Электронный каталог

86
Ж 79
Жолдасұлы, Т.
    Сыр өңіріндегі ахун-ишандардың рухани мұрасы: советтік кезеңнен бүгінге дейін [Текст] / Т. Жолдасұлы, А. Қ. Сайлау // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 238-255.
ББК 86

Рубрики: Религия

Кл.слова (ненормированные):
Советтік Қазақстан -- Сыр өңірі -- ислам -- қожа -- ишан -- ахун -- атеизм -- рухани мұра -- сирек кітаптар -- құнды жәдігер
Аннотация: Мақалада Сыр өңірінде шамамен ХVІІІ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басы аралығында өмір сүрген «қожа», «ишан», «ахун» атанған діни тұлғалардың рухани мұрасының тарихы туралы баяндалады. Олардың советтік кезеңнен аман-есен жеткен сирек кездесетін кітаптары, қолжазбалары мен заттай жәдігерлері арнайы экспедициялар барысында анықталған еді. Сыр өңірінде өмір сүрген дін өкілдерінің өмірі, советтік кезеңнен бізге жеткен олардың рухани мұрасы зерттелмеген тың мәселе. Сондықтан да аталған кезеңде Сыр өңірінде өмір сүрген ахун-ишандардың бізге жеткен рухани мұрасының маңыздылығын ашып көрсету және оларға сипаттама беру зерттеу жұмысының басты мақсатына жатады. Советтік кезеңдегі атеистік шабуылға қарамастан ол мұраларды сақтап, бізге жеткізе білген ахун-ишан ұрпақтарының қолындағы заттай деректерді анықтау зерттеудің міндетіне кіреді. Советтік дәуірде Орталық Азия халықтарының сан ғасырдан бері сақталып келе жатқан діни дәстүрлерін жою жүзеге асырылғаны белгілі. Дінбасылардың әулеттік құнды жәдігерлері мен кітап-қолжазбалар жойылды. Бірақ олардың кейбір дүниелерін ұрпақтары жасырын ұстап, сақтай алды. Совет Одағы тарағаннан кейін Қазақстанда сақталған мұндай рухани мұраға көңіл бөлініп, олар көпшіліктің назарына ұсыныла бастады. Бұл зерттеуде осы мәселе Сыр өңірі мысалында ұсынылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сайлау, А.Қ.

63
Р 95
Рысбеков, Т.
    Оралдағы 1991 жылғы Қыркүйек оқиғасы жөнінде не білеміз? [Текст] / Т. Рысбеков // Орал өңірі. - 2025. - №76. - 18 қыркүйек. - Б. 10,11.
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
қазақстан -- м. есеналиев және азаттықтар -- "азат " азаматтық қозғалыс -- бастамашысы -- республика партиясы -- казактар -- патша билігі -- сібір -- орта азия -- кавказ -- аттанайық, жайыққа -- орталық штаб -- орал сәулебаев -- аттан штабы -- аманбай асылбеков -- "семей- невада" қозғалысы -- бақытжан әділов -- оқиға қарсаңында -- әскери зауыттар -- "қазақгаз" концерні -- қарашығанақ шикізаты -- ливия -- тәжірибелі ұйымдастырушы -- есет әзербаев -- н. есқалиев -- "зенит" -- "металлист" зауыты -- 15 қыркүек
Аннотация: Мақалада Оралдағы 1991 жылғы Қыркүйек оқиғасы жөнінде толығымен жазылған.
Держатели документа:
БҚУ

63
Г 78
Граф, А. А.
    Немцы в системе военно-административного управления Западного Казахстана в XVIII – н. XX вв. [Текст] / А. А. Граф // Материалы 82-й Республиканский научно-практической конференции посвященной Дню работников науки Казахстана 12 апреля и 100-летию академика Евнея Букетова. - Уральск, 2025. - 7-11 апреля. - С. 148-151.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
немцы -- военно-административное управление -- Западный Казахстан -- Российская империя -- миграция -- офицеры -- чиновники -- XIX век -- этническая элита -- Центральная Азия
Аннотация: В статье рассматривается роль немцев в системе военно-административного управления Западного Казахстана в XVIII — начале XX века. В период активного продвижения России в Центральную Азию немецкие офицеры, чиновники и другие представители привилегированных слоев играли значимую роль в укреплении российского контроля над казахскими землями, развитии административного аппарата, военного присутствия и экономических связей. Особое внимание уделяется составу немецкой миграции: офицеры, военные врачи, чиновники, учителя и инженеры, прибывшие в регион до середины XIX века, в основном происходили из остзейского дворянства и петербургской знати. Анализ численности немецкого населения показывает постепенное увеличение их числа с 100–150 человек в начале XIX века до 250–300 человек к середине века, что способствовало формированию интеллектуальной элиты в регионе. Статья подчеркивает, что присутствие немцев в Западном Казахстане было не столько этническим, сколько административно-политическим и культурным фактором, влияющим на развитие региона в рамках Российской империи.
Держатели документа:
ЗКУ

28
Ж 88
Жумаканова, Р. Р.
    В.В. Иванов мұрасы және дала өркениеттерінің болашағы [Текст] / Р. Р. Жумаканова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 49-50.
ББК 28

Рубрики: Биология

Кл.слова (ненормированные):
Ұлы дала тарихы -- адамзат мәдениеті -- Орталық Азия -- тарихи-мәдени даму -- Всеволод Вячеславович Иванов -- ғалым-энциклопедист -- биология ғылымдарының докторы -- Батыс Қазақстан геоботаника мектебі -- өсімдіктер физиологиясы -- Солтүстік Каспий маңы флорасы -- көшпелі қоғам -- өркениеттер тоғысы -- ұлттық болмыс -- жаһандану дәуірі
Аннотация: Мәтінде көрнекті ғалым, профессор Всеволод Вячеславович Ивановтың Ұлы дала тарихы мен өркениетін зерттеуге қосқан өлшеусіз үлесі баяндалған. Оның Батыс Қазақстан геоботаника мектебінің негізін қалаушы ретіндегі рөлі, Солтүстік Каспий маңы флорасын зерттеудегі еңбектері және көшпелі қоғам мен дала мәдениетін танудағы ғылыми мұрасының маңыздылығы атап өтілген. Ғалымның тұжырымдары қазіргі жаһандану заманында ұлттық болмысты сақтау мен өркениеттік дамуды айқындау тұрғысынан құнды болып табылады.
Держатели документа:
ЗКУ

71.0
B30
Batyrkhan, Zh.
    The concept of sacredness in Central Asia (The Case of Kazakhstan) [Текст] / Zh. Batyrkhan, Zh. Artykbayev // Bulletin WKU. - 2025. - №4. - Р. 229-234.
ББК 71.0

Рубрики: Теоретическая культурология

Кл.слова (ненормированные):
сакрализация -- Центральная Азия -- Казахстан -- сакральные места -- национальная идентичность -- духовная культура -- культурное наследие -- Рухани жаңғыру -- сакральная география -- традиции -- историческая память -- культурная самобытность
Аннотация: В данной статье рассматривается понятие сакральности как важнейший элемент духовной и культурной идентичности народов Центральной Азии, с особым акцентом на Казахстан. Сакральность здесь охватывает широкий спектр явлений - от религиозных объектов и природных ландшафтов до исторических памятников, связанных с духовной традицией и национальной памятью. В рамках анализа особое внимание уделено государственному специальному проекту «Сакральная география Казахстана», реализуемому в контексте программы «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру». Этот проект направлен на систематизацию и популяризацию сакральных объектов как основы для укрепления национального кода и развития культурного самосознания. Статья раскрывает, как сакральные места служат не только объектами почитания, но и мощными символами единства, исторической преемственности и духовного возрождения. Автор подчеркивает важность сакрализации природной и культурной среды для устойчивого развития, внутреннего туризма и воспитания молодого поколения. Также освещаются аспекты традиционного казахского мировоззрения, в котором родная земля, родословная и природа воспринимаются как носители сакрального значения. Материал основан на современных исследованиях и примерах, актуальных для казахстанского общества, и может быть полезен для культурологов, историков, социологов, педагогов, а также всех, кто интересуется духовным наследием Центральной Азии.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Artykbayev, Zh.