Электронный каталог

63
М 90
Мукашев, Б. А.
    Декабристы на уральской земле (по материалам мемуаров и свидетельств современников) [Текст] / Б. А. Мукашев // Вестник ЗКУ. - 2026. - №1. - С. 211-227.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
декабристы -- ссылка -- Уральская область -- каторга -- тайное общество -- политика России в Центральной Азии -- история и культура Казахстана -- экономические связи -- интеграция -- природные ресурсы -- этнография
Аннотация: Данная работа посвящена драматичным судьбам ссыльных декабристов, оказавшихся во второй четверти XIX века на землях Оренбургской губернии (преимущественно в границах современной Уральской области). Через биографические очерки В.Д. Вольховского, А.О. Корниловича, А.А. Жемчужникова, Г.С. Карелина и А.И. Левшина мы попытались раскрыть, чем жила эта «вольная ссылка» и какой след оставила в жизни региона. Разумеется, нашей целью было не просто перечисление заслуг, а поиск ответа на вопрос: насколько реальным было влияние этих людей на социальную эволюцию казахского общества?
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
Г 90
Грудинин, Д.А.
    Экологическая реставрация степных экосистем: роль реинтродукции диких лошадей в Оренбургском заповеднике [Текст] / Д.А. Грудинин // Вестник ЗКУ. - 2026. - №1. - С. 326-331
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
степь -- популяция -- тарпан -- заповедник -- реинтродукция -- Экологическая реставрация -- Оренбургский заповедник
Аннотация: В статье рассматривается процесс экологизации и восстановления популяции диких лошадей (Equus ferus przewalskii), выступающих в роли современных экологических аналогов вымершего тарпана, на территории Оренбургской области. Анализируется влияние крупных травоядных на биоразнообразие степных сообществ, механизмы их адаптации и значимость проекта для сохранения эталонных участков ковыльной степи. Настоящие дикие тарпаны обитали в степях до XIX века. Они отличались компактным телосложением, характерной мышастой мастью с темным «ремнем» вдоль хребта и жесткой, стоячей гривой. К сожалению, из-за охоты и вытеснения домашним скотом последние представители вида исчезли из дикой природы более ста лет назад. Современные проекты в Оренбуржье направлены на реинтродукцию лошади Пржевальского — ближайшего родственника и экологического аналога европейского тарпана. Основной площадкой для возрождения степных скакунов стал участок «Предуральская степь», входящий в состав государственного природного заповедника «Оренбургский». В 2015 году здесь стартовала уникальная программа по созданию полувольной популяции лошади Пржевальского.
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
    Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ

28.693.32
Ш 98

    Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы Церковка өзеніндегі № 1, 2 тоғандарының қазіргі жағдайы және ихтиофаунасы [Текст] / Б. К. Карменова, К. Б. Алипина, Г. Е. Садыканова [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 366-380.
ББК 28.693.32

Рубрики: Рыбы. Ихтиология

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан облысы -- Глубокое ауданы -- Церковка өзені -- №1 тоған -- №2 тоған -- ихтиофауна -- экологиялық жағдай -- биологиялық көрсеткіштер -- популяция
Аннотация: Мақалада Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданындағы Церковка өзенінде орналасқан №1 және №2 тоғандарының қазіргі жағдайы мен ихтиофаунасы терең зерттеледі. Зерттеу барысында су айдындарының экологиялық жағдайы, су ресурстарының ластануы, гидрологиялық режимнің өзгеруі, сондай-ақ антропогендік факторлардың әсері қарастырылған. Тоғандардағы балық популяцияларының биологиялық көрсеткіштері, оның ішінде ұзындық, салмақ және жас құрылымы бойынша деректер ұсынылып, өңірлер арасындағы айырмашылықтар мен өзгерістер анықталған.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карменова, Б.К.
Алипина, К.Б.
Садыканова, Г.Е.
Құмарбекұлы, С.
Шарипханова, А.С.

26.22
Ж 79
Жолмуратова, Г. С.
    Елек өзені бассейніндегі ластану деңгейін интеграцияланған талдау және су ресурстарын тұрақты басқару мәселелері [Текст] / Г. С. Жолмуратова, Б. А. Капсалямов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 399-405.
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
Елек өзені -- су ресурстарын басқару -- трансшекаралық ластану -- экологиялық мониторинг -- антропогендік әсер -- хром (VI)
Аннотация: Бұл зерттеу Қазақстан мен Ресей Федерациясының аумағын қамтитын трансшекаралық су жүйесі – Елек өзені бассейнінің экологиялық жағдайына интеграцияланған ғылыми бағалау жүргізуді мақсат етеді.Су сапасын талдау аккредиттелген зертханада ГОСТ және ұлттық санитарлық-эпидемиологиялық нормаларға сәйкес жүргізілді.Зерттеу барысында судағы 42 физикалық-химиялық көрсеткіш анықталды, оның ішінде: рН, еріген оттегі, БПК₅, ХПК, тұнба, негізгі иондар, биогенді элементтер, фенолдар, мұнай өнімдері, беттік-белсенді заттар және ауыр металдар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Капсалямов, Б.А.