшеліктерінің ландшафттық топонимдердегі көрінісі [Текст] / А. Г. Абдуллина // БҚМУ хабаршысы. - Орал, 2020. - №3. - Б. 189-196
ББК 26.82

Рубрики: Ландшафтоведение

Кл.слова (ненормированные):
ландшафттық топоним -- ороним -- халықтық географиялық термин -- орографиялық терминдер. -- Ақтөбе облысы -- География -- географиялық терминдер -- топонимика -- комонимдер -- некронимдер -- гидронимдер
Аннотация: Мақалада Ақтөбе облысы аумағындағы географиялық атауларда кездесетін орографиялық терминдер мен олардың оронимдержасаудағы белсенділігі қарастырылған. Халықтық географиялық терминдерге табиғи-географиялық, лингвистикалық талдау жасау арқылы олардың аумақтың геоморфологиялық, ландшафттық ерекшеліктерімен байланысы анықталған. Зерттеу аумағында кездесетін оронимдер құрамындағы терминдер тобыдиаграмма түрінде берілді. Орографиялық терминдер топтамасы жіктеліп, кестеге жинақталды және олардың таралуы карта жүзінде көрсетілді
Держатели документа:
ЗКУ

26.22
Д 46

    Динамика дельты реки Жайык в современных условиях [Текст] / Ж. Г. Берденов , Е. С. Кабиев, Н. Е. Рамазанова [и др.] // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2020. - №3. - С. 197-206
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
дельта реки Жайык -- динамика -- космические снимки -- дешифрирование -- состояние берегов -- Каспийское море -- современная гидрографическая сеть -- крупномасштабные карты -- рукав Золотой -- рукав Яицкий -- паводок
Аннотация: В данной научной работе рассмотрены промежуточные результаты исследования дельтыреки Жайык посредством дешифрирования космическихснимков и тематических карт впрограммном комплексе ArcGIS 10.1, а также по результатам экспедиционных исследований в период 2017-2019 годов. В работе приведены краткие результаты подобныхисследований других авторов для изучения изменений. По космическим снимкам получено растровое изображение (предкарта), показывающее участки образования суши на месте воды (аккумуляции наносов) и появления воды на месте суши (размыва берегов). Карты динамики дельты, показывают, что в начале XXI в. тенденция развития дельты изменилась: от слабого нарастания она перешла к размыву.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Берденов, Ж.Г.
Кабиев, Е.С.
Рамазанова, Н.Е.
Мусабаева, М.Н.
Мендыбаев, Е.Х.
Илиеш, Д.

26.22
H99

    Impact of climate change and anthropogenic activities on the water and biological resources of lake Shalkar in Western Kazakhstan [Текст] / K. M. Akhmedenov, M. K. Sapanov, N. Kh. Sergaliev [et al.] // Bulletin of the WKSU. - Uralsk, 2020. - №3. - Р. 206-228
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
Прикаспийская низменность -- озеро Шалкар -- обмеление -- увеличение минерализации -- камышовые заросли -- уменьшение биоразнообразия -- увеличение рекреационной нагрузки -- климат -- гидрохимия -- рыбы -- Красная книга
Аннотация: Рассматриваются климатогенные изменения биоразнообразия и ресурсного потенциала оз. Шалкар, который находится в аридном Прикаспийском регионе Республики Казахстан (50°33ʹ с.ш.и 51°40ʹ в.д.). Анализируются причины и последствия ухудшения состояния этого ценного природного объекта из-за постепенного ежегодного понижения уровня воды более чем на два метра (с 1995 г.), который в дальнейшем стабилизировался на низкой отметке 16 м. Общепринятыми в биогеографии, гидрологии, зоологии и ихтиологии методами выявлено, что наибольший вред биологическому разнообразию водных и околоводных экосистем нанесло отступание береговой линии от камышовых зарослей, а также увеличение минерализации воды в 2012-2019гг. с 5 до 12 г/л. Эти изменения привели к уменьшению видового разнообразия и обилия зоопланктона и зообентоса. Вследствие ухудшения мест нерестилищ и кормовой базы здесь в 2018-2019 гг. остались только 7 видов рыб, тогда как в 1998 г. их было 19 видов, два из которых были эндемиками озера. Если десять лет назад общие запасы рыб составляли 936,1 тонн, то сейчас – всего 142,9 тонн. Промышленный отлов привел почти к полному исчезновению леща, щуки, плотвы. В связи с ухудшением условий гнездования и пролета околоводных птиц, их численность сократилось в 1998-2019 гг. с 55 до 45 видов, а краснокнижных – с 12 до 4 видов. Экологическая ситуация в прибрежной зоне еще более ухудшается вследствие увеличения количества домашних животных, и неконтролируемой рекреации. Предлагаются методы оптимизация природопользования в бассейне всего озера Шалкар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Akhmedenov, K.M.
Sapanov, M.K.
Sergaliev, N.Kh.
Imashev, E.Zh.
Sarsenova, B.B.

26.22
К 58
Кожагалиева, Р. Ж.
    Көлтабандарда экскурсия ұйымдастыру ерекшеліктері [Текст] / Р. Ж. Кожагалиева, Л. Б. Байгалиева // БҚМУ хабаршысы. - Орал, 2020. - №4. - Б. 138-144
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
көлтабан -- экскурсия -- Жайық өзені -- рельеф -- биоценоз -- Орал-Көшім суғару-суландыру жүйесі -- ассоциация -- жайылма -- көлтабандап суару -- рельеф -- биоценоз -- ландшафт
Аннотация: Мақалада жалпы көлтабанға экскурсия ұйымдастырудың маңызды ерекшеліктері талқыланды. Көлтабан - жағалық бөлігі төмендеген құрлықты теңіз басудан және өзен сағаларының жайылуынан пайда болған саяз шығанақ. Жазық өзендерінің сағалық үлескілерін немесе құрлықтың жағалау маңы ойыстарын теңіз суының басуынан көлтабан пайда болады. Осы көлтабан жайылымындағы топырақ және өсімдік жамылғысының ерекшелігі, оның халық шаруашылығындағы маңызы қарастырылды. Бұл ғылыми жұмыстың мақсаты білім алушыларды экскурсияның маңыздылығына назар аударту. Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесі көлтабандарына сипаттама жасалды. Сонымен қатар, көлтабанның топырағының, фаунасының жалпы рельефінің басқа биоценоздардан ерекшелігі тұрғысынан қорытынды жасалды. Қорытындылай келе, әр экскурсия эстетикалық сезімдерді тәрбиелеуге, материалистік дүниетанымға, экологиялық байланыстар туралы диалектикалық түсінікке, табиғи кешендердің бірлігі мен тұтастығына жақсы материал береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Байгалиева, Л.Б.

26.82
Л 22

    Ландшафтная структура города Нур-Султан в развитии «зеленого пояса» [Текст] / Ж. Г. Берденов, С. Калибекова, Н. Б. Маханова [и др.] // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2020. - №4. - С. 322-332
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
агломерация -- ландшафты -- зеленый пояс столицы -- картографирование
Аннотация: Научная работа посвящена изучению ландшафтной структуры городской агломерации Нур-Султан. На основе изучения компонентов природной среды и природно- ландшафтной дифференциации была создана ландшафтная карта городской агломерации Нур-Султана. На основе исследования нормативных документов, планов, карт-схем государственных ведомств столицы, а также исследовав природные ресурсы и условия, была предпринята попытка создание буферной зоны наиболее благоприятной для создания «Зеленого пояса» города.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Берденов, Ж.Г.
Калибекова, С.
Маханова, Н.Б.
Илиеш, Д.К.
Инкарова, Ж.И.

26.22
С 20
Сарманов, А. Е.
    Количественные показатели зообентоса озера Шалкар [Текст] / А. Е. Сарманов, Е. С. Султанов // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2020. - №4. - С. 362-369
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
Западно-Казахстанская область -- озеро Шалкар -- гидробиология -- зообентос
Аннотация: В статье представлены результаты гидробиологических исследовании озера Шалкар в летне-осенний период. По географическому расположению озеро Шалкар находится в полупустынной зоне. В общей сложности в 2018 годубыло отобрано 26 проб и в 2019 году 20 проб зообентоса по общепринятым гидробиологическим методикам. По результатам проведённых исследований в бентосных пробах в 2018 году отмечены 6 таксонов в 2019 году 10 таксонов донных организмов из двух классов: Malacostraca и Insecta. Из них: ракообразные 3 вида, насекомые 10 видов (полужесткокрылые 1 вид, личинки жесткокрылых 1 вид и личинки двукрылых 8 видов). Отмечено, что в составе бентосных сообществ по показателям численности и биомассы доминировали ракообразные и личинки хирономид. Расчёты индекса Шеннона–Уивера характеризовались низким видовым разнообразием сообществ всего 0,6 бит/экз.По классификации Китаева С.П. (2007) озеро Шалкар оценивается как водоёмочень низкойкормности. В целом состав донных беспозвоночных, количественные данные организмов зообентоса, уровень кормности озёр отличаются от литературных данных, имеющихся для данного региона, это напрямую связано с экологическим состоянием исследуемого водоема.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Султанов, Е.С.

26.22
К 58
Кожагалиева, Р. Ж.
    Особенности обводнения лиманных участков Западно- Казахстанской области [Текст] / Р. Ж. Кожагалиева // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2020. - №4. - С. 369-378
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
обводненность -- лиманы -- годовой сток -- водные ресурсы -- реки -- разливы -- оросительные системы -- водохранилище -- канал
Аннотация: В статье приведен обзор ресурсов водообеспеченности оросительных систем земельного фонда ЗКО. В сложившихся социально-экономических условиях Западно- Казахстанской области создание устойчивого и высокопродуктивного сельскохозяйственного производства без возрождения орошения практически невозможно. Разнообразие и территориальная изменчивость рельефа, почв, атмосферных осадков и тепловых ресурсов области требуют применения дифференцированных приемов и методов использования орошаемых земель, и в том числе научно обоснованных норм и режимов орошения сельскохозяйственных культур с учетом как климатических особенностей, так и требований растений. Повышенное внимание к определению поливных норм и режимов орошения уделено потому, что именно реализуемые режимы орошения и технологии полива, а не сами по себе оросительные нормы, в наибольшей степени воздействуют на мелиоративное и экологическое состояние земель при орошении и урожай конкретной сельскохозяйственной культуры.
Держатели документа:
ЗКУ

26.82
И 50
Имашев, Э. Ж.
    Ақтөбе және Орынбор облыстарының индустриялық даму трендтері [Текст] / Э. Ж. Имашев, А. Р. Ахунов, С. А. Отарбаев // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 348-360
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
өнеркәсіп -- индустриялық даму -- өнеркәсіптік өндіріс көлемі -- трендтер -- Ақтөбе облысы -- Орынбор облысы -- аумақ -- тау-кен өндіру өнеркәсібі -- өңдеу өнеркәсібі -- кәсіпорын
Аннотация: Мақалада ортақ шекаралары бар және Қазақстан мен Ресейдің шекаралас және көршілес өңірлері болып табылатын Ақтөбе және Орынбор облыстарының индустриялық даму трендтерін салыстырмалы экономикалық-географиялық талдаудың негізгі нәтижелері ұсынылған. Өнеркәсіп дамуының негізгі көрсеткіштерін талдау 2010-2019 жылдары көршілес екі облыста да тұтастай алғанда индустриялық дамудың оң трендтері бар екенін көрсетті. Алайда өнеркәсіптік өндірістің өсу қарқыны бойынша Ақтөбе облысы Орынбор облысынан төмен. Егер көрсетілген кезеңде Ақтөбе облысында өнеркәсіп өндірісінің көлемі ақшалай мәнде 48,2%-ға өссе, Орынбор облысында бұл көрсеткіш 63,4%-ға ұлғайды. Сондай-ақ, екі көршілес облыстың өнеркәсіптік өндірісінің салалық құрылымының әртүрлі салалық ығысу векторлары бар трансформациясы байқалады. Ақтөбе облысының индустриялық дамуы тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу салалары тобының үлес салмағының қысқаруымен және өңдеу өнеркәсібі, электроэнергиясын, газ бен суды өндіру және тарату үлесінің өсуімен сипатталады. Орынбор облысында қарама-қарсы тенденция байқалады, онда тау-кен өндірісі мен карьерлерді игеру салалары тобының үлесі артты. Индустриялық даму деңгейі мен қарқыны бойынша Ақтөбе облысы Орынбор облысынан едәуір төмен екенін атап өткен жөн. 2010 ж. және 2019 ж. аумақтың индустриялық даму индексінің есептеуі көршілес екі облыстың индустриялық даму деңгейіндегі алшақтықтың ұлғайғанын айғақтайды, ол 2,2-ден 3,3 есеге өсті. Бұл Ақтөбе облысының өнеркәсібін тиімді аумақтық ұйымдастыруға бағытталған (оның ішінде Орынбор облысымен ынтымақтастықта) одан әрі басқарушылық шешімдер қабылдауды талап етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахунов, А.Р.
Отарбаев, С.А.

26.82
A47
Amelchenko, V.
    Reconstruction of the use of agricultural resources of the territory North of the Caspian Sea in the XVIII century (on the materials of P.S. Pallas) [Текст] / V. Amelchenko // Bulletin WKU. - Uralsk, 2021. - №1. - Р. 361-367
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
реконструкция -- агроприродные ресурсы -- типы сельскохозяйственного использования земель -- Северный Прикаспий
Аннотация: Статья содержит результаты реконструкции агроприродных ресурсов Северного Прикаспия в XVIII веке на основе использования научного материала П.С.Палласа, который был собран им во время комплексной экспедиции по территории данного района. Показаны критерии, по которым выводы П.С. Палласа заслуживают доверия и могут быть использованы в современных научных исследованиях.В процессе реконструкции автором статьи было выделено 12 типов использования агроприродных ресурсов. Характеристика этих типов основана на использовании оригинального текста П.С. Палласа из его книги «Путешествие по разным провинциям Российской империи». Материалы статьи могут быть полезны специалистам, изучающим динамику сельскохозяйственного использования природных ресурсов Северного Прикаспия, а также и геоэкологам, которые исследуют изменения видоыого состава промысловых животных
Держатели документа:
ЗКУ

26.82
Р 21
Рамазанова, Н. Е.
    Arcgis бағдарламасы негізінде ұлысай өзені алабындағы еңістікті анықтау [Текст] / Н. Е. Рамазанова, Ч. Ж. Авезханов // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 379-386
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
өзен алабы -- RUSLE формуласы -- топырақ шайылу үрдісі -- геоақпараттық жүйе -- DEM сандық моделі -- өзен алабының еңістігі
Аннотация: Геоақпараттық жүйелер (ГАЖ) топырақтың шайылу модельдерімен үйлесіп, топырақ эрозиясын бағалауды оңтайландыра алады. Жұмыстың өзектілігі картографиялық және ғарыштық түсірілім мәліметін ГАЖ технологияларының көмегімен өңдеу арқылы алаптың территориясындағы еңістік моделін жасау мен карта құруастыруды дамыту болып табылады. Жұмыс барысында SRTM 90 м рұқсатындағы космосуреті және ARCGIS геоақпараттық жүйелері, топырақты эрозиясы әмбебап теңдеуінің (USLE) еңістігін бағалау. Зерттеу территориясы Батыс Қазақстан облысы, Бөрлі ауданына қарасты Ұлысай өзені алабы үшін пайдаланылды. Өз кезегінде өзен алабының еңістігін анықтау үшін Stone and Hilborn (2012) теңдеуі негізгі алынды. Зерттеу нәтижелері алабтағы еңістік коэффициенттерін пайыздық корсеткішпен өзеннің жоғарғы ағысында еңістік мәні 0,28-0,62%, төменгі ағысында 0,01-0,11% құрады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Авезханов, Ч.Ж.