База данных: Статьи
Страница 1, Результатов: 21
Отмеченные записи: 0
1.
Подробнее
81.2-3
Е 96
Ешимов, М. П.
Семантика и коммуникативная функция невербальных средств общения [Текст] / М. П. Ешимов, А. К. Ахмедова, С. Р. Нуртилеуова // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби. - Алматы, 2018. - №3(171). - С. 102-109. - ( Серия филологическая)
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
омономические невербальные компоненты -- жест -- язык жестов -- движение головы -- коммуникация -- невербальные компоненты
Аннотация: В статье рассматривается использование ряда невербальных компонентов и их коммуникативный смысл в определённом контексте общения. Автор на примере произведений художественной литературы доказывает разнообразие значений движения головы с точки зрения семантики, несмотря на схожесть происхождения вышеуказанных движений в процессе коммуникации.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Ахмедова, А.К.
Нуртилеуова, С.Р.
Е 96
Ешимов, М. П.
Семантика и коммуникативная функция невербальных средств общения [Текст] / М. П. Ешимов, А. К. Ахмедова, С. Р. Нуртилеуова // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби. - Алматы, 2018. - №3(171). - С. 102-109. - ( Серия филологическая)
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
омономические невербальные компоненты -- жест -- язык жестов -- движение головы -- коммуникация -- невербальные компоненты
Аннотация: В статье рассматривается использование ряда невербальных компонентов и их коммуникативный смысл в определённом контексте общения. Автор на примере произведений художественной литературы доказывает разнообразие значений движения головы с точки зрения семантики, несмотря на схожесть происхождения вышеуказанных движений в процессе коммуникации.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Ахмедова, А.К.
Нуртилеуова, С.Р.
2.
Подробнее
81.2-3
K93
Курманбаева, Т. С.
Онтология научно-технической терминологии и вопросы ее кодификации [Текст] / Т. С. Курманбаева, С. Е. Жуанганова // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Journal оf Al-Farabi Kazakh national university. - Almaty, 2018. - №3(171). - Р. 130-136. - ( Серия физическая=Series of physical)
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
научно-техническая терминология -- кодификация -- природа термина -- семантическая структура термина -- электроэнергетика -- лингвистическая сочетаемость -- лексикографическое описание -- терминология
Аннотация: Статья посвящена онтологии научно-технической терминологии и вопросам ее кодификации в лексикографических описаниях и имеет своей целью определение таких ключевых понятий, как терминология и кодификация. Устанавливаются ключевые категории современного терминоведения, дается научная дефиниция слова-термина, терминологии как системы. При определении природы научно-технического термина определяются место и функциональная значимость его в общей системе лексики любого языка. В статье исследуется также семантическая структура научно-технического термина и отражение в ней новейших достижений науки и техники наших дней. Неслучайно, количество новых терминов превышает число нейтральной, общеупотребительной лексики. В статье дано также комплексное описание синтаксических функций слова-термина, его сочетаемостные свойства. Все это входит в компетенцию лексикографической кодификации языка. Рассмотрены научно-технические термины электроэнергетики, которые отражают возможности сочетания слов в речевой деятельности, и они намного шире сочетаний, предлагаемых словарями. Утверждается, что понимание лингвистической сочетаемости терминов помогает верному использованию понятия в речи.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Жуанганова, С.Е.
K93
Курманбаева, Т. С.
Онтология научно-технической терминологии и вопросы ее кодификации [Текст] / Т. С. Курманбаева, С. Е. Жуанганова // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Journal оf Al-Farabi Kazakh national university. - Almaty, 2018. - №3(171). - Р. 130-136. - ( Серия физическая=Series of physical)
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
научно-техническая терминология -- кодификация -- природа термина -- семантическая структура термина -- электроэнергетика -- лингвистическая сочетаемость -- лексикографическое описание -- терминология
Аннотация: Статья посвящена онтологии научно-технической терминологии и вопросам ее кодификации в лексикографических описаниях и имеет своей целью определение таких ключевых понятий, как терминология и кодификация. Устанавливаются ключевые категории современного терминоведения, дается научная дефиниция слова-термина, терминологии как системы. При определении природы научно-технического термина определяются место и функциональная значимость его в общей системе лексики любого языка. В статье исследуется также семантическая структура научно-технического термина и отражение в ней новейших достижений науки и техники наших дней. Неслучайно, количество новых терминов превышает число нейтральной, общеупотребительной лексики. В статье дано также комплексное описание синтаксических функций слова-термина, его сочетаемостные свойства. Все это входит в компетенцию лексикографической кодификации языка. Рассмотрены научно-технические термины электроэнергетики, которые отражают возможности сочетания слов в речевой деятельности, и они намного шире сочетаний, предлагаемых словарями. Утверждается, что понимание лингвистической сочетаемости терминов помогает верному использованию понятия в речи.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Жуанганова, С.Е.
3.
Подробнее
81.2-3
М 11
Мәдиева, Г. Б.
Қазіргі қазақ кісі есімдерінің лексика-семантикалық ерекшеліктері [Текст] / Г. Б. Мәдиева, А. Т. Әлиакбарова // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №3(171). - Б. 137-145. - (Серия филологическая=Филология сериясы)
ББК 81.2-3
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
кісі есімі -- тегі -- қазақ антропонимиясы -- антропонимиялық жүйе -- лексика-семантикалық топтастыру -- тарихи-мәдени есімдер -- сипаттама есімдер -- тілек есімдер -- құрмет есімдер
Аннотация: Мақалада қазақ тіліндегі кісі есімдері бойынша деректі мәліметтерге сүйене отырып, заманауи қазақ антропонимдерінің лексика-семантикалық тұрғыда топтастырылуы ұсынылады. Фактіге негізделген материалға талдау жасау барысында дәстүрлі түрде қалыптасқан лексика-семантикалық топтастыру негізінде (В.Н. Никонов, Т. Жанұзақов) заманауи қазақ антропонимдері келесі топтарға бөлінеді: а) сипаттама есімдер (дескриптивтер); б) тілек есімдер (дезидеративтер); в) құрмет есімдер (меморативтер); г) тарихи-мәдени есімдер (әлеуметтік). Бұл топтар ішінара тақырыптық тұрғыда бірнеше топшаларға біріктіріледі. АХАЖ материалдарын саралай отырып, тарихи-мәдени есімдер (әлеуметтік) тобына заманауи (трансформацияланған) есімдер топшасын енгізуді ұсынамыз. Алматы қаласы бойынша 2000-2010 жылдар аралығындағы азаматтық хал актілерін тіркеу бөлімдеріндегі жазбаларды талдау барысында қазіргі қазақ антропонимиясының лексика-семантикалық жүйесіндегі өзгерістерді анықтауға мүмкіндік туындады. Қазіргі қазақ есімдерін ғылыми тұрғыда саралау кезінде қазақ антропонимиялық қорында байырғы ұлттық кісі есімдерінің жаңғыруы, жағымды, дәстүрлі есімдердің жандануы және басқа тілден енген есімдер санының артуы сынды құбылыстар айқындалды.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Әлиакбарова, А.Т.
М 11
Мәдиева, Г. Б.
Қазіргі қазақ кісі есімдерінің лексика-семантикалық ерекшеліктері [Текст] / Г. Б. Мәдиева, А. Т. Әлиакбарова // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №3(171). - Б. 137-145. - (Серия филологическая=Филология сериясы)
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
кісі есімі -- тегі -- қазақ антропонимиясы -- антропонимиялық жүйе -- лексика-семантикалық топтастыру -- тарихи-мәдени есімдер -- сипаттама есімдер -- тілек есімдер -- құрмет есімдер
Аннотация: Мақалада қазақ тіліндегі кісі есімдері бойынша деректі мәліметтерге сүйене отырып, заманауи қазақ антропонимдерінің лексика-семантикалық тұрғыда топтастырылуы ұсынылады. Фактіге негізделген материалға талдау жасау барысында дәстүрлі түрде қалыптасқан лексика-семантикалық топтастыру негізінде (В.Н. Никонов, Т. Жанұзақов) заманауи қазақ антропонимдері келесі топтарға бөлінеді: а) сипаттама есімдер (дескриптивтер); б) тілек есімдер (дезидеративтер); в) құрмет есімдер (меморативтер); г) тарихи-мәдени есімдер (әлеуметтік). Бұл топтар ішінара тақырыптық тұрғыда бірнеше топшаларға біріктіріледі. АХАЖ материалдарын саралай отырып, тарихи-мәдени есімдер (әлеуметтік) тобына заманауи (трансформацияланған) есімдер топшасын енгізуді ұсынамыз. Алматы қаласы бойынша 2000-2010 жылдар аралығындағы азаматтық хал актілерін тіркеу бөлімдеріндегі жазбаларды талдау барысында қазіргі қазақ антропонимиясының лексика-семантикалық жүйесіндегі өзгерістерді анықтауға мүмкіндік туындады. Қазіргі қазақ есімдерін ғылыми тұрғыда саралау кезінде қазақ антропонимиялық қорында байырғы ұлттық кісі есімдерінің жаңғыруы, жағымды, дәстүрлі есімдердің жандануы және басқа тілден енген есімдер санының артуы сынды құбылыстар айқындалды.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Әлиакбарова, А.Т.
4.
Подробнее
81.2-3
М 23
Манафова, А. М.
Сходство лексики местных американских индейцев с тюркской лексикой [Текст] / А. М. Манафова // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби. - Алматы, 2018. - №3(171). - С. 146-152. - (Серия филологическая)
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
исследования -- антропология -- лексическая система -- цивилизация -- открытие -- местное племя -- лексика тюркского происхождения -- американские индейцы -- изучение лексики
Аннотация: Статья посвящена изучению лексики тюркского происхождения, употребляемой местными американскими индейцами. В связи с этим в данной статье исследованы жизненный образ, быт, обычаи и традиции американских индейцев. В статье исследованы история, путь развития индейских племен и воздействие данного развития на лексический ярус, сходства лексики тюркских и индейского языков. Исследование данных фактов пробуждает особый интерес изучения причины и условий, дающих возможность их возникновения. В этом смысле, несомненно, исследование существующих сходств и параллельности между лексическими системами тюркского и индейского языков имеет большое значение. Генетически индейцы также тесно связаны с нетюркским населением Сибирско-Алтайского края, например, с кетскими народами, которые относились к языковому семейству Енисея. У кетов процент гаплотипов Q (95%) у женщин такой же высокий, как и у индейцев. Тем не менее, большинство древних народов Енисея были смешаны с сибирско-алтайскими тюрками и принимали участие в этногенезе якутов, тувинцев, хакасов, алтайских народов. С енисейских языков до сегодняшнего дня сохранился только язык кетов, и на этом языке говорят от 10 до 15 человек.
Держатели документа:
ЗКГУ
М 23
Манафова, А. М.
Сходство лексики местных американских индейцев с тюркской лексикой [Текст] / А. М. Манафова // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби. - Алматы, 2018. - №3(171). - С. 146-152. - (Серия филологическая)
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
исследования -- антропология -- лексическая система -- цивилизация -- открытие -- местное племя -- лексика тюркского происхождения -- американские индейцы -- изучение лексики
Аннотация: Статья посвящена изучению лексики тюркского происхождения, употребляемой местными американскими индейцами. В связи с этим в данной статье исследованы жизненный образ, быт, обычаи и традиции американских индейцев. В статье исследованы история, путь развития индейских племен и воздействие данного развития на лексический ярус, сходства лексики тюркских и индейского языков. Исследование данных фактов пробуждает особый интерес изучения причины и условий, дающих возможность их возникновения. В этом смысле, несомненно, исследование существующих сходств и параллельности между лексическими системами тюркского и индейского языков имеет большое значение. Генетически индейцы также тесно связаны с нетюркским населением Сибирско-Алтайского края, например, с кетскими народами, которые относились к языковому семейству Енисея. У кетов процент гаплотипов Q (95%) у женщин такой же высокий, как и у индейцев. Тем не менее, большинство древних народов Енисея были смешаны с сибирско-алтайскими тюрками и принимали участие в этногенезе якутов, тувинцев, хакасов, алтайских народов. С енисейских языков до сегодняшнего дня сохранился только язык кетов, и на этом языке говорят от 10 до 15 человек.
Держатели документа:
ЗКГУ
5.
Подробнее
81.2-3
О-65
Ордабекова, Х. А
Дәстүрлі және қазіргі тілдік санадағы «қасқыр» лексемасының лингвомәдени сипаты [Текст] / Х.А Ордабекова, К. Қ. Күркебаев // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №3(171). - Б. 153-161. - (Серия филологическая=Филология сериясы)
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
лексема -- сема -- сөздің семантикалық құрылымы -- фразеологиялық мағына -- тілдік сана -- ассоциативті эксперимент -- қасқыр -- Қазақ халқы -- Қасқыржем
Аннотация: Мақалада қазақ халқының дәстүрлі тілдік санасындағы «қасқыр» лексемасымен байланысты лексика-фразеологиялық қорға кешенді контекс аясында тілдік талдау жүргізіледі. Қазақ халқының тілдік санасында қасқыр «қайсарлық пен батырлықтың» символы ретінде танылады. Қасқыр зоонимы қазақ халқының дүниетанымында қайсар, тапқыр, азулы, отбасына берік, қамқоршы, жол көрсетуші, текті жануар ретінде таңбаланады. Қазақ халқы үшін «қасқыр» лексемасының мәдени феномен ретінде қабылдануын аңыз-әңгімелер, ертегілер, этнолингвистикалық арналар, яғни тілдің лексикалық қоры арқылы дәйектеледі. «Қасқыр» лексемасының қазақ халқының когнитивтік санасында жалпыхалықтық лексикадан берік орын алуы, осы лексема негізінде жасалған бірнеше қарапайым және ғылыми ұғым атауларының қалыптасқандығына тілдік талдаулар жүргізіледі. Қазақ халқының санасында қасқыр туралы қалыптасқан аялық білім жүйесі қоғамдық қатынастардың дамуы барысында өзге тілдік ерекшеліктермен толыға түседі.Мақала аясында қазіргі қазақ жастарының тілдік санасында қасқыр туралы аялық білім жүйесі қаншалықты деңгейде екенін анықтау үшін ассоциативті эксперимент жүргізілді
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Күркебаев, К.Қ.
О-65
Ордабекова, Х. А
Дәстүрлі және қазіргі тілдік санадағы «қасқыр» лексемасының лингвомәдени сипаты [Текст] / Х.А Ордабекова, К. Қ. Күркебаев // Вестник КазНУ им. аль-Фараби = әл--Фараби атындығы Қазақ ұлттық университеті хабаршы. - Алматы, 2018. - №3(171). - Б. 153-161. - (Серия филологическая=Филология сериясы)
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
лексема -- сема -- сөздің семантикалық құрылымы -- фразеологиялық мағына -- тілдік сана -- ассоциативті эксперимент -- қасқыр -- Қазақ халқы -- Қасқыржем
Аннотация: Мақалада қазақ халқының дәстүрлі тілдік санасындағы «қасқыр» лексемасымен байланысты лексика-фразеологиялық қорға кешенді контекс аясында тілдік талдау жүргізіледі. Қазақ халқының тілдік санасында қасқыр «қайсарлық пен батырлықтың» символы ретінде танылады. Қасқыр зоонимы қазақ халқының дүниетанымында қайсар, тапқыр, азулы, отбасына берік, қамқоршы, жол көрсетуші, текті жануар ретінде таңбаланады. Қазақ халқы үшін «қасқыр» лексемасының мәдени феномен ретінде қабылдануын аңыз-әңгімелер, ертегілер, этнолингвистикалық арналар, яғни тілдің лексикалық қоры арқылы дәйектеледі. «Қасқыр» лексемасының қазақ халқының когнитивтік санасында жалпыхалықтық лексикадан берік орын алуы, осы лексема негізінде жасалған бірнеше қарапайым және ғылыми ұғым атауларының қалыптасқандығына тілдік талдаулар жүргізіледі. Қазақ халқының санасында қасқыр туралы қалыптасқан аялық білім жүйесі қоғамдық қатынастардың дамуы барысында өзге тілдік ерекшеліктермен толыға түседі.Мақала аясында қазіргі қазақ жастарының тілдік санасында қасқыр туралы аялық білім жүйесі қаншалықты деңгейде екенін анықтау үшін ассоциативті эксперимент жүргізілді
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Күркебаев, К.Қ.
6.
Подробнее
81.2-3
O-68
Orazbekova, I. G.
Phraseologisms with proper names in the english language (etymology and context) [Текст] / I. G. Orazbekova, A. A. Muldagalyieva, G. T. Okusheva // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Journal оf Al-Farabi Kazakh national university. - Almaty, 2018. - №3(171). - Р. 196-201. - (Серия филологическая=Series of рhilology)
ББК 81.2-3
Кл.слова (ненормированные):
фразеологизмы -- коннотативное значение -- этимология -- корпус текстов -- конкорданс -- имя собственное -- антропонимы -- топонимы -- мифонимы -- английский язык
Аннотация: В данной статье представлен анализ функционирования имени собственного (антропонимы, топонимы, мифонимы) в составе фразеологической единицы английского языка. В семантике фразеологизмов с именем собственным национально-культурный коннотативный компонент является весьма важным и наиболее ярко проявляется. Преподавание фразеологизмов способствует развитию лингвистических и экстра-лингвистических навыков студентов. При изучении значений фразеологизмов необходимо делать историко-культурные комментарии, раскрывая одновременно происхождение и значение фразеологизма, а также предоставить студентам контексты употребления живого языка. В нашем исследовании примеры использования идиом составлены на основе текстов из Британского национального корпуса и онлайн- переводчика Reverso Context.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Muldagalyieva, A.A.
Okusheva, G.T.
O-68
Orazbekova, I. G.
Phraseologisms with proper names in the english language (etymology and context) [Текст] / I. G. Orazbekova, A. A. Muldagalyieva, G. T. Okusheva // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Journal оf Al-Farabi Kazakh national university. - Almaty, 2018. - №3(171). - Р. 196-201. - (Серия филологическая=Series of рhilology)
Кл.слова (ненормированные):
фразеологизмы -- коннотативное значение -- этимология -- корпус текстов -- конкорданс -- имя собственное -- антропонимы -- топонимы -- мифонимы -- английский язык
Аннотация: В данной статье представлен анализ функционирования имени собственного (антропонимы, топонимы, мифонимы) в составе фразеологической единицы английского языка. В семантике фразеологизмов с именем собственным национально-культурный коннотативный компонент является весьма важным и наиболее ярко проявляется. Преподавание фразеологизмов способствует развитию лингвистических и экстра-лингвистических навыков студентов. При изучении значений фразеологизмов необходимо делать историко-культурные комментарии, раскрывая одновременно происхождение и значение фразеологизма, а также предоставить студентам контексты употребления живого языка. В нашем исследовании примеры использования идиом составлены на основе текстов из Британского национального корпуса и онлайн- переводчика Reverso Context.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Muldagalyieva, A.A.
Okusheva, G.T.
7.
Подробнее
81.2-3
G94
Gulsevin , G.
Phonetic, morphological, semantic differences betweenthe vocabulary of «hibat-ul-haqayiq» and kazakh language [Текст] / G. Gulsevin , N. B. Ilyassova // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Bulletin of the Al-Farabi Kazakh national university. - Almaty, 2018. - №4. - Р. 63-67. - (Серия филологическая=Series of рhilology)
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
памятник -- караханиды -- кипчаки -- сравнение -- различия -- Фонетические различия лексики языка -- морфологические различия лексики языка -- семантические различия лексики языка -- лексика языка -- эквиваленты слов -- работы Ахмеда Йугинеки -- Һибатул хакайик -- современный казахский язык
Аннотация: В статье мы установили, что при сравнении эквивалентов всех слов в языке работы Ахмеда Йугинеки «Һибатул хакайик» (ХІІ в.) и в современном казахском между значительной частью из них имеется идентичное сходство, тогда как в большинстве случаев встречаются и фонетические, морфологические, семантические различия. Вместе с тем уточняются языковые различия между племенами карлуков, чигилов, аргу, ягма, нашедшие отражение в произведении, в силу особенностей существовавшего в ту эпоху Караханидского государства и многообразия этнического состава его населения
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Ilyassova , N.B.
G94
Gulsevin , G.
Phonetic, morphological, semantic differences betweenthe vocabulary of «hibat-ul-haqayiq» and kazakh language [Текст] / G. Gulsevin , N. B. Ilyassova // Вестник Казахского национального университета имени Аль-Фараби=Bulletin of the Al-Farabi Kazakh national university. - Almaty, 2018. - №4. - Р. 63-67. - (Серия филологическая=Series of рhilology)
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
памятник -- караханиды -- кипчаки -- сравнение -- различия -- Фонетические различия лексики языка -- морфологические различия лексики языка -- семантические различия лексики языка -- лексика языка -- эквиваленты слов -- работы Ахмеда Йугинеки -- Һибатул хакайик -- современный казахский язык
Аннотация: В статье мы установили, что при сравнении эквивалентов всех слов в языке работы Ахмеда Йугинеки «Һибатул хакайик» (ХІІ в.) и в современном казахском между значительной частью из них имеется идентичное сходство, тогда как в большинстве случаев встречаются и фонетические, морфологические, семантические различия. Вместе с тем уточняются языковые различия между племенами карлуков, чигилов, аргу, ягма, нашедшие отражение в произведении, в силу особенностей существовавшего в ту эпоху Караханидского государства и многообразия этнического состава его населения
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Ilyassova , N.B.
8.
Подробнее
81.2-3
И 50
Иманалиева, Р. Б.
К вопросу о наименованиях сторон света в русском языке [Текст] / Р. Б. Иманалиева // Высшая школа Казахстана. - 2019. - №3. - С. 143-148
ББК 81.2-3
Рубрики: Этимология
Кл.слова (ненормированные):
русский язык -- наименования сторон света -- солярная ориентация -- ориентация по полярной звезде -- географическая ориентация -- ориентация по местности -- цветовая ориентация -- лингвокультурологические исследования -- восток -- запад -- юг -- север -- северные созвездия
Аннотация: В статье рассматриваются вопросы о наименованиях сторон света в русском языке
Держатели документа:
ЗКГУ
И 50
Иманалиева, Р. Б.
К вопросу о наименованиях сторон света в русском языке [Текст] / Р. Б. Иманалиева // Высшая школа Казахстана. - 2019. - №3. - С. 143-148
Рубрики: Этимология
Кл.слова (ненормированные):
русский язык -- наименования сторон света -- солярная ориентация -- ориентация по полярной звезде -- географическая ориентация -- ориентация по местности -- цветовая ориентация -- лингвокультурологические исследования -- восток -- запад -- юг -- север -- северные созвездия
Аннотация: В статье рассматриваются вопросы о наименованиях сторон света в русском языке
Держатели документа:
ЗКГУ
9.
Подробнее
81.2-3
М 12
Маңғыстау топонимдері – деректі ақпарат-ұлттық сана [Текст] / Б. Ә., Көшімова, Ш. С. Әбішева, Б. А. Каримсакова, А. Т. Жеткизгенова // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 211-216
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
топономика -- ономастикалы -- жер су-аттары -- тау атаулары -- тілдік бейнесі -- тілдік сана -- ұғым
Аннотация: Мақалада жер-су атаулары тілді тұтынатын халықтың санасымен, дүниетанымымен, дәстүрімен, менталитетімен, құндылықтарымен, ойлау жүйесімен тығыз байланыста қарастырылады. Ата-бабамыз бізге хатталған құжат, басылған кітап тастаған жоқ. Бізге бір сөздің бойына сидырып, ұғым, өзінің дүниені тануын, тарихын, тарихи мәтінін тастады. Бүгінгі ұрпаққа сол таңбалардың кілтін тауып, кодын ашу қалды. Адамның саналы әрекетінің ең соңғы нәтижесі, қорытынды түйіні шиыршықталып келіп (универбтеліп келіп) оның тілінде ғана көрініс тапқан. Сондықтан әсіресе жер-су атаулары жай ғана салынған белгі емес, немесе уәжінен қол үзген бос таңба емес, ол ұлтымыздың тарихынан, танымынан, мәдениетінен, құндылықтарынан маңызды ақпарат беретін ерекше семиотикалық таңба болып табылады. Тіл деректерінің ішінде жалқы есімдердің таңбалық сипаты жалпы есімдерге қарағанда басым екені көрінеді, себебі олар мәдени контекспен етене жақын. Топонимдерде жалпыадамзаттық құндылықтарға қарағанда ұлттық құндылықтар айқын көрінеді. Жер-су атауларында ұлт, ұлттың рухани өмірі, әрекеті, бағалауы, жады, өзінікі-өзгенікі семантикалық өрістері бар. Сондықтан топонимдер этномәдени бірлік болып табылады. Топонимдер – өзге халық үшін жабық таңбалар, өз халқы үшін ашық таңбалар жүйесі. Топонимдер ‒ ашуға, оқуға болатын таңбалар мен символдар жүйесі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Көшімова, Б.Ә.,
Әбішева, Ш.С.
Каримсакова, Б.А.
Жеткизгенова, А.Т.
М 12
Маңғыстау топонимдері – деректі ақпарат-ұлттық сана [Текст] / Б. Ә., Көшімова, Ш. С. Әбішева, Б. А. Каримсакова, А. Т. Жеткизгенова // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 211-216
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
топономика -- ономастикалы -- жер су-аттары -- тау атаулары -- тілдік бейнесі -- тілдік сана -- ұғым
Аннотация: Мақалада жер-су атаулары тілді тұтынатын халықтың санасымен, дүниетанымымен, дәстүрімен, менталитетімен, құндылықтарымен, ойлау жүйесімен тығыз байланыста қарастырылады. Ата-бабамыз бізге хатталған құжат, басылған кітап тастаған жоқ. Бізге бір сөздің бойына сидырып, ұғым, өзінің дүниені тануын, тарихын, тарихи мәтінін тастады. Бүгінгі ұрпаққа сол таңбалардың кілтін тауып, кодын ашу қалды. Адамның саналы әрекетінің ең соңғы нәтижесі, қорытынды түйіні шиыршықталып келіп (универбтеліп келіп) оның тілінде ғана көрініс тапқан. Сондықтан әсіресе жер-су атаулары жай ғана салынған белгі емес, немесе уәжінен қол үзген бос таңба емес, ол ұлтымыздың тарихынан, танымынан, мәдениетінен, құндылықтарынан маңызды ақпарат беретін ерекше семиотикалық таңба болып табылады. Тіл деректерінің ішінде жалқы есімдердің таңбалық сипаты жалпы есімдерге қарағанда басым екені көрінеді, себебі олар мәдени контекспен етене жақын. Топонимдерде жалпыадамзаттық құндылықтарға қарағанда ұлттық құндылықтар айқын көрінеді. Жер-су атауларында ұлт, ұлттың рухани өмірі, әрекеті, бағалауы, жады, өзінікі-өзгенікі семантикалық өрістері бар. Сондықтан топонимдер этномәдени бірлік болып табылады. Топонимдер – өзге халық үшін жабық таңбалар, өз халқы үшін ашық таңбалар жүйесі. Топонимдер ‒ ашуға, оқуға болатын таңбалар мен символдар жүйесі.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Көшімова, Б.Ә.,
Әбішева, Ш.С.
Каримсакова, Б.А.
Жеткизгенова, А.Т.
10.
Подробнее
81.2-3
С 28
Сейітова, Ш. Б.
Тарбағатай аймағының топонимдік аңыздары [Текст] / Ш. Б. Сейітова, М. Е. Мамышева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 225-231
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
топоним -- фольклор -- аңыз -- этимология -- орал-алтай тілдері -- түркі-монғол тілдері
Аннотация: Мақалада топонимге бай өңірдің бірі болып саналатын Тарбағатай аймағы аңыздарының ішінде көп таралған атауларының қойылуы туралы нұсқалар салыстырыла қарастырылады. Тарбағатай тауы, Арғанаты тау шоқылары және Толағай тауы туралы аңыздардың мазмұнына, атаулардың шығуына, тілдік негіздеріне тоқтала келе, ғылыми тұжырымдарды негізге ала отырып, тілдік, фольклортанулық аспектіде талдаулар жасалады. Тарбағатай топонимдік аңыздарының ішінде осы атауларға қатысты айтылған топонимдік аңыздардың тым көне және атаулардың этимологиясы өте ежелгі дәуірлерге тән екені талдаулар арқылы көрсетілді. Атаулардың шығуын ілкібаба (демиург) есімімен байланыстыратын аңыздар да ескеріліп, Тарғытай баба туралы аңыз нұсқасын ескеруге назар аударылады. Аңыз нұсқалары өзара салыстырылып, атаудың шығуы тілдік тұрғыда түсіндіріледі. Топонимдік аңыздардың атау мәнін түсіндірудегі орны анықталады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мамышева, М.Е.
С 28
Сейітова, Ш. Б.
Тарбағатай аймағының топонимдік аңыздары [Текст] / Ш. Б. Сейітова, М. Е. Мамышева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 225-231
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
топоним -- фольклор -- аңыз -- этимология -- орал-алтай тілдері -- түркі-монғол тілдері
Аннотация: Мақалада топонимге бай өңірдің бірі болып саналатын Тарбағатай аймағы аңыздарының ішінде көп таралған атауларының қойылуы туралы нұсқалар салыстырыла қарастырылады. Тарбағатай тауы, Арғанаты тау шоқылары және Толағай тауы туралы аңыздардың мазмұнына, атаулардың шығуына, тілдік негіздеріне тоқтала келе, ғылыми тұжырымдарды негізге ала отырып, тілдік, фольклортанулық аспектіде талдаулар жасалады. Тарбағатай топонимдік аңыздарының ішінде осы атауларға қатысты айтылған топонимдік аңыздардың тым көне және атаулардың этимологиясы өте ежелгі дәуірлерге тән екені талдаулар арқылы көрсетілді. Атаулардың шығуын ілкібаба (демиург) есімімен байланыстыратын аңыздар да ескеріліп, Тарғытай баба туралы аңыз нұсқасын ескеруге назар аударылады. Аңыз нұсқалары өзара салыстырылып, атаудың шығуы тілдік тұрғыда түсіндіріледі. Топонимдік аңыздардың атау мәнін түсіндірудегі орны анықталады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мамышева, М.Е.
Страница 1, Результатов: 21