Электронный каталог

75
Н 34
Наурзбаев, Н. Н.
    Дене тәрбиесі және спортпен шұғылдану кезіндегі ағзаның кейбір физиологиялық жағдайы [Текст] / Н. Н. Наурзбаев // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 47-53.
ББК 75

Рубрики: Физическая культура и спорт

Кл.слова (ненормированные):
дене тәрбиесі -- спорт -- гравитациялық естен тану -- артостатистикалық талықсу -- тыныс алу -- қан айналу -- зат алмасу -- ас қорыту
Аннотация: Дене тəрбиесі жəне спорт физиологиясы ғылымы – салыстырмалы түрде алып қарағанда, жас ғылым. Дегенмен, ерікті қозғалыстардың физиологиялық табиғатын зерттеу нəтижелері көптеген жылдар бойы қалыптасқан. Өмірдің басқа да қажеттілігіне қарай туындайтын барлық қозғалыстар тəрізді спорттық жаттығулар үдерісінде немесе дене шынықтырумен шұғылдану кезінде орындалатын қозғалыстар да физиологиялық заңдылықтар негізінде орындалады. Ол қазіргі уақытқа дейін ғылыми-зерттеу нəтижелерімен толықтырылып даму үстінде. Әр түрлі спорттық əрекет кезіндегі жеке жүйелердегі, сондай-ақ біртұтас организмде пайда болатын өзгерістердің, физиологиялық реакциялардың тек қана сандық емес, сапалық та сипаттамасын беру болып табылады. Қарқынды бұлшық ет белсенділігі кезінде организмде пайда болатын өзгерістердің физиологиялық механизмдерін білу, денсаулықты сақтай отырып дене жұмыс қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік беретін жаттығуларды дұрыс бағалауға жəне тиімді жоспарлау керек. Организмнің қызметтік қорларына жəне бұлшық ет жүктемелеріне бейімделуінің физиологиялық механизмдеріне ерекше назар аудару қажет.
Держатели документа:
ЗКУ

74.262.4
Р 23
Рапбек, Т. Ұ.
    Химия пәнінен практикалық сабақтарда оқушылардың эксперименттік оқу-зерттеу жұмыстарын жүргізудің әдістемелік тәсілін жасау [Текст] / Т. Ұ. Рапбек, Р. Г. Рысқалиева // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 54-62.
ББК 74.262.4

Рубрики: Методика преподавания химии

Кл.слова (ненормированные):
химия -- эксперимент -- әдістеме -- зертханалық жұмыс -- реакция -- оқу-зерттеу -- практикалық сабақ
Аннотация: Мектептің басты міндеті оқыту, дамыту және тәрбие беруді қатар ұштастыру саналады. Ал химия пән ретінде осы мәселенің шешіміне үлкен үлес қосады. Себебі химия пәніндегі зертханалық жұмыстар мен практикалық сабақтар кәсіби даярлық пен теориялық дайындықтың басты бөлігі. Олардың бағыты – теориялық мәліметтер мен пәндік және кәсіби практикалық әрекеттердің эксперименттік көрінісі, жағдайы. Олар тек иллюстрация ғана емес, танымдық құрал ретінде де қолданылады. Егер оқушы қауіпсіздік ережесін сақтай отыра практикалық жұмысты орындай алса, зертханалық жұмыс жүргізе алса, эксперимент кезінде бақылау жүргізсе және эксперимент нәтижелерін қорытындылай алса, бұл оның бойындағы өз бетінше жұмыс жасау қабілетін тәрбиелеп, зерттеуге деген ынтасын ашатыны сөзсіз. Сондықтан заманауи талаптарға сай эксперименттік тапсырмалар мен жұмыстарды жүргізудің әдістемелерін жаңашылдандыру өзекті мәселе болып табылады. Мақалада авторлар химия пәнінен практикалық сабақтарда оқушылардың эксперименттік оқу-зерттеу жұмыстарын тиімді жүргізудің жаңа әдістемесін ұсынады. Алдымен білім алушыларға тәжірибе жасауға арналған көрнекілік құралы мен қауіпсіздік техникасы алдын ала беріледі, одан соң оқушылар үш адамнан топқа бөлініп, тапсырмаларды орындай алады. Оқушылардың білім деңгейі мен қабілеттерін толықтай бағалай алу үшін эксперименттік тапсырмалар алдын ала деңгейге бөлінеді. Аталған әдістеме оқушы бойындағы қабілеттерді ашып, оның химия пәніне деген зейіні мен қызығушылығын арттырады деп болжанады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рысқалиева, Р.Г.

63
М 22
Мамырбеков, А. М.
    Семей полигоны мұрасы: тарихи шындық пен мәдени интерпретацияның тоғысуы [Текст] / А. М. Мамырбеков, М. М. Жәнібек, А. К. Оспанова // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №4. - Б. 145-167.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Семей сынақ полигонының тарихы -- тарихи жады -- көркем әдебиет -- бейнелеу өнері -- ядролық сынақ
Аннотация: Ғылыми мақалада Семей ядролық сынақ полигонының әдебиет пен өнер туыныларында бейнеленуі тарихи дискурс әдісі негізінде қарастырылады. Ядролық сынақтың қоғамға тигізген салдары мен тарихи жадыны қалыптастырудағы рөлі шығармашылық интерпретация тұрғысынан талданған. Семей ядролық сынақ полигонына арналған көркем шығармаларға, деректі фильмдерге және бейнелеу өнер туындыларына талдау жасау. Зерттеуде тарихи нарративті талдау, интертекстуалдық талдау және компаративистикалық (салыстырмалы) әдістер арқылы ядролық полигон бейнесі қандай контекстте және қандай мағыналық бағытта қолданылғаны және олардың тарихи- мәдени маңыздылығы анықталды. Аталған ғылыми әдістер Семей полигонының өнер туындыларындағы бейнесі мен тарихи шындық арасындағы байналысты ғылыми негізде талдауға мүмкіндік берді. Мақалада келтірілген көркем мәтін интерпретациясы мен пайымдау мәселелері әдебиеттану және герменевтика ғылымдары негізінде зерттелді. Эмоционалды реакция тудыратын сынақ тәжірибесін түсінуге бағытталған деректі фильмдерге де шолу жасалынған. Әдеби шығармалар, көркем сурет туындылары мен кинотуындылар зерттеу жұмысының нысаны ретінде қарастырылған. Зерттеу нәтижелерін интерпретациялау үшін әдеби еңбектер сараланып, бірнеше бағытқа жіктеп ұсынылған. Семей ядролық полигон тарихы мен оның өнердегі бейнеленуін зерттеу қоғамның тарихи жадысын жаңғыртуға, мәдениетаралық диалогты нығайтуға және тарихи әділеттілікке жетуге ықпал етеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жәнібек, М.М.
Оспанова, А.К.

20.1
Д 20
Дарибаева, С. А.
    Метеорологиялық айнымалылар және атмосфералық ластағыштар, эмиссиялар арасындағы байланыс (Қостанай қаласының мысалында) [Текст] / С. А. Дарибаева, К. А. Казбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 538-549.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
ауа ластағыштар -- жел жылдамдығы -- қалқыма бөлшектер -- азот оксидтері -- көміртек монооксиді -- озон -- корреляция -- регрессиялық талдау -- метеорологиялық айнымалылар -- мониторинг
Аннотация: Бұл жұмыста Қостанай қаласындағы метеорологиялық айнымалылар мен (температура, ылғалдылық, желдің жылдамдығы) мен атмосфералық ластаушы заттардың концентрациясы (NO₂, CO, O₃, SO₂, PM2.5) арасындағы байланыс зерттеледі. Корреляциялық және регрессиялық талдау арқылы ауа-райының ауаның ластану деңгейіне әсерін анықтайтын статистикалық тәуелділіктер анықталды. Температура озонмен (O₃) және азот оксидімен (NO) оң корреляцияланатыны анықталды, бұл олардың фотохимиялық реакцияларымен түсіндіріледі. Ылғалдылық CO және H₂S концентрациясының жоғарылауына ықпал етеді, бірақ NO және O3 кщнцентрацияларын төмендетеді. Желдің жылдамдығы ластаушы заттардың дисперсиясына әсер етеді: қатты желде NO₂ және NO концентрациясы жоғарылайды, бірақ SO₂ және O3 деңгейі төмендейді. Нәтижелер аймақтағы экологиялық жағдайды бағалауға көмектеседі және ауа сапасын жақсарту және ластануды бақылау стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Казбекова, К.А.

20.1
Ш 98

    Шығыс Қазақстанның биіктаулы экожүйелерінде ағаш тұқымдастарының климаттық өзгерістерге реакциясын дендрохронологиялық талдау [Текст] / К. Б. Алипина, Ш. Б. Абилова, Чоймаа Дуламсурен, Ж. Т. Тергенбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 548-561.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- жылдық сақиналар -- климаттық өзгерістер -- ағаш өсімі -- корреляциялық талдау -- радиалды өсім
Аннотация: Бұл зерттеу климаттың өзгеруінің ағаш өсімдіктерінің өсуіне әсерін дендрохронологиялық әдістер арқылы талдауға бағытталған. Шығыс Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы – маусымдық ауытқуы күшті, биік таулы және континенталды сипаттағы аймақ – ағаштардың жылдық өсім динамикасын зерттеу үшін ерекше үлгілік өңір болып табылады. Тарихи метеодеректердің шектеулігі жағдайында ағаштың жылдық сақиналары климаттық жағдайларды қалпына келтірудің сенімді прокси-дереккөзі ретінде қолданылады. Зерттеу барысында 2013 және 2023 жылдары Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің әртүрлі биіктік белдеулеріндегі орман екпелерінен 1610 керн алынып, Betula pendula, Larix sibirica, Pinus sibirica, Picea obovata және Abies sibirica түрлері бойынша өсу хронологиялары жасалды. Жылдық сақиналар ені LINTAB құрылғысы және TSAP-Win бағдарламасы арқылы өлшенді, ал уақыттық қатарларды кросс-дейтинг, детрендинг және индекстеу COFECHA, R (dplR, treeclim пакеттері) және STATISTICA 13.2 көмегімен өңделді. Нәтижелер ауа температурасы мен жылдық өсім арасында теріс, ал жауын-шашынмен және күн белсенділігімен оң корреляцияны көрсетті. Ең жоғары корреляциялық мәндер күн белсенділігімен (r = 0,53–0,86), жауын-шашынмен орташа (r = 0,04–0,46), ал температурамен теріс бағытта анықталды. Бұл ағаштардың радиалды өсімі ылғал және радиациялық жағдайларға сезімтал екенін, ал жоғары температурада кері әсер байқалатынын дәлелдейді. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері ағаш түрлерінің өсуіне климаттық факторлардың (температура, жауын-шашын) әртүрлі ықпал ететінін көрсетті. Жиналған хронологиялар мен алынған корреляциялар аймақтық дендроклиматтық қайта құруды жүргізу үшін маңызды база болып табылады және климаттық өзгерістер жағдайында орман экожүйелерінің бейімделу әлеуетін бағалауға септігін тигізеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алипина, К.Б.
Абилова, Ш.Б.
Чоймаа Дуламсурен
Тергенбаева, Ж.Т.

28.691.8
К 12
Қабдрахимов, Ə. А.
    Батыс Қазақстан облысындағы адамғада улығы қауіпті өрмекшілердің биоэкологиялық ерекшеліктері [Текст] / Ə. А. Қабдрахимов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 509-518.
ББК 28.691.8

Рубрики: Членистоногие

Кл.слова (ненормированные):
Eresus kollari -- Allohogna singoriensis -- Latrodectus tredecimguttatus -- улы өрмекшілер -- Батыс Қазақстан облысы
Аннотация: Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған улы өрмекшілердің үш түрі – Eresus kollari F.W. Rossi, 1846 (Eresidae), Allohogna singoriensis (Laxmann, 1770) (Lycosidae) жəне Latrodectus tredecimguttatus (P. Rossi, 1790) (Theridiidae) түрлерінің морфологиялық ерекшеліктері, экологиялық жағдайлары мен адамға тигізетін ықтимал қауіптілігі қарастырылған. E. kollari түрі – сирек кездесетін, негізінен ін ішінде тіршілік ететін, адамға агрессивтілігі төмен өрмекші. Оның шағуы жеңіл жергілікті реакциялармен сипатталады жəне адам өміріне айтарлықтай қауіп төндірмейді. А. singoriensis – өңірдің ең ірі өкілі, тарантулдар қатарына жатады. Бұл түр де адамға сирек қауіп төндіреді, уы ауырсыну мен ісік тудырғанымен, əдетте уланудың ауыр белгілерін бермейді. Ең қауіпті түр – L. tredecimguttatus (қарақұрт), оның уы нейротоксикалық əсер етіп, ауыр улануға жəне кей жағдайларда өлімге əкелуі мүмкін. Соңғы жылдары бұл түрдің Батыс Қазақстан облысында санының артуы мен ареалының кеңеюі, сонымен қатар елді мекендерге енуі байқалуда.
Держатели документа:
ЗКУ

22.161.6
А 13
Абдикаликова, Г. А.
    Конвективті-диффузиялық теңдеу үшін бір есептің шешілімділігі туралы [Текст] / Г. А. Абдикаликова, М. Н. Ажимова // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың ғылыми-педагогикалық шығармашылығына арналған «Тайманов оқулары – 2026» «Цифрлық ғылым және жасанды интеллект» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2026. - 27 ақпан. - Б. 21-23.
ББК 22.161.6

Рубрики: Дифференциальные, интегральные и интегро-дифференциальные уравнения

Кл.слова (ненормированные):
Реакция-диффузиялық теңдеу -- Конвективті-диффузиялық модель -- Коши есебі -- КПП теңдеуі -- Морфогенез -- Алан Тьюринг -- Белоусов-Жаботинский реакциясы -- Фурье түрлендіруі
Аннотация: Қазіргі ғылымда кейбір физикалық, химиялық және биологиялық құбылыстар математикалық модельдер арқылы сипатталатыны мәлім. Солардың ішінде ерекше орын алатыны реакция-диффузиялық теңдеулер, яғни химиялық реакция мен заттың кеңістікте таралу диффузия үдерісін қатар сипаттайтын теңдеулер.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ажимова, М.Н.