Электронный каталог

63.3(5КАЗ)
Д 40
Джангужиев , М.С.
    Тарихи-мәдени мұра зерделеудің теориялық- әдіснамалық аспектілері [Текст] / М.С. Джангужиев , Г.К. Жапекова // Вестник ЗКГУ=БҚМУ хабаршысы. - 2019. - №1. - Б. 324-331
ББК 63.3(5КАЗ)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
зерттеудің әдіснамасы -- кезеңдік және өркениеттік тұрғыдан қарастыру -- жаңғырту -- дәстүрлі қоғам -- мәдени өмір -- Тарихи-мәдени мұра -- тарихи процес -- Жүйелік динамика -- Өркениет теориясының классиктері -- көшпелі өркениет -- номадизм -- қазақстандық тарихшылар -- тарихы -- тарихи ғылым
Аннотация: Мақалада тарихи ғылымның теориясы мен әдіснамасының негізгі аспектілері және зерттеудің жаңа бағыттары талқыланады. Қоғамдық қатынастардың қайшылықтарын тарихи ғылымның әртүрлі әдіс-тәсілдеріне сүйеніп шешуге болатын бағытары туралы ой қозғалады. Авторлар дәстүрлі қоғамдардың тарихына, жаңғырту үдерісіндегі олардың мәдени өміріне талдау жасауға баса назар аударған.
Держатели документа:
БҚМУ
Доп.точки доступа:
Жапекова , Г.К.

63.3-8
А 95
Аханова, А.
    Ауылдағы естеліктер: Айсұлу Қадырбаевамен кездесу [Текст] / А. Аханова // Өркен. - 2025. - 29 қазан. - №9. - Б. 9.
ББК 63.3-8

Рубрики: Персоналии государственных и общественно-политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- ақын -- қоғам қайраткері -- Айсұлу Қадырбаева -- 75 жас -- публицист -- өлеңдер -- іс-шара
Аннотация: М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінде ақын, қоғам қайраткері Айсұлу Қадырбаевамен «Барып қайт, балам ауылға» атты тағылымдық кездесу іс-шарасы өтті. Кездесу кешін модератор филология факультетінің деканы, қауымдастырылған профессор, PHd доктор А.А. Ақболатов жүргізді.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(0)4
М 92
Мухамадеев, А. Р.
    Нравы и мировоззрение печенегов (IX – XIII вв.) [Текст] / А. Р. Мухамадеев // Вестник ЗКУ. - 2025. - №4. - С. 183-195.
ББК 63.3(0)4

Рубрики: Средние века (V в. — 1640 г.)

Кл.слова (ненормированные):
Печенеги -- источники -- религия -- шаманизм -- обычаи -- верования -- воинственность -- договоры -- Византия -- Киевская Русь -- Венгрия
Аннотация: Тюркоязычные племена печенегов, появившиеся на восточноевропейских просторах в IX веке, оставили неизгладимый след в истории этого обширного региона. В целом, источников для полного научного изучения истории печенегов не так много, сведения о них оставлены представителями других народов и государств, контактировавших с ними, в том числе, о событиях рассматриваемого периода (Византия, Киевская Русь, Венгрия и пр.) и касаются в основном военно-политической сферы. Источниковая база о других областях жизнедеятельности печенежского сообщества еще более скудна. Это относится и к информации о нравах, мировоззрении и религии печенегов. В настоящей статье на основании источников и научной литературы автором рассмотрены зафиксированные случаи взаимоотношений, связанные с нравственно-поведенческими и религиозными нормами как внутри печенежского сообщества, так и во взаимоотношениях с другими народами. При боевых действиях печенегам был присущ суровый нрав, обусловленный кочевым образом жизни, жестокость и воинственность. Относительно верований и мировоззрения имеется довольно противоречивая информация (сжигание или закапывание покойников, отношение к смерти и загробной жизни и пр.). Относительно религии, считается, что печенеги придерживались шаманизма, хотя исследователи не уверены, какой конкретно религии придерживались кочевнические номады в VIII — IX веках. Отмечается свобода в половых отношениях. Несмотря на торжественность при заключении договоров, современники обвиняют печенегов в частом их неисполнении.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
C71

    Colonization, toponymy and the transformation of historical memory: challenges to Kazakhstan's identity [Текст] / Zh. Aitenov, B. Baishov, Zh. Orazayeva [и др.] // Bulletin WKU. - 2025. - №4. - Р. 218-228.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Колонизация -- топонимика -- историческая память -- идентичность -- Казахстан -- трансформация -- культурное наследие
Аннотация: Тема колонизации и её влияния на развитие национальной идентичности является важным аспектом в изучении истории Казахстана. В ходе колонизации территории Казахстана Российской империей и СССР были изменены не только политические и социальные структуры, но и элементы культурной памяти, включая топонимику. Топонимика, как отражение исторической и культурной идентичности, подверглась изменениям в период колониальной власти, что отразилось на восприятии исторического прошлого и национального самосознания. Процесс изменения топонимов, удаления исторических наименований и замены их на новые, связанные с советской властью, стал частью более широкого явления — трансформации исторической памяти. Этот процесс направлялся на создание единой советской идентичности, но также имел долговременные последствия для сохранения и трансформации казахской идентичности. На протяжении многих лет происходит возвращение исторических топонимов, восстановление утраченной памяти и поиск новых способов укрепления национального самосознания. Для исследования использованы методы историко-архивного анализа, топонимического исследования, а также сравнительно-исторический метод. Анализируются архивные материалы, документы, карты, а также проведён сравнительный анализ изменения топонимов в различные исторические эпохи. Также используется метод контент-анализа для изучения влияния колонизации на культурную память и идентичность. Статья исследует, как процессы колонизации и изменения топонимов повлияли на коллективную память казахского народа, а также анализирует вызовы, стоящие перед современной Казахстаном в контексте сохранения и развития своей национальной идентичности в условиях глобализации и исторической трансформации.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Aitenov, Zh.
Baishov, B.
Orazayeva, Zh.
Alikulova, N.
Eskaliev, S.

63.3(5Каз)
Т 18
Танатарова, Ж. Т.
    Жизнь и деятельность выпускника казанского университета Уалитхана Танашева [Текст] / Ж. Т. Танатарова // Вестник ЗКУ. - 2025. - №4. - С. 247-259.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Алашское движение -- Алашорда -- Букейевская орда -- казахская интеллигенция -- национальная государственность -- Казанский университет -- политические репрессии
Аннотация: В статье подробно рассматриваются жизненный путь и общественно-политическая деятельность видного деятеля Алашского движения, юриста и государственного служащего Уəлитхана Шарафетдиновича Танашева (1887–1968). Показано, что он родился в зажиточной семье Танашевых во Внутренней Букейевской орде, получил среднее образование в Астраханской мужской гимназии, обучался на медицинском и юридическом факультетах Казанского университета. Раскрывается его активность в среде мусульманской интеллигенции Казани, участие в работе «Восточного клуба», вклад в созыв и деятельность казахских и мусульманских съездов в Букейской орде, Оренбурге, Москве и Петрограде после Февральской революции 1917 года, а также в создание партии «Алаш» и работу правительства Алашорды. Описывается государственная служба Танашева в годы Советской власти по организации Казахской АССР, вопросам юстиции и земельного управления, его участие в борьбе с голодом 1921– 1922 годов. Кроме того, освещаются политические репрессии 1937–1939 годов, лагерные и ссыльные испытания, последующая реабилитация и последние годы жизни. На основе архивных материалов раскрывается историческая роль У.Танашева в укреплении казахской государственности и судьбе национальной интеллигенции
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
Ш 98

    Шығыс Қазақстандағы шашыранды алтын кен орындарының ашылу тарихы [Текст] / Қ. Ш. Аубакирова, Н. Е. Сайлаубаева, Д. Ж. Жайлыбай [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 275-288.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан -- шашыранды алтын кен орындары -- алтын өндіру тарихы -- геологиялық барлау -- Алтай өңірі -- XIX–XX ғасыр -- тау-кен өндірісі
Аннотация: Мақалада ХІХ ғасырдың екінші жартысында Шығыс Қазақстан өлкесіндегі шашыранды алтын кен орындарын ашылу тарихы патша үкіметінің алтын өндірісіне қатысты саясатымен байланысты екендігі көрсетіледі. Өлкедегі алтын кен орындарын іздеуге, барлауға жəне өндіру жұмыстарын жүргізуге үкіметтен рұқсат алған тұлғалар мен алтын іздеуші партияларға қатысты деректер келтіріледі. Мұрағат деректеріне сүйене отырып еліміздің шығысында ашылған шашыранды алтын кен орындарының географиялық жағынан орналасуы, алтынды жүйелерге бөлінуі қарастырылады. Сонымен қатар, кен орындардағы жуылған құм мен алынған алтын мөлшеріне қатысты статистикалық деректер де сараланады. Алтын кен орындарынның техникалық жағынан жабдықталуы сипатталады. Зерттеу жұмысының барысында қысқа мерзімде бұл өлкеде шашыранды алтын кен орындарының көп мөлшерде ашылғандығы жəне олардың үш ірі алтын жүйелерге бөлінгендігі, кен орындарындағы алтынның сипаты бірдей болғанымен, алтын қорының шоғырлануы жəне сынамасы жағынан əр түрлі болғандығы көрсетіледі. Сонымен қатар, кен орындарын ірі елді-мекендермен байланыстыратын қалыптасқан жолдардың болуы, кен орындарына жүк тасымалдаудың арзандығы сияқты факторлар да бұл өлкедегі кен орындарының жұмысына ықпалын тигізгендігі қарастырылады. Кейбір аудандарда алтын кен орындарының нашар жұмыс істеуі табиғи-климаттық жағдайлардың қаталдығымен жəне алтынды жауып жатқан беткі жыныстық қабаттың қалың болуы сияқты факторлармен байланысты болғандығы айқындалады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Аубакирова, Қ.Ш.
Сайлаубаева, Н.Е.
Жайлыбай, Д.Ж.
Адельчанов, Қ.С.
Жармұхаметов, Д.А.
Байгапанова, А.Б.

63.3(5Каз)
Х 17

    Халықтардың Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы [Текст] / М. А. Ибрагимов, С. С. Исмаилов, А. А. Айтмухамбетов, Т. Т. Жандаулетов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 289-303.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Халық -- депортация -- қуғын-сүргін -- Орталық Қазақстан -- география -- бейімделу -- құқық -- кавказ -- неміс халқы -- мұрағат -- еңбек
Аннотация: Көрсетілген мақалада XX ғасырдың 30-50-жылдарындағы Кеңестік биліктің жаппай халықтарды Қазақстанға депортациялау мəселесінің тарихнамасы қарастырылған. Мақаланы жазу кезінде үлкен қызығушылық танытып, отандық жəне шетелдік ғалымдар мен зерттеушілердің ғылыми еңбектері қолданылып талдау жасалды. Зерттеу барысында қуғынға ұшыраған халықтардың географиялық орналасуы, əлеуметтік-құқықтық жағдайы, олардың жергілікті жерге бейімделуі талданып, тақырыптың негізгі өзектілігіне негізделді. Сондай-ақ тарихи деректерді сипаттау жəне талдау мақсатында материалдарды кезеңдерге бөлу тəсілдері қолданылды. Зерттеу жұмысының мақсаты – депортация тақырыбындағы материалдармен танысып, арнайы жер аударылған халықтардың тағдыры, бейімделуін, қолданылған материалдарға талдау жасау. Арнайы қоныстанушылар бұл – Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен күштеп көшірілген əртүрлі ұлт өкілдері болатын. Қазақстан аумағына қоныс аударғандардың саны туралы деректердің жүйесіздігі, халықты есепке алу əдістерінің жетілмегендігі немесе мүлде болмауы – Қазақстан аумағына нақты қанша адам келгенін анықтауға мүмкіндік бермейді. Жаппай депортациялар өңірдің демографиялық жағдайын өзгертіп қана қоймай, экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени өмірдің барлық дерлік саласына əсер етті. Қазақстан жері еріксіз түрде əртүрлі халықтар үшін түрмеге айналды. Мақалада бұл зерттеуге терең талдау жасалды. Бұл еңбек отандық тарих мəселелеріне қызығушылық танытатын кең ауқымды зерттеушілерге бағыт береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ибрагимов, М.А.
Исмаилов, С.С.
Айтмухамбетов, А.А.
Жандаулетов, Т.Т.

63.3(5Каз)
Ш 17
Шайхиев, Т. Т.
    «Үш жүз» ұлттық – саяси партиясының отандық тарихта зерттелу аспектілері [Текст] / Т. Т. Шайхиев // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 322-329.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Қазақстан тарихы -- Үш жүз партиясы -- тарихнама -- ұлттық- саяси ұйымдар -- ХХ ғасыр басы -- кеңестік методология -- тəуелсіздік кезеңі -- жаңа ғылыми парадигмалар
Аннотация: Мақалада ХХ ғасырдың басындағы қазақ қоғамындағы саяси үдерістер аясында құрылған «Үш жүз» ұлттық-саяси партиясының отандық тарихнамада зерттелу мəселелері қарастырылады. Кеңестік кезеңдегі марксистік- лениндік методология негізінде жасалған тұжырымдар мен Тəуелсіз Қазақстан кезеңіндегі жаңа əдіснамалық ұстанымдар салыстырмалы түрде талданады. Зерттеу барысында «Үш жүз» партиясына қатысты кеңестік тарихнамада қалыптасқан таптық жəне идеологиялық бағалаулардың шарттылығы ашылып, қазіргі отандық тарих ғылымындағы ұлттық-саяси ұйымдарды ұлт-азаттық қозғалыс контексінде қарастыру үрдісі көрсетіледі. Автор соңғы жылдардағы зерттеулер негізінде «Үш жүз» партиясының идеологиялық-саяси бағдарын, əлеуметтік тірек базасын жəне Кеңес өкіметімен қарым-қатынасын қайта пайымдаудың ғылыми маңызын негіздейді.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3(5Каз)
Ж 24
Жалекенова, Г.
    Тәуелсіз Қазақстанның әлемдік аренадағы орны [Текст] / Г. Жалекенова // Өркен. - 2025. - 26 желтоқсан. - №11. - Б. 6.
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы БҚУ -- Тәуелсіздік күні -- Қазақстан тарихы -- Есқайрат Хайдаров -- көпвекторлы саясат -- ядролық қарусыз әлем -- БҰҰ -- халықаралық бедел -- студенттік ғылыми конференция -- Орал
Аннотация: Тарих, экономика жəне құқық факультетінде Қазақстан Республикасы тарихы кафедрасының ұйымдастыруымен Қазақстан Республикасының Тəуелсіздік күніне орай «Қазақстан – əлем мойындаған ел» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.
Держатели документа:
ЗКУ

63.3-8
М 92
Мухлисова, З. К.
    Умел вести за собой [Текст] / З. К. Мухлисова // Приуралье. - 2026. - 20 января. - №7. - С. 10.
ББК 63.3-8

Рубрики: Персоналии государственных и общественно-политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
Абай Имангалиев -- Западно-Казахстанская область -- государственное управление -- история Казахстана -- мемуары -- социальное строительство -- кадровая политика -- политическое лидерство -- Приуралье
Аннотация: Статья представляет собой мемуарный очерк, посвященный памяти видного государственного деятеля Западно-Казахстанской области Абая Имангалиева. Автор делится личными воспоминаниями о совместной работе, начиная с партийного аппарата начала 90-х годов и заканчивая периодом укрепления суверенитета Казахстана. В публикации анализируется вклад А. Имангалиева в развитие социальной инфраструктуры региона в должности заместителя акима области, в частности, его роль в масштабном строительстве школ и больниц. Особое внимание уделено личностным качествам руководителя: ответственности, демократизму и умению вести за собой в условиях системных кризисов.
Держатели документа:
ЗКУ