Электронный каталог

83
У 13
Уәли, Б.
    Ахмет Байтұрсынұлы және мемлекетщілдік мүдде [Текст] / Б. Уәли // Егемен Қазақстан . - 2022. - №188. - 3 қазан. - Б. 10
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Толағай Тарбағатай -- Алаш арыстары -- батыр
Аннотация: Барды көркейту оңай, ең қиыны – жоқтан бар жасау. Тақыр жерге тау болып тұру, шөлсіз жерде өзен болып ағу шын мықтының ғана қолынан келмек. Алаш арыстары туралы ойласам, есіме туған жерімдегі Толағай тауы туралы аңыз түседі. Қуаңшылық келіп, жұт жайлаған елге Толағай Тарбағатайдың басын ақ қар басқан, орманы сыңсыған, жаңбыры үзілмейтін бір тауын көтеріп алып келеді. Тіскебасар қылтанақ, бір жұтым су қалмаған даладағы мал мен жан, осылайша, жұттан, ашаршылықтан аман қалыпты.
Держатели документа:
БҚУ

85
Ш 25
Шәріпханова, А.
    Дәстүрлі қазақ күйлерінің музыкалық -лирикалық формасындағы, (Қыздарбек төребайұлы "Сылқым қыз" мысалында). [Текст] / А. Шәріпханова // Қазақстан жоғары мектебі. - 2022. - №3. - Б. 207-211
ББК 85

Рубрики: Өнер

Кл.слова (ненормированные):
қазақ аспаптық музыкасы -- халық музыкасы -- дәстүрлі мәдениет -- күй-аңыз -- лирика -- күйлер -- шертпе дәстүрі
Аннотация: Мақала қазақтың дәстүрлі мәдениеті, күйлері туралы.
Держатели документа:
БҚУ

63
А 95
Ахметұлы, Д.
    Айбатынан ай жасырынған Қайыр ханға ескерткіш орнатылуы тиіс [Текст] / Д Ахметұлы // Ana tili. - 2022. - №40.- 6-12 қазан. - Б. 11
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Қайыр хан -- Отырар жібек жолы -- Шыңғыс хан -- Чингисхан как полководец и его наследие -- Дәнеш Ахметұлы -- Жазушы
Аннотация: Адамзат тарихында аты уақытпен бірге жасап, жыл өткен сайын жасарып, жаңғырып отыратын есімдер болады. Сарғайып барып, өшіп кетпейді, қайта мезгіл озған сайын түлеп, жаңарып отырады, Құрдымға батқандай болып, құрып кетпейді, қайта ел есіне түсіп, адами аңызы жалғаса түседі. Мұндай адамдар атын ата тарих бетінен көптеп кездестіруге болады. Солардың бірі және бірегейі – біздің жыл санауымыздың XIII ғасырында өмір сүрген Қайыр хан. Бұл жаһангер туралы тарихта аз жазылған жоқ. Қазақ тарихшыларынан тартып, күллі шығыс, тіпті батыс жылнамашылары да жазды. Әр тарихшы әртүрлі жазды, бірі оқиғаның оңынан келсе, екіншісі басқа жағынан келіп, болған істі мейлінше толықтыра түсті. Бұл жазбада біз сол бұрыннан елге таныс, айтылған оқиғаны қайталағымыз келмейді. Өзімізше ой айтып, кешегі тарихқа қалам тартқанымыз жөн. Әлқиса, енді аздап шегініс жасайық. Ол кез – мың бояулы Отырар қаласының аты әлемге мәшүр болып, даңқы шыққан кезі еді. Шаһар азиялық мәдениет пен өнердің ошағына айналды. Отырар жібек жолы керуенінің алтын бесігіне айналды. Кереметі сол, дәл сол шақта әлемге аты мәшүр шаһар кітапханасында ұлы Фараби оқыған, білім нәрімен сусындаған сан мыңдаған кітаптар көздің жауын алып, тізіліп тұрушы еді. Бұл мәдениеттің де ғұмыры санаулы екен...
Держатели документа:
БҚУ

71
К 15
Қайратұлы , Б.
    Долда Кенешұлы, Мәдениет қайраткері: Халқымның байлығы - ұлттың рухани мұрасында [Текст] / Б. Қайратұлы // Егемен Қазақстан. - 2022. - 11 қазан. - № 194. - Б. 18
ББК 71

Рубрики: Культура

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ диаспорасы -- мәдени -- мұралар -- күйлер -- Долда Кенешұлы -- көне кітаптар
Аннотация: Қазақ диаспорасы қоныстанған алыс-жақын шетелдерде әлі де әдеби ортаға онша таныс емес мәдени мұралар баршылық. Мысалы, Қытай елінде туып-өсіп, сол елдегі қазақтардың ауыз әдебиеті үлгілерін және байырғы домбыра және сыбызғы күйлерін жинаумен айналысқан Долда Кенешұлы деген ағамыз бар. Бұл кісі қыруар байлық: 100-ге жуық қисса-дастан, 50-дің үстінде араб, парсы, шағатай тілдерінде жазылған қолжазба, көне кітаптар, ондаған мың шумақ өлең-жыр, халық ән-күйлері, мақал-мәтел, аңыз-әңгімелерді қолтықтап 2005 жылы атамекенге көшіп келді. Келе сала қолындағы құнды мұраларды ұлтжанды азаматтарға көрсетті. Нәтижесінде, қолындағы мол қазынаның бір бөлігі, яғни 128 сыбызғы және 300-ге тарта домбыра күйлері, 400-дей халық әні үлгілері, жазушы Ұлықбек Есдәулет, сазгер Айтқали Жайымов, домбырашы Біләл Ысқақ, сыбызғышы Еділ Құсайыновтардың атсалысуымен 2007 жылы жеке-жеке кітап болып, «Атамұра» баспа өндірісінде басылып шықты. Қазақ еліне оралған соң да мұра жинаушының еңбегі бағаланып «Достық» орденімен марапатталды. Қазіргі таңда сексеннің сеңгіріне шыққан ақсақалға елордада жолығып, әңгімелескен едік.
Держатели документа:
БҚУ

71
К 35
Кемелбаева, А.
    Өр Шерханның өсиеті [Текст] / А. Кемелбаева // Егемен Қазақстан. - 2022. - 19 қазан. - № 200. - Б. 11
ББК 71

Рубрики: Культура

Кл.слова (ненормированные):
Шерхан Мұртаза -- жазу­шылар -- эссеистика -- этюд -- қойын дәптер -- Нұрлан Мәукенұлы
Аннотация: Біз білетін Шерхан ағаның тұлғалық болмыс-бітімінде отаншылдық идея атойлайды. Оның рухани қалыбын туған елін шын сүйген, жеке бас өзімшілдігі, сыпыра даңққұмарлығы, жалған абыздығы, өркөкірек өлермендігі, менмендігі жоқ жазушы деп қабылдаймын. Шерағаңның «Бір кем дүние» атты іркес-тіркес философиялық ой-толғамдарында азаматтық тұлғасы мен жазмышы қатар өрілген. Жанры жан-жақты – эссеистика, этюд, портрет, естелік, қойын дәптер, сын, автопортрет, мысал, аңыз, сентенция десе болар. Автор субъективті көзқарасын объективті тезге салып жіберуден жаңылмайды.
Держатели документа:
БҚУ

82.3
Д 17
Дәніқұлұлы, С.
    Жауынгер жауһазындар [Текст] / С. Дәніқұлұлы // Жұлдыз. - 2022. - №8. 08. - С. 201-207.
ББК 82.3

Рубрики: Фольклор

Кл.слова (ненормированные):
Дәніқұлұлы С. -- Жауынгер жауһазындар -- Атқа қонған арулар
Аннотация: Атқа қонған арулар. "Жауынгер жауһазындар", "Айбике ару", " Гауһар батыр", "Назым"(ХҮІІІ ғ.), "Бопай Қасымқызы", "Жапалақ", "Ботагоз", "Бақты", "Сапура батыр"(Хантемир), "Махаббат маздағы немесе Ақсумле-Ақбикеш аңызы!"
Держатели документа:
ЗКУ

83.3
Б 83
Боранбай, Ж
    Асан-қайғы ұлттық идеяның ұйытқысы [Текст] / Ж Боранбай // Мәдениет. - 2022. - №8. - Б. 4-12
ББК 83.3

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
асан қайғы,әйгілі жырау,көшпелі елдің философы,халықтың мұңын білдіруші
Аннотация: Мақалада Асан Қайғы бабамыз туралы халық жады көптеген аңыз-әңгімелерді,асыл сөздерді,жыр-толғауларды жақсы біледі.Бұл деректер-терең теңіз түбіндегі шашылған інжу-маржандай,дауыл тербеткен көк толқындай,бұлт буған мұзарт шыңдай,түске кірген елестей,жақындаған сайын екңейе беретін көкжиектей болатындығы баяндалады
Держатели документа:
БҚУ

83
Ж 27
Жанғалиев, Т.
    "Абай оқуларын" арзандатып алмайық [Текст] / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан . - 2022. - 21 қазан. - № 202. - Б. 9
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
жырлары -- өлең -- Хафиз Матаев -- 100 өлең -- Абайдың кемел ойлары
Аннотация: Кемеңгер Абайдың кемел ойлары мен жақұт жырларын сансыз ұрпақтың санасына сіңіріп, жадында мәңгілік жаттату ісінің мемлекеттік маңызды шаруаға айналғаны қашан?! Тіпті қылышынан қан тамған сонау кеңестік дәуірдің өзінде Абайды оқыту алдыңғы кезекте тұрды. Әсіресе бұл шаруа ұлы ақынның туып-өскен ортасы – Абай ауданының барлық мектебінде ерекше үрдіс алды. Сол кездегі Абай аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, аңыз адам марқұм Хафиз Матаев ұстаздардың алдына оқушыларға кем дегенде Абайдың 100 өлеңін жаттату міндетін қойды. Қазір шырт ұйқыда жатқан кез келген абайлықты оятып, ақынның бір өлеңін оқып жібер десеңіз, зуылдата жөнелетіні де сондықтан шығар.
Держатели документа:
БҚУ

83
Ә 50
Әлім , Қ.
    Әзағаң - жерлестер жүрегінде [Текст] / Қ. Әлім // Qazaq adebieti. - 2022. - №45.- 18 қараша. - Б. 22-23
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Әзағаң -- Махаббат, қызық мол жылдар -- Махаббат аллеясы -- Аңыз адам – нағыз адам -- Халима -- Осы біздің үй болған
Аннотация: Әзағаң өзінің Қалбатауына қанына біткен қарапайымдығынан да сан есе кішірейіп, аласарып, аңғалданып, сәбише арсалаңдап келіп-кетуші еді-ау. Бұл жолы өзі жоқ, сандаған көзі – оқырмандары бар еді. Алматыдан әдейі келіп ата-баба рухына тағзым етіп, ас беріп, Құран хатым түсірту қамын күйттеген ұлы Жаннұр, келіні Ғалия бастаған ұрпақтарының – немерелері мен шөберелерінің бұл тағзым ғұрпына сүйсінген жергілікті басшылар өз тарапынан жөпелдемеде ойластырылған жетеғабыл ілкімді іс-шараларымен желпінтіп әкете қойғанына қалайша сүйсінбессің. Мұндай іңкәрлік сезім өздерінің тума талантына көрсетілген қошемет, ықылас екендігі сезіліп, дүйім жұрттың қолдау, қолпаштауына ұласып кете барғаны қандай жарасты еді, ауыл бірлігінің айшықты берекесі еді.
Держатели документа:
БҚУ

71
К 21
Кәрібаев , Б.
    Аңызға бергісіз ғұмыр [Текст] / Б. Кәрібаев // Егемен Қазақстан. - 2022. - 8 желтоқсан. - №235. - Б. 8
ББК 71

Рубрики: Культура

Кл.слова (ненормированные):
Амангелді Құсайынов -- тарих ғылымдарының докторы -- профессор -- 80 жасқа толар еді -- ғибратты ғұмыр кеш -- тарихшы-ғалым
Аннотация: Қазақта мына дүниенің өтпелі екендігін білдіретін «Бес күндік жалған өмір» деген сөз бар. Жас кезімізде бұл сөздің мән-мағынасына онша тереңдей қоймағанбыз. Кейінгі екі-үш жылда алдымыздағы ағаларымыз, бірге жүрген достарымыз, әріптестеріміз бақилық болғанда бұл сөзді өзіміз де қолдана бастадық. Жоғары мектептің көрнекті ұйымдастырушысы, тарих ғылымдарының докторы, профессор Амангелді Құсайыновтың о дүниелік болғаны туралы жайсыз хабарды естігенде шынымен жалған өмірде тіршілік кешіп жүргендей сезіндік. Өйткені төрт-бес күн бұрын ғана ұялы телефон арқылы хабарласып, бір мәселе бойынша ақылдасып едік. Сонда дауысы жарқын, ашық болатын, еш аурудың ізі байқалмай тұрды. Ол биыл көзі тірі болса, 80 жасқа толар еді.
Держатели документа:
БҚУ