Электронный каталог

72
Г 98

    Генетика және физиология Институтының ғалымдары қазақтың Төбет тұқымды иттерінің шығу тегін зерттеді зерттеді [Текст] // Өркен. - 2024. - 26 ақпан. - №2. - Б. 3.
ББК 72

Рубрики: наука

Кл.слова (ненормированные):
SCIENTIFIC REPORTS журналы -- Қазақ төбет тұқымы -- Қазақстандық ғалымдар -- Генетикалық əртүрлілік -- Ғалымдар тобы: Анастасия Перфильева, Кира Беспалова, Елена Кузовлева, Рустам Мусабаев, Мамура Бегманова, Альмира Амиргалиева және басқалар -- Генетика және физиология институты -- ДНҚ тізбегі -- Тұқымның генетикалық кластерлері -- генетикалық əртүрлілік -- Митохондрия ДНҚ
Аннотация: 2024 жылғы 4 қазанда əлемдегі ең көп сілтемелер жасалған бес ғылыми журналының қатарына кіретін «SCIENTIFIC REPORTS» журналында қазақстандық ғалымдардың «Қазақтың төбет тұқымының генетикалық əртүрлілігі жəне шығу тегі» атты мақаласы жарияланды.
Держатели документа:
БҚУ

28.6
К 21
Карагойшин, Ж. М.
    Қазақстан аумағында қазақстан аумағында құндыздың (Castor Fiber) қазіргі кездегі таралуы мен саны [Текст] / Ж. М. Карагойшин, Р. Қ. Анатолий // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы . - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 6-8.
ББК 28.6

Рубрики: Зоология

Кл.слова (ненормированные):
құндыз -- Шағын өзендер -- Жайық өзені -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Құндыз-жартылай суда тіршілік етуге бейімделген кеміргіш. Олардың мекендейтін қоныстарының типтері мен жүйесі Хопер қорығында [1], Коми АССР-да [2], Жоғары Печеро бассейнінде [3], Белоруссияда [4] жан-жақты зерттелген. Жайық өзені жағдайында алғаш рет 1997-2000 жылдары жан-жақты зерттеліп, нәтижелері баспа беттерінде жарық көрген. Құндызлардың бір жерде ұзақ тіршілік етуі су режимі мен азық қорына байланысты. Жағасы жайпақ, суы тайыз, қорегі аз мекендерді олар қоныстана бермейді. Көктемгі су тасуы кезінде өзеннің жайылмасындағы ескі арналар мен көлдер суға толған кезде олар уақытша мекендерін орман ішіндегі немесе биіктеу жердегі суларға қоныстанған ауыстырады. Су көп болған жылдары құндызды әртүрлі сулы ойпаттан, тіпті далалық жерлердегі көздерден де кездестіруге болады. Мәселен, Жылбасы селосы маңындағы ескі арна толып, қоныстары тарылған кезде кәмшат ауыл маңындағы үйілген шөп үстіне келіп қоныстанған (қорықшалардың ауызша мәліметі). Алысқа ұзап таралу уақыты да осы көктемгі су тасу уақытына сәйкес келеді. Жазда су тартылған мезгілде құндыз бұрынғы қоныстарына қайтып оралады немесе жаңа қолайлы жерлерде қалып қояды. Мысалы, Қарашығанақ газ кешені маңындағы Тұңғыш елді-мекеніндегі Қоншыбай сайын (Березовка өзенінің саласы) құндыз 1993 жылдан қоныстана бастаған. Су деңгейі өте төмен, әрі Елек өзенінен (40 шақырым) алыста орналасқан. Қазір бұл жерде құндыздың бір қонысы ғана бар. Сол жердегі тұрғындардың айтуы бойынша, бұрын болмаған, тек 1993-94 жылдары су тасуы кезінде келіп қоныстанған. Бұл жерде құндыздың қоректері-терек, ақтал, ақ терек, бұталы талдардың түрлері және шөптесін өсімдіктер мол. Кирсанов қорықшасындағы құндыз мекендері жағалауы ін қазуға өте ыңғайлы жайылма көлдер, өзен салалары және ескі арналар бойы.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Анатолий, Р.Қ.

28.6
К 21
Карагойшин, Ж. М.
    Қазақстан аумағында Қазақстан аумағында құндыздың (Castor Fiber) қазіргі кездегі таралуы мен саны [Текст] / Ж. М. Карагойшин, Р. Қ. Анатолий // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары . - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 6-8.
ББК 28.6

Рубрики: Зоология

Кл.слова (ненормированные):
Зоология -- құндыз -- су режимі -- Өзен құндызы
Аннотация: Құндыз-жартылай суда тіршілік етуге бейімделген кеміргіш. Олардың мекендейтін қоныстарының типтері мен жүйесі Хопер қорығында [1], Коми АССР-да [2], Жоғары Печеро бассейнінде [3], Белоруссияда [4] жан-жақты зерттелген. Жайық өзені жағдайында алғаш рет 1997-2000 жылдары жан-жақты зерттеліп, нәтижелері баспа беттерінде жарық көрген. Құндызлардың бір жерде ұзақ тіршілік етуі су режимі мен азық қорына байланысты. Жағасы жайпақ, суы тайыз, қорегі аз мекендерді олар қоныстана бермейді. Көктемгі су тасуы кезінде өзеннің жайылмасындағы ескі арналар мен көлдер суға толған кезде олар уақытша мекендерін орман ішіндегі немесе биіктеу жердегі суларға қоныстанған ауыстырады. Су көп болған жылдары құндызды әртүрлі сулы ойпаттан, тіпті далалық жерлердегі көздерден де кездестіруге болады. Мәселен, Жылбасы селосы маңындағы ескі арна толып, қоныстары тарылған кезде кәмшат ауыл маңындағы үйілген шөп үстіне келіп қоныстанған (қорықшалардың ауызша мәліметі). Алысқа ұзап таралу уақыты да осы көктемгі су тасу уақытына сәйкес келеді. Жазда су тартылған мезгілде құндыз бұрынғы қоныстарына қайтып оралады немесе жаңа қолайлы жерлерде қалып қояды. Мысалы, Қарашығанақ газ кешені маңындағы Тұңғыш елді-мекеніндегі Қоншыбай сайын (Березовка өзенінің саласы) құндыз 1993 жылдан қоныстана бастаған. Су деңгейі өте төмен, әрі Елек өзенінен (40 шақырым) алыста орналасқан. Қазір бұл жерде құндыздың бір қонысы ғана бар. Сол жердегі тұрғындардың айтуы бойынша, бұрын болмаған, тек 1993-94 жылдары су тасуы кезінде келіп қоныстанған. Бұл жерде құндыздың қоректері-терек, ақтал, ақ терек, бұталы талдардың түрлері және шөптесін өсімдіктер мол. Кирсанов қорықшасындағы құндыз мекендері жағалауы ін қазуға өте ыңғайлы жайылма көлдер, өзен салалары және ескі арналар бойы
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Анатолий, Р.Қ.

63
S91
Suleimenova, D.D.
    Zhakhansha Dosmukhamedov – a proclaimer of independence [Текст] / D.D. Suleimenova // Bulletin WKU. - 2024. - №4. - Р. 187-204.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Алаш -- Алашорда -- Уильский оляят -- Алашская автономия -- Джамбейта -- создание Западного отдела Алаш-Орды -- Алашские интеллигенты -- съезды казахов -- история -- наследие
Аннотация: Руководитель Западного отдела Алаш-Орды Жаханша Досмухамедов, он родился и вырос в Джамбейтинском уезде, его детство, ступени образования, ветви Ататека, итоги образования в Уральском военно-реальном училище, курс подготовки, он поступил в г. Москва на юридический факультет университета им. Императора и закончил его с дипломом первой степени, а также подготовил кандидатскую работу по теме «Основная постановления киргиз-казакского обычного права и народный суд, как орган их примерение»,из Московского Центрального государственного архива через 114 лет были изъяты копии и добавлены в исторический оборот, краткое содержание научных трудов 23-летней Жаханши, молодой человек высказывает искренние мысли о последствиях колониального гнета того времени и путях его замены в будущем. Кроме того, деятельность Жаханши Досмухамедова делится на три этапа (1911-1917гг.).), (1917-1920 гг.)), (1920-1938 гг.).
Держатели документа:
ЗКУ

75.81
П 82

    Пространственный анализ туристического потенциала природных объектов Восточного Казахстана [Текст] / М. М. Тогузова, А. К. Абдыгалиева, А. Б. Сеильханова [и др.] // Вестник ЗКУ. - 2025. - №2. - С. 337-350.
ББК 75.81

Рубрики: Туризм

Кл.слова (ненормированные):
устойчивое развитие -- туризм -- экосистема -- заповедник -- национальный парк -- туристический потенциал -- туристические дестинации -- анкетный опрос -- SWOT анализ
Аннотация: В статье представлен пространственный анализ туристического потенциала природных объектов Восточного Казахстана, направленный на выявление перспектив развития экотуризма в регионе. Исследование включает обзор существующих туристических дестинаций, их природных, инфраструктурных и географических характеристик, а также анализ факторов, влияющих на развитие туризма. В рамках работы проведено анкетирование более 800 респондентов, результаты которого позволили определить уровень туристической привлекательности восьми ключевых природных объектов региона на основе девяти критериев оценки. Установлено, что основными ограничениями для развития туризма являются низкая транспортная доступность ряда территорий и нехватка инфраструктуры, в то время как наиболее популярные объекты испытывают экологическую нагрузку из-за высокой посещаемости. На основе полученных данных предложены рекомендации по оптимизации туристической инфраструктуры, регулированию туристических потоков, привлечению инвестиций и совершенствованию механизмов пространственного управления, что позволит обеспечить устойчивое развитие туристической отрасли Восточного Казахстана
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Тогузова, М.М.
Абдыгалиева, А.К.
Сеильханова, А.Б.
Гусаренко, Ю.Д.
Кирсанов, В.В.

20.1
S65
Sitpayeva, G. T.
    Analysis of the current range of Pyrus Regelii rehder in Kazakhstan and Central Asia [Текст] / G. T. Sitpayeva, A. Abdukhadyr, N. E. Zverev // Bulletin WKU. - 2025. - №2. - Р. 495-511.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Pyrus regelii -- гербарий -- карта распространения -- экология -- флора -- ареал -- популяция -- район произрастания -- географические точки
Аннотация: В целях выявления современного ареала и составления карты распространения вида P. regelii Rehder (Груша Регеля) был проведен анализ гербарных фондов ботанических организаций, датированных 1880-2022 гг. Обработаны и проанализированы материалы гербарного фонда РГП «Института ботаники и фитоинтродукции» КЛХЖМ МЭПР РК (АА) – 133 гербарных листа, Ботанического института им. В.Л. Комарова РАН (LE) - 153 гербарных листа, Республики Узбекистан (TASH) – 90 гербарных листов, просмотрены точки распространения на сайтах Плантариум и GBIF. В результате анализа выявлены и нанесены на карту 56 точек произрастания P. regelii в Каратау, Западном Тянь-Шане и Киргизском Алатау, с территории Кыргызстана выявлены 28 точек, Узбекистана - 42 точки и территории Таджикистана - 8 точек. Выявлено, что форма P. regelii f. simplicifolia встречается гораздо реже чем форма P. regelii f. Koopmani. Возможные процессы внутриродовой гибридизации между среднеазиатскими грушами требуют дальнейших эколого-биологических и молекулярно-генетических исследований. При критическом просмотре экологических условий произрастания P. regelii было установлено, что вид на территории Казахстана, Кыргызстана и Таджикистана распространен по южным, восточным, юго-западным, реже северным склонам гор под углом 34° в поясе кустарниковой растительности, в Узбекистане в сообществе с доминированием можжевельника. Почва произрастания P. regelii каменисто-мелкозернисто-щебнистая, популяции приурочены к горным склонам вдоль рек на высоте от 613 до 2600 м над уровнем моря в зависимости от экологических условий ущелий
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Abdukhadyr, A.
Zverev, N.E.

74
К 88
Кужахметова, Х.
    Мерейлі үстаз белестері... [Текст] / Х. Кужахметова // Жайық үні. - 2025. - №43.-23 қазан. - Б. 12.
ББК 74

Рубрики: Білім беру.

Кл.слова (ненормированные):
С.М.Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университет -- түлегі -- М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- белес -- тұлға -- халық -- категория -- кафедра меңгерушісі
Аннотация: 1991 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің түлегі болған кішкентай қоңыр қыз-Алтынай бүгін М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті қабырғасында 32 жыл ұстаздық,ғалымдық белестерді иегерген білікті,тәжірибелі тұлғаға айналды.
Держатели документа:
БҚУ.

32.813
Ш 95
Шукатова, А. С.
    Применение технологий искусственного интеллекта на уроках естествознания в начальной школе [Текст] / А. С. Шукатова // Материалы 82-й Республиканский научно-практической конференции посвященной Дню работников науки Казахстана 12 апреля и 100-летию академика Евнея Букетова. - Уральск, 2025. - 7-11 апреля. - С. 134-139.
ББК 32.813

Рубрики: Искусственный интеллект

Кл.слова (ненормированные):
искусственный интеллект -- начальная школа -- естествознание -- критическое мышление -- адаптивное обучение -- виртуальные лаборатории -- образовательные технологии -- персонализированное обучение -- визуализация процессов
Аннотация: В статье рассматривается внедрение технологий искусственного интеллекта (ИИ) в начальное школьное образование, с особым акцентом на уроки естествознания. Современные образовательные процессы требуют применения инновационных подходов для повышения качества знаний, развития критического мышления и творческих способностей учащихся. ИИ выступает как инструмент, способный к обработке информации, обучению и поддержке принятия решений, а также к созданию персонализированных образовательных программ. Рассматриваются подходы Г. В. Зиновьева, Н. В. Гузенко, Л. А. Тарасовой, И. В. Сорокина, Джеймса Бейкера, Р. Д. Кронберга и Т. А. Кириченко, которые подчеркивают возможности ИИ в визуализации природных процессов, создании виртуальных лабораторий, интерактивных платформ и адаптивных образовательных систем. Анализ показывает, что интеграция ИИ в обучение естественным наукам способствует более глубокому усвоению материала, развитию критического мышления и индивидуализации учебного процесса.
Держатели документа:
ЗКУ