Электронный каталог

66
Б 65
Бисен, Т.
    Зерттеу нысаны - құпия құжаттар [Текст] / Т. Бисен // Орал өңірі. - 2023. - 1 маусым. - №44. - Б. 2.
ББК 66

Рубрики: саясат

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін саясатының нәтижелері: тарих пен тағдыр -- дөңгелек үстел -- М. Өтемісов -- қуғын-сүргін саясат -- блыс әкімі Нариман Төреғалиев
Аннотация: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінде 31 мамыр - Саяси қуғын - сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күніне орай "Батыс Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін саясатының нәтижелері: тарих пен тағдыр" тақырыбы аясында дөңгелек үстел отырысы өтті. Кездесуге облыс әкімі Нариман Төреғалиев, саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі облыстық комиссияның мүшелері, өлкетанушылар, ардагерлер, ғалымдар қатысты.
Держатели документа:
БҚУ

63
Т 23

    Тауқымет пен тағзым [Текст] // Өркен. - 2023. - 30 маусым. - №6. - Б. 3.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
31 мамыр -- тарих -- саяси қуғын-сүргін жəне ашаршылық құрбандарын еске алу күні. -- М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- профессор-оқытушылар құрамы -- Шахзада (Қаратаева) Шонанова -- ескерткіш -- Мерген Сүлейменов, -- Тəрбие ісі жəне əлеуметтік мəселелер жөніндегі проректор
Аннотация: 31 мамыр - тарихымыздағы ең қасіретті кезеңдердің бірі. Бұл күн - саяси қуғын-сүргін жəне ашаршылық құрбандарын еске алу күні. Осы күні ұлтымыздың болашағы үшін бас көтергендер мен күштеп ұжымдастырудың салдарынан зардап шеккендердің рухтарына тағзым ету – біздің перзенттік борышымыз.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Б 82
Боранбаева, Б.
    Жетусайға еріксіз көшірілгендер тағдыры [Текст] / Б. Боранбаева // Өркен. - 2023. - 31 тамыз. - №7. - Б. 6-7.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ депортация -- Капустин Яр -- əскери полигоны -- Жаңақала ауданының -- архив қорлары -- тарих -- Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы
Аннотация: Ел тəуелсіздігі арқасында отандық тарихшыларға шығармашылық еркіндік тиді. Еліміздегі жабық архив қорлары ашылып, ұлттық тарихымызды жаңа көзқарас тұрғысынан пайымдауға жол ашылды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылы 24 қарашадағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы» Жарлығы бұл мүмкіндіктің аясын одан əрі кеңейте түсті. Батыс Қазақстан облыстық архив қорындағы тың деректер негізінде осы жолдардың авторы «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» атты монографиялық ғылыми еңбек жариялады. (Боранбаева Б.С. «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» – Орал: «Полиграфсервис», 2022. – 268- б.). Бұл кітаптың негізінде «AQJAYIQ» телеарнасының белгілі жорналшысы Г.Тілеубаева «Ойрандалған Орда: қазақ депортациясы» атты тарихи-танымдық фильм түсірді. Сөйтіп, ұлт тарихының ақтаңдақ беттерін толықтыруға үлкен үлес қосылды.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Б 82
Боранбаева, Б.
    Жетісайға еріксіз көшірілгендер тағдыры [Текст] / Б. Боранбаева // Орал өңірі. - 2023. - 3 тамыз. - №62. - Б. 12-13.
ББК 63

Рубрики: тарих

Кл.слова (ненормированные):
Боранбаева Б.С -- отандық тарихшылар
Аннотация: Ел тəуелсіздігі арқасында отандық тарихшыларға шығармашылық еркіндік тиді. Еліміздегі жабық архив қорлары ашылып, ұлттық тарихымызды жаңа көзқарас тұрғысынан пайымдауға жол ашылды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылы 24 қарашадағы «Саяси-қуғын сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия туралы» Жарлығы бұл мүмкіндіктің аясын одан əрі кеңейте түсті. Батыс Қазақстан облыстық архив қорындағы тың деректер негізінде осы жолдардың авторы «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» атты монографиялық ғылыми еңбек жариялады. (Боранбаева Б.С. «Капустин Яр» əскери полигоны: қазақ депортациясы» – Орал: «Полиграфсервис», 2022. – 268-б.). Бұл кітаптың негізінде «AQJAYIQ» телеарнасының белгілі жорналшысы Г. Тілеубаева «Ойрандалған Орда: қазақ депортациясы» атты тарихи-танымдық фильм түсірді. Сөйтіп, ұлт тарихының ақтаңдақ беттерін толықтыруға үлкен үлес қосылды.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Н 11
Нәси, А. Ә.
    КАРЛАГта қамалған Батыс қазақстандықтар [Текст] / А. Ә. Нәси // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 74-76.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
КАРЛАГ -- бабалар -- тарихи -- Лагердің мақсаты -- социализм -- сталиндік бағдарламасы -- халық жауы -- мәдениет қайраткерлері -- ғалымдар -- халық комиссариаты
Аннотация: Елдің қадірін, жердің бағасын білген бабаларымыз тәуелсіздіктің ақ таңы жолында жоқшылық, қорлық, күрес, әділетсіздікпен арпалысу сияқты түрлі замана зобалаңдарын бастан өткерді. Халқымызды жалыны шарпыған сондай қасіреттің бірі – азаматтарын құртып, жесірін жылатып, жетімін қаңғыртқан сталиндік қуғын-сүргін. Ел азаматтары айдалған азап аралдарының ішіндегі ең ірісі – Қарағанды еңбекпен түзеу лагері болды. Қазақстанның ұлан-ғайыр жерін алып жатырған бұл тамұқтың ауқымы Францияның жер көлемімен теңеcеді дейді ғалымдар. «Карағанды лагері сол 1931 жылдан бастап 1956 жылға дейін Карлаг болып келді. 1956 жылдан бастап лагерлер қалды, бірақ, Карлаг деп аталмайтын болды. Ең алғашқы 1932 жылдың басында 22 мың адам болды мұнда. 22 мың адамның 87 проценті қазақтар болды. Кейін Карлагтың тұтқындарының саны өсе бастады. 1931-1956 жылдар арасында Карлагта 1,5 миллион адам болып кетті» деген деректер келтіріледі тарих ғылымының докторы Дүйсетай Шаймұхановтың еңбегінде.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Ж 21
Жайманова, Ж. Е.
    Орал өңіріндегі күштеп ұжымдастыру саясатының зерттелуі [Текст] / Ж. Е. Жайманова // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 114-117.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Орал өңірі -- қазақ даласы -- күштеп ұжымдастыру саясаты -- Халық Комиссарлар Кеңесі -- Орталық Атқару Комитеті -- Коммунистік партия -- Көрнекті тарихшылар -- тарихи
Аннотация: Кеңестік Қазақстанның алғашқы кезеңіндегі әлеуметтік-экономикалық мәселелері өте маңызды. Ғасыр басында қазақ даласы тұрғындарының негізі көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын ауыл адамдары болған ел тек ғасыр соңында ғана қала халқы көпшілік болған мемлекетке айналды. ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылғы 24 қарашадағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия құру туралы» Жарғысына сәйкес қазір елімізде 11 өңірлік комиссия жұмыс жасап жатыр. Осы Жарғыға сәйкес басты зерттеу нысандарының бірі ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы ұжымдастыру саясаты мен оның зардаптары туралы шынайы ақпараттарды анықтау. БК(б)П ұйымдарына 1928 жылғы ақпанда жазған нұсқау хатында И.Сталин өзіне тән үзілді-кесілді өсиеттік мәнерде: «Біздің жаңа экономикалық саясаттан бас тартатынымыз, азық-түлік салғыртын енгізетініміз және т.б. туралы әңгімелер контрреволюциялық сандырақ болып табылады, оған қарсы табанды түрде күресуіміз керек. ЖЭС біздің экономикалық саясатымыздың негізі және ол тарихи ұзақ мерзімге созылады» деп жазды
Держатели документа:
ЗКУ

63
Е 81
Есқайрова, С. Б.
    Алаш қайраткері, Хазірет Хасан Нұрмұхамедов [Текст] / С. Б. Есқайрова // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 120-123.
ББК 63

Рубрики: история

Кл.слова (ненормированные):
Алаш қайраткері -- Хазірет Хасан Нұрмұхамедов -- Алаш қозғалысы -- қазақ халқы -- Большевик -- қоғам қайраткері -- Батыс Қазақстан облысы -- Алаш автономиясы -- Совет үкіметі
Аннотация: Алаш қозғалысы қазақ халқының рухани жаңғыруы, мемлекеттік дербестігі және атамекен жерінің тұтастығы үшін жүргізген күресі, яғни қазақ елінің ұлт-азаттық қозғалысы. Ол екі кезеңнен тұрады. Алғашқы кезең (1905-17 жж.) патшалық биліктің соңғы жылдарымен тұстас келді. Бар болғаны он екі жылда ол үлкен жолдан өтті, қазақ халкының табиғи ұлттық мүддесі бар екендігін, ең алдымен, қазақ халқының өзіне танытты, сондай-ақ оны империялық күштерге мойындатты, оларды қазақтың талап-тілегімен есептесуге мәжбүр етті. Азаттық қозғалыстың екінші кезеңі советтік биліктің кұрылған, қалыптасқан және ауқымды реформалық шараларды іске асырған жылдарына сәйкес келді (1917-32 жж.). Большевиктік билік жүргізген өзгерістер бұрынғы империялык әдіс, құралдар аркылы іске асырылды. Советтік билік орнағанға дейін азаттық қозғалыстың басында болған ұлт зиялылары бұл өзгерістерден шеттетілді, тіптен контрреволюциялык, сепаратистік элементтер ретінде қуғын-сүргінге ұшыратылып, жойылды. Екінші кітап алаш зиялыларының осы соңғы тарихи кезеңдегі өмірі мен қызметіне арналған. Автор алаш зиялыларын екі буыннан тұратын тарихи құбылыс ретінде қарастырады. Екі буынды да, олардың түрлі ерекшеліктеріне қарамастан, біріктіріп тұрған қызыл жіп - ұлт тағдыры. Тергеу ісіне тартылған тек алаштық зиялылар емес-тін, олардың қатарында ұлт-азаттық қозғалыска жанашырлык танытқан ауқаттылар, советтік идеологияға қырын қараған дін кызметкерлері де болды. ЧК-ОГПУ-НКВД жүргізген перманентті репрессиялық шаралар қазақ қоғамындағы осы үш әлеуметтік күшке - ұлт зиялыларына, ауқаттыларға, дін кызметкерлеріне қарсы бағытталды. Бұл, әрине, дербес талдауды қажет ететін ауқымды тақырыптар [1, 3б]. Біз зерттеуімізде аталған ауқымды кеңестік саясаттың жүргізген бұл шараларының арасында күллі мұсылман әлеміне танымал діни хазірет, мемлекет және қоғам қайраткері Хасан Нұрмұхамедов туралы зерттеуді қолға алдық.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Б 18
Байбулсинова, А. С.
    Атырау өңірінен шыққан алғашқы қазақ дәрігерлері [Текст] / А. С. Байбулсинова, Н.Е. Қамиева // «Тәуелсіздік тағылымы: келешек көкжиегі» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - 10 желтоқсан. - Б. 110-115.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- Атырау -- алғашқы қазақ дәрігерлері -- медицина -- дәрігер -- фельдшер -- акушер -- аурухана -- Халел Шигаев -- денсаулық
Аннотация: ХХ ғасырдың басында Ресейдің жоғары оқу орындарында білім алған алғашқы санаулы қазақ жастарының азаматтық ұстанымы тұрғысынан халқына жақын болды. Олардың әр­қайсысы елінің болашағына өз өмірлерін арнауға даяр тұрды, ұлтын сүйді, халқына адал қызмет етуді мақсат етті. Олардың басым көпшілігі, өкінішке қарай, заман қасіретіне ұшырап, жалған жаламен қуғын-сүргінге түсіп, жөнсіз сотталып, жер аударылып, лагерлерде отырып, жазықсыз оққа ұшты.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Қамиева, Н.Е.

63(5каз)
Р 93
Рысбеков , Т. З.
    Кісілігі мол кесек тұлға [Текст] / Т. З. Рысбеков , Б. Шынтемірова // Qazaq adebieti . - 2025. - №10.- 14 наурыз. - Б. 10-11
ББК 63(5каз)

Рубрики: Тарих

Дескрипторы: Ғалым -- Кеңес Нұрпейісұлы -- Мариям жеңгей -- Тарих -- Саяси қуғын - сүргін -- Естеліктер -- ғалым шығармашылығы
Аннотация: Мақалада белгілі ғалым Кеңес Нұрпейісұлы туралы берілген.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Шынтемірова, Б.

63
У 84
Утегенов, М. З.
    Солтүстік Қазақстандағы жаппай ұжымдастыру және «бай мен кулактарды» тап ретінде жою (1930–1932 жж.) тарихынан [Текст] / М. З. Утегенов, Ш. Т. Бектасов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 139-154.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
ұжымдастыру -- бай мен кулактарды тап ретінде жою -- қуғын-сүргін саясаты -- жер аудару -- Петропавл округі -- Ақмола округі
Аннотация: Мақалада Ақмола және Петропавл округтерінің құрамына кірген аудандардағы жаппай ұжымдастыру және «байлар мен кулактарды» тап ретінде жою науқаны қарастырылған. Авторлар жергілікті мемлекеттік биліктің жоғары органдарының нұсқауларын орындауға бағытталған әрекеттерін Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары, Астана қаласы, Қазақстан Республикасы Президентінің архивтері қорларында сақталған мұрағаттық құжаттар негізінде талдайды. Мақалада ұжымдастыру мен «байлар мен кулактарды» жоюға қатысты жүзеге асырылған іс-шаралардың мерзімдері мен сипаты, оларды жүзеге асыру әдістері, сондай-ақ жергілікті халықтың билік органдарының әрекеттеріне қатынасы туралы ақпарат берілген. Авторлардың пікірінше, мұндай аймақтық зерттеулер бүкіл ел бойынша ұжымдастыру мен «байлар мен кулактарды» тап ретінде жою науқандарының заңдылықтарын, принциптерін және механизмдерін ашуға мүмкіндік береді. Авторлардың ойынша, БКП(б) өлкелік, округтік және аудандық партия комитеттері ұжымдастыру барысын бақылау мен басқарудың негізгі органдары болды, бұл ауыл тұрғындарынан саяси, әлеуметтік-экономикалық бағыныштылықты талап етті. Бұл өз кезегінде биліктің репрессиялық саясатында көрініс тапқан әлеуметтік-саяси және экономикалық дағдарысқа әкеліп соқты. Мемлекеттің жаппай ұжымдастыруға бағытталған аграрлық саясаты Солтүстік Қазақстандағы қазақ ауылы, орыс-украин селоларындағы әлеуметтік қарым-қатынастар жүйесін түпкілікті өзгертті
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бектасов, Ш. Т.