Электронный каталог

24
А 89
Аршанский, Е. Я.
    Химико-экологический мониторинг почв: исследовательская работа учащихся. [Текст] / Е. Я. Аршанский, И. С. Борисевич, Л. А. Конорович // Химия в школе. - 2021. - №8. - С. 64-68
ББК 24

Рубрики: Химия

Кл.слова (ненормированные):
химия -- почва -- экологический мониторинг -- засоление почв
Аннотация: В статье рассматривается организация исследовательской деятельности школьников по оценке экологического состояния почвы в различных районах города.
Держатели документа:
ЗКУ им. М. Утемисова
Доп.точки доступа:
Борисевич, И.С.
Конорович, Л.А.

26.89
Р 69
Романова , Э. П.
    Геоэкологическая систематика и классификация городских геосистем на основе анализа материальных и энергетических потоков [Текст] / Э. П. Романова , М. А. Аршинова // Вестник Московского университета. - 2021. - №6. - С. 3-12
ББК 26.89

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
современные ландшафты -- городские геосистемы -- энергетические потоки -- материальные потоки -- геоэкологические проблемы -- европейский регион
Аннотация: Рассматриваются подходы к систематике и классификации городских ландшафтов, которые являются наиболее значимыми трансформаторами природных геосистем. Обосновано выделение двух групп энергетических и материальных потоков на городских территориях – трансформированных и автономных. К первым отнесены, например, водопотребление, потребление конечной энергии и др. Автономные потоки, не существовавшие в исходных ландшафтах, – это, например, концентрация массы твердых отходов или выброс в атмосферу парниковых газов. Из 819 европейских городов с населением свыше 100 тыс. человек выбраны ключевые города для четырех категорий численности, принятых в статистической системе ООН (свыше 5 млн чел.; от 1 до 5 млн чел.; от 500 тыс. до 1 млн чел.; от 100 тыс. до 500 тыс. чел.). Выявлены особенности материальных и энергетических потоков в городах зарубежной Европы и европейской части России с разной численностью населения. Города первой категории характеризуются максимальными удельными показателями всех материальных и энергетических потоков, как природно-антропогенных, так и автономных. В городах, относящихся ко второй категории, существенно уменьшается энергетическая нагрузка на территорию. Для городов, входящих в третью категорию, наиболее острыми геоэкологическими проблемами являются обеспечение продовольствием, снабжение питьевой водой, удаление бытовых отходов, а в городах четвертой категории на первое место выходят проблемы очистки воды и воздуха. Параметры трансформации материальных и энергетических потоков на городских территориях и расчетные показатели их воздействия на окружающую среду позволяют установить классификационные признаки для разработки системы мелкомасштабной классификации городских геосистем.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Аршинова , М.А.

71
К 17
Қалижанов, У.
    Қасиетіңнен айналдым, Қарқаралы [Текст] / у. Қалижанов // Егемен Қазақстан. - 2022. - 14 қазан. - № 197. - Б. 21
ББК 71

Рубрики: Культура

Кл.слова (ненормированные):
Каркаралы -- Тілеген Жақыпбаев -- Қарқаралы басында жалғыз арша -- Райля Исаева -- академик Рымғали Нұрғалиұлы
Аннотация: «Қарқаралы» деген сөз менің жадымда сонау бала кезімнен құлағыма сіңді. Алматы облысы Жамбыл ауданында Бұғымүйіз-Бесмойнақ деген тау баура­йында дүниеге келіппін. Көршіміз Тілеген Жақыпбаев пен Райля Исаева деген кісілер болды. Екеуі де мұғалім еді.
Держатели документа:
БҚУ

83
Т 52
Төлепбайқызы , М.
    Мәшһүрдің мұрасы [Текст] / М. Төлепбайқызы // Ana tili. - 2023. - №2.- 12-18 қаңтар. - Б. 11
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
Мәшһүрдің мұрасы -- фольклортанушы -- этнограф -- тарихшы -- философ -- Академик Шапық Шөкіұлы -- Өмір­дің төрт мезгілі --
Аннотация: Бұлақ көзін аршып, бізге таусылмас рухани азық, жұтамас байлық қалдырған, ұлы ойшыл, діндар ағартушы, фольклортанушы, этнограф, тарихшы, философ, қазақ мәдениеті мен әдебиетінің белгілі тұлғасы Мәшһүр-Жүсіп Көпейұлы еді.
Держатели документа:
БҚУ

63.3-8
Б 18
Байәділ, Б.
    Мәнтайдың маңдай тері [Текст] / Б. Байәділ // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2024. - 23 ақпан. - №38. - Б. 10.
ББК 63.3-8

Рубрики: Персоналии государственных и общественно-политических деятелей

Кл.слова (ненормированные):
Мәнтай Әлкебаев
Аннотация: Уақыттан өткен құдірет жоқ-ау, сірә. Небір асылдардың ай нұрлы жүзін уақыттың шымылдығы көлеңкелеп, көмескі тарттыратыны бар. Бәлкім кейінгі ұрпақ өзі өмірден өтсе де өнегесімен, бір кездегі адал еңбегімен, ерен ерлігімен қаншама ғибрат ұқтырып жататын тұлғалардың ел есінде еміс-еміс сақталған бейнелерін сол уақыттың тозаңынан аршып алып, кәдеге жаратса, елдік істің санатына жатпас па еді.
Держатели документа:
ЗКУ

26
М 12
Мәжен, А. Т.
    Ландшафттарды қалпына келтірудегі фитонимдер мен зоонимдердің рөлі (жуалы және түлкібас аудандары мысалында). [Текст] / А. Т. Мәжен, Н. Е. Есенкелдиев, Қ. Т. Сапаров // География в школах и вузах Казахстана. - 2024. - №1. - Б. 3-7
ББК 26

Рубрики: Географиялық ғылымдар

Кл.слова (ненормированные):
шөл ландшафтылары -- Түлкібас және Жуалы аудандары -- Түркістан облысы -- өсімдіктер мен жануарлар
Аннотация: Түлкібас және Жуалы аудандарында ландшафттарды қалпына келтірудегі фитонимдер мен зоонимдердің рөлі орасан зор екендігі туралы. Түлкібас және Жуалы аудандарының флора мен фаунасына жүргізілген талдаудың нәтижесінде аумақтағы топонимдер құрамында Сиверс алмасы, Грейг қазғалдағы , арша , емен, сары далана, шаған, үйеңкі т.б. атаулары осы реликт өсімдік түрлерінің ареалының әлдеқайда кең болғандығын ал аю, арқар, марал, бұғы, құлан, қабан, сусар, таутеке т.б. жануарлар жиынтығы , бір кездерде жануарлардың осы аумақта тіршілік еткенінен мол ақпарат береді, реконструкция жасауға алғышарт жасалды.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Есенкелдиев, Н.Е.
Сапаров, Қ.Т.

82
М 34
Матыжанов, К.
    Қазақ эпостарының құнарлы қайнары [Текст] / К. Матыжанов // Егемен Қазақстан. - 2024. - 22 қараша. - №227. - Б. 16.
ББК 82

Рубрики: Фольклор

Кл.слова (ненормированные):
фольклоры -- әдебиеті -- мәдениеті -- Алтын Орда дәуірі -- зерттеу -- Фольклор және тарихи шындық -- Ұлық ұлыс фольклоры қызыл идеология қыспағында -- Кешенді зерттеудің келешегі
Аннотация: «Алтын Орда дәуірінің фольклоры мен әдебиеті, өнері мен мәдениеті» деген тақырып Еуразия түркі халықтарының гуманитарлық ғылымында кеңес өкіметі құлағаннан кейін ғана орныға бастады. Бұл орайда, кейінгі жылдары татар, башқұрт, ноғай ғалымдарының Алтын Орда дәуіріндегі рухани алтын өзекті аршып көрсетуге байланысты батыл ізденістер жасап жатқаны атап айтуға тұрарлық. Ол зерттеулердің барлығында арғы бастауын Ұлық ұлыс дәуірінен алып, кейіннен түркі халықтарының мұрасында шалқарын тапқан шығармаларды «Алтын Орда дәуірінің мұрасы» деп қарастыруды жөн санайды. Бұл мақала көлемді ғылыми жұмыстың қысқаша баяны. Дегенмен сол көлемді дүниенің маңызды деген тұстарын түйіндеп көпшілікке ұсындық.
Держатели документа:
ЗКУ

85
А 50
Әлиман, Ж.
    Ақылбайдан қалған ән [Текст] / Ж. Әлиман // Егемен Қазақстан. - 2024. - 1 қараша. - №212. - Б. 11.
ББК 85

Рубрики: Искусство

Кл.слова (ненормированные):
Қазақ -- ән -- Ақан сері -- Маңмаңгер -- Жалғыз аршасы -- Ақылбайдың әні
Аннотация: Қазақта бірлі-жарым ғана әнімен тарихта қалған оқшау тұлғалар бар. Соңыңда ұрпақ шырқап салар жалғыз ауыз әнің қалса, ондай жан бақытсыз деп айта алмас едік. Ол туындың ел аузынан түспей, ұлт руханияты мен мәдениетіне қызмет етіп жатса, Абай айтпақшы, «өлсең де өлмегенмен боласың тең».
Держатели документа:
ЗКУ

Батырхан, Т.
    Ұлттық құндылықтар - ұлы қазына [Текст] / Т. Батырхан // Егемен Қазақстан. - 2025. - №208.- 29 қазан . - Б. 9.
ББК 83

Рубрики: Әдебиеттану

Кл.слова (ненормированные):
зейнолла сәнік -- 90 жыл -- көненің аршып көмбесін -- қытай тарбағатай аймағы -- шағантоғай -- алматы -- жастар баспасы -- сергелдең -- басбай -- тарихи роман -- жақсы дәстүр жалғасы -- ірілердің ізі қалған қарағанды -- жайсаңдар жайлаған жаңаарқа -- қлытау - ұлыс кіндігі
Аннотация: Кемеңгер Әбіш Кекілбайұлы жазып кеткендей:" Жалпақ әлемге қысылмай - қымтырылмай қарау үшін рухани байлық керек". Сондықтан жеті ықылымнан жеткен салқар салт - дәстүріміз, ғасырлар ғақлиясындай ғажайып ауыз әдебиетіміз, милләттің мәңгілік мақтанышындай мәдени мұраларымыз, ұзын сөздің қысқасы, ұшан -теңіз ұлағатқа толы ұлттық құндылықтарымызды ұлықтау елдіктің ерен белгісі екені талас тудырмайды. Өйткені өз халқының өнегелі өткенін білмей өскендерде өршіл рух болмайды.Ендеше, Отаны үшін отқа түсуге даяр ұл- қыз тәрбиелегіміз келсе, бабадан мирас бар қазынамыздың қадір- қасиетін бағалай білуіміз қажет.
Держатели документа:
БҚУ

71
С 20
Сариева, Ұ.
    Жұматай күйші [Текст] / Ұ. Сариева // Орал өңірі. - 2025. - №75.- 16 қыркүйек. - Б. 15.
ББК 71

Рубрики: Мәдениеттану

Кл.слова (ненормированные):
жұматай тастайұлы айболатов -- арқалы домбырашы -- жаңақала ауданы -- темірбек жүргенов -- алматы -- орал -- төлеген аршанов -- ізмағамбет атбегі -- есенторы -- шағыр ат
Аннотация: Жұматай Тастайұлы Айболатов 1894 жылы Жаңақала ауданының Қарасамал деген жерінде, №22 ауылда дүниеге келіпті. Руы - қожа. Екі жасында әкесі Тастай қайтыс болып, атасы Айболаттың тәрбиесінде болады. Жұматай жауғашты руынан шыққан Айман деген қызға үйленіп, одан Мүслипа, Алтынғаным, Тілеген, Тілеуіш, Мағаз, Өтебай, Жәмиға атты балалары болған.
Держатели документа:
БҚУ