Электронный каталог

28.082(5Қаз)
Т 12
Таңатарова, Қ. Т.
    Брусянное көліндегі Rotatoria класы өкілдерінің түрлік құрамы мен сандық көрсеткіштері [Текст] / Қ. Т. Таңатарова, Е. С. Султанов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 475-482
ББК 28.082(5Қаз)

Рубрики: Қазақстан гидробиологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Брусянное көлі -- Rotatoria -- коловраткалар -- зоопланктон -- гидробиология -- су экожүйесі -- түрлік құрам -- таксономиялық әртүрлілік -- сандық көрсеткіштер -- биомасса -- маусымдық динамика -- таксономиялық жіктелу
Аннотация: Бұл мақалада Брусянное көліндегі Rotatoria класы өкілдерінің түрлік құрамы мен сандық көрсеткіштері қарастырылған. Зерттеу барысында көлден 16 таксон анықталды, олардың негізін Transversiramida отрядының өкілдері құрады. Таңдалып алынған үш стационарлық станция бойынша, əр жыл мезгілдерінде орташа биомассасы мен саны есептелінді. Қыс мезгілінде орташа биомассасы 40,03 мг/м³, ал орташа саны 78,98 мың дана/м³ деңгейінде тіркелді. Көктемде биомасса 162,25 мг/м³, саны 163,03 мың дана/м³ болып, Keratella cochlearis, Keratella quadrata, Polyarthra longiremis, Polyarthra luminosa жəне Asplanchna sieboldi түрлері басым болды. Жазда биомасса 150,77 мг/м³, саны 102,02 мың дана/м³ деңгейінде сақталып, сандық басымдықты Keratella cochlearis, Branchionus angularis жəне Branchionus calyciflorus түрлері құрады. Күзде биомасса 156,63 мг/м³, саны 165,61 мың дана/м³ деңгейінде тіркелді, ал басым түрлер Transversiramida өкілдері болып қалды. Алынған деректер Rotatoria қауымдастығының маусымдық динамикасын жəне жетекші түрлердің экологиялық бейімделуін көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Султанов, Е.С.

28.080(5Қаз)
Б 34

    Баялдыр қалдық қоймасына жиналған, түсті металл кендерін байытуынан қалған техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға əсерінің тəуекелдерін басқаруды модельдеу [Текст] / А. Е. Донаев, А. С. Колесников, Г. С. Кенжибаева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 586-596
ББК 28.080(5Қаз)

Рубрики: Қазақстанның жалпы экологиясы

Кл.слова (ненормированные):
Баялдыр қалдық қоймасы -- Кентау -- Түркістан облысы -- байыту қалдықтары -- түсті металдар -- өндірістік қалдықтар -- қоршаған ортаның ластануы -- экологиялық тәуекел -- тәуекелдерді басқару -- оқиғалар ағашы -- экологиялық модельдеу -- мырыш -- қорғасын -- кремний диоксиді -- шаңдану -- шаңды басу -- гидросуару -- пульсациялық желдету -- қалдықтарды қайта өңдеу -- құрылыс материалдары -- қоршаған ортаны қорғау
Аннотация: Мақалада Баялдыр қалдық қоймасында (Кентау қ. жəне Баялдыр кентіне жақын, Түркістан облысы, Қазақстан) жиналған түсті металдар кендерін байыту қалдықтарының өңірдің қоршаған ортасына əсері кезіндегі тəуекелдерді басқаруды жүйелі талдау жəне модельдеу нəтижелері келтірілген. Қалдықтардың химиялық жəне фазалық құрамы (мырыш мөлшері ~3.77%, қорғасын ~4.47%, кремний диоксиді 54.06%) туралы мəліметтер негізінде «оқиғалар ағашының» абстактілі моделі құрылып, қоршаған орта компоненттерінің тозу қаупіне сапалық жəне сандық талдау жүргізілді. Бастапқы оқиғалардың минималды өткізу жəне кесу комбинациясы анықталды, негізгі оқиғаның ықтималдығын екі жолмен сандық бағалау жүргізілді (кезең-кезеңмен есептеу жəне минималды өткізу комбинация əдісі). Қоршаған ортаның кешенді ластану ықтималдығы 78.15% құрайтыны анықталып, қоршаған ортаға қатысты қауіптің критикалық деңгейін көрсетті. Шаң басудың аралас əдісі (пульсациялық желдетумен ұсақ дисперсті гидро суару) жəне түсті металдарды ілеспе алу арқылы құрылыс материалдарын өндіруде байыту қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясын қамтитын тəуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар əзірленді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Донаев, А.Е.
Колесников, А.С.
Кенжибаева, Г.С.
Мамитова, А.Д.
Куракбаева, С.Д.
Колесников, О.Г.
Гаппаров, Ж.У.
Колесникова, В.А.
Жумагалиев, И.К.

85.313(2Тат)
М 92
Мухамбетжанова, А. А.
    Татар халықтарының музыкалық фольклоры мен ғұрыптарын зерттеу мəселелері [Текст] / А. А. Мухамбетжанова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 622-640
ББК 85.313(2Тат)

Рубрики: Татар халқының музыкалық мәдениеті

Кл.слова (ненормированные):
татар музыкалық фольклоры -- татар халқы -- этномузыкатану -- этнография -- дәстүрлі музыка -- музыкалық мәдениет -- түркі халықтары -- қазақ музыкалық мұрасы -- ноғай музыкалық мұрасы -- тұрмыс-салт жырлары -- бесік жыры -- балалар әндері -- ғұрыптық музыка -- Астрахань татарлары -- ноғай-қыпшақ мәдениеті -- музыкалық дәстүр -- импровизация
Аннотация: Бұл мақалада татар халқының музыкалық фольклоры мен салт-дəстүрлері этномузыкалық жəне этнографиялық тұрғыдан қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – татар музыкалық мəдениетінің жанрлық ерекшеліктерін анықтап, оның түркі халықтарының, əсіресе қазақ жəне ноғай халықтарының дəстүрлі музыкалық мұрасымен байланысын салыстырмалы əдіс арқылы талдау. Зерттеу барысында тарихи-этнографиялық деректер, музыкалық-фольклорлық материалдар жəне экспедициялық жазбалар пайдаланылды. Мақалада татарлардың тұрмыс-салт жырлары, жоқтау дəстүрлері, бесік жырлары, балалар əндері, тақмақтар, сондай-ақ үйлену жəне жерлеу рəсімдеріндегі музыкалық үлгілер талданады. Сонымен қатар Астрахань татарларының музыкалық фольклоры, олардың диалектілік ерекшеліктері мен ноғай-қыпшақ мəдени кеңістігімен байланысы қарастырылады. Зерттеу барысында татар əуендерінің поэтикалық-музыкалық құрылымы, ладтық жəне ырғақтық ерекшеліктері, орындаушылық дəстүрлері мен импровизациялық сипаты сипатталады. Еңбекте татар хореографиялық фольклоры да қарастырылып, «Кияусы», «Акчатыр» сияқты ғұрыптық билердің мазмұны, құрылымы жəне əлеуметтік-мəдени қызметі талданады. Сонымен қатар мерекелік дəстүрлер, ұлттық тағамдар, шай ішу мəдениеті, үйлену рəсімдері жəне диаспора жағдайында сақталған этномəдени тəжірибелер сипатталады. Зерттеу нəтижесінде татар музыкалық фольклорының көне қабаттары салт-дəстүрлік рəсімдерде сақталғаны жəне оның түркі халықтарының ортақ мəдени негізімен тығыз байланыста дамығаны анықталды. Сондай-ақ қазіргі жаһандану жағдайында татар музыкалық жəне хореографиялық мұрасын сақтау, жүйелеу жəне ғылыми тұрғыдан зерттеу этномузыкатану ғылымының маңызды бағыттарының бірі екендігі көрсетілді. Сонымен, татар этностарының музыкалық фольклоры халықтың тарихи жолын, дəстүрін, дүниетанымын көрсететін маңызды мəдени мұра болып табылады. Оны зерттеу ұлттық бірегейлік пен мəдениетаралық байланыстардың қалыптасу ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен бірге, бұл дəстүрлерді сақтау жүйелі зерттеуді, мəдени бастамаларды қолдауды, білімді жаңа ұрпаққа жеткізуді қажет етеді.
Держатели документа:
ЗКУ

77 (5Қаз)
Б 49
Беркінбаев, А.
    Ресми түрде халық әртісі атанса екен [Текст] / А. Беркінбаев // OraI Oniri. - 2026. - 8 қыркүйек . - №73. - Б. . 6.
ББК 77 (5Қаз)

Рубрики: мәдени және бос уақытты өткізу шаралары

   культурно-досуговая деятельность

Кл.слова (ненормированные):
қатимолла бердіғалиев -- мұхит мерәліұлы мектебі -- ақтөбедегі жүздесу -- тихон әліпқалиев -- батыс өңірінің өнерпаздары
Аннотация: Табиғат дарытқан талантын елге, халыққа қызмет етуге арналған біртуар жандар болады. Сондай сирек сом алтынның бірі - Қатимолла Бердіғалиев. Басты өңірінің ән өнері Мұхит Мерәліұлының мектебімен тікелей байланысты. Сол ұлы мектептің бүгінгі жалғастырушысы ұзақ жыл бойы дәстүрлі ән сыныбын ашып, шәкірт тәрбиелеп, Мұхит мұрасын келесі буынға жеткізді. Қатимолла Бердіғалиев - Мұхит мектебінің мұрагері, дәстүрлі өнердің тірі дауысы және халықтың Қатимолласы.
Держатели документа:
БҚУ

66 (5Қаз)
Т 65
Төңкер, Е.
    Жер қойнауы жаңаша зерттеледі [Текст] / Е. Төңкер // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №166. - 3 қыркүйек. - Б. . 1-2
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясат

   Политика

Кл.слова (ненормированные):
жер қойнауы -- геологиялық барлау -- геологиялық зерттеу -- зерттеу жұмысы -- жолдаудағы міндеттер -- цифрлық құрал -- цифрлық геология -- минералды-шикізат -- айдарлы -- цифрлық инфрақұрылым
Аннотация: Ел Үкіметі жер қойнауын геоло­гиялық тұрғыдан зерттеу жүйесін жаңғырту­ды жүйелі түрде жалғастырып келеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жыл сайынғы Жолдауларында айқындалған міндеттер аясында геологиялық бар­лау жұмыстарының тиімділігін арттыруға, цифрлық құралдарды дамыту­ға, минералды-шикізат базасын ұтымды пайда­лануға басымдық беріліп отыр.
Держатели документа:
БҚУ

81 (5Қаз)
У 14
Уәлиұлы, Н.
    Ұлттық жазудың атасы [Текст] / Н. Уәлиұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №168. - 5 қыркүйек. - Б. . 1-5
ББК 81 (5Қаз)

Рубрики: Лингвистика

   Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
ахмет байтұрсынұлы -- әліпби -- жазба тілі -- халықтық тіл -- графикалық жүйе -- мақал-мәтелдер -- тұрмыс-салт жырлары -- тұңғыш фонолог
Аннотация: ХХ ғасыр басында қазақ жазуына реформа жасаушылардың алдында негізінен мынадай басты міндеттерді шешу күн тәртібінде тұрды: қазақ жазу-сызуы қай әліпбиді қолдану керек? Графикалық жүйенің мазмұн межесі түркі жазба тіліне тән архаикалық элементтерді, қарлұқ, оғыз-қыпшақ (қыпшақ-оғыз), таза қыпшақтық, қазақтық белгілерден тұратын құры­лым­дық жүйені белгілеуі керек пе, әлде бірыңғай таза халықтық тілдің (сөйлеу тілін) жүйесін тірек етуге тиіс пе? Жазу жүйесі жалпы халық­тық тілдің құрылымын арқау етсе, қай әліпбиге (араб әліппесі, әлде орыс әліпбиіне) негізделуге тиіс? Тілдегі фонемалардың құрамы дұрыс анықтала ма?
Держатели документа:
БҚУ

66 (5Қаз)
З-96
Зұлқарнай, Е.
    Тарихымыз тамырлас, мүддеміз ортақ [Текст] / Е. Зұлқайнар // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №172. - 11 қыркүйек. - Б. . 1.
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Саясаттану

   Политика

Кл.слова (ненормированные):
түркі мемлекеттер -- әзербайжан республикасы -- вилаят эйвазов -- улан ниязбеков -- туркия республикасы -- мустафа чифтчи -- өзбекстан республикасы -- азиз ташбулатов -- қазақстан республикасы -- ержан сәденов -- кубанычбек омуралиев
Аннотация: Кеше Қасым-Жомарт Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымына мүше мемлекеттердің ішкі істер министрлері кеңесі қарсаңында түркі елдері құқық қорғау ведомстволары басшыларымен кездесу өткізді.
Держатели документа:
БҚУ