База данных: Статьи ППС
Страница 8, Результатов: 77
Отмеченные записи: 0
71.
Подробнее
28.04
М 11
Мұханбетова, А. Ж.
Генетикалық зерттеу әдістерін биоалуантүрлілікті бағалауда қолдану [Текст] / А. Ж. Мұханбетова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 158-160.
ББК 28.04
Рубрики: Генетика
Кл.слова (ненормированные):
генетикалық әртүрлілік -- биоалуантүрлілік -- генотип -- полиморфизм -- ДНҚ -- гендер саны -- мутация -- рекомбинация -- эволюциялық бейімделу -- хромосомалар жиынтығы -- популяциялық генетика
Аннотация: Мақалада биосферадағы тірі ағзалардың генетикалық әртүрлілігі биоалуантүрліліктің негізгі деңгейі ретінде қарастырылған. Генетикалық вариациялардың, атап айтқанда генотиптік гетерозиготтылық пен полиморфизмнің популяциялардың бейімделу қабілетіндегі және эволюциялық процестердегі рөлі талданған. Әртүрлі таксономиялық топтардағы (бактериялар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер және адам) гендер санына салыстырмалы сипаттама беріліп, генетикалық жаңа құрылымдардың қалыптасу жолдары — мутациялық өзгергіштік пен рекомбинация процестері сипатталған
Держатели документа:
ЗКУ
М 11
Мұханбетова, А. Ж.
Генетикалық зерттеу әдістерін биоалуантүрлілікті бағалауда қолдану [Текст] / А. Ж. Мұханбетова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 158-160.
Рубрики: Генетика
Кл.слова (ненормированные):
генетикалық әртүрлілік -- биоалуантүрлілік -- генотип -- полиморфизм -- ДНҚ -- гендер саны -- мутация -- рекомбинация -- эволюциялық бейімделу -- хромосомалар жиынтығы -- популяциялық генетика
Аннотация: Мақалада биосферадағы тірі ағзалардың генетикалық әртүрлілігі биоалуантүрліліктің негізгі деңгейі ретінде қарастырылған. Генетикалық вариациялардың, атап айтқанда генотиптік гетерозиготтылық пен полиморфизмнің популяциялардың бейімделу қабілетіндегі және эволюциялық процестердегі рөлі талданған. Әртүрлі таксономиялық топтардағы (бактериялар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер және адам) гендер санына салыстырмалы сипаттама беріліп, генетикалық жаңа құрылымдардың қалыптасу жолдары — мутациялық өзгергіштік пен рекомбинация процестері сипатталған
Держатели документа:
ЗКУ
72.
Подробнее
65.27
К 12
Қайратұлы, О.
Ақтөбе облысы ауруханаларының аумақтық орналасу ерекшеліктері [Текст] / О. Қайратұлы // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 252-255.
ББК 65.27
Рубрики: Страхование. Социальное страхование. Социальное обеспечение. Социальная помощь
Кл.слова (ненормированные):
Ақтөбе облысы -- денсаулық сақтау экономикасы -- медициналық инфрақұрылым -- төсек-орын қоры -- урбанизация -- медициналық қолжетімділік -- аумақтық теңгерім -- әлеуметтік тұрақтылық -- өңірлік даму -- демографиялық үрдістер
Аннотация: Мақалада Ақтөбе облысының денсаулық сақтау саласындағы 2014 – 2024 жылдар аралығындағы негізгі көрсеткіштерге (халық саны, ауруханалар мен төсек-орын қоры) салыстырмалы талдау жасалған. Автор урбанизация үрдісінің медициналық инфрақұрылымның орталықтануына әсерін және ауылдық жерлердегі медициналық қызмет қолжетімділігінің төмендеу мәселесін қарастырады. Зерттеу барысында өңірлік денсаулық сақтау жүйесіндегі теңгерімсіздіктер айқындалып, аумақтық инфрақұрылымды тиімді жоспарлау бойынша ғылыми-тәжірибелік ұсыныстар берілген
Держатели документа:
ЗКУ
К 12
Қайратұлы, О.
Ақтөбе облысы ауруханаларының аумақтық орналасу ерекшеліктері [Текст] / О. Қайратұлы // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 252-255.
Рубрики: Страхование. Социальное страхование. Социальное обеспечение. Социальная помощь
Кл.слова (ненормированные):
Ақтөбе облысы -- денсаулық сақтау экономикасы -- медициналық инфрақұрылым -- төсек-орын қоры -- урбанизация -- медициналық қолжетімділік -- аумақтық теңгерім -- әлеуметтік тұрақтылық -- өңірлік даму -- демографиялық үрдістер
Аннотация: Мақалада Ақтөбе облысының денсаулық сақтау саласындағы 2014 – 2024 жылдар аралығындағы негізгі көрсеткіштерге (халық саны, ауруханалар мен төсек-орын қоры) салыстырмалы талдау жасалған. Автор урбанизация үрдісінің медициналық инфрақұрылымның орталықтануына әсерін және ауылдық жерлердегі медициналық қызмет қолжетімділігінің төмендеу мәселесін қарастырады. Зерттеу барысында өңірлік денсаулық сақтау жүйесіндегі теңгерімсіздіктер айқындалып, аумақтық инфрақұрылымды тиімді жоспарлау бойынша ғылыми-тәжірибелік ұсыныстар берілген
Держатели документа:
ЗКУ
73.
Подробнее
63.3(5Каз)
Х 17
Халықтардың Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы [Текст] / М. А. Ибрагимов, С. С. Исмаилов, А. А. Айтмухамбетов, Т. Т. Жандаулетов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 289-303.
ББК 63.3(5Каз)
Рубрики: История Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
Халық -- депортация -- қуғын-сүргін -- Орталық Қазақстан -- география -- бейімделу -- құқық -- кавказ -- неміс халқы -- мұрағат -- еңбек
Аннотация: Көрсетілген мақалада XX ғасырдың 30-50-жылдарындағы Кеңестік биліктің жаппай халықтарды Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы қарастырылған. Мақаланы жазу кезінде үлкен қызығушылық танытып, отандық жəне шетелдік ғалымдар мен зерттеушілердің ғылыми еңбектері қолданылып талдау жасалды. Зерттеу барысында қуғынға ұшыраған халықтардың географиялық орналасуы, əлеуметтік-құқықтық жағдайы, олардың жергілікті жерге бейімделуі талданып, тақырыптың негізгі өзектілігіне негізделді. Сондай-ақ тарихи деректерді сипаттау жəне талдау мақсатында материалдарды кезеңдерге бөлу тəсілдері қолданылды. Зерттеу жұмысының мақсаты – депортация тақырыбындағы материалдармен танысып, арнайы жер аударылған халықтардың тағдыры, бейімделуін, қолданылған материалдарға талдау жасау. Арнайы қоныстанушылар бұл – Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен күштеп көшірілген əртүрлі ұлт өкілдері болатын. Қазақстан аумағына қоныс аударғандардың саны туралы деректердің жүйесіздігі, халықты есепке алу əдістерінің жетілмегендігі немесе мүлде болмауы – Қазақстан аумағына нақты қанша адам келгенін анықтауға мүмкіндік бермейді. Жаппай депортациялар өңірдің демографиялық жағдайын өзгертіп қана қоймай, экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени өмірдің барлық дерлік саласына əсер етті. Қазақстан жері еріксіз түрде əртүрлі халықтар үшін түрмеге айналды. Мақалада бұл зерттеуге терең талдау жасалды. Бұл еңбек отандық тарих мəселелеріне қызығушылық танытатын кең ауқымды зерттеушілерге бағыт береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибрагимов, М.А.
Исмаилов, С.С.
Айтмухамбетов, А.А.
Жандаулетов, Т.Т.
Х 17
Халықтардың Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы [Текст] / М. А. Ибрагимов, С. С. Исмаилов, А. А. Айтмухамбетов, Т. Т. Жандаулетов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 289-303.
Рубрики: История Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
Халық -- депортация -- қуғын-сүргін -- Орталық Қазақстан -- география -- бейімделу -- құқық -- кавказ -- неміс халқы -- мұрағат -- еңбек
Аннотация: Көрсетілген мақалада XX ғасырдың 30-50-жылдарындағы Кеңестік биліктің жаппай халықтарды Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы қарастырылған. Мақаланы жазу кезінде үлкен қызығушылық танытып, отандық жəне шетелдік ғалымдар мен зерттеушілердің ғылыми еңбектері қолданылып талдау жасалды. Зерттеу барысында қуғынға ұшыраған халықтардың географиялық орналасуы, əлеуметтік-құқықтық жағдайы, олардың жергілікті жерге бейімделуі талданып, тақырыптың негізгі өзектілігіне негізделді. Сондай-ақ тарихи деректерді сипаттау жəне талдау мақсатында материалдарды кезеңдерге бөлу тəсілдері қолданылды. Зерттеу жұмысының мақсаты – депортация тақырыбындағы материалдармен танысып, арнайы жер аударылған халықтардың тағдыры, бейімделуін, қолданылған материалдарға талдау жасау. Арнайы қоныстанушылар бұл – Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен күштеп көшірілген əртүрлі ұлт өкілдері болатын. Қазақстан аумағына қоныс аударғандардың саны туралы деректердің жүйесіздігі, халықты есепке алу əдістерінің жетілмегендігі немесе мүлде болмауы – Қазақстан аумағына нақты қанша адам келгенін анықтауға мүмкіндік бермейді. Жаппай депортациялар өңірдің демографиялық жағдайын өзгертіп қана қоймай, экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени өмірдің барлық дерлік саласына əсер етті. Қазақстан жері еріксіз түрде əртүрлі халықтар үшін түрмеге айналды. Мақалада бұл зерттеуге терең талдау жасалды. Бұл еңбек отандық тарих мəселелеріне қызығушылық танытатын кең ауқымды зерттеушілерге бағыт береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибрагимов, М.А.
Исмаилов, С.С.
Айтмухамбетов, А.А.
Жандаулетов, Т.Т.
74.
Подробнее
28.691.8
К 12
Қабдрахимов, Ə. А.
Батыс Қазақстан облысындағы адамғада улығы қауіпті өрмекшілердің биоэкологиялық ерекшеліктері [Текст] / Ə. А. Қабдрахимов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 509-518.
ББК 28.691.8
Рубрики: Членистоногие
Кл.слова (ненормированные):
Eresus kollari -- Allohogna singoriensis -- Latrodectus tredecimguttatus -- улы өрмекшілер -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған улы өрмекшілердің үш түрі – Eresus kollari F.W. Rossi, 1846 (Eresidae), Allohogna singoriensis (Laxmann, 1770) (Lycosidae) жəне Latrodectus tredecimguttatus (P. Rossi, 1790) (Theridiidae) түрлерінің морфологиялық ерекшеліктері, экологиялық жағдайлары мен адамға тигізетін ықтимал қауіптілігі қарастырылған. E. kollari түрі – сирек кездесетін, негізінен ін ішінде тіршілік ететін, адамға агрессивтілігі төмен өрмекші. Оның шағуы жеңіл жергілікті реакциялармен сипатталады жəне адам өміріне айтарлықтай қауіп төндірмейді. А. singoriensis – өңірдің ең ірі өкілі, тарантулдар қатарына жатады. Бұл түр де адамға сирек қауіп төндіреді, уы ауырсыну мен ісік тудырғанымен, əдетте уланудың ауыр белгілерін бермейді. Ең қауіпті түр – L. tredecimguttatus (қарақұрт), оның уы нейротоксикалық əсер етіп, ауыр улануға жəне кей жағдайларда өлімге əкелуі мүмкін. Соңғы жылдары бұл түрдің Батыс Қазақстан облысында санының артуы мен ареалының кеңеюі, сонымен қатар елді мекендерге енуі байқалуда.
Держатели документа:
ЗКУ
К 12
Қабдрахимов, Ə. А.
Батыс Қазақстан облысындағы адамғада улығы қауіпті өрмекшілердің биоэкологиялық ерекшеліктері [Текст] / Ə. А. Қабдрахимов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 509-518.
Рубрики: Членистоногие
Кл.слова (ненормированные):
Eresus kollari -- Allohogna singoriensis -- Latrodectus tredecimguttatus -- улы өрмекшілер -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған улы өрмекшілердің үш түрі – Eresus kollari F.W. Rossi, 1846 (Eresidae), Allohogna singoriensis (Laxmann, 1770) (Lycosidae) жəне Latrodectus tredecimguttatus (P. Rossi, 1790) (Theridiidae) түрлерінің морфологиялық ерекшеліктері, экологиялық жағдайлары мен адамға тигізетін ықтимал қауіптілігі қарастырылған. E. kollari түрі – сирек кездесетін, негізінен ін ішінде тіршілік ететін, адамға агрессивтілігі төмен өрмекші. Оның шағуы жеңіл жергілікті реакциялармен сипатталады жəне адам өміріне айтарлықтай қауіп төндірмейді. А. singoriensis – өңірдің ең ірі өкілі, тарантулдар қатарына жатады. Бұл түр де адамға сирек қауіп төндіреді, уы ауырсыну мен ісік тудырғанымен, əдетте уланудың ауыр белгілерін бермейді. Ең қауіпті түр – L. tredecimguttatus (қарақұрт), оның уы нейротоксикалық əсер етіп, ауыр улануға жəне кей жағдайларда өлімге əкелуі мүмкін. Соңғы жылдары бұл түрдің Батыс Қазақстан облысында санының артуы мен ареалының кеңеюі, сонымен қатар елді мекендерге енуі байқалуда.
Держатели документа:
ЗКУ
75.
Подробнее
74.262.21
А 89
Арыстанбеков, Е. А.
Кейбір күрделі есептерді шешуде айнымалыларды ауыстыруды қолдану [Текст] / Е. А. Арыстанбеков, Е. А. Арызахметов // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 108-110.
ББК 74.262.21
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Алгебралық теңдеулер -- тригонометриялық ауыстыру әдісі -- стандартты емес әдістер -- айнымалыны алмастыру -- тригонометриялық функциялар -- теңдеулер жүйесі -- теңсіздіктер -- математикалық есептерді шешу әдістемесі
Аннотация: Мақалада алгебралық теңдеулерді, теңдеулер жүйелерін және теңсіздіктерді шешудің тиімді әрі стандартты емес тәсілі – тригонометриялық айнымалыларды ауыстыру әдісі қарастырылады. Автор күрделі алгебралық өрнектерді тригонометриялық функциялар көмегімен ықшамдаудың жолдарын сипаттап, бұл әдістің есепті шешу жолын жеңілдетудегі артықшылықтарын көрсетеді. Сондай-ақ, алгебралық және тригонометриялық теңдеулер арасындағы түбірлер санының айырмашылығы мен ауыстыру жасау кезіндегі ерекшеліктерге талдау жасалған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Арызахметов, Е.А.
А 89
Арыстанбеков, Е. А.
Кейбір күрделі есептерді шешуде айнымалыларды ауыстыруды қолдану [Текст] / Е. А. Арыстанбеков, Е. А. Арызахметов // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 108-110.
Рубрики: Методика преподавания математики
Кл.слова (ненормированные):
Алгебралық теңдеулер -- тригонометриялық ауыстыру әдісі -- стандартты емес әдістер -- айнымалыны алмастыру -- тригонометриялық функциялар -- теңдеулер жүйесі -- теңсіздіктер -- математикалық есептерді шешу әдістемесі
Аннотация: Мақалада алгебралық теңдеулерді, теңдеулер жүйелерін және теңсіздіктерді шешудің тиімді әрі стандартты емес тәсілі – тригонометриялық айнымалыларды ауыстыру әдісі қарастырылады. Автор күрделі алгебралық өрнектерді тригонометриялық функциялар көмегімен ықшамдаудың жолдарын сипаттап, бұл әдістің есепті шешу жолын жеңілдетудегі артықшылықтарын көрсетеді. Сондай-ақ, алгебралық және тригонометриялық теңдеулер арасындағы түбірлер санының айырмашылығы мен ауыстыру жасау кезіндегі ерекшеліктерге талдау жасалған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Арызахметов, Е.А.
76.
Подробнее
83
Н 11
Нұрманова, М. С.
Түркі әдебиетіндегі сатираның жанрлық дербестігі мен эволюциясы [Текст] / М. С. Нұрманова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 63-68.
ББК 83
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
сатира -- күлкі -- әзіл-оспақ -- әзіл феномені -- зерттеу материалдары -- Түркі әдебиеті
Аннотация: Бұл мақала түрік фольклорындағы әзіл-оспақ зерттеулерінің, әсіресе сатираға қатысты зерттеулердің саны мен сапасын бағалауға бағытталған. Біздің зерттеуіміз жан-жақты әзіл библиографиясын қамтамасыз етуді талап етпейді. Ол тиісті зерттеулер мен жарияланымдарды бағалауға негізделген. Бұл зерттеуде күлкінің табиғаты мен оның күлкі мен әзілден тыс атқаратын қызметтері қысқаша қарастырылып, соның ішінде түркі әлеміне назар аудара отырып, әзілге қатысты ғылыми зерттеулер мен жарияланымдар жүйелі түрде қарастырылады. Бұл зерттеудің негізгі мақсаттарының бірі – түркі тілдес халықтардың фольклорындағы әзіл-оспақ зерттеуінде қолданылған нақты тақырыптар мен тәсілдерге тоқталу. Бұл зерттеудің материалды көлемі негізінен әртүрлі институттарда жүргізілген докторантура мен аспирантурадан, ғылыми жиналыстардың жарияланымдарынан және ғылыми негізделген басылымдарға, кітаптарға және мерзімдік мақалаларға басымдық беріледі. Белгілі бір тақырыптарға арналған зерттеулерді библиографиялық және библиографиялық сындар арқылы талдау қазіргі жағдайды түсінуге көмектеседі және болашақ зерттеулерге бағыт береді. Алынған зерттеу материалдары екі түрлі тәсіл арқылы талданған. Библиографиялық зерттеулердің мазмұны мен әдістемесі туралы ақпарат берілсе, басқа зерттеулер олардың библиографиялық дәйексөздері арқылы біздің зерттеуімізге негізінен енгізілді
Держатели документа:
ЗКУ
Н 11
Нұрманова, М. С.
Түркі әдебиетіндегі сатираның жанрлық дербестігі мен эволюциясы [Текст] / М. С. Нұрманова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 63-68.
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
сатира -- күлкі -- әзіл-оспақ -- әзіл феномені -- зерттеу материалдары -- Түркі әдебиеті
Аннотация: Бұл мақала түрік фольклорындағы әзіл-оспақ зерттеулерінің, әсіресе сатираға қатысты зерттеулердің саны мен сапасын бағалауға бағытталған. Біздің зерттеуіміз жан-жақты әзіл библиографиясын қамтамасыз етуді талап етпейді. Ол тиісті зерттеулер мен жарияланымдарды бағалауға негізделген. Бұл зерттеуде күлкінің табиғаты мен оның күлкі мен әзілден тыс атқаратын қызметтері қысқаша қарастырылып, соның ішінде түркі әлеміне назар аудара отырып, әзілге қатысты ғылыми зерттеулер мен жарияланымдар жүйелі түрде қарастырылады. Бұл зерттеудің негізгі мақсаттарының бірі – түркі тілдес халықтардың фольклорындағы әзіл-оспақ зерттеуінде қолданылған нақты тақырыптар мен тәсілдерге тоқталу. Бұл зерттеудің материалды көлемі негізінен әртүрлі институттарда жүргізілген докторантура мен аспирантурадан, ғылыми жиналыстардың жарияланымдарынан және ғылыми негізделген басылымдарға, кітаптарға және мерзімдік мақалаларға басымдық беріледі. Белгілі бір тақырыптарға арналған зерттеулерді библиографиялық және библиографиялық сындар арқылы талдау қазіргі жағдайды түсінуге көмектеседі және болашақ зерттеулерге бағыт береді. Алынған зерттеу материалдары екі түрлі тәсіл арқылы талданған. Библиографиялық зерттеулердің мазмұны мен әдістемесі туралы ақпарат берілсе, басқа зерттеулер олардың библиографиялық дәйексөздері арқылы біздің зерттеуімізге негізінен енгізілді
Держатели документа:
ЗКУ
77.
Подробнее
20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ
Страница 8, Результатов: 77