Электронный каталог

32.813
У 52
Умбеталиева, А. Д.
    Жасанды интеллектіні қолданудың кейбір мәселелері (білім беру үдерісі мысалында) [Текст] / А. Д. Умбеталиева, С. Т. Ыбышова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 13-20.
ББК 32.813

Рубрики: Искусственный интеллект

Кл.слова (ненормированные):
жасанды интеллект -- ақпараттық қоғам -- ойлау түсінігі -- жеке-тұлға -- болашақ перспектива -- компьютерлік технология
Аннотация: Мақалада қазіргі жаһандану аясында маңызды мәселелердің бірі болып табылатын, жасанды интеллектіні қолданудың білім беру үдерінде қалай іске асып жатқандығы туралы қарастырылады. Бұл жерде ең алдымен жасанды интеллектіні білім беру саласында, нақтырақ айтқанда оқыту әдістерінде қолданудың кейбір мәселелері зерттеледі. Педагогикалық саланың білім алушылары үшін жасанды интеллект бойынша оқытуды чат-боттардан бастау ұсынылады, өйткені олар қарапайым, қолжетімді және тиімді құрал болып табылады. Студенттерге жасанды интеллектті пайдалану ерекшеліктерін, «ChatGPT» және «GigaChat» мүмкіндіктерін тәжірибеден өту кезінде (академиялық немесе өндірістік) зерттеуге және бақылау әдістерін қолдана отырып алынған нәтижелерді салыстыруға мүмкіндік беріледі.Бұл студенттерге жасанды интеллектті саналы түрде қалай пайдалану керектігін, оның шектеулерін түсінуді және оған негізделген интерактивті тапсырмалар жасауды меңгеруге және өзіндік дағдылар қалыптастырады. Осылайша, қазіргі қоғамда біз жасанды интеллекттің қарқынды дамуының куәсі болып отырмыз; оны қолданудың тиімділігі және жаңа мүмкіндіктерінің кейбір мәселелері білім беру мысалында қарастырылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ыбышова, С.Т.

81
B29
Bashkatova, Yu. A.
    Somatic metaphors of war: cognitive patterns in russian and english-language media [Текст] / Yu. A. Bashkatova // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 46-54.
ББК 81

Рубрики: Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
концептуальная метафора -- война – это тело человека -- медиадискурс -- антропоморфизация -- когнитивная лингвистика -- сравнительный анализ -- MIPVU -- соматические метафоры
Аннотация: Исследование посвящено сравнительному анализу концептуальной метафоры война – это тело человека в русском и англоязычном медиадискурсе. Актуальность работы обусловлена ключевой ролью метафор в осмыслении и эмоциональном восприятии военных конфликтов в медиа. Цель – выявить универсальные и культурно-специфические черты данной антропоморфной модели. На материале Национального корпуса русского языка и корпуса COCA с применением методики MIPVU показано, что, несмотря на общую когнитивную основу, реализация метафоры различается. Русский дискурс тяготеет к конкретным соматическим образам («хребет», «кровь», «лицо»), подчеркивая структурность и жертвенность. Английский – к абстрактным концептам (bodypolitic, soul, lifeblood), отражая системный взгляд на войну. Общей чертой является образ войны как болезни. Результаты значимы для лингвистики, политической коммуникации и медиаграмотности
Держатели документа:
ЗКУ

63
У 84
Утемис, Н. У.
    ХХ ғасырдың I жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы: тарихи сабақтастықтар мен өзгерістер [Текст] / Н. У. Утемис, Б. С. Боранбаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 184-193
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қаратөбе өңірі -- байларды тәркілеу -- ұжымдастыру -- кеңестік аграрлық саясат -- дәстүрлі мал шаруашылығы -- ашаршылық -- әлеуметтік құрылым -- демографиялық апат -- аймақтық тарих -- қуғын-сүргін
Аннотация: Бұл мақалада ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қаратөбе өңірінің әлеуметтік-саяси және экономикалық даму ерекшеліктері аймақтық деректер негізінде талданады. Зерттеу барысында 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс, 1917-1920 жылдардағы қоғамдық-саяси өзгерістер, кеңестік биліктің орнығуы және 1928 жылғы әкімшілік реформалар кезеңіндегі қоғамдық үдерістер қарастырылды. Соналы болысындағы көтеріліс жергілікті халықтың отарлық саясатқа қарсылығының көрінісі ретінде бағаланып, оның өңірдің саяси белсенділігінің артуына тигізген ықпалы айқындалды. 1928 жылғы әкімшілік-аумақтық негізде қайта құру нәтижесінде Қаратөбе ауданы құрылып, кеңестік басқару жүйесіне енгізілді. Архив құжаттары мен статистикалық деректер негізінде ауданның демографиялық ахуалы, шаруашылық құрылымы, сауда айналымы мен әлеуметтік инфрақұрылымы сараланды. Мал шаруашылығының басымдығы, егіншіліктің нашар дамуы және кооперативтік жүйенің енгізілуі экономикалық трансформацияның негізгі бағыттарын көрсетті. 1928 жылғы байларды тәркілеу науқаны мен күштеп ұжымдастыру дәстүрлі шаруашылық жүйесін күйретіп, әлеуметтік жіктелуді күшейтті және ашаршылықтың алғышарттарын қалыптастырды. Сонымен қатар саяси қуғын-сүргін мен соғыс жылдарындағы демографиялық ахуал өңірдің дамуына ұзақ мерзімді зардап әкелді. Қаратөбе ауданы мысалында кеңестік аграрлық реформалардыңаймақтық деңгейдегі салдары ғылыми тұрғыда тұжырымдалды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Боранбаева, Б.С.

75.81
К 57

    Қоғамдық Wi-Fi деректері негізінде туристік белсенділікті AI-бағдарламалы мониторингтеу [Текст] / Ж. А. Заминова, А. Е. Молдагалиева, А. С. Актымбаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 249-259.
ББК 75.81

Рубрики: Туризм

Кл.слова (ненормированные):
туристік ағым -- Wi-Fi сенсорлары -- жасанды интеллект -- smart tourism -- over-tourism -- кеңістіктік-уақыттық талдау -- мониторинг -- Media Access Control Address
Аннотация: Мақалада туристік ағымдарды талдаудың тиімді құралы ретінде қоғамдық Wi-Fi деректері мен жасанды интеллект (AI) алгоритмдерінің интеграциясына негізделген цифрлық мониторинг моделі ұсынылады. Дәстүрлі есепке алу әдістерінің шектеулерін еңсеру мақсатында, зерттеуде device-free tracking технологиясы, MAC-адрестерді SHA-256 хэштеу арқылы анонимдеу және DBSCAN, LSTM алгоритмдерін қолдану негізделген. Барселонаның smart-тәжірибесі мен wifimap.io ашық деректері базасында Алматы қаласының туристік кластерлеріне (Көктөбе, Панфилов, Шымбұлақ) кеңістіктік-уақыттық талдау жүргізілді. Нәтижесінде қала бойынша туристік жүктеме индексі (0,52) және келушілердің орташа қозғалыс маршруты (6,4 км) есептеліп шығарылды. Бұл тәсіл ресми статистикада көрінбейтін бейресми туристер мен жергілікті қауымдастықтың белсенділігін бағалауға мүмкіндік береді. Зерттеу қорытындылары Smart Tourism экожүйесін дамытуға, over-tourism қаупін болжауға және қала бюджетін деректерге (Big Data) сүйене отырып оңтайландыруға ғылыми-практикалық негіз болады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Заминова, Ж.А.
Молдагалиева, А.Е.
Актымбаева, А.С.
Саткали, И.Қ.
Абдреева, Ш.Т.

20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
    Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
С 89

    Суды тазарту кезіндегі активтену процестерінің минералдардың құрылымына және олардың сорбциялық қабілетіне әсері [Текст] / А. Б. Ниязбекова, Л. И. Байтлесова, К. Х. Кенесарина, А. М. Амиргалиева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 357-365
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
жер асты сулары -- ластануы -- диатомит -- монтмориллонит -- қышқылдық активация -- сілтілік активация -- жергілікті минералды -- шикізат -- модификациялау -- композициялық сорбент -- беттік морфология -- кеуектілік -- функционалды топтар
Аннотация: Қазақстандағы су тапшылығы жағдайында жер асты суларын тиімді тазарту үшін жергілікті минералды ресурстар негізінде сорбциялық материал әзірлеу нәтижелері баяндалады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ниязбекова, А.Б.
Байтлесова, Л.И.
Кенесарина, К.Х.
Амиргалиева, А.М.