Электронный каталог

81
Д 11

    Діни өлеңдердің поэтикалық құбылысы [Текст] / Ә. С. Шегебай, Г. Т. Әметова, А. К. Дүйсенбі, Б. С. Имангалиев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 81-87
ББК 81

Рубрики: Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
діни поэзия -- Джалалуддин Руми -- Құдай ұғымы -- семиотика -- руханият
Аннотация: Бұл зерттеу діни поэзиядағы Құдай ұғымын зерттеуге бағытталған. Зерттеу барысында әлемнің әйгілі ақыны Джалалуддин Румидің поэзиясындағы құдайлық ұғымының семиотикалық тәсілі арқылы діни поэзияның құдіреті және оның постмодерндік руханият контексіндегі өзектілігі сарапталады. XIII ғасырдағы парсы сопысы және ақыны Руми махаббат (ишқ), шарап (мей) және сүйікті (ма'шуқ) сияқты тілдік белгілер арқылы имманентті және трансценденттік құдайлық туралы түсінік білдірді. Ролан Бартестің семиотикалық талдауын және Пол Рикердің герменевтикасын пайдалана отырып, бұл зерттеу Руми шығармаларындағы денотативтік, коннотативтік және мифологиялық қабаттарды қамтитын мағыналық құрылымдарды анықтайды. Зерттеу нәтижелері Руми поэзиясының қызметші мен Құдай арасындағы қарым-қатынастағы субъект-объект дихотомиясын бұзатынын және постмодерндік руханияттың ерекшеліктеріне, мысалы, діндарлық пен рухани бейімділікке, бірақ діни емес екеніне сәйкес келетін жеке рухани тәжірибелерді баса көрсететінін айшықтайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, Руми поэзиясы ислам дәстүрі мен қазіргі заманғы философиялық дискурс арасындағы көпір қызметін атқарады, эстетикалық негізделген руханияттың балама моделін ұсынады. Бұл зерттеудің шектеуі аударылған мәтінді пайдалануда жатыр, сондықтан түсіндірмені тереңдету үшін түпнұсқа парсы мәтінімен одан әрі зерттеу ұсынылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шегебай, Ә. С.
Әметова, Г. Т.
Дүйсенбі, А.К.
Имангалиев, Б.С.

63
О-57
Омирханов, М. Е.
    Мұстақым Малдыбаевтың ағартушылық қызметі [Текст] / М. Е. Омирханов, Б. Ж. Атантаева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 97-108.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Мұстақым Малдыбаев -- ағарту қызметі -- Ұлттық білім -- ұлт мұраты -- мәдениет -- қоғамдық даму -- Алаш -- тарих
Аннотация: Мақала ХХ ғасырдың басындағы қазақ ұлттық интеллигенциясының аз зерттелген өкілдерінің бірі – Мұстақым Малдыбаевтың (1887–1937) педагогикалық және қоғамдық-саяси мұрасын зерттеуге арналған. «Алаш» қозғалысының танымал қайраткерлерімен салыстырғанда, оның есімі жиынтық еңбектерде сирек аталады, сондықтан оның қызметін зерделеу ұлттық жаңғыру үдерістерін түсіну үшін ерекше маңызды. Жұмыста Малдыбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі кезеңдері талданады: ұлттық мектептің қалыптасуына қатысуы, Мамания мектебі мен Семей мұғалімдер семинарындағы педагогикалық тәжірибесі, қазақ балаларына арналған алғашқы оқу құралдарын құрастыруы, сондай-ақ қоғамдық және мәдени ұйымдардағы белсенді еңбегі. Арнайы назар оның ұлттық жазудың дамуына, оқу орындарын ұйымдастыруға және мәдени бастамаларды насихаттауға қосқан үлесіне аударылады. Сонымен қатар, мақалада оның «Алаш» қозғалысындағы ағартушылық және саяси қызметі қарастырылады: съездерге қатысуы, земство мен ұлттық комитеттер құруы, Алаш-Орда қарулы күштерін ұйымдастыруы. Архивтік құжаттарды, мемуарлық деректерді, публицистиканы және жаңа историографияны талдау негізінде Малдыбаевтың қазақ қоғамын жаңғырту үдерісіндегі шығыс білім дәстүрлері мен еуропалық педагогикалық тәсілдерді ұштастырған ірі тұлға болғаны айқындалады. Алынған нәтижелер оның есімін ұлттық ағартушылық пен мәдени жаңғыру тарихының ажырамас бөлігі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Атантаева, Б.Ж.

63
T44

    The Russian Empire’s attempts to control the religious life of the kazakh people in the 19th century [Текст] / Akıncı Meltem, Zh. Akhan, K. Yerimbetova, K. Auanassova // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 109-116.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Царская Россия -- казахи -- ислам -- религиозная политика -- христианство -- медресе
Аннотация: С конца XVIII века баланс сил в Евразийском регионе начал стремительно меняться. Особенно экспансионистская политика Российской империи, направленная на юг и восток, оказала прямое влияние на мусульманское население этих территорий. В этом контексте казахская степь стала стратегически и социокультурно значимым регионом, привлекшим внимание российских властей. Эти земли представляли интерес не только в геополитическом отношении, но и как центр имперской политики из-за особой религиозной идентичности мусульманского казахского общества, проживавшего здесь. С распространением ислама у казахов сформировалась самобытная религиозная и культурная структура. Однако с конца XVIII века эта структура оказалась под серьёзной угрозой: Россия создавала военные укрепления, перестраивала административные системы и стремилась подчинить своему контролю религиозное руководство. В этот период можно наблюдать, что российская администрация проводила систематическую политику, направленную не только на подрыв политического суверенитета местного населения, но и на ликвидацию его религиозной и культурной самостоятельности. Религиозная политика Российской империи, являющаяся основным предметом данного исследования, оказала непосредственное воздействие не только на религиозную жизнь казахского народа, но и на его социальное, культурное и образовательное развитие. Вмешательство России в деятельность религиозных институтов региона привело к маргинализации ислама в общественной сфере, подчинению религиозных лидеров государственной власти и ослаблению религиозных образовательных учреждений, таких как медресе. В этом отношении рассматриваемая тема предоставляет важную перспективу для понимания исторической трансформации казахского народа, а также возможность сравнительного анализа аналогичных процессов в более широком исламском мире.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Akıncı Meltem
Akhan, Zh.
Yerimbetova, K.
Auanassova, K.

26.82
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
    Латвия Республикасының экономикалық даму және әлеуметтік тұрақтылық мүмкіндіктері [Текст] / Б. Х. Ходжанова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 260-273
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
Латвия Республикасы -- Рига -- Балтық теңізі -- Атлант мұхиты -- Лиепая -- Елтава -- Юрмала -- Вентспилс -- Резекне -- Валмиер -- Екабпилс -- ДСҰ -- НАТО және ЕО
Аннотация: Мақаланың мазмұны. Латвия Республикасының кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі, әлеуметтік-экономикалық даму жағдайына жан-жақты сипаттама беріледі. Латвия Республикасы Балтық теңізі жағалауында орналасқан теңізге, ұлы мұхитарға шығатын жолы бар мемлекеттердің бірі. Физикалық географиялық тұрғыда тиімді орналасуы мемлекеттің экономикалық тұрғыда дамуына өте қолайлы жағдай туындатып отыр.Латвия Дүниежүзілік сауда ұйымына ресми түрде 1999 жылы ақпанда қосылды. Сыртқы саясаттағы басты мақсат ЕО мүшелігіне 2004 жылы қол жеткізді. ЕО мүше болу Еуропа елдерімен сауда-саттық байланыс жасауына тиімді, елдіңәлеуметтік-экономикалық дамуына да өз ықпалын тигізеді.
Держатели документа:
ЗКУ

26.82
S16
Sakenova, A.
    AI practices in geography teaching: an empirical study [Текст] / A. Sakenova, K. Zhoya, Y. Tulegenov // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 281-286.
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
грамотность в области ИИ -- вычислительное мышление -- географическое обучение -- Искусственный интеллект -- география
Аннотация: Искусственный интеллект (ИИ) и вычислительное мышление открыли возможности для трансформации в изучение географии на основе данных и технологий. Однако большинство учителей географии, пока не обладают достаточной компетенцией. Эта программа общественной работы направлена на повышение уровня владения искусственным интеллектом и вычислительным мышлением у учителей географии посредством практического обучения. Используемые методы включают классические семинары и полевые экскурсии, с материалами: семинар по владению искусственным интеллектом: ознакомление и практика работы с программным обеспечением на основе геопространственных примеров, а также непосредственные полевые экскурсии; обучение вычислительному мышлению; и непосредственное наставничество учителей в реализации обучения на основе ИИ. Оценка проводилась с помощью предварительного и итогового тестирования по показателям владения искусственным интеллектом и вычислительного мышления, а также опроса общественного мнения. Результаты анализа Вилкоксона показали значительное увеличение баллов по владению искусственным интеллектом (средний балл предварительного тестирования 4,00 до 7,98) и вычислительному мышлению (с 3,57 до 7,73) с p-значением <0,001. Кроме того, 90% участников выразили готовность внедрять подходы на основе ИИ в учебный процесс. Эти результаты показывают, что контекстно-ориентированное и практическое обучение может эффективно повысить компетентность учителей. Программа общественных работ рекомендует дальнейшее наставничество, особенно в технических аспектах, для обеспечения внедрения и устойчивости инноваций в обучении на основе геопространственных данных и ИИ, а также для практической работы на местах.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Zhoya, K.
Tulegenov, Y.

28.693.32
Ш 98

    Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы Церковка өзеніндегі № 1, 2 тоғандарының қазіргі жағдайы және ихтиофаунасы [Текст] / Б. К. Карменова, К. Б. Алипина, Г. Е. Садыканова [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 366-380.
ББК 28.693.32

Рубрики: Рыбы. Ихтиология

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан облысы -- Глубокое ауданы -- Церковка өзені -- №1 тоған -- №2 тоған -- ихтиофауна -- экологиялық жағдай -- биологиялық көрсеткіштер -- популяция
Аннотация: Мақалада Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданындағы Церковка өзенінде орналасқан №1 және №2 тоғандарының қазіргі жағдайы мен ихтиофаунасы терең зерттеледі. Зерттеу барысында су айдындарының экологиялық жағдайы, су ресурстарының ластануы, гидрологиялық режимнің өзгеруі, сондай-ақ антропогендік факторлардың әсері қарастырылған. Тоғандардағы балық популяцияларының биологиялық көрсеткіштері, оның ішінде ұзындық, салмақ және жас құрылымы бойынша деректер ұсынылып, өңірлер арасындағы айырмашылықтар мен өзгерістер анықталған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карменова, Б.К.
Алипина, К.Б.
Садыканова, Г.Е.
Құмарбекұлы, С.
Шарипханова, А.С.

20.1
T34

    Temperature conditions and drying mechanism of soap base obtained by recycling waste food oil [Текст] / G. S. Zhumagulova, Ye. N. Kocherov, B. N. Korganbayev [и др.] // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 381-390.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
экоологическая нагрузка -- окружающая среда -- отходы кулинарного масла -- вторичное сырье -- утилизация -- переработка -- мыльная основа -- механизм сушки -- температурный режим -- материальный баланс -- тепловой баланс
Аннотация: Описана возможность использования отходов отработанного пищевого масла в качестве вторичного сырья при производстве санитарно-гигиенических моющих средств. Представлена модель механизма сушки гигиенической мыльной основы и результаты исследования температурных режимов. Рассмотрены модельные построения механизма сушки натриевой мыльной основы и температурного режима процесса сушки на основе учета физико-химической структуры и фазового состава мыльной композиции. ??Представлена схема комплексной варочно-сушильной установки на примере производства туалетного мыла из отходов отработанного пищевого масла. Представлена схема механизма удаления влаги в результате сушки мыльной основы с ламеллярной структурой. Результаты исследования температурного режима работы комплексной варочно-сушильной установки показали, что при снижении влажности температура должна быть минимальной и, соответственно, остаточное давление паров также будет ниже. Представлены уравнения материального и теплового баланса для процесса производства туалетного мыла из отходов отработанного кулинарного масла. Результаты предлагаемых исследований планируется использовать при производстве санитарно-гигиенического мыла для сферы услуг, используя в качестве вторичного сырья отходов кулинарного масла.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Zhumagulova, G.S.
Kocherov, Ye.N.
Korganbayev, B.N.
Ramatullayeva, L.I.
Kolesnikov, A.S.
Kadirbekova, A.A.

28.693.32
С 21
Саттыкличева, А. К.
    Жоғарғы Ертіс бассейніндегі шағын өзендердің ихтиофаунасы және экологиялық жағдайы [Текст] / А. К. Саттыкличева, Н. С. Сапарғалиева // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 406-415
ББК 28.693.32

Рубрики: Рыбы. Ихтиология

Кл.слова (ненормированные):
Жоғарғы Ертіс -- ихтиофауна -- шағын өзендер -- инвазиялық түрлер -- трансшекаралық су саясаты -- гидрологиялық режим -- экологиялық жағдай
Аннотация: Жоғарғы Ертіс бассейніндегі шағын өзендердің (Жіңішкесу, Кендірлік, Қандысу, Бейіттібұлақ, және т.б.) ихтиофаунасының түрлік құрамы, таралу ерекшеліктері және қазіргі экологиялық жағдайы жан-жақты талданады. Зерттеу барысында ғылыми әдебиеттерге сүйене отырып, арнаның морфологиялық өзгерістері, гидрологиялық режимнің тұрақсыздығы, инвазиялық түрлердің көбеюі және антропогендік ластану факторларының балық популяцияларына әсері қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сапарғалиева, Н.С.

85.327
A28
Aitkaliyeva, K. D.
    Joint work of the director and choreographer in the formation of a new stage image [Текст] / K. D. Aitkaliyeva, N. L. Kismetova, A. B. Kalzhanova // Bulletin WKU. - 2026. - №1. - Р. 431-438.
ББК 85.327

Рубрики: Сценический танец

Кл.слова (ненормированные):
совместная работа -- режиссер -- хореограф -- сценический образ -- балет -- инновации -- успех постановки
Аннотация: В статье рассматривается влияние совместной работы режиссера и балетмейстера на формирование новой сценической эстетики в современном балете. Исследование посвящено связи режиссера и хореографа в процессе постановки, изучению ее влияния на художественные достоинства и успех балетных спектаклей. Цель исследования - выявить особенности и эффективность совместной работы режиссера и хореографа в создании уникальных произведений, а также оценить ее влияние на восприятие зрителями и профессиональное признание.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Kismetova, N.L.
Kalzhanova, A.B.

83
К 11
Қыдыршаев, А.
    Білім мен еңбек - бәрін де жеңбек (Жүсіп Баласағұн жалпыадамзаттық, ұлттық құндылықтар туралы) [Текст] / А. Қыдыршаев, Ж. Сейітжанова, А. Көшкімбаева // Өркен. - 2026. - 29 сәуір. - №4. - Б. 11.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Ұлттық құндылықтар -- жалпыадамзаттық құндылықтар -- құнды білім -- еңбекқорлық -- еңбек тәрбиесі -- Жүсіп Баласағұн -- Құтты білік -- Құтадғу біліг -- Күнтуды -- Айтолды -- Өгдүлміш -- Одғұрмыш -- ақыл-парасат -- тәлім-тәрбие -- тіл мәдениеті -- қазақ ақын-жыраулары
Аннотация: Бұл мәтінде адам өмірінің рухани өзегі саналатын жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтардың мән-маңызы талқыланады. Автор қоғам дамуының басты қозғаушы күші ретінде білім мен еңбек құндылықтарына ерекше тоқталып, олардың адами капиталды арттырудағы ролін заманауи тұрғыдан (Мемлекет басшысы Қ. Тоқаевтың тұжырымдарымен байланыстыра) негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сейітжанова, Ж.
Көшкімбаева, А.