Электронный каталог

83
С 11
Сұлтанғалиева, Р. Б.
    Тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ прозасындағы этиологиялық мифтердің интерпретациясы [Текст] / Р. Б. Сұлтанғалиева, З. Р. Метенова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 120-133.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
миф -- мифология -- этиология -- интерпретация -- фольклор -- проза -- аңыз -- әпсана -- әңгіме -- сюжет
Аннотация: Мақалада тәуелсіздік жылдарындағы қазақ прозасында кездесетін этиологиялық мифтердің берілу жолдары қарастырылады. Оның ішінде сол кездегі жазушылардың жазу ерекшеліктері мен этиологиялық мифтердің өзгешеліктері беріледі. Табиғат пен тіршілік – адам қиялының қайнар көзі. Әдетте, кез келген миф тарихи тәжірибеге, адамның әлдебір бастан кешкен іс-әрекетіне негізделіп құрылады. Мифтерде, әсіресе, өткен күндердің шын мәнісіндегі тарихи оқиғалары маржандай тізіліп, сабақтаса баяндалады. Сол себептен де, жекелеген халықтардың тарихын зерттеу орайында мифология бірде-бір өнер теңдесе алмайтын құрал болмақ. Мифтерде халықтың шынайы тұрмыс-тіршілігі де, адамдар арасындағы өзара қарым-қатынастар да көрініс тапқан
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Метенова, З.Р.

83
С 11
Сұлтанғалиева, А. Н.
    ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамы және қазақ прозасы: ұлттық мүдде мен ұлттық жад [Текст] / А. Н. Сұлтанғалиева // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 367-370.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
ұлттық мүдде -- ХХ ғасыр басындағы проза -- ұлттық жад -- қазақ қоғамы -- көркемдік ерекшеліктер
Аннотация: ХХ ғасырдың басы қоғамды дүр сілкіндірген маңызды оқиғалармен тарихқа енді. Бұл оқиғалар ақындар мен жазушыларды бейжай қалдырмады. Осы кезең қазақ прозасы жаңа деңгейге көтеріліп, жаңа тақырыптар мен қырларын ашқан уақыт болды. Мақаланың мақсаты — ХХ ғасырдың басындағы қазақ қоғамы мен прозасын зерттеу арқылы ұлттық мүдде мен ұлттық жадтың көркем әдебиеттегі көрінісін айқындау. Бұл кезеңге қатысты басқа да маңызды еңбектерге Ы. Дүйсенбаевтың «Сұлтанмахмұт Торайғыров» (1967), Б. Шалабаевтың «Қазақ прозасының тарихы», З. Бисенғалиевтің «ХХ ғасырдың басындағы қазақ романы» (1997), сондай-ақ «Қазақ прозасы ХХ ғасырдың басы: жаңа романға жол» (2010) еңбектері жатады. Әдебиетті оқытуда осы кезеңнің маңызды еңбектері ретінде С. Мұқановтың «Қазақ әдебиеті ХХ ғасырда» (1932), Е. Смайылованың «Қазақ әдебиеті ХХ ғасырда» (1941), Р. Нұрғалидың «Әуезов және Алаш» (1997), Ө. Әбдіманұлының «ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті» (2002) оқу құралын атап өтуге болады. Алайда ХХ ғасырдың басындағы әдебиетті оқытуда Б. Кенжебаевтың «Қазақ әдебиеті ХХ ғасырдың басы» (1976) оқулығы ерекше орын алады.
Держатели документа:
ЗКУ

83.3
О-13
Обаева, Г. С.
    Қазақ-татар тарихи прозасындағы ұлттық тарихи сана жəне тəуелсіздік идеясы [Текст] / Г. С. Обаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 137-150.
ББК 83.3

Рубрики: История казахской литературы

Кл.слова (ненормированные):
тарихи роман -- Ілияс Есенберлин -- Нурихан Фаттах -- қазақ-татар əдеби байланыстары -- тарихи сана -- мифопоэтика -- фольклорлық дəстүр -- этникалық тамыр -- көркемдік жүйе -- романтикалық пафос -- тарихи дерек -- ұлттық идея -- түркілік дүниетаным
Аннотация: Бұл мақалада қазақ жəне татар тарихи романдарының поэтикалық табиғаты салыстырмалы тұрғыдан талданады. Зерттеу Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы мен Нурихан Фаттахтың «Еділ өзені ағады», «Ысқырық жебелер» секілді тарихи шығармаларына негізделді. Екі автордың да шығармашылығында ұлттық тарихи сананы жаңғырту, этникалық бастауларды көркем пайымдау жəне тəуелсіздік идеясының көрініс табуы ортақ бағыт ретінде қарастырылады. Мақалада фольклорлық-мифологиялық материалдардың тарихи прозаға ену ерекшеліктері, деректілік пен романтикалық пафостың арақатынасы, тарихи кеңістік пен уақытты бейнелеу тəсілдері сараланды. Сондай-ақ қазақ-татар əдеби байланыстарындағы типологиялық жақындықтар, тарихи деректердің көркем қиялмен үйлесуі жəне ұлттық рухани құндылықтардың көркемдік трансформациясы көрсетілді. Зерттеу тақырыбының өзектілігі аталған жазушылардың шығармалары ұлттық тарихтың көне кезеңдерін көркем пайымдаудағы ортақ бағыттарды, фольклорлық-мифологиялық дəстүрдің көркемдік трансформациясын, тарихи шындық пен романтикалық қиялдың синтезін айқын танытады. Халықтың арман- мұраты, тəуелсіздік идеясы, этникалық тамыр, рухани сабақтастық секілді мəселелер екі романистикада да негізгі идеялық өзекке айналған. Зерттеу нəтижелері екі халықтың тарихи роман жанрындағы ортақ көркемдік модельдерді қалыптастырғанын жəне түркілік тарихи жадты жаңғыртуда маңызды рөл атқарғанын айқындайды.
Держатели документа:
ЗКУ