Электронный каталог

74.03
У 84
Утебалиева, Г. М.
    Ақжайықтың байырғы білім ордасы. [Электронный ресурс] / Г. М. Утебалиева // «Жаңа ғасырдағы Қазақстан тарихының өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірбиелік конференция = Материалы международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы истории Казахстана в новом веке». - 2013. - Б. 91-94.
ББК 74.03

Рубрики: Білім тарихы

Кл.слова (ненормированные):
ақжайық -- социалды-демократиялық үйірме -- ұлт-азаттық көтеріліс -- Кеңес өкіметінің орнауы -- Орал губерниясы
Аннотация: Мақалада Орал губерниясы қала статусын алып, қазақ елі тарихындағы алғашқы жоғарғы оқу орындарының бірі - М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік Университеті туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісұлы атындағы БҚМУ

85.31
Д 46
Дильдебаева, Ж. Ш.
    Айтыс дүлдүлі Шынболат Ділдебаев [Текст] / Ж. Ш. Дильдебаева, С. Б. Ержанова // БҚМУ хабаршысы. - Орал, 2020. - №4. - Б. 227-234
ББК 85.31

Рубрики: Музыка

Кл.слова (ненормированные):
айтыс -- өнер -- суырыпсалма ақын -- айтыскер -- жезқазғандық Шынболат -- бас ақын -- кенші
Аннотация: Мақалада қазақ халқының байырғы өнерінің бірі, фольклорлық жанрдың бірі айтыс жайлы сөз етіледі. Айтыс өнерінің қалыптасып, өркендеуі, зерттеушілердің айтыс жайлы пікірлері, кең етек жаюына атсалысқан ақындар және ХХ ғасырдың екінші жартысында айтыс өнерінің шыңын бағындырып, әдемі сөз орамдары арқылы халықтың жүрегінен орын таба білген Ұлытау өңірінің үмітін үкілеген суырыпсалма ақын ұл-қыздары жайлы, сонымен қатар ерекше көзге түсіп, шаршы топта сөз бастап жүрген дүлдүл ақын, жырау, жыршы-термеші Шынболат Ділдебаев жайлы сөз етіледі. Шын жүйрікті анықтайтын айтыс аламанындағы ақынның өмірбаяны, айтыстағы жарқын бейнесі және дүниеден озған ақын өнерінің шамшырағына айналған айтыс өнерінің осы күнге дейін жалғасып, ақын атындағы республикалық және халықаралық деңгейдегі айтыс жайлы мағлұмат беріледі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ержанова, С.Б.

63
Р 95
Рысбаева, Г. Қ.
    Түркі халықтарының рухани мұрасы [Текст] / Г. Қ. Рысбаева Г.Қ., Ж. Т. Исаева, Ғ. Ж. Тұңғышбаева, С. А. Алиева // БҚУ хабаршысы. - 2021. - №3. - Б. 76-82
ББК 63

Рубрики: Истор

Кл.слова (ненормированные):
рухани мұра -- Орхон-енисей ескерткіші -- культтік сөздер -- Алла -- Құдай -- Тәңірі
Аннотация: Бұл мақалада автор түркі халықтарының рухани мұрасы жайлы сөз қозғайды. Бүкіл дүние жүзі мәдениетінің тарихында елеулі орын алатын ескерткіштердің бірі - бүкіл әлемге әйгілі болған VІІІ ғасырдағы Орхон- енисей ескерткіштегі жазулардан «Алла», «Құдай», «Тәңірі» культтік сөздерінің әлемнің тілдік бейнесі тұрғысынан қарастырады. Араб-парсы тілдерінен енген «Құдай», «Алла», «Тәңірі» культтік лексемалар негізгі тірек компонент қызметін атқарып, «берді», «берген» деген етістіктермен тіркесіп келіп Аллаберген, Тәңірберген, Құдайберген, Жасаған берген, Аллаберді, Құдайберді, Тәңірберді сияқты ер адамдардың есімдері жасалады. Ұлттық дүниетанымдағы «жаратушы күштер» концептісінің когнитивтік моделін - «Құдай», «Алла», «Тәңірі» синонимдес концептілер арқылы анықтап, этностық дүниетаным мен салт-дәстүрге, наным-сенімдерге қатысты байырғы лексикадан қалыптасқан когнитивтік бірліктерге этнолингвистикалық талдау жасалады. «Құдай», «Алла», «Тәңірі» тірек-сөздерімен келген культтік фразеологизмдердің түркі халықтарының дүниетанымдық жүйесінде алатын орны айырықша, мифтік-танымдық бірліктер болып табылады. Адам санасында дүниенің көрінісі когнитивтік құрылым, когнитивтік бірліктер арқылы іске асырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Исаева, Ж.Т.
Тұңғышбаева, Ғ.Ж.
Алиева, С.А.

74.58
Е 11

    Еңбегі - ерен, өмірі - өнеге [Текст] // Өркен. - 2023. - 28 ақпан. - №2. - Б. 8.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
Əсет Сембайұлы Тасмағамбетов -- М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- жоғары білім беру -- 60 жасқа -- Мерейтой -- ғылыми еңбектері -- Ғалым
Аннотация: Тоқсан жылдан астам тарихы бар еліміздегі байырғы жоғарғы оқу орындарының бірі жəне бірегейі М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті талай шəкірттің түлеп ұшуына биік тұғыр болды. Солардың бірі – оқу орнының түлегі, тарихшы-ғалым Əсет Тасмағамбетов. Қазақстанның жоғары білім беру ісі мен ғылымын дамытуға жəне зерделеуге аса зор үлес қосқан, бар өмірін білім беру саласына арнаған, сан мыңдаған шəкірттердің жүрегінде ғылымға деген сүйіспеншілігін оятқан аяулы ұстаз мерейлі 60 жасқа толды. Осыған орай ғалымды университет ұжымы мерейтойымен құттықтады.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
С 12
Сабыр, М.
    Ғибраты мол ғалым [Текст] / М. Сабыр // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2023. - Т.2. - 17 қараша. - Б. 25-28.
ББК 83.7

Рубрики: Ораторское искусство

Кл.слова (ненормированные):
Абат Сатыбайұлы Қыдыршаев -- риторика -- қазақ тілі мен әдебиеті -- педагогика ғылымдарының докторы -- профессор -- Қазақстан Педагогикалық ғылымдар академиясының академигі -- ҚР Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы -- Ресей Риторикалық қауымдастығының мүшесі -- Журналистер одағының мүшесі -- Қазақстанның Құрметті ұстазы -- Жұбан Молдағалиев» энциклопедиясының бас редакторы -- Үздік педагог-зерттеуші -- шешендік өнер
Аннотация: ХХ ғасырдың 90-жылдары - Кеңес Одағының ыдырауы, Қазақ елінің жаңғыруы, тәуелсіздігіміздің жариялануы қараңғы дүлей түннен кейін сәруар таң атқандай дүние жаңарған, сана оянған алапат өзгерістер кезеңі.Сөз жоқ осы кезеңде А.С.Пушкин атындағы Орал педагогикалық институты да елмен бірге түледі, жаңарды. Қазақ филологиясындағы байырғы елге танымал ұстаз-ғалымдардың қатары сайдың тасындай қыз-жігіттермен толықты. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетін бітіріпМұрат Сабыров, Нұрлан Майманов, Люба Құсайыновалар келді, ал ауылдан тәжірибелі мектеп мұғалімдері Абат Қыдыршаев, Болат Жексенғалиевтар арнайы шақыртылды. Ғұлама декан Серікқали Шарабасовтың соңынан ердік, атақты ғалымдар Ғабдырахим Әбуханов, Қалимолла Мырзағалиев, Мәтжан Тілеужановтар салған сара жолмен жүріп, ешбіріміз адасқан жоқпыз, жаман жерді басқан жоқпыз. Сол жас мамандардың ішінен жұлдызы жарқырап, өзгеге ұқсамайтын дара жолмен жүріп, өскен, өнген тұлға-Абат Сатыбайұлы Қыдыршаев.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Т 11
Тұяқбаев, М. Қ.
    Түркістан өңірінің байырғы жер-су атаулары [Текст] / М. Қ. Тұяқбаев, Ә. Ж. Шоқпаров, Б. С. Сиздиков // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 294-311.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан -- Ұлы Жiбек жолы -- топонимика -- тарихи-мәдени мұра -- тарих -- туризм
Аннотация: Тарих қойнауында жатқан, отандық тарихымыздың құндылығы мен маңыздылығын одан әрі арттырған, өз заманында тек отандық тарихта ғана емес, күллі түркі халықтарының тарихында маңызды орынға ие, түркі дүниесінің рухани астанасы Түркістан өңірінің байырғы жер-су атауларын зерттеу, талдау және ғылыми айналымға енгізу қәзіргі таңдағы өзекті мәселелердің бірі болып табылуда. Бұл мақалада Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойған «Түркістан қаласының ерекше мәртебесі туралы» заңның маңыздылығы қарастырылады. Түркістан қаласы – қазақ мемлекеттігінің қалыптасуында және дамуы барысында маңызды рөл атқарған тарихи әрі рухани орталық. Оның ежелгі және ортағасырлық Қазақстан тарихындағы алар орны ерекше, себебі қала Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан, бұл қаланы экономикалық, саяси-әкімшілік және мәдени орталыққа айналдырды. Мақалада Түркістан өңіріндегі байырғы жер-су атауларының этнонимиялық ерекшеліктері мен олардың тарихи тамырлары зерттеледі. Өңірдегі жер-су атауларының көбін халық, ел, тайпа және ру атауларынан тұратынын атап көрсетілді. Зерттеу барысында сақ, үйсін, ғұн, түркі, оғыз және қыпшақ кезеңдерінен бастау алатын, араб, парсы, қазақ және өзбек тілдеріндегі атаулардың араласуы қарастырылады. Сонымен қатар мақалада Түркістан қаласының тарихи-мәдени мұраларын сақтау мен дамыту жолдары талқыланып, Қазақстанның стратегиялық даму бағыттарының бірі ретінде мәдени туризмді өркендету қажеттілігі атап өтіледі. Зерттеу нәтижелері тарихи-этнонимиялық және топонимикалық материалдардың өңірдің этникалық құрылымын және тарихи көші-қондар жолдарын түсінуге мүмкіндік беретінін көрсетеді. Мақала Түркістан өңірінің тарихи-мәдени мұрасын терең зерттеуде этнонимияның маңызды рөлін айқындайды. Түркістанның ерекше мәртебеге ие болуы – оның тарихи мұрасын сақтауға және оны әлемдік деңгейде танытуға үлкен мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шоқпаров, Ә.Ж.
Сиздиков, Б.С.