Электронный каталог

20.1
Д 20
Дарибаева, С. А.
    Метеорологиялық айнымалылар және атмосфералық ластағыштар, эмиссиялар арасындағы байланыс (Қостанай қаласының мысалында) [Текст] / С. А. Дарибаева, К. А. Казбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 538-549.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
ауа ластағыштар -- жел жылдамдығы -- қалқыма бөлшектер -- азот оксидтері -- көміртек монооксиді -- озон -- корреляция -- регрессиялық талдау -- метеорологиялық айнымалылар -- мониторинг
Аннотация: Бұл жұмыста Қостанай қаласындағы метеорологиялық айнымалылар мен (температура, ылғалдылық, желдің жылдамдығы) мен атмосфералық ластаушы заттардың концентрациясы (NO₂, CO, O₃, SO₂, PM2.5) арасындағы байланыс зерттеледі. Корреляциялық және регрессиялық талдау арқылы ауа-райының ауаның ластану деңгейіне әсерін анықтайтын статистикалық тәуелділіктер анықталды. Температура озонмен (O₃) және азот оксидімен (NO) оң корреляцияланатыны анықталды, бұл олардың фотохимиялық реакцияларымен түсіндіріледі. Ылғалдылық CO және H₂S концентрациясының жоғарылауына ықпал етеді, бірақ NO және O3 кщнцентрацияларын төмендетеді. Желдің жылдамдығы ластаушы заттардың дисперсиясына әсер етеді: қатты желде NO₂ және NO концентрациясы жоғарылайды, бірақ SO₂ және O3 деңгейі төмендейді. Нәтижелер аймақтағы экологиялық жағдайды бағалауға көмектеседі және ауа сапасын жақсарту және ластануды бақылау стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Казбекова, К.А.

28.6
У 84
Утебалиева, Б. Е.
    Батыс Қазақстан облысында мекендейтін қабыршақты (бауырыменжорғалаушылар) түрлердің алуан түрлілігін сақтау жөніндегі шаралар [Текст] / Б. Е. Утебалиева // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 115-117.
ББК 28.6

Рубрики: Зоология

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- бауырымен жорғалаушылар -- кесірткелер -- лацертидтер -- биоалуантүрлілік -- антропогендік факторлар -- көмірсутек шикізаты -- әскери полигондар -- трофикалық тізбек -- экологиялық-морфологиялық зерттеу -- табиғатты қорғау мәртебесі -- популяция
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысының құрғақ дала және шөлейт экожүйелеріндегі бауырымен жорғалаушылардың, оның ішінде кесірткелердің (7 түрі) алуан түрлілігі қарастырылған. Өңірдегі өнеркәсіптік игеру, көмірсутек шикізатын өндіру және әскери полигондардың экожүйеге тигізетін кері әсері талданған. Рептилиялардың трофикалық тізбектегі рөлі мен олардың популяциясын сақтаудың маңыздылығы негізделіп, лацертидтердің (нағыз кесірткелердің) экологиялық және табиғатты қорғау мәртебесіне баға берілген.
Держатели документа:
ЗКУ

51.21
А 22

    Автокөліктердің шығарылған газдарының адам денсаулығына əсері [Текст] / И. К. Жумагалиев, М. Ж. Махамбетов, Ш. Қ. Шапалов, К. Х. Кенесарина // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 457-466.
ББК 51.21

Рубрики: Коммунальная гигиена. Гигиена населенных мест

Кл.слова (ненормированные):
автомобиль көлігі -- шығарылған газдар -- ауаның ластануы -- денсаулық -- азот оксидтері -- қалқымалы бөлшектер -- онкология
Аннотация: Бұл мақалада шығарылған заттардың адам денсаулығына əсері қарастырылады. Көлік шығарындыларының құрамындағы негізгі улы заттарға ерекше назар аударылады: азот оксидтері, көміртегі тотығы, күкірт диоксиді, күйе бөлшектері жəне жеңіл органикалық қосылыстар. Мақалада ауаның ластану деңгейі мен тыныс алу жолдары ауруларының, жүрек-қан тамырлары ауруларының жəне онкологиялық аурулардың дамуы арасындағы байланысты растайтын зерттеулердің нəтижелері берілген. Бұл мақала қала тұрғындары үшін шығарылған газдар мəселесі қаншалықты қауіпті екенін түсінуге көмектеседі. Шығарылған газдар дегеніміз не, олардың адамға қандай зиянды əсері бар жəне олардан өзіңізді қорғауға болатынын қарастырылады. Шығарылған газдардың құрамында көптеген химиялық қосылыстар бар, олардың көп бөлігі улы жəне канцерогенді болып табылады. Бұл заттардың адам ағзасына əсері қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді əсер ету кезінде ауыр зардаптарға əкелуі əбден мүмкін. Бұл мақаланың мақсаты - шығарылған газдардың құрамын, олардың ағзаға əсер ету механизмдерін жəне адам денсаулығына ықтимал қауіптерді талдау.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагалиев, И.К.
Махамбетов, М.Ж.
Шапалов, Ш.Қ.
Кенесарина, К.Х.

20.1
О-58

    Өндіріс нысандарының Түркістан қаласының ауа сапасына əсерін бағалау [Текст] / Н. Ə. Əбдімүтəліп, Ə. З. Құралбай, Г. Б. Тойчибекова [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 519-532.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан қаласы -- ауа сапасы -- өндіріс нысандары -- ластану -- мониторинг -- шығарындылар -- экологиялық қауіпсіздік
Аннотация: Мақалада Түркістан қаласындағы өндіріс нысандарының атмосфералық ауа сапасына тигізетін əсері жан-жақты зерттелінген. Қалада соңғы жылдары индустриялық дамудың қарқынды жүруі қоршаған ортаға, əсіресе ауа сапасына белгілі бір дəрежеде əсер еткені байқалды. Зерттеу барысында өндірістік кəсіпорындардан бөлінетін ластаушы заттар (шаң-тозаң, азот диоксиді, күкірт диоксиді, көміртек оксиді, ұшпа органикалық қосылыстар жəне т.б.) деңгейі өлшеніп, қолданыстағы экологиялық нормалармен салыстырылды. Сонымен қатар, қала аумағындағы атмосфералық ауаның санитарлық-гигиеналық жағдайы сарапталып, тұрғындардың денсаулығына əсер ету ықтималдығы бағаланды. Мақала нəтижелері өндірістік нысандарды экологиялық тұрғыдан реттеу, ауа сапасын бақылау жəне табиғатты қорғау шараларын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар əзірлеуге мүмкіндік берді. Бұл зерттеу Түркістан қаласының орнықты дамуына ықпал ететін маңызды ғылыми-тəжірибелік еңбек болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Əбдімүтəліп, Н.Ə.
Құралбай, Ə.З.
Тойчибекова, Г.Б.
Турметова, Г.Ж.
Койшиева, Г.Ж.