Электронный каталог

63
Б 82
Боранбаева, Б. С.
    Өлкемізде күштеп ұжымдастыру саясаты қалай жүргізілді? [Текст] / Б. С. Боранбаева // Өркен. - 2023. - 30 маусым. - №6. - Б. 6.
ББК 63

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
тарих -- күштеп ұжымдастыру -- тоталитарлық үстемдік -- Қазақ елі -- Батыс Қазақстан облысы -- өңірлік комиссия -- колхоз -- Кеңес өкімет -- сталиндік күштеп ұжымдастыру -- архив -- Орал округ -- БКП(б) Орталық Комитетінің БКП(б) Орталық Комитетінің
Аннотация: Кеңес өкіметі жүргiзген жаппай тəркілеу, күштеп ұжымдастыру, отырықшыландыру, бай-кулактарды тап жауы ретінде жою, мемлекетке ет, астық тапсыру сияқты саяси науқандарының салдарынан қазақ халқы ХХ ғасырдың 20-30 жылдарында орны толмас зұлматқа ұшырады. Алайда тарихтың бұл шындығын кеңестік тоталитарлық үстемдік жағайында ашық айту мүмкін болмады. Қазақ елінің тəуелсіздігі ғана ұлттық тарихымызды жаңаша ой тұрғысынан пайымдауға кең жол ашты.
Держатели документа:
ЗКУ

81.2
М 12
Мақсотов, Д. Ж.
    Бұрынғы Жалпақтал ауданы ауылдарының ономастикасы [Текст] / Д. Ж. Мақсотов // Махамбет Өтемісовтің 220 жылдығына арналған «Университет ғылымының жетістіктері мен болашағы» атты 80-ші республикалық ғылыми-тәжірибелі конференциясының материалдары. - Орал, 2023. - 12 сәуір. - Б. 150-153.
ББК 81.2

Рубрики: Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
ономастика -- Жалпақтал ауданы -- Ақпәтер ауылы -- Казталов ауылы -- Қараөзен ауылы -- Батыс Қазақстан облысы -- Ержанова Ұлдай Рысқалиевна -- Түркітанушы-топонимистер -- Ақпәтер
Аннотация: Жалпақтал – 1928-1997 жылдары аудан орталығы. Аудан орталығы – Казталов ауылынан шығысқа қарай 60 км. жерде, Қараөзеннің сол жағалауындағы бетеге, боз, ақселеу және әртүрлі астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өсетін шалғынды, қоңыр топырақты дала белдемінде орналасқан. Тұрғыны 5,2 мың адам.Жалпақтал ауданы – 1928-1930 және 1935-1997 жылдары болған Қазақ КСР-нің (1936 ж. дейін – Қазақ АКСР, 1991 ж. бастап – Қазақстан Республикасы) Орал округі мен Батыс Қазақстан облысының (1962-1992 жж. – Орал) әкімшілік бөлінісі. Орталығы – Жалпақтал ауылы (1936 жылға дейін - Сламихино, 1936-1993 жылдары - Фурманово) [1].Аудан қазіргі таңда Казталов ауданы құрамындағы ең үлкен елді мекен. Аймақтың топонимикалық жүйесін зерттеу кезінде аудан құрамындағы бұрынғы Жалпақтал ауданы құрамындағы ауылдардың атаулары бір-біріне ұқсас екенін байқаймыз. Мысалы Қарасу, Қараөзен, Ақкөл, Қаракөл,Ақсуат, Сарықұдық сияқты өзен-көл мен түр-түске қатысты атаулар және Жалпақтал, Көктерек, Талдыапан, Талдықұдық, Қарақоға, т.б. ағашпен байланысты ойконимдер. Кез келген аймақтың топонимикалық жүйесі секілді Казталов ауданы ауылдарының атаулары бір-бірімен тығыз байланысты. Бұл атаулар жергілікті халықтың шаруашылығы, табиғатпен байланысы, әдет-ғұрпы мен салт-санасына қатысты туындайтыны анық. Атаулардың біріне-бірі өте жақын екенін терең зерттемей-ақ байқауға болады. Дегенмен кей жағдайда атаудың шығу тарихы мүлде бөлек болады. Сол себепті бұрынғы Жалпақтал ауданы құрамында болған Ақпәтер, Қараөзен және Көктерек ауылдары тарихына үңіліп көрейік.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Г 93
Ғұбай, А. С.
    Мерген ауылының әлеуметтік-экономикалық жағдайы [Текст] / А. С. Ғұбай // Кушаев оқулары ғылыми-тәжірибелік конференция жинағы. - Орал, 2023. - Б. 154-160.
ББК 63

Рубрики: Тарихи

Кл.слова (ненормированные):
Мерген -- ауыл -- Батыс Қазақстан облысы -- Совхоз -- Мәдениет үйі -- клуб -- кітапхана -- акушерлік және фельдшерлік пункт -- трактористер -- комбайнерлер -- жүргізушілер -- механизаторлар
Аннотация: Мерген – ауыл, Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданының әкімшілік округ орталығы. Жайық өзенінің оң жақ жағасында орналасқан. Жері шалғынды қоңыр, бозғылт қоңыр топырақты. Астық тұқымдас шөптер аралас, бетеге, қау, боз шөптері өседі. Тұрғыны 1797 адам (2005). Іргесі 1963 жылы Куйбышев атындағы қой кеңшарының құрылуына байланысты қаланды.1997 ж. округ болды. Оған Горячкин, Жолан ауылдары қарайды. Жерінің көлемі 6124 га, оның ауыл шаруашылығына жарамдысы 61089 га, одан шабындығы – 5547 га, жайылымы – 5542 га. Шаруа қожалықтары 24,46 адам шағын кәсіпкерлікпен айналысады.Тұрғындары мал шаруашылығымен шұғылданады. Көкөніс, картоп, бау-бақша өсіреді. 2924 бас ірі, 6183 бас қой-ешкі, 235 бас жылқы, 2520 бас құс бар. 2 мектеп, дәрігерлік –акушерлік және 2 фельдшерлік пункт жұмыс жасайды. Мәдениет үйі (2), клуб, 3 кітапхана бар
Держатели документа:
ЗКУ

42.11
М 36
Махамбетов, Э. М.
    Шалқар көлінің маңындағы астық тұқымдас және жусанды қауымдастықтар [Текст] / Э. М. Махамбетов, С. Н. Бохорова, А. С. Бисенгазиева // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 69-73.
ББК 42.11

Рубрики: Зерновые и зернобобовые культуры

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Өзен -- Шалқар көлі -- еуразиялық дала -- астық қауымдастықтар -- жусан қауымдастықтар -- климат -- Шалқар көлінің кешкі көрінісі -- дұғаш -- ақ жусан -- қара жусан
Аннотация: Батыс Қазақстан облысының аумағында 3260 көл бар, олардың 97%-ының ауданы 1 км2-ден аз. Көлдердің жалпы ауданы 908 км2, оның 20% шағын көлдер. Өзен алабында Оралдағы және аймақтағы ең үлкен көл - Шалқар көлі болып есептеледі. Шалқар көлі - Батыс Қазақстан облысының еуразиялық дала аймағында орналасқан. Ол тұзды күмбезді құрылымның шөгу науасында қалыптасқан көл айдыны болып саналады (сурет 1). ХХ ғасырдың соңындағы мәліметтер бойынша көлдің физикалық көрсеткіштері: солтүстіктен оңтүстікке қарай ұзындығы 18 км, ені батыстан шығысқа – 14 км құраған. Көлдің орташа бетінің ауданы 200 км2, көлдің орташа тереңдігі 7 м, максимум 12 м-ге дейін, судың минералдануы 2,9-6,7 г/л шегіндегі көрсеткішке тең. Жағалау сызығы үзілмеген дерлік. Жағалау суларының ені бірнеше метрден 500-1000 м-ге дейін болды. Шалқар көлінің алабында және маңында климаты күрт континенттік
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бохорова, С.Н.
Бисенгазиева, А.С.

42.11
Н 11
Нұршатова, Н. Н.
    Қалдығайты өзенінің орта ағысы алқабындағы өсімдік жайылмасында кездесетін ши өсімдігі қауымдастығының экологиялық - биологиялық ерекшеліктері [Текст] / Н. Н. Нұршатова // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 155-160.
ББК 42.11

Рубрики: Зерновые и зернобобовые культуры

Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Астық тұқымдастар -- өсімдіктер -- шөп -- Қаратөбе ауданы -- Жарлы өзені -- Қалдығайты өзені -- даражарнақтылар -- қоңырбастар -- ақ ши -- кәдімгі қамыс -- жуашықты қоңырбас -- ценопопуляция -- биология -- экология
Аннотация: Батыс Қазақстан облысы Евразиялық дала аймағында, астық тұқымдасының өкілдері басым болатын , бетегелі - ақселеулі далада орналасқан. Астық тұқымдастар – дара жарнақтылар класына жататын, бағалы азықтық өсімдіктер. Астық тұқымдастардың дүние жүзінде 900 туысы, 11 000 түрі бар. Батыс Қазақстан облысында астық тұқымдастардың 47 туысы, 97 түрі белгілі. Астық тұқымдастардың басым бөлігі шөптекті өсімдіктер. Бұл тұқымдасқа жататын қызықты әрі ерекше түрлердің бірі – ши (Achnatherum splendens (Trin.) Nevski) өсімдігі. Біздің зерттеу нысанымыз Батыс Қазақстан облысының оңтүстік - шығыс бөлігінде орналасқан Қаратөбе ауданындағы Қалдығайты өзенінің орта ағысы алқабы жайылмасында кездесетін ши (Achnatherum splendens (Trin.) Nevski) қауымдастығы
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
    Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ