База данных: Статьи
Страница 10, Результатов: 100
Отмеченные записи: 0
91.

Подробнее
83(5каз)
Е 46
Елшібек, Ж.
«Жырым мені ешқашан өлтірмейді...» [Текст] / Ж. Елшібек // Жалын. - 2025. - №3. - Б. 2-16
ББК 83(5каз)
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
Өлең -- Тұманбай Молдағалиев -- Ақын -- естеліктер -- Тұманбай ағаның бейнесі -- Әуезов -- Қадыр Мырзалиев -- ҚазМУ филология -- Студент дәптері
Аннотация: Биыл – Алаштың аяулы да, арда ақыны Тұманбай Молдағалиевтің мерей жылы. Махаббат жыршысы, табиғат сәулеткерінің тоғызыншы асқарын ұлан-байтақ жазиралы Отаны, сүйікті ел-жұрты дүбірлетіп өткізуде. Қуантып, сүйіншілеп келген көгілдір көктемнің лағыл лебі туған даласының аспанын шарлап кеткендей. Алыс қиырлардан қиқулап асығып жеткен қанаттылар да небір сиқырлы сазды әуездерін құйқылжытатын секілді. Иә-иә... Дәл сол Тұмағаң сөзін жазған «Құстар әні»... Іле-шала жүректерде жатталған әсем әуездер біріне-бірі үздіксіз ұласқан... Құлақ түбінде әлдеқайдан талып естілген сағынышты сарын құмығып жаңғырады. «Жырым мені ешқашан өлтірмейді, Әнім, мені алысқа жетелерсің-жетелерсің...».
Держатели документа:
БҚУ
Е 46
Елшібек, Ж.
«Жырым мені ешқашан өлтірмейді...» [Текст] / Ж. Елшібек // Жалын. - 2025. - №3. - Б. 2-16
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
Өлең -- Тұманбай Молдағалиев -- Ақын -- естеліктер -- Тұманбай ағаның бейнесі -- Әуезов -- Қадыр Мырзалиев -- ҚазМУ филология -- Студент дәптері
Аннотация: Биыл – Алаштың аяулы да, арда ақыны Тұманбай Молдағалиевтің мерей жылы. Махаббат жыршысы, табиғат сәулеткерінің тоғызыншы асқарын ұлан-байтақ жазиралы Отаны, сүйікті ел-жұрты дүбірлетіп өткізуде. Қуантып, сүйіншілеп келген көгілдір көктемнің лағыл лебі туған даласының аспанын шарлап кеткендей. Алыс қиырлардан қиқулап асығып жеткен қанаттылар да небір сиқырлы сазды әуездерін құйқылжытатын секілді. Иә-иә... Дәл сол Тұмағаң сөзін жазған «Құстар әні»... Іле-шала жүректерде жатталған әсем әуездер біріне-бірі үздіксіз ұласқан... Құлақ түбінде әлдеқайдан талып естілген сағынышты сарын құмығып жаңғырады. «Жырым мені ешқашан өлтірмейді, Әнім, мені алысқа жетелерсің-жетелерсің...».
Держатели документа:
БҚУ
92.

Подробнее
63.4
К 84
Крупа, Т.
Қазақстандағы Iле - Балық жерінің археологиялық қазбаларынан табылған қағаздарды зерттеу және сақтау [Текст] / Т. Крупа // ULY DALA MURASY. - 2024. - №4. - Б. 77-89
ББК 63.4
Рубрики: Археология
Кл.слова (ненормированные):
археология -- қазақстан -- көне қолжазбалар -- консервация -- Iле - балық
Аннотация: Бұл мақала Іле - балық (Қазақстан) қорымынан табылған археологиялық қағаз артефактісін зерттеу мен сақтау мәселелеріне арналған. Қазақстанда табылған көне қолжазбалардың сирек кездесетін үлгісі болып табылатын осы бірегей артефактіні зерттеудің маңыздылығы атап көрсетіледі. Оны сақтауға байланысты негізгі мәселелер, соның ішінде қатал табиғи жағдайлар мен кәсіби емес далалық қазба әдістері қарастырылады. Авторлар қағазды консервациялау үшін арнайы алгоритмін құрып, микроскопия мен тазалаудың заманауи әдістерін қолданды. Мақалада Орталық Азияның тарихы мен мәдениет одан әрі зерттеу үшін осындай олжаларды сақтау қажеттілігіне ерекше назар аударылған.
Держатели документа:
БҚУ
К 84
Крупа, Т.
Қазақстандағы Iле - Балық жерінің археологиялық қазбаларынан табылған қағаздарды зерттеу және сақтау [Текст] / Т. Крупа // ULY DALA MURASY. - 2024. - №4. - Б. 77-89
Рубрики: Археология
Кл.слова (ненормированные):
археология -- қазақстан -- көне қолжазбалар -- консервация -- Iле - балық
Аннотация: Бұл мақала Іле - балық (Қазақстан) қорымынан табылған археологиялық қағаз артефактісін зерттеу мен сақтау мәселелеріне арналған. Қазақстанда табылған көне қолжазбалардың сирек кездесетін үлгісі болып табылатын осы бірегей артефактіні зерттеудің маңыздылығы атап көрсетіледі. Оны сақтауға байланысты негізгі мәселелер, соның ішінде қатал табиғи жағдайлар мен кәсіби емес далалық қазба әдістері қарастырылады. Авторлар қағазды консервациялау үшін арнайы алгоритмін құрып, микроскопия мен тазалаудың заманауи әдістерін қолданды. Мақалада Орталық Азияның тарихы мен мәдениет одан әрі зерттеу үшін осындай олжаларды сақтау қажеттілігіне ерекше назар аударылған.
Держатели документа:
БҚУ
93.

Подробнее
63
К 84
Крупа, Т.
Қазақстандағы Іле - Балық жерінің археологиялық қазбаларынан табылған қағаздарды зерттеу және сақтау [Текст] / Т. Крупа // ULY DALA MURASY: қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығы. - 2024. - №4. - б. 77-89
ББК 63
Рубрики: Тарих. Тарих ғылымдары
Кл.слова (ненормированные):
археология -- Қазақстан -- көне қолжазбалар -- консервация -- Іле-балық
Аннотация: Бұл мақала Іле-балық қорымынан табылған археологиялық қағаз артефактісін зерттеу мен сақтау мәселелеріне арналған. Қазақстанда табылған көне қолжазбалардың сирек кездесетін үлгісі болып табылатын осы бірегей артефактіні зерттеудің маңыздылығы атап көрсетіледі. Мақалада Орталық Азияның тарихы мен мәдениетін одан әрі зерттеу үшін осындай олжаларды сақтау қажеттілігіне ерекше назар аударылған.
К 84
Крупа, Т.
Қазақстандағы Іле - Балық жерінің археологиялық қазбаларынан табылған қағаздарды зерттеу және сақтау [Текст] / Т. Крупа // ULY DALA MURASY: қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығы. - 2024. - №4. - б. 77-89
Рубрики: Тарих. Тарих ғылымдары
Кл.слова (ненормированные):
археология -- Қазақстан -- көне қолжазбалар -- консервация -- Іле-балық
Аннотация: Бұл мақала Іле-балық қорымынан табылған археологиялық қағаз артефактісін зерттеу мен сақтау мәселелеріне арналған. Қазақстанда табылған көне қолжазбалардың сирек кездесетін үлгісі болып табылатын осы бірегей артефактіні зерттеудің маңыздылығы атап көрсетіледі. Мақалада Орталық Азияның тарихы мен мәдениетін одан әрі зерттеу үшін осындай олжаларды сақтау қажеттілігіне ерекше назар аударылған.
94.

Подробнее
66(5каз)
З-11
Зұлқарнай, Е.
Жасанды интеллект – жаһан дамуының мүмкіндігі [Текст] / Е. Зұлқарнай, Ж. Сейілхан // Егемен Қазақстан. - 2025 . - 27 қыркүйек. - №187. - Б. 4,5.
ББК 66(5каз)
Рубрики: Саясаттану
Кл.слова (ненормированные):
Жасанды интеллект -- Мемлекет басшысы Қасым - Жомарт Тоқаев -- Онлайн - қызметтер саласындағы жетістік -- Қауіпсіздікке мән берілгені жөн -- білім беру саласы -- Крипто - индустрия – ЖИ валютасы -- Цифрлық мемлекет -- Білікті мамандар даярланады -- «Қазақстанды оң өзгеріс күтіп тұр» -- Цифрлық егемендікке қадам -- Астана көшбасшылыққа лайық
Аннотация: Бүгінгі таңда жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар адамзат тіршілігінің барлық саласына тың серпін беріп, жаңа даму көкжиектерін ашып отыр. Атап айқанда, экономикадан бастап, денсаулық сақтау, көлік, қаржы және білім беру секілді салаларда адам өмірін жеңілдетіп қана қоймай, болашақ өркениеттің негізгі тірегіне айналып келе жатқанын айқын көрсетеді. Әлем мемлекеттері осы үдеріске ілесіп, заманауи технологиялар арқылы өз әлеуетін арттыруға ұмтылып жатыр. Олардың қатарында біздің еліміз де бар.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Сейілхан , Ж.
З-11
Зұлқарнай, Е.
Жасанды интеллект – жаһан дамуының мүмкіндігі [Текст] / Е. Зұлқарнай, Ж. Сейілхан // Егемен Қазақстан. - 2025 . - 27 қыркүйек. - №187. - Б. 4,5.
Рубрики: Саясаттану
Кл.слова (ненормированные):
Жасанды интеллект -- Мемлекет басшысы Қасым - Жомарт Тоқаев -- Онлайн - қызметтер саласындағы жетістік -- Қауіпсіздікке мән берілгені жөн -- білім беру саласы -- Крипто - индустрия – ЖИ валютасы -- Цифрлық мемлекет -- Білікті мамандар даярланады -- «Қазақстанды оң өзгеріс күтіп тұр» -- Цифрлық егемендікке қадам -- Астана көшбасшылыққа лайық
Аннотация: Бүгінгі таңда жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар адамзат тіршілігінің барлық саласына тың серпін беріп, жаңа даму көкжиектерін ашып отыр. Атап айқанда, экономикадан бастап, денсаулық сақтау, көлік, қаржы және білім беру секілді салаларда адам өмірін жеңілдетіп қана қоймай, болашақ өркениеттің негізгі тірегіне айналып келе жатқанын айқын көрсетеді. Әлем мемлекеттері осы үдеріске ілесіп, заманауи технологиялар арқылы өз әлеуетін арттыруға ұмтылып жатыр. Олардың қатарында біздің еліміз де бар.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Сейілхан , Ж.
95.

Подробнее
81(5каз)
Е 82
Есенжол, А.
Жылылық [Текст] / А. Есенжол // Egemen Qazaqstan. - 2026. - 28 наурыз. - №59. - Б. 6
ББК 81(5каз)
Рубрики: Тіл білімі
Кл.слова (ненормированные):
Ілеспе аудармашы, жазушы, публицист, ғалым -- камал әлпейісова әбілқасымқызы -- «Үздік аудармашы» -- кандидаттық диссертация -- қазақ тілі -- Редакциялық баспа бөлімі -- Зейнолла Серікқалиұлы -- ілеспе аудармадағы ұстаз
Аннотация: Біздің кейіпкеріміз – Камал Әлпейісова. Жан-жақты талант иесі. Ілеспе аудармашы, жазушы, публицист, ғалым. Камал апайдың жүзі сондай жылы. Мейірімі төгіліп тұрады. Ол кісімен кездескенде бір жақыныңды көргендей боласың. Көңілі таза, жаны ізгі адам. Қаламгердің осы қасиетін оны танитындар айрықша бағалайды.
Держатели документа:
БҚУ
Е 82
Есенжол, А.
Жылылық [Текст] / А. Есенжол // Egemen Qazaqstan. - 2026. - 28 наурыз. - №59. - Б. 6
Рубрики: Тіл білімі
Кл.слова (ненормированные):
Ілеспе аудармашы, жазушы, публицист, ғалым -- камал әлпейісова әбілқасымқызы -- «Үздік аудармашы» -- кандидаттық диссертация -- қазақ тілі -- Редакциялық баспа бөлімі -- Зейнолла Серікқалиұлы -- ілеспе аудармадағы ұстаз
Аннотация: Біздің кейіпкеріміз – Камал Әлпейісова. Жан-жақты талант иесі. Ілеспе аудармашы, жазушы, публицист, ғалым. Камал апайдың жүзі сондай жылы. Мейірімі төгіліп тұрады. Ол кісімен кездескенде бір жақыныңды көргендей боласың. Көңілі таза, жаны ізгі адам. Қаламгердің осы қасиетін оны танитындар айрықша бағалайды.
Держатели документа:
БҚУ
96.

Подробнее
83 (5каз)
А 36
Айымбетов, М.
Құлагер-мұң [Текст] / М. Айымбетов // Eqemen Qazaqstan. - 2026. - №86. -9мамыр. - Б. 11
ББК 83
(5каз)
Рубрики: әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
құлагер -- мұң -- асқар сүлейменов -- эстетика -- философия -- ғани мұратбаев -- никольск -- бақытжан әбішев -- болат мансұров -- құлатүздегі үнсіздік -- төрт тақта - жайнамаз -- ғылым
Аннотация: Мақалада күні бүгінге шейін әрдек - әрдекте жадыма оралып келе беретін сол жылдарда, сол жас күндерде көңіл әлемімді қайталанбас бейне болмысымен өзгеше баураған ағаларым аз емес еді. Соның бірі де бірегейі Асқар аға Сүлейменов болатын. Сыртынан әлденеше мәрте көріп, орайы келегенде кішілік ізетпен жай ғана амандасып жүргенім болмаса, адамды көзіне іле бермитін оның асқартау да мен-мендеу, суықтау шырайын, шынымды айтсам алғашқыда озімше қабылдай алмай тайсақтап жүрдім. Енді-енді ғана бірер кітабы шығып, бірақ әдеби ортаға көп танымал бола қоймаған сарауыз жас қаламгердің аузын айға білеген Асекеңдей тұлға үшін елеусіз қалатыны ақиқат қой. Сондықтан да менің ол кісіні өзімше "ұнатуымның" ешкандай да маңызы жоқ болатын.
Держатели документа:
БҚУ
А 36
Айымбетов, М.
Құлагер-мұң [Текст] / М. Айымбетов // Eqemen Qazaqstan. - 2026. - №86. -9мамыр. - Б. 11
Рубрики: әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
құлагер -- мұң -- асқар сүлейменов -- эстетика -- философия -- ғани мұратбаев -- никольск -- бақытжан әбішев -- болат мансұров -- құлатүздегі үнсіздік -- төрт тақта - жайнамаз -- ғылым
Аннотация: Мақалада күні бүгінге шейін әрдек - әрдекте жадыма оралып келе беретін сол жылдарда, сол жас күндерде көңіл әлемімді қайталанбас бейне болмысымен өзгеше баураған ағаларым аз емес еді. Соның бірі де бірегейі Асқар аға Сүлейменов болатын. Сыртынан әлденеше мәрте көріп, орайы келегенде кішілік ізетпен жай ғана амандасып жүргенім болмаса, адамды көзіне іле бермитін оның асқартау да мен-мендеу, суықтау шырайын, шынымды айтсам алғашқыда озімше қабылдай алмай тайсақтап жүрдім. Енді-енді ғана бірер кітабы шығып, бірақ әдеби ортаға көп танымал бола қоймаған сарауыз жас қаламгердің аузын айға білеген Асекеңдей тұлға үшін елеусіз қалатыны ақиқат қой. Сондықтан да менің ол кісіні өзімше "ұнатуымның" ешкандай да маңызы жоқ болатын.
Держатели документа:
БҚУ
97.

Подробнее
63.5(5каз)
К 11
Қыдыршаев, А. С.
Ата-баба дәстүрі - рухани жаңғыру көзі [Текст] / А.С Қыдыршаев // Өркен . - 28 наурыз. - 2019. - №3. - Б. 10.
ББК 63.5(5каз)
Рубрики: Обычаи и нравы — этнография
Кл.слова (ненормированные):
ата-баба дәстүрі - рухани жаңғыру көзі -- болашаққа бағдар: рухани жаңғыру -- ҚР Тәуелсіздік алғанына 27 жыл -- тарихи-географиялық жағдайлар -- қыс соғымынан наурыз сыбағасы -- наурыз сыбағаны кейде халық ұзынсары сыбаға депте атаған -- рухани жаңғыру институтының директоры, п.ғ.д., профессор, өнерге қосқан үлесі үшін медалінің иегері А.С.Қыдыршаев -- БҚМУ
Аннотация: ҚР Тәуелсіздік алғанына 27 жылдан асты. Мемлекетіміздің толығып, қуаттана түсуі үшін, әлем халықтары өркениеті арасындағы өзіне лайықты орнын алуы үшін, әлі де болса атқарылар жұмыстар мен ізденістер ауқымы мол. Ертеректе тарихи-географиялық жағдайларға байланысты экономикасының басым бөлігі төрт түлік мал-жағдайына тәуелді болған қазақтар осы Наурыз мейрамынан соң іле-шала көктеу мен жайлауға көшу қамына кіріседі. Мұның алдында Наурыз мейрамын үй-үй, жақын ауыл-ауыл болып атап өтетін. Сонымен қатар осы мейрамға әзірлеп, сыйлы адамдарға арнап қыс соғымнан "наурыз сыбаға" сақталынған. Осыған орай халық арасында наурыздың "ұзынсары" деген атауы да болған. Сондықтан "наурыз сыбағаны" кейде "ұзынсары сыбағасы" депте атаған. Қыс қиыншылықты өткізген халық наурыздан, яғни, жаңа жылдан көп жақсылықтар күткен.
Держатели документа:
БҚМУ
К 11
Қыдыршаев, А. С.
Ата-баба дәстүрі - рухани жаңғыру көзі [Текст] / А.С Қыдыршаев // Өркен . - 28 наурыз. - 2019. - №3. - Б. 10.
Рубрики: Обычаи и нравы — этнография
Кл.слова (ненормированные):
ата-баба дәстүрі - рухани жаңғыру көзі -- болашаққа бағдар: рухани жаңғыру -- ҚР Тәуелсіздік алғанына 27 жыл -- тарихи-географиялық жағдайлар -- қыс соғымынан наурыз сыбағасы -- наурыз сыбағаны кейде халық ұзынсары сыбаға депте атаған -- рухани жаңғыру институтының директоры, п.ғ.д., профессор, өнерге қосқан үлесі үшін медалінің иегері А.С.Қыдыршаев -- БҚМУ
Аннотация: ҚР Тәуелсіздік алғанына 27 жылдан асты. Мемлекетіміздің толығып, қуаттана түсуі үшін, әлем халықтары өркениеті арасындағы өзіне лайықты орнын алуы үшін, әлі де болса атқарылар жұмыстар мен ізденістер ауқымы мол. Ертеректе тарихи-географиялық жағдайларға байланысты экономикасының басым бөлігі төрт түлік мал-жағдайына тәуелді болған қазақтар осы Наурыз мейрамынан соң іле-шала көктеу мен жайлауға көшу қамына кіріседі. Мұның алдында Наурыз мейрамын үй-үй, жақын ауыл-ауыл болып атап өтетін. Сонымен қатар осы мейрамға әзірлеп, сыйлы адамдарға арнап қыс соғымнан "наурыз сыбаға" сақталынған. Осыған орай халық арасында наурыздың "ұзынсары" деген атауы да болған. Сондықтан "наурыз сыбағаны" кейде "ұзынсары сыбағасы" депте атаған. Қыс қиыншылықты өткізген халық наурыздан, яғни, жаңа жылдан көп жақсылықтар күткен.
Держатели документа:
БҚМУ
98.

Подробнее
83
О-16
Облыстық "Үздік аудармашы" қашықтан өткен байқау жеңімпаздары [Текст] // Oral oniri. - 2020. - №62.- 7 тамыз. - Б. 7
ББК 83
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
Облыстық байқау -- Үздік аудармашы -- Мемлекеттік тіл -- Байқау кезеңдері -- Жеңімпаздар -- Ресми құжаттарды аудару -- Ілеспе аударма -- Сөзбе - сөз -- Жаңа терминдер әлемі -- Ағиса Омарқызы
Аннотация: Батыс қазақстан облыстық тілдерді дамыту басқармасының қолдауымен " Еуразия әлеуметтік - гуманитарлық зерттеу орталығы" қоғамдық бірлестігі "Үздік аудармашы" облыстық қашықтық байқауын ұйымдастырды.
Держатели документа:
БҚУ
О-16
Облыстық "Үздік аудармашы" қашықтан өткен байқау жеңімпаздары [Текст] // Oral oniri. - 2020. - №62.- 7 тамыз. - Б. 7
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
Облыстық байқау -- Үздік аудармашы -- Мемлекеттік тіл -- Байқау кезеңдері -- Жеңімпаздар -- Ресми құжаттарды аудару -- Ілеспе аударма -- Сөзбе - сөз -- Жаңа терминдер әлемі -- Ағиса Омарқызы
Аннотация: Батыс қазақстан облыстық тілдерді дамыту басқармасының қолдауымен " Еуразия әлеуметтік - гуманитарлық зерттеу орталығы" қоғамдық бірлестігі "Үздік аудармашы" облыстық қашықтық байқауын ұйымдастырды.
Держатели документа:
БҚУ
99.

Подробнее
78.3 (5Қаз)
Р 12
Раушанова, А.
Өткеннен – үлгі, бүгіннен – өнеге [Текст] / А. Раушанова // Eqemen Qazaqsta. - 2026. - №115.- 23 маусым. - Б. 8
ББК 78.3
(5Қаз)
Рубрики: Кітапхана ісі
Библиотечное дело
Кл.слова (ненормированные):
кітап -- баспалар үйі -- жас оқырман -- кітап оқуға баулу -- кітап оқу мәдениетін дамыту -- зерделі ұлт қалыптастыру
Аннотация: «Түйенің танитыны жантақ» болса, біздің де бала кезден көргеніміз, естіген әңгімеміз – кітап төңірегінде. Сосын-дағы кейінгі қазақ кітабының тағдыр-талайынан хабардар боп жүрміз. Мәселен, он жыл бұрынғы кітап пен оқырман арасының байланысын еске түсіріп көрейікші. Алысқа бармай-ақ, Алматыдағы әйгілі «Баспалар үйін» мысалға алыңыз. Әйгілі дейтініміз сол – мұнда тарихы тамырлы кітап баспаларымен бірге соларды басқаратын, сонда қызмет істейтін мүйізі қарағайдай қаламгерлер қаптап жүруші еді. Бала кезде әкеге ілесіп жүргенде талайын көрдік те.
Держатели документа:
БҚУ
Р 12
Раушанова, А.
Өткеннен – үлгі, бүгіннен – өнеге [Текст] / А. Раушанова // Eqemen Qazaqsta. - 2026. - №115.- 23 маусым. - Б. 8
Рубрики: Кітапхана ісі
Библиотечное дело
Кл.слова (ненормированные):
кітап -- баспалар үйі -- жас оқырман -- кітап оқуға баулу -- кітап оқу мәдениетін дамыту -- зерделі ұлт қалыптастыру
Аннотация: «Түйенің танитыны жантақ» болса, біздің де бала кезден көргеніміз, естіген әңгімеміз – кітап төңірегінде. Сосын-дағы кейінгі қазақ кітабының тағдыр-талайынан хабардар боп жүрміз. Мәселен, он жыл бұрынғы кітап пен оқырман арасының байланысын еске түсіріп көрейікші. Алысқа бармай-ақ, Алматыдағы әйгілі «Баспалар үйін» мысалға алыңыз. Әйгілі дейтініміз сол – мұнда тарихы тамырлы кітап баспаларымен бірге соларды басқаратын, сонда қызмет істейтін мүйізі қарағайдай қаламгерлер қаптап жүруші еді. Бала кезде әкеге ілесіп жүргенде талайын көрдік те.
Держатели документа:
БҚУ
100.

Подробнее
28.080(5Қаз)
Б 34
Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
ББК 28.080(5Қаз)
Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.
Б 34
Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы
Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.
Страница 10, Результатов: 100