Электронный каталог


 

База данных: Статьи

Страница 1, Результатов: 22

Отмеченные записи: 0

78
Д 40

Джакубаева, Л.
    Эльзевир.Новое направление деятельности: электронные книги [Текст] / Л. Джакубаева // Кітапхана әлемі. - 2012. - № 1. - С. 32-33
ББК 78

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
Электронные книги -- Электронное чтение -- Чтение -- Читатели -- Тренды -- Платформы -- Интерактивные книги
Аннотация: Электронные книги, ридеры, в целом "электронное чтение"- тренды, характеризующие и потребности читателей , и новое комплектрование фондов библиотек, и новые виды услуг.
Держатели документа:
ЗКГУ

Джакубаева, Л. Эльзевир.Новое направление деятельности: электронные книги [Текст] / Л. Джакубаева // Кітапхана әлемі. - 2012. - № 1.- С.32-33

1.

Джакубаева, Л. Эльзевир.Новое направление деятельности: электронные книги [Текст] / Л. Джакубаева // Кітапхана әлемі. - 2012. - № 1.- С.32-33


78
Д 40

Джакубаева, Л.
    Эльзевир.Новое направление деятельности: электронные книги [Текст] / Л. Джакубаева // Кітапхана әлемі. - 2012. - № 1. - С. 32-33
ББК 78

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
Электронные книги -- Электронное чтение -- Чтение -- Читатели -- Тренды -- Платформы -- Интерактивные книги
Аннотация: Электронные книги, ридеры, в целом "электронное чтение"- тренды, характеризующие и потребности читателей , и новое комплектрование фондов библиотек, и новые виды услуг.
Держатели документа:
ЗКГУ

63.3
М 25

Маратбекова, А.
    Риддер кенішіндегі алғашқы еңбек майталмандары [Текст] / А. Маратбекова // Ізденіс.Гуманитарлық ғылымдар сериясы. - №2. - Б. 107-110
ББК 63.3

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Д.А.Қонаев -- Сталин -- А.Стаханов -- Еңбек -- шахтер -- еңбекші
Аннотация: Биыл елімізді ширек ғасыр басқарған Д.А.Қонаевтың (Димаш-аға) тұғанына 100 жыл толды.
Держатели документа:
БҚМУ

Маратбекова, А. Риддер кенішіндегі алғашқы еңбек майталмандары [Текст] / А. Маратбекова // Ізденіс.Гуманитарлық ғылымдар сериясы. - №2.- Б.107-110

2.

Маратбекова, А. Риддер кенішіндегі алғашқы еңбек майталмандары [Текст] / А. Маратбекова // Ізденіс.Гуманитарлық ғылымдар сериясы. - №2.- Б.107-110


63.3
М 25

Маратбекова, А.
    Риддер кенішіндегі алғашқы еңбек майталмандары [Текст] / А. Маратбекова // Ізденіс.Гуманитарлық ғылымдар сериясы. - №2. - Б. 107-110
ББК 63.3

Рубрики: Қазақстан тарихы

Кл.слова (ненормированные):
Д.А.Қонаев -- Сталин -- А.Стаханов -- Еңбек -- шахтер -- еңбекші
Аннотация: Биыл елімізді ширек ғасыр басқарған Д.А.Қонаевтың (Димаш-аға) тұғанына 100 жыл толды.
Держатели документа:
БҚМУ

74
Б 73

Богданова, Д. А.
    Об электронном учебнике [Текст] / Д. А. Богданова // Дистанционное и виртуальное обучение. - 2013. - №5. - С. 18-26
ББК 74

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
образование -- модель -- вуз -- обучение -- высшее образование -- анализ -- инновация -- технология -- студент -- планшет -- электронный учебник -- мультимедия -- ридер
Аннотация: В статье анализируется ситуация с разработкой и использованием электронных учебников.
Держатели документа:
ЗКГУ

Богданова, Д.А. Об электронном учебнике [Текст] / Д. А. Богданова // Дистанционное и виртуальное обучение. - 2013. - №5.- С.18-26

3.

Богданова, Д.А. Об электронном учебнике [Текст] / Д. А. Богданова // Дистанционное и виртуальное обучение. - 2013. - №5.- С.18-26


74
Б 73

Богданова, Д. А.
    Об электронном учебнике [Текст] / Д. А. Богданова // Дистанционное и виртуальное обучение. - 2013. - №5. - С. 18-26
ББК 74

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
образование -- модель -- вуз -- обучение -- высшее образование -- анализ -- инновация -- технология -- студент -- планшет -- электронный учебник -- мультимедия -- ридер
Аннотация: В статье анализируется ситуация с разработкой и использованием электронных учебников.
Держатели документа:
ЗКГУ

78
Р 49

Риден, Й.
    Правовые ограничения и цифровая библиотека: достижим ли электронный доступ к знанию? [Текст] / Й. Риден // Научные и технические библиотеки. - 2014. - №8. - С. 38-48
ББК 78

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
правовые ограничения -- цифровая библиотека -- электронный доступ -- знание -- авторское право -- оцифровка -- аутсайдер -- "сиротские" произведения
Аннотация: Рассмотрены проблемы оцифровки и использования в библиотеках так называемых сиротских произведений и работ, защищенных авторским правом.
Держатели документа:
ЗКГУ им.М.Утемисова

Риден, Й. Правовые ограничения и цифровая библиотека: достижим ли электронный доступ к знанию? [Текст] / Й. Риден // Научные и технические библиотеки. - 2014. - №8.- С.38-48

4.

Риден, Й. Правовые ограничения и цифровая библиотека: достижим ли электронный доступ к знанию? [Текст] / Й. Риден // Научные и технические библиотеки. - 2014. - №8.- С.38-48


78
Р 49

Риден, Й.
    Правовые ограничения и цифровая библиотека: достижим ли электронный доступ к знанию? [Текст] / Й. Риден // Научные и технические библиотеки. - 2014. - №8. - С. 38-48
ББК 78

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
правовые ограничения -- цифровая библиотека -- электронный доступ -- знание -- авторское право -- оцифровка -- аутсайдер -- "сиротские" произведения
Аннотация: Рассмотрены проблемы оцифровки и использования в библиотеках так называемых сиротских произведений и работ, защищенных авторским правом.
Держатели документа:
ЗКГУ им.М.Утемисова

26.89.
О-57

Омарғазин , Д. А.
    Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы [Текст] / Д. А. Омарғазин // География в школах и вузах Казахстана. - 2018. - №2. - Б. 47- 49.
ББК 26.89.

Рубрики: Өлкетану

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан облысында туризмді дамыту үшін үлкен әлеуеттік мүмкіндіктері бар. -- ШҚО туристік саласының дамуына байланысты Алматы мен Астана қалаларынан кейін 3- орынды иеленеді -- "Берел" мемлекеттік тарихи - мәдени қорық - мұражайының нысандары -- Бұктырма су қоймасы; -- Ертіс өзені мен Жайсан көлі ; -- Катон- Қарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркі ; -- Қалжыр өткелі; -- Риддер- Анатау және Иванов таулары; -- Алакөл көлі -- Семей қаласы
Аннотация: Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚМУ.

Омарғазин , Д. А. Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы [Текст] / Д. А. Омарғазин // География в школах и вузах Казахстана. - 2018. - №2.- Б.47- 49.

5.

Омарғазин , Д. А. Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы [Текст] / Д. А. Омарғазин // География в школах и вузах Казахстана. - 2018. - №2.- Б.47- 49.


26.89.
О-57

Омарғазин , Д. А.
    Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы [Текст] / Д. А. Омарғазин // География в школах и вузах Казахстана. - 2018. - №2. - Б. 47- 49.
ББК 26.89.

Рубрики: Өлкетану

Кл.слова (ненормированные):
Шығыс Қазақстан облысында туризмді дамыту үшін үлкен әлеуеттік мүмкіндіктері бар. -- ШҚО туристік саласының дамуына байланысты Алматы мен Астана қалаларынан кейін 3- орынды иеленеді -- "Берел" мемлекеттік тарихи - мәдени қорық - мұражайының нысандары -- Бұктырма су қоймасы; -- Ертіс өзені мен Жайсан көлі ; -- Катон- Қарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркі ; -- Қалжыр өткелі; -- Риддер- Анатау және Иванов таулары; -- Алакөл көлі -- Семей қаласы
Аннотация: Шығыс Қазақстан облысында туризмнің дамуы
Держатели документа:
М. Өтемісов атындағы БҚМУ.

63.3 (5Каз)
С 11

Сүмесінов, А.
    Қала және ауылдың этнодемографиялық ахуалы: XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы Қазақстан [Текст] / А. Сүмесінов // Қазақ тарихы . - 2019. - №4(171). - Б. 44-46
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
кеңес өкіметі -- мәдени орталықтар -- демографиялық даму -- саяси репрессия -- тың жерлерді игеру -- Аягөз қаласы -- бүкілодақтық атқару комитеті -- халық комиссарлар кеңесі -- ашаршылық жылдар -- Т.Рысқұлов
Аннотация: Кеңес өкіметі кезінде халықтың қалаларға шоғырлануы, іргелі мәдени орталықтарға жинақталуы баяу жүрді. Өйткені, бұл табиғи жолмен жүргеннен гөрі сыртқы күштерге тәуелді еді. Әсіресе, 1926 жылдан арғы демографиялық даму процессіне ұжымдастыру, саяси репрессия, тың жерлерді игеру кері әсерін тигізді. 1939 жылға дейін қала халқы 50 мыңнан асатын қалалар саны арта түскен. Қалалардың жоғары қарқынмен өскенін мынадай мысалдан көруге болады. Аягөз қаласында 1937 жылы 18 мың жұмысшы мен темір жол қызметкері тұрса, 1939 жылы оның халқы 21 мыңға жетеді, ал Балқашта 1932 жылы 5 мың адам тұрса, 1937 жылы 39 мыңға өскен. Риддер поселкісінің халқы 1926 жылы 9 мың болса, 1934 жылы Лениногорск қаласы аталғанда 64 мыңға жеткен. Алматы қаласының тұрғындары 1926 жылға қарағанда 176 мың тұрғынға артып, 1936 жылы халық саны 222 мыңға дейін жеткен
Держатели документа:
БҚМУ

Сүмесінов, А. Қала және ауылдың этнодемографиялық ахуалы: XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы Қазақстан [Текст] / А. Сүмесінов // Қазақ тарихы . - 2019. - №4(171).- Б.44-46

6.

Сүмесінов, А. Қала және ауылдың этнодемографиялық ахуалы: XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы Қазақстан [Текст] / А. Сүмесінов // Қазақ тарихы . - 2019. - №4(171).- Б.44-46


63.3 (5Каз)
С 11

Сүмесінов, А.
    Қала және ауылдың этнодемографиялық ахуалы: XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы Қазақстан [Текст] / А. Сүмесінов // Қазақ тарихы . - 2019. - №4(171). - Б. 44-46
ББК 63.3 (5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
кеңес өкіметі -- мәдени орталықтар -- демографиялық даму -- саяси репрессия -- тың жерлерді игеру -- Аягөз қаласы -- бүкілодақтық атқару комитеті -- халық комиссарлар кеңесі -- ашаршылық жылдар -- Т.Рысқұлов
Аннотация: Кеңес өкіметі кезінде халықтың қалаларға шоғырлануы, іргелі мәдени орталықтарға жинақталуы баяу жүрді. Өйткені, бұл табиғи жолмен жүргеннен гөрі сыртқы күштерге тәуелді еді. Әсіресе, 1926 жылдан арғы демографиялық даму процессіне ұжымдастыру, саяси репрессия, тың жерлерді игеру кері әсерін тигізді. 1939 жылға дейін қала халқы 50 мыңнан асатын қалалар саны арта түскен. Қалалардың жоғары қарқынмен өскенін мынадай мысалдан көруге болады. Аягөз қаласында 1937 жылы 18 мың жұмысшы мен темір жол қызметкері тұрса, 1939 жылы оның халқы 21 мыңға жетеді, ал Балқашта 1932 жылы 5 мың адам тұрса, 1937 жылы 39 мыңға өскен. Риддер поселкісінің халқы 1926 жылы 9 мың болса, 1934 жылы Лениногорск қаласы аталғанда 64 мыңға жеткен. Алматы қаласының тұрғындары 1926 жылға қарағанда 176 мың тұрғынға артып, 1936 жылы халық саны 222 мыңға дейін жеткен
Держатели документа:
БҚМУ

28.89
И 50

Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ

Иманқұл , Ж. Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4.- Б76-93

7.

Иманқұл , Ж. Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4.- Б76-93


28.89
И 50

Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ

24.12
Л 50

Леснов, А. Е.
    Экстракция перхлоратов цинка и свинца диантипирилметанами и арил-ди-(1-гексид-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил) метанами [Текст] / А. Е. Леснов // Известия высших учебных заведений. Серия: Химия и химическая технология. - 2019. - Т.62(3). - С. 15-21
ББК 24.12

Рубрики: Химические элементы и их соединения

Кл.слова (ненормированные):
экстракционная способность -- производные диантипирилметана -- производные дипиразолонилметана -- химия -- экстракция перхлоратов -- цинк -- свинец -- метан -- ион
Аннотация: Изучена экстракционная способность производных диантипирилметана и арил-ди-(1-гексил-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил)метанов на примере экстракции перхлоратов цинка и свинца в хлороформ и дихлорэтан. Цинк и свинец извлекаются из растворов с рН 4,8 и 5,8, соответственно, в виде комплекса состава [ML2](ClO4)2, где М = Zn2+; Pb2+, L –молекула реагента. Рассчитаны эффективные константы экстракции. Максимальной экстракционной способностью обладает диантипирилметан. Заместители у метиленового атома ухудшают экстракционные свойства. В случае производных фенилдиантипирилметана наблюдается корреляция между значениями констант экстракции и σ константами Гаммета заместителей в фенильном радикале. Уменьшение экстракционной способности производных диантипирилметана при введении заместителей к метиленовому атому углерода объясняется стерическими факторами. По данным квантовохимического расчета комплекс цинка с диантипирилметаном имеет тетраэдрическое строение, а в случае замещенных реагентов, менее характерное для атомов цинка –плоское. Производные диантипирилметана проявляют максимальную экстракционную способность в растворах дихлорэтана. Для реагентов второй группы наблюдается корреляция между значениями эффективных констант экстракции цинка и свинца со значени-ями σ констант Гаммета заместителей в фенильном радикале. Лучшим разбавителем является хлороформ. В отличие от производных диантипирилметана,которые лучше экстрагируют свинец, производные фенил-ди-(1-гексил-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил)ме-танапоказали большую экстракционную способность по отношению к ионам цинка. Замена в первом положении пиразольного кольца алифатического гексильного заместителя на более электроотрицательные заместители –фенил-или 2-пиридил-, привела к ухуд-шению экстракционной способности. Извлечение ионов цинка и свинца фенил-ди-(5-гид-рокси-3-метил-1-фенил-4-пиразолил)метаном и фенил-ди-(5-гидрокси-3-метил-1-(2-пи-ридил)-4-пиразолил)метаном практически отсутствует.
Держатели документа:
ЗКГУ

Леснов, А.Е. Экстракция перхлоратов цинка и свинца диантипирилметанами и арил-ди-(1-гексид-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил) метанами [Текст] / А. Е. Леснов // Известия высших учебных заведений. Серия: Химия и химическая технология. - 2019. Т.62(3).- С.15-21

8.

Леснов, А.Е. Экстракция перхлоратов цинка и свинца диантипирилметанами и арил-ди-(1-гексид-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил) метанами [Текст] / А. Е. Леснов // Известия высших учебных заведений. Серия: Химия и химическая технология. - 2019. Т.62(3).- С.15-21


24.12
Л 50

Леснов, А. Е.
    Экстракция перхлоратов цинка и свинца диантипирилметанами и арил-ди-(1-гексид-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил) метанами [Текст] / А. Е. Леснов // Известия высших учебных заведений. Серия: Химия и химическая технология. - 2019. - Т.62(3). - С. 15-21
ББК 24.12

Рубрики: Химические элементы и их соединения

Кл.слова (ненормированные):
экстракционная способность -- производные диантипирилметана -- производные дипиразолонилметана -- химия -- экстракция перхлоратов -- цинк -- свинец -- метан -- ион
Аннотация: Изучена экстракционная способность производных диантипирилметана и арил-ди-(1-гексил-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил)метанов на примере экстракции перхлоратов цинка и свинца в хлороформ и дихлорэтан. Цинк и свинец извлекаются из растворов с рН 4,8 и 5,8, соответственно, в виде комплекса состава [ML2](ClO4)2, где М = Zn2+; Pb2+, L –молекула реагента. Рассчитаны эффективные константы экстракции. Максимальной экстракционной способностью обладает диантипирилметан. Заместители у метиленового атома ухудшают экстракционные свойства. В случае производных фенилдиантипирилметана наблюдается корреляция между значениями констант экстракции и σ константами Гаммета заместителей в фенильном радикале. Уменьшение экстракционной способности производных диантипирилметана при введении заместителей к метиленовому атому углерода объясняется стерическими факторами. По данным квантовохимического расчета комплекс цинка с диантипирилметаном имеет тетраэдрическое строение, а в случае замещенных реагентов, менее характерное для атомов цинка –плоское. Производные диантипирилметана проявляют максимальную экстракционную способность в растворах дихлорэтана. Для реагентов второй группы наблюдается корреляция между значениями эффективных констант экстракции цинка и свинца со значени-ями σ констант Гаммета заместителей в фенильном радикале. Лучшим разбавителем является хлороформ. В отличие от производных диантипирилметана,которые лучше экстрагируют свинец, производные фенил-ди-(1-гексил-5-гидрокси-3-метил-4-пиразолил)ме-танапоказали большую экстракционную способность по отношению к ионам цинка. Замена в первом положении пиразольного кольца алифатического гексильного заместителя на более электроотрицательные заместители –фенил-или 2-пиридил-, привела к ухуд-шению экстракционной способности. Извлечение ионов цинка и свинца фенил-ди-(5-гид-рокси-3-метил-1-фенил-4-пиразолил)метаном и фенил-ди-(5-гидрокси-3-метил-1-(2-пи-ридил)-4-пиразолил)метаном практически отсутствует.
Держатели документа:
ЗКГУ

28.58
Р 89

Рустенова , Р.М.
    Методика оценки роста и развития растений как биоиндикаторов фитотоксичности придорожных почв г.Уральска [Текст] / Р.М. Рустенова , А.К. Махмудова // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2019. - №1. - С. 405-413
ББК 28.58

Рубрики: Экология и география растений

Кл.слова (ненормированные):
тест-культуры -- фитотоксичность -- энергия прорастания -- всхожесть семян -- растения-индикаторы -- Уральск -- биондикатор -- ридорожные почвы -- почвы -- ландшафт -- всхожесть -- энергия прорастания семян -- общая длина проростков -- Кресс-салат -- Пшеница
Аннотация: В данной статье рассматриваются результаты исследования следующих морфометрических показателей растений- индикаторов: всхожесть, энергия прорастания семян, общая длина проростков, а также масса надземной и корневой частей растений, в зависимости от фитотоксичности почвы. Результаты исследования подтвердили, что тест- культуры Triticum aestivum и Lepidium sativum, являются универсальными биоиндикаторами, обладающими чувствительностью к загрязнению почвы токсикантами. Стрессовая реакция растений близка к прямо пропорциональной по степени воздействия: чем больше загрязнена среда, тем всхожесть меньше.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Махмудова , А.К.

Рустенова , Р.М. Методика оценки роста и развития растений как биоиндикаторов фитотоксичности придорожных почв г.Уральска [Текст] / Р.М. Рустенова , А.К. Махмудова // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2019. - №1.- С.405-413

9.

Рустенова , Р.М. Методика оценки роста и развития растений как биоиндикаторов фитотоксичности придорожных почв г.Уральска [Текст] / Р.М. Рустенова , А.К. Махмудова // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2019. - №1.- С.405-413


28.58
Р 89

Рустенова , Р.М.
    Методика оценки роста и развития растений как биоиндикаторов фитотоксичности придорожных почв г.Уральска [Текст] / Р.М. Рустенова , А.К. Махмудова // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2019. - №1. - С. 405-413
ББК 28.58

Рубрики: Экология и география растений

Кл.слова (ненормированные):
тест-культуры -- фитотоксичность -- энергия прорастания -- всхожесть семян -- растения-индикаторы -- Уральск -- биондикатор -- ридорожные почвы -- почвы -- ландшафт -- всхожесть -- энергия прорастания семян -- общая длина проростков -- Кресс-салат -- Пшеница
Аннотация: В данной статье рассматриваются результаты исследования следующих морфометрических показателей растений- индикаторов: всхожесть, энергия прорастания семян, общая длина проростков, а также масса надземной и корневой частей растений, в зависимости от фитотоксичности почвы. Результаты исследования подтвердили, что тест- культуры Triticum aestivum и Lepidium sativum, являются универсальными биоиндикаторами, обладающими чувствительностью к загрязнению почвы токсикантами. Стрессовая реакция растений близка к прямо пропорциональной по степени воздействия: чем больше загрязнена среда, тем всхожесть меньше.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Махмудова , А.К.


Баронова, Г.
    Все дороги ведут в Риддер / Г. Баронова // Деловой мир Астана. - 2003. - #25.-С.58-59

Рубрики: СТРОИТЕЛЬСТВО--РК

Кл.слова (ненормированные):
дороги -- строительство -- Риддер
Аннотация: Восточно-Казахстанская область

Баронова, Г. Все дороги ведут в Риддер [Текст] / Г. Баронова // Деловой мир Астана. - 2003. - #25.-С.58-59

10.

Баронова, Г. Все дороги ведут в Риддер [Текст] / Г. Баронова // Деловой мир Астана. - 2003. - #25.-С.58-59



Баронова, Г.
    Все дороги ведут в Риддер / Г. Баронова // Деловой мир Астана. - 2003. - #25.-С.58-59

Рубрики: СТРОИТЕЛЬСТВО--РК

Кл.слова (ненормированные):
дороги -- строительство -- Риддер
Аннотация: Восточно-Казахстанская область

Страница 1, Результатов: 22

 

Все поступления за 
Или выберите интересующий месяц