Электронный каталог

26.82
Г 13

    Гаж-технологияларын қолдану арқылы биологиялық алуантүрлілікті сақтаудағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі [Текст] / Э. С. Бөрібай, Б. Х. Тусупова, Н. Н. Карабкина [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 419-435.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар -- Солтүстік Қазақстан облысы -- тұрақты даму -- биоалуантүрлілік -- табиғатты Жерді қашықтықтан зондтау -- географиялық ақпараттық жүйелер -- ГАЖ
Аннотация: Табиғи ресурстарды ұтымсыз пайдалану, экологиялық теңгерімнің бұзылуы және ұланғайыр аумақтардағы табиғи экожүйелердің деградациясымен байланысты экологиялық проблемалардың шиеленісуі жағдайында бірегей табиғи аумақтарды сақтау қажеттілігі ерекше өзекті. Мұндай сын-қатерлерге жауап ретінде табиғи кешендерді бастапқы күйінде сақтауға және антропогендік факторлардың әсерінен бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруге көмектесетін экологиялық негіз ретінде қызмет ететін ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды (ЕҚТА) құру маңызды. Мақалада ГАЖ технологиялары арқылы биоалуантүрлілікті сақтауды біріктіру контексінде Солтүстік Қазақстан облысының ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлі қарастырылған. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды халықтың экологиялық сауаттылығын арттыру, экологиялық жауапкершілікті дамыту және сирек кездесетін, жойылып бара жатқан түрлерді сақтау бағдарламаларын іске асыру платформасы ретінде пайдаланудың заманауи тәсілдері талданған. Өңірдегі қорғауға алынған табиғи аумақтарға шолу жасалып және олардың білім беру, ғылыми зерттеулер мен экологиялық білімді танымал ету мүмкіндіктеріне сипаттама берілген. Табиғатты қорғау іс-қимылының негізгі бағыттары көрсетіліп, өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың рөлін күшейту бойынша ұсыныстар белгіленді. Зерттеу жұмысында ЕҚТА сипаттама беруде 1:250 000 масштабтағы Жерді қашықтықтан зондтау деректері негізінде Солтүстік Қазақстан облысының туристік-рекреациялық картасы, Айыртау өңірінің рекреациялық карталары әзірленді. Географиялық ақпараттық жүйелер, жерді қашықтықтан зондтау құралдарын пайдалану туристік және рекреациялық әрекеттерді жоспарлаудың тиімділігін арттырады, экожүйені қорғау шараларын білім беру және халыққа хабардар ету бастамаларымен біріктіруді оңтайландырады. Мұндай технологиялар табиғи нысандарды, ерекше экологиялық статусы бар аймақтарды және әлеуетті рекреациялық ресурстарды нақты картаға түсіруді қамтамасыз етеді, аймақтың неғұрлым тұрақты дамуына ықпал етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бөрібай, Э.С.
Тусупова, Б.Х.
Карабкина, Н.Н.
Мурзакулов, Г.Т.
Арыстанов, А.
Арыстанова, Р.

26.82
П 30
Петрищев, В. П.
    Ландшафты нефтегазовых месторождений: особенности индикации морфологической структуры [Текст] / В. П. Петрищев // Вестник ЗКУ. - 2025. - №3. - С. 436-443.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
Ландшафты нефтегазовых месторождений -- космическая съемка -- крупноконтурость -- урочища -- пиксели -- контролируемая классификация -- разливы нефти -- буровые растворы -- шламы
Аннотация: В статье описывается методика классификации космических снимков на территорию нефтегазовых месторождений с определением трансформации морфологической структуры ландшафта во времени. Придается особое внимание комплексной оценке состояния ландшафтов нефтегазовых месторождений, включая гидрологическое, геохимическое, почвенное, геоботаническое. Основное внимание уделено анализу морфологической структуры ландшафтов по данным спутниковых съемок, включая отслеживание поверхностных разливов нефти и шламов, а также оценку подвижности границ ландшафтных элементов на уровнях местностей, урочищ и подурочищ. Описаны подходы контролируемой и неконтролируемой классификации космических снимков, использование радиолокационных и мультиспектральных диапазонов, а также индексов (например, NDVI) для выявления зон деградации. Показана значимость комплексного и долгосрочного анализа гидроморфных урочищ и пойменных территорий, где изменение уровня поверхностных вод способствует распространению нефтепродуктов. Полученные результаты подтверждают эффективность интеграции спутниковых данных и полевых исследований для мониторинга нефтяных разливов и оценки состояния ландшафтных комплексов
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
Б 49
Берлигужин, М. Т.
    Барбастау өзенінің экологиялық жағдайы және геохимиялық ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Берлигужин, Г. С. Кайсагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 503-516.
ББК 20.1

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
кіші өзен -- экологиялық жағдай -- Барбастау өзені -- су ресурстары -- антропогендік фактор -- химиялық талдау -- ауыр металдар -- гидрология -- геоморфология
Аннотация: Ғылыми мақалада Барбастау өзенінің экологиялық жағдайын, геохимиялық ерекшеліктерін анықтау мақсатында су сапасын зерттеу жұмыстарының нәтижелері қарастырылды. Зерттеу 2024 жылдың күз мезгілінде және 2025 жылдың көктем мезгілінде далалық жағдайда жүргізіліп, камералдық кезеңі М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан yниверситетінің экология және биогеохимиялық сынақ зертханасында өткізілді. Барбастау өзенінің экологиялық-химиялық жағдайын бағалау үшін гидрологиялық, геоморфологиялық және су сынамаларына физико-химиялық зерттеулері жүргізілді. Зерттеу барысында өзеннің су құрамындағы негізгі иондар мен микроэлементтер анықталды. Судың экологиялық жағдайын толық бағалау үшін алынған мәліметтер ГОСТ әдістеріне сәйкес өңделді. Алынған нәтижелері бойынша кесте, диаграмма құрылып, қорытындыланып, экологиялық жағдайы анықталды. Қорытынды нәтижелер Барбастау өзенінің экологиялық жағдайын жақсарту мақсатында болашақта қажет шараларды айқындауға мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кайсагалиева, Г.С.

26.82
Ж 35
Жармаганбетова, Н. С.
    Қазіргі білім беру жүйесінде география пәнін оқутыда белсенді әдістерді пайдалану [Текст] / Н. С. Жармаганбетова, И. А. Жардемова, Ә. Б. Мендикулова // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 7-11.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
Жаңартылған білім беру мазмұны -- белсенділік, сыни ойлау -- зерттеу -- шешім қабылдау -- география пәні -- заманауи әдіс-тәсілдер -- белсенді әдістер -- оқу мотивациясы -- оқу процесі
Аннотация: Бүгінгі мектептердегі жаңартылған білім беру мазмұны оқушылардың белсенділігін арттырып, сыни ойлау, зерттеу және өз бетінше шешім қабылдау дағдыларын дамытуға бағытталған. География пәнін оқытуда заманауи белсенді оқыту әдістерін қолдану, оқушылардың қызығушылығын арттырып, оқу процесінің тиімділігін қамтамасыз етеді. Ресейлік философ Г.П. Щедровицкийдің анықтамасы бойынша, белсенді әдістер оқушылардың білімді тиімді игеруіне және оқу мотивациясын арттыруға ықпал етеді. Бұл әдістер оқу материалын жылдам меңгеруге және оқушылардың қызығушылығын сақтауға көмектеседі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жардемова, И.А.
Мендикулова, Ә.Б.

26.89(5Каз)
О-75
Оспанова, Ж. Б.
    Определение главных ионов в воде реки Жайык и их изменение в зависимости от сезона года [Текст] / Ж. Б. Оспанова // Сборник материалов международной научно-практической конференции «Ивановские чтения – 2025», посвященной 120-летию со дня рождения профессора В.В.Иванова. - Уральск, 2025. - 25-26 сентября. - С. 89-92.
ББК 26.89(5Каз)

Рубрики: География Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
река Жайык -- трансграничный водный объект -- Уральский хребет -- истоки реки -- Каспийское море -- Западный Казахстан -- гидрографическая сеть -- длина реки -- бассейн реки -- гидрохимический режим -- главные ионы -- сезонные изменения
Аннотация: В данной статье приводится детальная физико-географическая характеристика реки Жайык (Урал) как трансграничного водного объекта. Описан путь реки от истоков в Уральских горах (Башкортостан) через территорию России до впадения в Каспийское море на территории Казахстана. Указаны морфометрические параметры реки (длина, площадь бассейна) и её административное значение для Западно-Казахстанской, Актюбинской и Атырауской областей. Информация служит базой для исследования гидрохимического режима и сезонных изменений ионного состава воды.
Держатели документа:
ЗКУ

26.8
Б 11

    БҚУ географтары «QazaqGeography» марапатын алды [Текст] // Өркен. - 2025. - 26 желтоқсан. - №11. - Б. 2.
ББК 26.8

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- QazaqGeography -- Шоқан Уәлиханов медалі -- С.К. Рамазанов -- Қ.М. Ахмеденов -- Р.А. Халелова -- Батыс Қазақстан географиясы -- ландшафттану -- биологиялық әртүрлілік -- ғылыми марапат
Аннотация: Мақалада М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің ғалымдары С.К. Рамазанов, Қ.М. Ахмеденов және Р.А. Халелованың Қазақстан ұлттық географиялық қоғамының (QazaqGeography) ең жоғары марапаты — Шоқан Уәлиханов атындағы «ŞOQAN UÄLIHAN» алтын медалімен марапатталуы баяндалған.
Держатели документа:
ЗКУ