Электронный каталог

63.4
М 36
Махан, Н.
    Созақ - қазақтың алғашқы астанасы [Текст] / Н. Махан // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2023. - 19 қаңтар. - №12. - Б. 10.
ББК 63.4

Рубрики: Археология

Кл.слова (ненормированные):
Созақ -- Қазақ хандығы -- тарихының бір парасы -- Мұхаммед-Хайдар Дулати -- жеке мемлекет -- археолог -- сұлтандар
Аннотация: Созақ – Қазақ хандығының алғашқы астанасы деген сөзді бастамас бұрын, Қазақ хандығының өз алдына жеке мемлекет болып, Әбілхайыр хандығынан бөлініп шыққан алғашқы дәуірінен бірер сөз айтуға тура келіп тұр. Себебі орта ғасырлық Созақ қаласы тарихының бір парасы – Қазақ хандығының құрылуының алғашқы дәуірімен тікелей байланысты. Ал Қазақ хандығының алғаш құрылған уақыты жөнінде тарихшылардың пікірі әртүрлі. А.П.Чулошников «Очерки по историй казак-киргизского народа» атты еңбегінде Қазақ хандығы XV-XVI ғасыр шеңберінде құрылды десе, тарихшы-ғалым С.К.Ибрагимов «К историй Казахстана» еңбегінде Қазақ мемлекеті XVI ғасырдың 30-40 жылдарында қалыптасты дейді. Орта ғасырлар тарихының маманы, тарихшы ғалымдар Т.И.Султанов және С.Г.Кляшторный «Казахстан, Летопись трех тысячелетий» еңбегінің «О первом Казахском государстве» бөлімінде: «Қазақ хандығы бір мезгілде жүзеге асатын акты емес», – дей келіп: «Қазақ хандығы XV ғасырдың 70 жылдарында құрылды», дейді. Ал археолог-ғалым Мадияр Елеуов «Шу өңірі: Аңыз бен тарих» (Алматы, «Қазақ университеті», 1996) атты ғылыми еңбегінде: «Қазақ хандығы Шу өңірінде қой жылы құрылды», дейді. Қазақша жыл санаудың 12 жылда 1 рет қайталанып келетінін ескерсек, М.Елеуов жазған қой жылы 1456 жылғы, одан кейін келетін қой жылы 1468 жылға тура келеді екен.
Держатели документа:
БҚУ

83
Т 87
Тұрғараев , Б.
    "Мыңдаған адамды қуантқан азамат" [Текст] / Б. Тұрғараев // Ana tili. - 2022. - №52.- 29 желтоқсан. - Б. 6.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Әзілхан Нұршайықов -- Махаббат, қызық мол жылдар -- Ақиқат пен аңыз -- Естеліктер -- Әзілхан -- Бекет Тұрғараев -- 60 жас
Аннотация: Мақалада қазақ әдебиетінің айтулы өкілі, асқар таудай асыл ағамыз Әзілхан Нұршайықов туралы берілген.
Держатели документа:
БҚУ

85
Б 59

    Би мен күй - жүрек сыры [Текст] // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2022. - 14 желтоқсан. - №239. - Б. 1.
ББК 85

Рубрики: Өнер

Кл.слова (ненормированные):
Классикалық өнер -- Болат Аюханов -- Би -- күй
Аннотация: Классикалық өнердің аңызына айналған әйгілі өнер шебері, Қазақстанның халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Болат Аюханов бақиға озды.
Держатели документа:
БҚУ

63
А 50
Әлімгерейұлы, Ө.
    Бейбарыс және Алтын Орда [Текст] / Ө. Әлімгерейұлы // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 6 ақпан. - №24. - Б. 11.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Египет -- Толыпұл -- Иқшыт -- Мысыр тарихы -- Байбарыс бабамыз -- араб
Аннотация: Мысыр – османдықтар басып алғанға дейін де түркі тұқымдас халықтармен тығыз қарым-қатынаста болған ислам өлкесі. Мұнда алғашқы түрік мемлекетін құрған – Толыпұл (868-905) және Иқшыт (935-969) әулеті. Бірақ Мысыр тарихында мәмлүктердей (1250-1517) сүбелі із қалдырған ешкім жоқ. Аталған кезеңде адамзат тарихында айтулы ісімен көзге түскен талай тұлға болды. Солардың ішінде әз-Зәкір Рухи ад-Дин Байбарыс (қазір тарихшы және тілші ғалымдар сұлтан есімінің осы нұсқасын жөн деп санайды) әл-Бундукдаридың орны бөлек. Ол – Мысырдағы мәмлүк әулетінің негізін қалаушы, белгілі қолбасшы, аты аңызға айналған мемлекет басшысы.
Держатели документа:
БҚУ

63
О-63
Ордабеков, С.
    Медицина академигі [Текст] / С. Ордабеков // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 1 ақпан. - №21. - Б. 11.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
Мұхтар Әлиевтің туғанына 90 жыл -- дәрігер -- медицина -- хирург -- ауруханасының хи­рур­гі -- онкология және радиология
Аннотация: Биыл есімі көпшілікке танымал дәрігер, медицина ғылым­дарының докторы, профессор, Ұлттық ғылым академиясының академигі, Халық қаһарманы Мұхтар Әлиевтің туғанына 90 жыл толады. Ол талай ғалым-хирургке білікті ұстаз болып, елімізде хирургтер мектебінің негізін салды. Әлбетте, әркімнің пешенесі­не түрлі жол жазылады... Қилы күрделі жағдайларға қарамай, академик Мұхтар Әлиевтің отан­дық медицинаға сіңір­ген еңбегі кәсіби мамандар арасында аңыз болып ­айтылады.
Держатели документа:
БҚУ

71
К 60
Қойшыбаев, Б.
    Тәуелсіздік жалаугері [Текст] / Б. Қойшыбаев // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 22 ақпан. - №36. - Б. 10.
ББК 71

Рубрики: Мәдениет

Кл.слова (ненормированные):
Темірбек Жүргенов -- Ағарту ха­лық комиссары -- 125 жыл -- Халықаралық ТҮРКСОЙ -- ЮНЕСКО -- Ағарту ха­лық комиссары
Аннотация: Биыл мемлекет және қоғам қайраткері, аты аңызға айналған мәдениет ұйымдастырушысы, Үлкен террор құрбаны Темірбек Жүргеновтің туғанына 125 жыл толды. Осы дата қарсаңында 2023 жыл Жүргенов жылы болып жарияланды. Мұндай шешімді түрк әлеміндегі ЮНЕСКО деп аталып жүрген Халықаралық ТҮРКСОЙ ұйымы қабылдаған болатын. «Түрк мәдениеті мен өнерін бірлесіп дамыту» (аббревиатура – осы атаудың түрікшесінің бас әріптерінен) мәселесін көздейтін бұл ұйымның құрылғанына биыл отыз жыл толады. Түркі елдерінің ынтымақтастығы арта түсуіне ықпалы жылдан жылға артып келе жатқан осы ТҮРКСОЙ-дың тұтас 2023 жылды қазақ қайраткері есімімен атауы бізге зор міндет жүктейді...
Держатели документа:
БҚУ

83
А 15
Әбіш, М.
    Горький және біз [Текст] / М. Әбіш // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2023. - 22 ақпан. - №36. - Б. 12.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
әдебиет -- Горький -- қазақ әдебиеті -- Сәкен Сейфуллин -- Ілияс Жансүгіров -- Горький шығармалары
Аннотация: Өмірі аңызға айналмаған алып тұлғалар некен-саяқ. Әсіресе әдебиетте шебер суреткердің жарық сәулесі шекара асып, түу шалғайға дейін түседі. Мәселен, қазақ әдебиетіне Горькийдің тигізген әсері ұшан-теңіз. Ең алғаш Горькийді танып, оның орасан ұлылығын, өмірдің өзіне ұқсайтын қарапайымдылығын, ұсақ ұлт әдебиетінің өсуіне деген адал ойын ұға білген қаламгерлер болды.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Н 41
Негимов , С.
    Мыңжылдықтар шырақшысы [Текст] / С. Негимов // Ana tili. - 2023. - №9.- 2-8 наурыз. - Б. 1,9
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Әлкей Хақанұлы Марғұлан -- академик -- шығармашылық өмірбаяны -- Мұхтар Әуезов -- Сәлем хат -- Құрметті Әлкей
Аннотация: Ықылымдардың, есте жоқ ерте дәуірлердің тылсым жұмбағын, құмығыңқы дауысын, жаңғырығын, сырын мейір-ілтипатпен, кең өрісті тұңғиық терең білімдарлықпен үздік деректермен дәйектеп, тү­бегейлі түсіндірген, көне қыпшақ тіліндегі жазба ескерткіштерін, кос­могониялық, геометриялық, зооморфтық, өсімдік тұрпаттас ою-өрнектердің яки халықтың көр­кемдік-фәлсафалық дәстүрлерін, металл қорыту тәсілдері мен өрнектеу өнерін, қазақтың эпикалық аңыздарының терихи негіздерін саралаған қайсар рухты көріпкел, көреген оқымысты академик Әлкей Хақанұлы Марғұлан еді.
Держатели документа:
БҚУ

83(5каз)
Б 28
Батыс, Т.
    Қараңғы Әуезов қасіреті немесе Боқаштың ғазалы [Текст] / Т. Батыс // Qazaq adebieti. - 2023. - №10-11.- 17 наурыз. - Б. 18-19
ББК 83(5каз)

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Қараңғылық -- электр жарығын -- Жарықтың құлы болудан сақ бол -- Лейпцигте Ницше -- Зигмунд Фрейд -- Мақаншы топырағы
Аннотация: Қазіргі тіршілігіміздің өзегі болған мынау ғаламшарды, дүнияны жаратудан бұрынғы алғашқы бірінші түнек тұңғиықтың қырауы шалған шыңырау және түпсіз кеңістікте, үңірейген хаоста шым-шытырық, шырма-шату әлемнен ада шетсіз мекен, шексіз тыныштықта жатқан екен. Ол кезең адамның сана- сезімі түгілі тіршіліктің, жаратылыстың мән- мағынасы айқын емес, құрдымына ой жетпес бейқұбылды әлемнің қараңғылығына жұтылып жатқан сыңайлы дейді. Қараңғылық – әлем болғалы бар құбылыс. Әуелде бар дүние соңына дейін бола беретіні және де айқын. Осы ғайып дүние адам баласының әр кезеңінде әр түрлі әсер береді. Айрықша сәт­ті, адамдарды да іріктеп, таңдайтыны тағы бар. Біз сол өзгеше аңыз-әпсананың бір-екеуін тарқатып көрмекпіз.
Держатели документа:
БҚУ

63
А 14
Әбдік, Т.
    Тарих және тарихи тұлға [Текст] / Т. Әбдік // EGEMEN QAZAQSTAN . - 2023. - 7 сәуір. - №65. - Б. 3.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Тарих -- тарихи тұлға -- ғасыр -- Александр Македонский -- қалтыратқан Гитлер -- Біріккен Ұлттар Ұйымы -- әлемдік демократия -- Сталин, Иван Грозный -- ескерткіш
Аннотация: Адамзаттың басты құндылықтары барша адам баласына ортақ десек те, тарихқа, тарихи тұлғаларға көзқарас әлемде әртүрлі. Өкінішке қарай, көп жағдайда тарихты жасаушылар өзге елдерді қанға бөктіріп, өзіне бағындырған басқыншылар болып келеді. Көне, орта ғасырларда күштінің культі ерекше болды. Өзге елдерді басып-жаншу, бағынғысы келмесе, қырып-жою қалыпты жағдай болып есептелді. Ол үшін оларды ешкім кінәламады. Қайта көкке көтеріп, аңызға айналдырды. Осындай аңыздардың бірінде – Александр Македонский бүкіл жерді жаулап алып, жердің шетіне келеді. Жер біткен, ар жағында ештеңе көрінбейді, осыған өкінген патша: «Жаулап алатын жер жоқ, енді қайттым» деп жылапты дейді. Аңыздың басты мотиві – басқыншының данышпандығына, жаугерлік қабілетіне таңғалу. Әділдік, ізгілік, обал-сауап секілді ұғымдар әлі есепке кіре қоймаған секілді. Диктаторларға, тирандарға табыну дәстүрі қалыптасты. Бұл құлдық сана дәуірі еді.
Держатели документа:
БҚУ