Электронный каталог

63
Х 18
Хамзин, Ж. К.
    Мемлекет және қоғам қайраткері Д.А. Қонаевтың өмірі мен қызметі [Текст] / Ж. К. Хамзин // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 115-119.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Мемлекет және қоғам қайраткері -- тарих -- Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев -- қазақ тарихы -- Коммунистік партия -- Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті
Аннотация: Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың саяси қоғам қайраткері ретінде қазақ тарихына қатысты тағылымды істерін зерттеудің берері мол. Тәуелсіздік алғаннан кейін, Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың өмірдерегін жан-жақты зерттеу қолға алынғаны белгілі, мұрағаттық құжаттардан тың деректер жарияланып, еліміздің ардақты ұлы туралы кеңінен мағлұматтар алуға мүмкіндік берді.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Е 70
Ережепова, Р. Ғ.
    Ержан Төлегенұлы туралы деректер мерзімді баспасөз беттерінде [Текст] / Р. Ғ. Ережепова // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 130-132.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Ержан Төлегенұлы -- тарих -- баспасөз -- Дін
Аннотация: Ержан Төлегенұлы туралы негізгі дерек көздері және хазірет өмір сүрген заманмен байланысты кеңестік саясаттың іздері мұрағат қорлары мен қатар 1990 -шы жылдардағы баспасөз беттерінде сақтаулы.
Держатели документа:
ЗКУ

63
К 17
Қалман, Қ.
    Академик Б.Б. Кәрібаевтің тұлғатану саласына қосқан үлесі [Текст] / Қ. Қалман // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 136-141
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Академик -- Берекет Бақытжанұлы Кәрібаев -- тарих -- Ұлы тұлғалар -- Қазақ хандығының негізін қалаушы -- тарихнама -- Жошы хан -- Жәнібек хан -- Қазақ хандары -- Қасым хан -- Хақназар хан
Аннотация: Ұлы тұлғаларды жеке-жеке зерделеп, олардың қызметін, атқарған игі істерін мұрағат құжаттары арқылы жинақтап, ірі еңбектер ретінде жарыққа шығарған зерттеушілеріміздің бірегейі – тарих ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының академигі Берекет Бақытжанұлы Кәрібаев. Әсіресе, ғалымның қазақ хандарының ғылыми айналымға енгізілмеген биографиялық мәліметтері архив материалдары негізінде жүйеленіп, қазақстандық мерзімдік басылым беттерінде мақалалар сериясы ретінде, ғылыми басылымдарда жарияланып, кейін көп жылғы еңбектің нәтижесі ретінде қазақ хандары туралы зерттеулері монографиялар болып жарық көруде.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Р 27
Рахмалиева, Л.А.
    Хазірет Қайырша Ахметжанұлы [Текст] / Л.А. Рахмалиева // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 141-144.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Хазірет Қайырша Ахметжанұлы -- Тарих -- дін қайраткер -- Азалы кітап -- Батыс Қазақстан облысы -- мемлекеттік мұрағаты -- Қайырша хазірет -- Муфтий -- Алаш қайраткері -- Алаш қозғалысы
Аннотация: Тарихшы ретінде тарихымыздағы халқы үшін елеулі қызмет атқарған тұлғалардың еңбегін зерттеп, тың мәліметтермен тарихымызды толықтыру- міндетіміз. Солардың бірі де, бірегейі – Батыс Қазақстан өңірінің тумасы, 1917 жылы Орал қазақтарының съезін ұйымдастырушылардың бірі, бүкілресейлік мұсылмандар съезінің, Орынборда өткен жалпықазақ съездерінің делегаты, Күнбатыс Алашорда үкіметінің діни көсемдерінің бірі Қайырша Ахметжанов.
Держатели документа:
ЗКУ

83
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Жыраулар жырын зерделеуші [Текст] / А. С. Қыдыршаев // Өркен. - 2024. - 30 қыркүйек. - №8. - Б. 15.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Əдебиеттанушы -- ғалым -- Қабиболла Сыдиықұлы Сыдиықов -- сөз өнері -- ауыз əдебиеті -- зерттеушілер -- Əдебиет -- ақын-жырау
Аннотация: Əдебиеттанушы ғалым Қабиболла Сыдиықұлы Сыдиықов бар саналы ғұмырын қазақтың сөз өнерін зерделеуге, ғасырлар шаңы жапқан ауыз əдебиеті үлгілерін іздеуге, жинауға, жариялауға, Батыс Қазақстан өлкесінің əдеби-мəдени мұраларын зерттеуге бағыштаған. Қабиболла Сыдиықұлы - ғылыми-əдеби еңбегі, азаматтық өмір жолы өзінен кейінгілерге өнеге, халық қазынасының даналық тағылымдарын ел игілігіне айналдыру мұратына алдыңғы аға буын зерттеушілер əулетіне шын мəнінде ізбасар-сүйеніш бола білген, тып-тыныш тындырған ісі замандастарын қуантар ырысты қалам иелерінің бірі. М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институты қабырғасында, мұрағат қорларында өткізген берекелі ізденістер Қабиболла Сыдиықұлының қаламына қуат дарытқан, мұраттас талай əріптестеріне нар жүгін көтертер көмбе көзін о бастан біржола тиянақтап ашып берген. Əдебиеттанушы ғалым ел аузынан халқымыздың əдеби, мəдени мұраларын жинастырушы мақсатымен зерттеуші ретінде əлсін-əлсін қайталап ат ізін салған Орал, Ақтөбе, Маңғыстау, Тарбағатай, Зайсан, Қарақалпақ өңірлері сапарларының игілігі өз алдына, Ғылым академиясының ғалым жетекшілік еткен арнаулы экспедициялары - Өзбекстан, Тəжікстан, Түрікменстан, Атырау, Маңғыстау аймағы сыйлаған қисапсыз əдеби һəм өнер қазынасы ауыз əдебиетінің бұған дейін көпшілігімізге ортақ рухани ордаларға беймағлұм қыруар нұсқалары, шежірелер мен тарихи деректер, əн-күйлер, жыраулар əуендері, ақындық үлгілер ұлттық мəдениет тарихына қатысты деректерге қол жеткізеді.
Держатели документа:
ЗКУ

63
У 84
Утегенов, М. З.
    Солтүстік Қазақстандағы жаппай ұжымдастыру және «бай мен кулактарды» тап ретінде жою (1930–1932 жж.) тарихынан [Текст] / М. З. Утегенов, Ш. Т. Бектасов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 139-154.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
ұжымдастыру -- бай мен кулактарды тап ретінде жою -- қуғын-сүргін саясаты -- жер аудару -- Петропавл округі -- Ақмола округі
Аннотация: Мақалада Ақмола және Петропавл округтерінің құрамына кірген аудандардағы жаппай ұжымдастыру және «байлар мен кулактарды» тап ретінде жою науқаны қарастырылған. Авторлар жергілікті мемлекеттік биліктің жоғары органдарының нұсқауларын орындауға бағытталған әрекеттерін Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары, Астана қаласы, Қазақстан Республикасы Президентінің архивтері қорларында сақталған мұрағаттық құжаттар негізінде талдайды. Мақалада ұжымдастыру мен «байлар мен кулактарды» жоюға қатысты жүзеге асырылған іс-шаралардың мерзімдері мен сипаты, оларды жүзеге асыру әдістері, сондай-ақ жергілікті халықтың билік органдарының әрекеттеріне қатынасы туралы ақпарат берілген. Авторлардың пікірінше, мұндай аймақтық зерттеулер бүкіл ел бойынша ұжымдастыру мен «байлар мен кулактарды» тап ретінде жою науқандарының заңдылықтарын, принциптерін және механизмдерін ашуға мүмкіндік береді. Авторлардың ойынша, БКП(б) өлкелік, округтік және аудандық партия комитеттері ұжымдастыру барысын бақылау мен басқарудың негізгі органдары болды, бұл ауыл тұрғындарынан саяси, әлеуметтік-экономикалық бағыныштылықты талап етті. Бұл өз кезегінде биліктің репрессиялық саясатында көрініс тапқан әлеуметтік-саяси және экономикалық дағдарысқа әкеліп соқты. Мемлекеттің жаппай ұжымдастыруға бағытталған аграрлық саясаты Солтүстік Қазақстандағы қазақ ауылы, орыс-украин селоларындағы әлеуметтік қарым-қатынастар жүйесін түпкілікті өзгертті
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бектасов, Ш. Т.

63.3(5Каз)
Ш 98

    Шығыс Қазақстандағы шашыранды алтын кен орындарының ашылу тарихы [Текст] / Қ. Ш. Аубакирова, Н. Е. Сайлаубаева, Д. Ж. Жайлыбай [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 275-288.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан -- шашыранды алтын кен орындары -- алтын өндіру тарихы -- геологиялық барлау -- Алтай өңірі -- XIX–XX ғасыр -- тау-кен өндірісі
Аннотация: Мақалада ХІХ ғасырдың екінші жартысында Шығыс Қазақстан өлкесіндегі шашыранды алтын кен орындарын ашылу тарихы патша үкіметінің алтын өндірісіне қатысты саясатымен байланысты екендігі көрсетіледі. Өлкедегі алтын кен орындарын іздеуге, барлауға жəне өндіру жұмыстарын жүргізуге үкіметтен рұқсат алған тұлғалар мен алтын іздеуші партияларға қатысты деректер келтіріледі. Мұрағат деректеріне сүйене отырып еліміздің шығысында ашылған шашыранды алтын кен орындарының географиялық жағынан орналасуы, алтынды жүйелерге бөлінуі қарастырылады. Сонымен қатар, кен орындардағы жуылған құм мен алынған алтын мөлшеріне қатысты статистикалық деректер де сараланады. Алтын кен орындарынның техникалық жағынан жабдықталуы сипатталады. Зерттеу жұмысының барысында қысқа мерзімде бұл өлкеде шашыранды алтын кен орындарының көп мөлшерде ашылғандығы жəне олардың үш ірі алтын жүйелерге бөлінгендігі, кен орындарындағы алтынның сипаты бірдей болғанымен, алтын қорының шоғырлануы жəне сынамасы жағынан əр түрлі болғандығы көрсетіледі. Сонымен қатар, кен орындарын ірі елді-мекендермен байланыстыратын қалыптасқан жолдардың болуы, кен орындарына жүк тасымалдаудың арзандығы сияқты факторлар да бұл өлкедегі кен орындарының жұмысына ықпалын тигізгендігі қарастырылады. Кейбір аудандарда алтын кен орындарының нашар жұмыс істеуі табиғи-климаттық жағдайлардың қаталдығымен жəне алтынды жауып жатқан беткі жыныстық қабаттың қалың болуы сияқты факторлармен байланысты болғандығы айқындалады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Аубакирова, Қ.Ш.
Сайлаубаева, Н.Е.
Жайлыбай, Д.Ж.
Адельчанов, Қ.С.
Жармұхаметов, Д.А.
Байгапанова, А.Б.

63.3(5Каз)
Х 17

    Халықтардың Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы [Текст] / М. А. Ибрагимов, С. С. Исмаилов, А. А. Айтмухамбетов, Т. Т. Жандаулетов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 289-303.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Халық -- депортация -- қуғын-сүргін -- Орталық Қазақстан -- география -- бейімделу -- құқық -- кавказ -- неміс халқы -- мұрағат -- еңбек
Аннотация: Көрсетілген мақалада XX ғасырдың 30-50-жылдарындағы Кеңестік биліктің жаппай халықтарды Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы қарастырылған. Мақаланы жазу кезінде үлкен қызығушылық танытып, отандық жəне шетелдік ғалымдар мен зерттеушілердің ғылыми еңбектері қолданылып талдау жасалды. Зерттеу барысында қуғынға ұшыраған халықтардың географиялық орналасуы, əлеуметтік-құқықтық жағдайы, олардың жергілікті жерге бейімделуі талданып, тақырыптың негізгі өзектілігіне негізделді. Сондай-ақ тарихи деректерді сипаттау жəне талдау мақсатында материалдарды кезеңдерге бөлу тəсілдері қолданылды. Зерттеу жұмысының мақсаты – депортация тақырыбындағы материалдармен танысып, арнайы жер аударылған халықтардың тағдыры, бейімделуін, қолданылған материалдарға талдау жасау. Арнайы қоныстанушылар бұл – Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен күштеп көшірілген əртүрлі ұлт өкілдері болатын. Қазақстан аумағына қоныс аударғандардың саны туралы деректердің жүйесіздігі, халықты есепке алу əдістерінің жетілмегендігі немесе мүлде болмауы – Қазақстан аумағына нақты қанша адам келгенін анықтауға мүмкіндік бермейді. Жаппай депортациялар өңірдің демографиялық жағдайын өзгертіп қана қоймай, экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени өмірдің барлық дерлік саласына əсер етті. Қазақстан жері еріксіз түрде əртүрлі халықтар үшін түрмеге айналды. Мақалада бұл зерттеуге терең талдау жасалды. Бұл еңбек отандық тарих мəселелеріне қызығушылық танытатын кең ауқымды зерттеушілерге бағыт береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибрагимов, М.А.
Исмаилов, С.С.
Айтмухамбетов, А.А.
Жандаулетов, Т.Т.

63
К 23
Каримов, Қ. С.
    Өзбекәлі Жәнібековтің өмірі мен қоғамдық-саяси қызметі: тарихи деректерге негізделген зерттеу [Текст] / Қ. С. Каримов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 117-125.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Өзбекәлі Жәнібеков -- тарихи тұлға -- қоғамдық-саяси қызмет -- архив құжаттары -- деректану -- естеліктер -- мемуарлық деректер -- дереккөздік талдау
Аннотация: Соңғы жылдары отандық тарих ғылымында мемлекет пен қоғамға елеулі еңбек сіңірген тұлғалардың өмір жолын зерттеу басты бағыттардың біріне айналды. Ұлттық мүдде жолында қызмет атқарған қайраткерлердің өмірі мен олардың қоғамдық-саяси қызметі бүгінгі таңда өзекті ғылыми мәселелер қатарында қарастырылуда. Қазіргі таңда Қазақстан тарихында жеке тұлғалардың деректік негізде зерттелуі арқылы жаңа тарихи мәліметтерді ғылыми айналымға енгізу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Солардың ішінде кеңестік кезеңдегі көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Өзбекәлі Жәнібековтің өмір жолы мен атқарған қызметін зерттеу айрықша маңызға ие. Осы ғылыми мақалада Өзбекәлі Жәнібековтің өмірі мен қоғамдық-саяси қызметіне қатысты тарихи деректер жан-жақты қарастырылады.Ғылыми зерттеудің негізгі мақсаты – Өзбекәлі Жәнібековтің өмір жолы мен қоғамдық-саяси қызметіне қатысты деректерді (мұрағаттық құжаттар, естеліктер, мемуарлар, хаттар, жеке құжаттар және т.б.) кешенді түрде жинақтап, жан-жақты ғылыми талдау жүргізу болып табылады.Материалдар мен әдістер. Негізгі дереккөздер ретінде архивтік материалдар, тұлғаның өмірі мен қызметіне қатысты естеліктер, мемуарлар, хат-хабарлар, жеке құжаттар пайдаланылды. Зерттеу барысында тарихи мәні жоғары, мазмұны терең түрлі деңгейдегі деректерге талдау жүргізілді. Нәтижелер. Зерттеу нәтижесінде Өзбекәлі Жәнібековтің өмірі мен қоғамдық-саяси қызметіне қатысты бұрын белгісіз болып келген тың мәліметтер анықталды. Сонымен қатар, тұлға туралы естеліктерден үзінділер мен архивтік құжаттар ғылыми айналымға енгізіліп, олардың негізінде Жәнібековтің адамгершілік болмысы мен қызмет ерекшеліктері жан-жақты сипатталады.Қорытынды. Бұл зерттеу жұмысында Өзбекәлі Жәнібековтің өмір жолы мен қоғамдық-саяси қызметіне байланысты тарихи деректер кешенді түрде қарастырылып, соның нәтижесінде бұрын ғылыми айналымға енбеген жаңа мәліметтер анықталды
Держатели документа:
ЗКУ