Электронный каталог

22.1
К 32

    Квадраттық теңдеулер. Квадраттық теңдеулерді шешудің әртүрлі тәсілдері [Текст] / С. Б. Алчынова, Г. Ө. Есенова, Ұ. М. Маратбекова, Б. А. Кобесов // Физика-математика ғылымдарының докторы, академик А.Д.Таймановтың туғанына 105 жыл толуына орай және М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің 90 – жылдығына арналған «Тайманов оқулары – 2022» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары (Орал, 30 қараша 2022 ж.). - Орал, 2022. - Б. 254-256.
ББК 22.1

Кл.слова (ненормированные):
Квадраттық теңдеулер -- математика -- формуласы -- геометриялық интерпретация -- Математикалық идея -- Квадраттық формула
Аннотация: ^* Екінші дәрежелі теңдеулерді шешу біздің дәуірімізге дейінгі II мыңжылдықта Ежелгі Вавилонда негізі қаланды. Ежелгі Грецияның математиктері квадрат теңдеулерді геометриялық жолмен шешті; мысалы, Евклид - бұл сегментті яғни кесіндіні орташа және шеткі қатынастарға бөлу арқылы шешкен. Квадрат теңдеудің түбірлерінің формуласы бірнеше рет "қайта ашылды". Бізге жеткен мәліметтерге сәйкес, бұл формулаларды алғаш рет үнді математигі жасаған Ортаазиялық ғалым әл-Хорезми (Б.З. IX ғ.) өзінің "Китаб әл-Джабр валь-мукабала" трактатында бұл формуланы геометриялық интерпретацияны қолдана отырып, толық екі жақты квадратты бөліп шешті. Орта мектептегі, тіпті одан да кішірек оқушылар үшін біз «b-ға қарама-қарсы, қосу немесе азайту, түбір астында b^2+bx+c=0.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алчынова, С.Б.
Есенова, Г.Ө.
Маратбекова, Ұ.М.
Кобесов, Б.А.

63
Т 82
Тулегенова, С. Д.
    Ерте көшпенділер археологиясы және Қазақстанның орта ғасырлар тарихы [Текст] / С. Д. Тулегенова, Б. Қ. Қитан // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 83-86.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
археология -- орта ғасырлар тарихы -- көшпенділер -- археологиялық- этнографиялық экспедициясы -- Үргеніш қаласы -- Сырдария -- Отырар -- Қала мәдениеті -- демографиялық зерттеу
Аннотация: Тарихтың соңғы ортағасырлық кезеңдерін зерттеудегі археологияның мүмкіндіктеріне зерттеушілердің көзқарасы таяу уақытқа дейін біркелкі болған жоқ.Кезінде А.Ю.Якубовский Орта Азияның XV ғасырдан кейінгі тарихи даму кезеңі «археологияның тікелеу мүдделерінің шеңберіне сыймайды, ал археология Орта Азияның ежелгі және ортағасырлық тарихына өзінің басты назарын аударады »деп жазған еді.Бұл жорамал Орта Азия мен Қазақстан археологтарының нақты зерттеулеріне, тікелей байланысты болатын, олар әдетте Әмір Темір заманының керамикасын, сәулет өнері мен сәулет ескерткіштерін зерттеуден әрі аспады.Осы сипатталған сарынмен қатар, соңғы орта ғасырлардағы қалаларды зерттеуге арналған басқа бағыттарда дамытылды. М.Е.Массон басшылық еткен Оңтүстік Түкіменстан кешенді археологиялық экспедициясы Нису қаласының орнын зерттей келіп, өз мүдделерінің аясында XIII –XVIII ғ обьектілерді қосты. Алайда соңғы ортағсырларда қаланы зерттеуде Хорезм археологиялық- этнографиялық экспедициясының Үргеніш қаласындағы XIII- XVII ғ деңгейінде жүргізілгшен жұмысын үлкен ілгерлеу деп санау керек.Қазба жұмыстары Ташқала жұртының оңтүстік кешенінде және кейін анықталғандай XV- XVIIғ сауда – қолөнер маххаласы алып жатқан учаскеде жүргізілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Қитан, Б.Қ.

63
З-12
Заңәділұлы, Н.
    Алтын орданың мемлекеттік идеологиясы ретінде ясауи ілімі (Қытай зерттеулері негізінде) [Текст] / Н. Заңәділұлы, Б. Сайфунов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 285-302.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Алтын Орда -- Ислам діні -- Берке хан -- Өзбек хан -- Кубравийа тариқаты -- Ясауи тариқаты -- Ұлы жосық (Ұлы заң)
Аннотация: Алтын Орда - Жошы ұлысы негізінде құрылған мемлекет. Алтын Орда мемлекетінің хандарынан алғашқы болып Берке хан Ислам дінін қабылдады. Өзбек хан тұсында Ислам діні мемлекеттік дінге айналды. Тарихи тұрғыдан қарасақ, Алтын Орда мемлекетінің исламдану үдерісі мемлекеттік деңгейде өте жүйелі түрде жүзеге асырылды. Бұл үдерісте сопылық бағытты ұстанатын Хорезм мұсылмандарының рөлі ерекше болған. Алайда Қожа Ахмет Ясауи (1041-1166) [1; 2; 3] негізін қалаған Ясауи тариқаты маңызды рөл атқарды. Алтын Орда хандары Ислам дінін мемлекеттік дін етіп, Ясауи мектебінің ұстанымдарын мемлекеттік идеологияға айналдыру арқылы тұтас Жошы ұлысының бірлігін қамтамасыз ете алды. Ясауи ілімін ұстану арқылы көшпелі тұрмыс-салт Исламмен үндесіп ұлыстың негізін құрайтын моңғол-қыпшақ руларының қолдауына ие болды. Алтын Орда мемлекетінің ұзақ уақыт өмір сүруінің және Жошы әулеті билігінің Алтын Ордадан тарған хандықтарда да Ясауи ілімі сәулесін шашып тұрды. Көркейген ислам мәдениетімен Ясауи жолын ұстануының арқасында Алтын Орда мемлекеті парсы, орыс және тағы басқа мәдениеттерге жұтылмай түркілік реңін сақтап қалды. Мақалада Берке хан мен Өзбек хан дәуіріндегі тарихи үдерістер кеңінен қарастырылып, олардың билігі тұсында қалыптасқан саяси, діни және мәдени жетістіктерге назар аударылады. Әсіресе, Ясауи ілімін ұстану Алтын Орда мемлекетінің дамуына тигізген ықпалы ерекше атап өтіледі. Мақалада тақырыбымызға қатысты қытай зерттеулеріне айрықша мән беріліп, осы тақырыпқа қатысты қытай тарихшыларының еңбектері егжей-тегжейлі талданған. Сонымен қатар, салыстырмалы талдау әдісі қолданылып, Берке хан мен Өзбек хан дәуіріндегі исламның таралуы, құқықтық жүйенің өзгеруі және мәдени алмасу үдерістері салыстырылып сипатталады. Бұл тәсіл тарихи деректердің объективтілігін қамтамасыз етіп, Алтын Орда тарихын тереңірек түсінуде жаңа ғылыми көзқарас қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сайфунов, Б.