База данных: Статьи ППС
Страница 3, Результатов: 33
Отмеченные записи: 0
21.
Подробнее
81.2 Англ.яз.
Б 30
Бахиджан, А. А.
«Халықаралық қатынастар» мамандығының студенттерімен ағылшын тілін тиімді үйрену [Текст] / А. А. Бахиджан // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 373-375.
ББК 81.2
Англ.яз.
Рубрики: Английский язык
Кл.слова (ненормированные):
Халықаралық қатынастар -- шетел тілдері -- дипломат -- Халықаралық сауда -- банк жүйесінің жұмысы -- құрлықтағы -- Миға шабуыл тәсілі -- ағылшын тілі
Аннотация: Халықаралық сауда, банк жүйесінің жұмысы, құрлықтағы, теңіздегі және ауадағы көлік жүйесінің қызметі ағылшын тілінде жүзеге асырылады. Халықаралық конференцияларда, әлемдік тәжірибені зерттеу және ғылыми ақыл-ой туралы ақпарат алмасу мақсатында, келіссөздер жүргізу барысында ағылшын тілін кеңінен қолданылып келеді. Демек, «Халықаралық қатынастар» мамандығында білім алып жатырған студенттер ағылшын тілін жетік меңгеруге зейін қоюлары керек. Осы мақсатта болашақ дипломаттарды оқыту барысында сабақтарда ағылшын тілінің барлық төрт дағдысына да ерекше көңіл бөлінеді
Держатели документа:
ЗКУ
Б 30
Бахиджан, А. А.
«Халықаралық қатынастар» мамандығының студенттерімен ағылшын тілін тиімді үйрену [Текст] / А. А. Бахиджан // «Педагогтің кәсіби шеберлігі» Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарының арасында өткізілген республикалық байқаудың жинағы. - Орал, 2024. - Б. 373-375.
Рубрики: Английский язык
Кл.слова (ненормированные):
Халықаралық қатынастар -- шетел тілдері -- дипломат -- Халықаралық сауда -- банк жүйесінің жұмысы -- құрлықтағы -- Миға шабуыл тәсілі -- ағылшын тілі
Аннотация: Халықаралық сауда, банк жүйесінің жұмысы, құрлықтағы, теңіздегі және ауадағы көлік жүйесінің қызметі ағылшын тілінде жүзеге асырылады. Халықаралық конференцияларда, әлемдік тәжірибені зерттеу және ғылыми ақыл-ой туралы ақпарат алмасу мақсатында, келіссөздер жүргізу барысында ағылшын тілін кеңінен қолданылып келеді. Демек, «Халықаралық қатынастар» мамандығында білім алып жатырған студенттер ағылшын тілін жетік меңгеруге зейін қоюлары керек. Осы мақсатта болашақ дипломаттарды оқыту барысында сабақтарда ағылшын тілінің барлық төрт дағдысына да ерекше көңіл бөлінеді
Держатели документа:
ЗКУ
22.
Подробнее
26.237
О-67
Орманды-дала жағдайындағы баянаул улыттық паркінің климатының өзгерісіне қарағайдың (Pinus sylvestris L.) реакциясы [Текст] / Н. Б. Мапитов, Б. К. Жумабекова, М. Ю. Клименко [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 600-609.
ББК 26.237
Рубрики: Климатология
Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- климат -- корреляция -- радиалды өсу -- жауын-шашын -- ауа температурасы -- Климатология -- биогеоценоз
Аннотация: Солтүстік-Шығыс Қазақстанның орманды даласының құрғақ жағдайында радиалды өсу мен негізгі климаттық айнымалылар (ауа температурасы мен жауын-шашын) арасындағы байланыстардың талдауы жүргізілді. Қарағайдың (Pinus sylvestris L.) ерте ағаштарының өсуіне негізгі шектеуші әсер мамыр-маусым айларындағы жоғары ауа температурасының әсер ететіні анықталды. Шотландиялық қарағайдың өсуі ағымдағы вегетациялық кезеңдегі жауын-шашын мөлшеріне байланысты екендігі көрсетілген. Баянауыл табиғи паркінің хронологиясын сыртқы орта факторларына сезімтал емес деп санауға болады, өйткені сезімталдық коэффициенті 2,8 құрайды. Сондай-ақ бірінші ретті автокорреляцияның жоғары мәні (≥ 0,50) атап өтілді, бұл өткен климаттық жағдайлар мен қарағайлардың ағымдағы жылдық өсуі арасындағы байланысты көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мапитов, Н.Б.
Жумабекова, Б.К.
Клименко, М.Ю.
Нукенов, А.С.
Омаров, М.К.
Еркибаева, М.К.
О-67
Орманды-дала жағдайындағы баянаул улыттық паркінің климатының өзгерісіне қарағайдың (Pinus sylvestris L.) реакциясы [Текст] / Н. Б. Мапитов, Б. К. Жумабекова, М. Ю. Клименко [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 600-609.
Рубрики: Климатология
Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- климат -- корреляция -- радиалды өсу -- жауын-шашын -- ауа температурасы -- Климатология -- биогеоценоз
Аннотация: Солтүстік-Шығыс Қазақстанның орманды даласының құрғақ жағдайында радиалды өсу мен негізгі климаттық айнымалылар (ауа температурасы мен жауын-шашын) арасындағы байланыстардың талдауы жүргізілді. Қарағайдың (Pinus sylvestris L.) ерте ағаштарының өсуіне негізгі шектеуші әсер мамыр-маусым айларындағы жоғары ауа температурасының әсер ететіні анықталды. Шотландиялық қарағайдың өсуі ағымдағы вегетациялық кезеңдегі жауын-шашын мөлшеріне байланысты екендігі көрсетілген. Баянауыл табиғи паркінің хронологиясын сыртқы орта факторларына сезімтал емес деп санауға болады, өйткені сезімталдық коэффициенті 2,8 құрайды. Сондай-ақ бірінші ретті автокорреляцияның жоғары мәні (≥ 0,50) атап өтілді, бұл өткен климаттық жағдайлар мен қарағайлардың ағымдағы жылдық өсуі арасындағы байланысты көрсетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мапитов, Н.Б.
Жумабекова, Б.К.
Клименко, М.Ю.
Нукенов, А.С.
Омаров, М.К.
Еркибаева, М.К.
23.
Подробнее
20.1
А 56
Альжанова, Б. С.
Орал қаласын көгалдандыруда қолданылатын ашық тұқымдас өсімдіктердің экологиялық жағдайы [Текст] / Б. С. Альжанова, А. Т. Иманказалиева, А. Қ. Амангельдиев // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 41-45.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
экология -- Орал қаласы -- көгалдандыру -- өсімдіктер -- экологиялық жағдайы -- ландшафт -- қарағай -- кәдімгі шырша -- жартасты арша -- қара арша
Аннотация: Атмосфералық ауаның ластануы адам денсаулығына және экожүйелердің тұрақтылығына теріс әсер етеді, сондықтан таза атмосфералық ауа салауатты өмір сүрудің ажырамас шарты болып табылады. Қазіргі таңда Орал қаласы еліміздегі ең таза, жасыл қалалардың бірі болып саналады. Негізінде Орал қаласының табиғаты ағаш егуге қолайлы аймақ болып саналады. Жайық, Шаған, Деркөл өзендерінің тоғысында орналасқан Орал қаласында ағаш егу жұмыстары өз бастауын ежелден алады. Дегенмен соңғы жылдары құрылыс жұмыстарының қауырт өсуіне және транспорт қозғалысының өсуіне байланысты, көшелерді көгалдандыру, қаладағы жасыл желектер ауданын арттыру, олардың түрлік құрамын жергілікті-жердің топырақ-климаттық жағдайларына сәйкес таңдау, оларды отырғызу және дұрыс күтім жасауды қолға алу мәселелері өзекті болып саналады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Иманказалиева, А.Т.
Амангельдиев, А.Қ.
А 56
Альжанова, Б. С.
Орал қаласын көгалдандыруда қолданылатын ашық тұқымдас өсімдіктердің экологиялық жағдайы [Текст] / Б. С. Альжанова, А. Т. Иманказалиева, А. Қ. Амангельдиев // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 41-45.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
экология -- Орал қаласы -- көгалдандыру -- өсімдіктер -- экологиялық жағдайы -- ландшафт -- қарағай -- кәдімгі шырша -- жартасты арша -- қара арша
Аннотация: Атмосфералық ауаның ластануы адам денсаулығына және экожүйелердің тұрақтылығына теріс әсер етеді, сондықтан таза атмосфералық ауа салауатты өмір сүрудің ажырамас шарты болып табылады. Қазіргі таңда Орал қаласы еліміздегі ең таза, жасыл қалалардың бірі болып саналады. Негізінде Орал қаласының табиғаты ағаш егуге қолайлы аймақ болып саналады. Жайық, Шаған, Деркөл өзендерінің тоғысында орналасқан Орал қаласында ағаш егу жұмыстары өз бастауын ежелден алады. Дегенмен соңғы жылдары құрылыс жұмыстарының қауырт өсуіне және транспорт қозғалысының өсуіне байланысты, көшелерді көгалдандыру, қаладағы жасыл желектер ауданын арттыру, олардың түрлік құрамын жергілікті-жердің топырақ-климаттық жағдайларына сәйкес таңдау, оларды отырғызу және дұрыс күтім жасауды қолға алу мәселелері өзекті болып саналады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Иманказалиева, А.Т.
Амангельдиев, А.Қ.
24.
Подробнее
28.5
Б 61
Бимагамбетова, Г. А.
Атмосфералық ауаны реттеуде ағаш өсімдіктерінің маңызы [Текст] / Г. А. Бимагамбетова // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 54-57.
ББК 28.5
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
атмосфера -- биосфера -- Қала атмосфера -- өсімдіктер -- экологиялық шаралар -- климат -- формальдегид -- Жасыл екпелер -- Ағаштар -- Жасыл өсімдіктер
Аннотация: Қала атмосферасының тазалығы– қазіргі таңда аса маңызды мәселелердің бірі. Бүгінде адамның шаруашылық қызметінің әсерінен бүкіл биосфераның жағдайы алаңдатарлықтай өзгеріске ұшырауда. Қаламыздың көшелеріне жасыл ағаштар отырғызу, өндіріс алаңдарын көгалдандыру, санитарлық қорғаныш жасыл желек қоршаулар жасау өте қажетті экологиялық шаралар болып табылады. Мұндай жасыл аймақтар ластанған ауаның жоғарғы қабатына таралуына және ластаушы заттар қорының жиналуына мүмкіндік бермейді, шаң тозаңдар мен аэрозольды газдардың таралуын бәсеңдетеді
Держатели документа:
ЗКУ
Б 61
Бимагамбетова, Г. А.
Атмосфералық ауаны реттеуде ағаш өсімдіктерінің маңызы [Текст] / Г. А. Бимагамбетова // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 54-57.
Рубрики: Ботаника
Кл.слова (ненормированные):
атмосфера -- биосфера -- Қала атмосфера -- өсімдіктер -- экологиялық шаралар -- климат -- формальдегид -- Жасыл екпелер -- Ағаштар -- Жасыл өсімдіктер
Аннотация: Қала атмосферасының тазалығы– қазіргі таңда аса маңызды мәселелердің бірі. Бүгінде адамның шаруашылық қызметінің әсерінен бүкіл биосфераның жағдайы алаңдатарлықтай өзгеріске ұшырауда. Қаламыздың көшелеріне жасыл ағаштар отырғызу, өндіріс алаңдарын көгалдандыру, санитарлық қорғаныш жасыл желек қоршаулар жасау өте қажетті экологиялық шаралар болып табылады. Мұндай жасыл аймақтар ластанған ауаның жоғарғы қабатына таралуына және ластаушы заттар қорының жиналуына мүмкіндік бермейді, шаң тозаңдар мен аэрозольды газдардың таралуын бәсеңдетеді
Держатели документа:
ЗКУ
25.
Подробнее
26.22
К 11
Көшкімбаева, А. Қ.
Қыздар университеті кампусының көктемгі жаңбыр суы, топырағы мен ауасының физика-химиялық құрамына талдау [Текст] / А. Қ. Көшкімбаева, Ж. Ғ. Дюсебай // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 125-130.
ББК 26.22
Рубрики: Гидрология
Кл.слова (ненормированные):
жаңбыр суы -- топырақ -- ауа қабаты -- ауыр металдар -- экологиялық мониторинг -- Гидрология
Аннотация: Бұл мақалада Қыздар университеті кампусына экологиялық мониторинг жүргізілді. Көктем мезгілінің жаңбыр суы мен топырағының физика-химиялық қасиеті, элементтік құрамы және университеттің ғимарат іші мен сыртқы аймағының ауа құрамы зерттелді. Зерттелетін су мен топырағының химиялық құрамы дәстүрлі гравиметриялық, титриметриялық әдістермен қатар, атомдық-абсорбциялық спектрометрі және ауа құрамы арнайы анализатор арқылы талданды. Талдау нәтижелері бойынша, ауа құрамындағы CO2 мөлшері көктем мезгілінде шартты шектеулі концентрациядан (ШШК) 529 есе асып түсті, ал жаңбыр суы құрамында кездескен Cl- мөлшері ШШК-ы нормадан 113,6 есе көп екендігі анықталды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Дюсебай, Ж.Ғ.
К 11
Көшкімбаева, А. Қ.
Қыздар университеті кампусының көктемгі жаңбыр суы, топырағы мен ауасының физика-химиялық құрамына талдау [Текст] / А. Қ. Көшкімбаева, Ж. Ғ. Дюсебай // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 125-130.
Рубрики: Гидрология
Кл.слова (ненормированные):
жаңбыр суы -- топырақ -- ауа қабаты -- ауыр металдар -- экологиялық мониторинг -- Гидрология
Аннотация: Бұл мақалада Қыздар университеті кампусына экологиялық мониторинг жүргізілді. Көктем мезгілінің жаңбыр суы мен топырағының физика-химиялық қасиеті, элементтік құрамы және университеттің ғимарат іші мен сыртқы аймағының ауа құрамы зерттелді. Зерттелетін су мен топырағының химиялық құрамы дәстүрлі гравиметриялық, титриметриялық әдістермен қатар, атомдық-абсорбциялық спектрометрі және ауа құрамы арнайы анализатор арқылы талданды. Талдау нәтижелері бойынша, ауа құрамындағы CO2 мөлшері көктем мезгілінде шартты шектеулі концентрациядан (ШШК) 529 есе асып түсті, ал жаңбыр суы құрамында кездескен Cl- мөлшері ШШК-ы нормадан 113,6 есе көп екендігі анықталды.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Дюсебай, Ж.Ғ.
26.
Подробнее
28
Ш 12
Шаңның таралу аймағы және оның жасөспірімдерге әсері [Текст] / С. М. Кабаева, А. Н. Сейтқазы, Р. Т. Орымбай, А. Б. Есбулат // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 181-184.
ББК 28
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
биология -- санитарлық – гигиеналық талаптар -- компьютерлік ойындар -- денсаулық -- физиология -- компьютерлік ойындар -- Компьютерлік клубтар -- микроскопия -- Үй жануарлар -- микрофлора -- микроб -- Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы
Аннотация: Мақала түйіні, жарық көздерінің нәтижесінде немесе компьютерлік ойындар алаңына қойылатын санитарлық – гигиеналық талаптар орындалуы керек. Себебі бала біздің болашағымыз, олардың денсаулықтарының мықты қажырлы болуына бізді қоршаған ортадағы түрлі факторлар әсер етеді. Мысалы қоршаған ортадағы ауаның ластығы, тамақтың құнарлылығының төмен болуы, құнарлы сапалы өнімнің бағасының жоғары болуы, тұтынушы халыққа қол жетімсіз болуы және көзге, көз жанарына әсер ететін өткір жарық, әр түрлі қанық түстер, баланы еріксіз шақыратын компьютерлік ойындардың көптеп ашылуы бәсекелестікті тудырып, балалардың уақытының басым көпшілігі сонда өтуіне себепші болады. Бала тек психологиялық түрде емес физиологиялық тұрғыда да зардап шегеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кабаева, С.М.
Сейтқазы, А. Н.
Орымбай, Р.Т.
Есбулат, А.Б.
Ш 12
Шаңның таралу аймағы және оның жасөспірімдерге әсері [Текст] / С. М. Кабаева, А. Н. Сейтқазы, Р. Т. Орымбай, А. Б. Есбулат // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 181-184.
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
биология -- санитарлық – гигиеналық талаптар -- компьютерлік ойындар -- денсаулық -- физиология -- компьютерлік ойындар -- Компьютерлік клубтар -- микроскопия -- Үй жануарлар -- микрофлора -- микроб -- Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы
Аннотация: Мақала түйіні, жарық көздерінің нәтижесінде немесе компьютерлік ойындар алаңына қойылатын санитарлық – гигиеналық талаптар орындалуы керек. Себебі бала біздің болашағымыз, олардың денсаулықтарының мықты қажырлы болуына бізді қоршаған ортадағы түрлі факторлар әсер етеді. Мысалы қоршаған ортадағы ауаның ластығы, тамақтың құнарлылығының төмен болуы, құнарлы сапалы өнімнің бағасының жоғары болуы, тұтынушы халыққа қол жетімсіз болуы және көзге, көз жанарына әсер ететін өткір жарық, әр түрлі қанық түстер, баланы еріксіз шақыратын компьютерлік ойындардың көптеп ашылуы бәсекелестікті тудырып, балалардың уақытының басым көпшілігі сонда өтуіне себепші болады. Бала тек психологиялық түрде емес физиологиялық тұрғыда да зардап шегеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Кабаева, С.М.
Сейтқазы, А. Н.
Орымбай, Р.Т.
Есбулат, А.Б.
27.
Подробнее
28
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Ficus Benjamina L. өсімдігінің өсіп-дамуына субстрат түрлерінің әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, А. А. Өтепбергенова, А. А. Жұмақұлова // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 184-187.
ББК 28
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
биология -- Өсімдіктер -- температура -- жарық -- ауаның ылғалдылығы -- субстрат құрамы -- кокос -- мүк -- әмбебап -- перлит -- агровермикулит -- гидрогель -- керамзит -- Органикалық субстрат -- бейорганикалық субстрат
Аннотация: Өсімдіктердің өсіп-өнуі үшін қажетті жағдайлар жарық, температура, ауаның ылғалдылығы, субстрат құрамын дұрыс таңдап, қолайлы жағдай жасау олардың тіршілігіндегі маңызды фактор болып табылады. Өсімдіктер тіршілігіндегі маңызды кезеңнің бірі тамырлану процесіне ең алдымен жақсы субстрат түрлері таңдалуы қажет, тамырлану үшін алдымен қалемшенің құнарлы топыраққа егілуі олардың өмірлік циклінде маңызды рөл атқарады, себебі қоректік заттармен қамтамасыз етілген субстраттар тамырдың өсуіне оңтайлы жағдай жасайды. Субстраттардың физикалық қасиеттері құрылымы, ылғалдылығы, тыныс алу қабілеті және тығыздығы және олардың химиялық құрамы, соның ішінде субстрат құрамындағы қоректік заттардың, минералдардың, органикалық заттардың және субстраттың рН ортасы тамырлану процесі үшін маңызды болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Өтепбергенова, А.А.
Жұмақұлова, А.А.
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Ficus Benjamina L. өсімдігінің өсіп-дамуына субстрат түрлерінің әсері [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, А. А. Өтепбергенова, А. А. Жұмақұлова // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 184-187.
Рубрики: Биология
Кл.слова (ненормированные):
биология -- Өсімдіктер -- температура -- жарық -- ауаның ылғалдылығы -- субстрат құрамы -- кокос -- мүк -- әмбебап -- перлит -- агровермикулит -- гидрогель -- керамзит -- Органикалық субстрат -- бейорганикалық субстрат
Аннотация: Өсімдіктердің өсіп-өнуі үшін қажетті жағдайлар жарық, температура, ауаның ылғалдылығы, субстрат құрамын дұрыс таңдап, қолайлы жағдай жасау олардың тіршілігіндегі маңызды фактор болып табылады. Өсімдіктер тіршілігіндегі маңызды кезеңнің бірі тамырлану процесіне ең алдымен жақсы субстрат түрлері таңдалуы қажет, тамырлану үшін алдымен қалемшенің құнарлы топыраққа егілуі олардың өмірлік циклінде маңызды рөл атқарады, себебі қоректік заттармен қамтамасыз етілген субстраттар тамырдың өсуіне оңтайлы жағдай жасайды. Субстраттардың физикалық қасиеттері құрылымы, ылғалдылығы, тыныс алу қабілеті және тығыздығы және олардың химиялық құрамы, соның ішінде субстрат құрамындағы қоректік заттардың, минералдардың, органикалық заттардың және субстраттың рН ортасы тамырлану процесі үшін маңызды болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Өтепбергенова, А.А.
Жұмақұлова, А.А.
28.
Подробнее
20.1
Д 20
Дарибаева, С. А.
Метеорологиялық айнымалылар және атмосфералық ластағыштар, эмиссиялар арасындағы байланыс (Қостанай қаласының мысалында) [Текст] / С. А. Дарибаева, К. А. Казбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 538-549.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
ауа ластағыштар -- жел жылдамдығы -- қалқыма бөлшектер -- азот оксидтері -- көміртек монооксиді -- озон -- корреляция -- регрессиялық талдау -- метеорологиялық айнымалылар -- мониторинг
Аннотация: Бұл жұмыста Қостанай қаласындағы метеорологиялық айнымалылар мен (температура, ылғалдылық, желдің жылдамдығы) мен атмосфералық ластаушы заттардың концентрациясы (NO₂, CO, O₃, SO₂, PM2.5) арасындағы байланыс зерттеледі. Корреляциялық және регрессиялық талдау арқылы ауа-райының ауаның ластану деңгейіне әсерін анықтайтын статистикалық тәуелділіктер анықталды. Температура озонмен (O₃) және азот оксидімен (NO) оң корреляцияланатыны анықталды, бұл олардың фотохимиялық реакцияларымен түсіндіріледі. Ылғалдылық CO және H₂S концентрациясының жоғарылауына ықпал етеді, бірақ NO және O3 кщнцентрацияларын төмендетеді. Желдің жылдамдығы ластаушы заттардың дисперсиясына әсер етеді: қатты желде NO₂ және NO концентрациясы жоғарылайды, бірақ SO₂ және O3 деңгейі төмендейді. Нәтижелер аймақтағы экологиялық жағдайды бағалауға көмектеседі және ауа сапасын жақсарту және ластануды бақылау стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Казбекова, К.А.
Д 20
Дарибаева, С. А.
Метеорологиялық айнымалылар және атмосфералық ластағыштар, эмиссиялар арасындағы байланыс (Қостанай қаласының мысалында) [Текст] / С. А. Дарибаева, К. А. Казбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №2. - Б. 538-549.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
ауа ластағыштар -- жел жылдамдығы -- қалқыма бөлшектер -- азот оксидтері -- көміртек монооксиді -- озон -- корреляция -- регрессиялық талдау -- метеорологиялық айнымалылар -- мониторинг
Аннотация: Бұл жұмыста Қостанай қаласындағы метеорологиялық айнымалылар мен (температура, ылғалдылық, желдің жылдамдығы) мен атмосфералық ластаушы заттардың концентрациясы (NO₂, CO, O₃, SO₂, PM2.5) арасындағы байланыс зерттеледі. Корреляциялық және регрессиялық талдау арқылы ауа-райының ауаның ластану деңгейіне әсерін анықтайтын статистикалық тәуелділіктер анықталды. Температура озонмен (O₃) және азот оксидімен (NO) оң корреляцияланатыны анықталды, бұл олардың фотохимиялық реакцияларымен түсіндіріледі. Ылғалдылық CO және H₂S концентрациясының жоғарылауына ықпал етеді, бірақ NO және O3 кщнцентрацияларын төмендетеді. Желдің жылдамдығы ластаушы заттардың дисперсиясына әсер етеді: қатты желде NO₂ және NO концентрациясы жоғарылайды, бірақ SO₂ және O3 деңгейі төмендейді. Нәтижелер аймақтағы экологиялық жағдайды бағалауға көмектеседі және ауа сапасын жақсарту және ластануды бақылау стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Казбекова, К.А.
29.
Подробнее
20.1
Ш 98
Шығыс Қазақстанның биіктаулы экожүйелерінде ағаш тұқымдастарының климаттық өзгерістерге реакциясын дендрохронологиялық талдау [Текст] / К. Б. Алипина, Ш. Б. Абилова, Чоймаа Дуламсурен, Ж. Т. Тергенбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 548-561.
ББК 20.1
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- жылдық сақиналар -- климаттық өзгерістер -- ағаш өсімі -- корреляциялық талдау -- радиалды өсім
Аннотация: Бұл зерттеу климаттың өзгеруінің ағаш өсімдіктерінің өсуіне әсерін дендрохронологиялық әдістер арқылы талдауға бағытталған. Шығыс Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы – маусымдық ауытқуы күшті, биік таулы және континенталды сипаттағы аймақ – ағаштардың жылдық өсім динамикасын зерттеу үшін ерекше үлгілік өңір болып табылады. Тарихи метеодеректердің шектеулігі жағдайында ағаштың жылдық сақиналары климаттық жағдайларды қалпына келтірудің сенімді прокси-дереккөзі ретінде қолданылады. Зерттеу барысында 2013 және 2023 жылдары Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің әртүрлі биіктік белдеулеріндегі орман екпелерінен 1610 керн алынып, Betula pendula, Larix sibirica, Pinus sibirica, Picea obovata және Abies sibirica түрлері бойынша өсу хронологиялары жасалды. Жылдық сақиналар ені LINTAB құрылғысы және TSAP-Win бағдарламасы арқылы өлшенді, ал уақыттық қатарларды кросс-дейтинг, детрендинг және индекстеу COFECHA, R (dplR, treeclim пакеттері) және STATISTICA 13.2 көмегімен өңделді. Нәтижелер ауа температурасы мен жылдық өсім арасында теріс, ал жауын-шашынмен және күн белсенділігімен оң корреляцияны көрсетті. Ең жоғары корреляциялық мәндер күн белсенділігімен (r = 0,53–0,86), жауын-шашынмен орташа (r = 0,04–0,46), ал температурамен теріс бағытта анықталды. Бұл ағаштардың радиалды өсімі ылғал және радиациялық жағдайларға сезімтал екенін, ал жоғары температурада кері әсер байқалатынын дәлелдейді. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері ағаш түрлерінің өсуіне климаттық факторлардың (температура, жауын-шашын) әртүрлі ықпал ететінін көрсетті. Жиналған хронологиялар мен алынған корреляциялар аймақтық дендроклиматтық қайта құруды жүргізу үшін маңызды база болып табылады және климаттық өзгерістер жағдайында орман экожүйелерінің бейімделу әлеуетін бағалауға септігін тигізеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алипина, К.Б.
Абилова, Ш.Б.
Чоймаа Дуламсурен
Тергенбаева, Ж.Т.
Ш 98
Шығыс Қазақстанның биіктаулы экожүйелерінде ағаш тұқымдастарының климаттық өзгерістерге реакциясын дендрохронологиялық талдау [Текст] / К. Б. Алипина, Ш. Б. Абилова, Чоймаа Дуламсурен, Ж. Т. Тергенбаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 548-561.
Рубрики: Экология
Кл.слова (ненормированные):
дендрохронология -- жылдық сақиналар -- климаттық өзгерістер -- ағаш өсімі -- корреляциялық талдау -- радиалды өсім
Аннотация: Бұл зерттеу климаттың өзгеруінің ағаш өсімдіктерінің өсуіне әсерін дендрохронологиялық әдістер арқылы талдауға бағытталған. Шығыс Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы – маусымдық ауытқуы күшті, биік таулы және континенталды сипаттағы аймақ – ағаштардың жылдық өсім динамикасын зерттеу үшін ерекше үлгілік өңір болып табылады. Тарихи метеодеректердің шектеулігі жағдайында ағаштың жылдық сақиналары климаттық жағдайларды қалпына келтірудің сенімді прокси-дереккөзі ретінде қолданылады. Зерттеу барысында 2013 және 2023 жылдары Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің әртүрлі биіктік белдеулеріндегі орман екпелерінен 1610 керн алынып, Betula pendula, Larix sibirica, Pinus sibirica, Picea obovata және Abies sibirica түрлері бойынша өсу хронологиялары жасалды. Жылдық сақиналар ені LINTAB құрылғысы және TSAP-Win бағдарламасы арқылы өлшенді, ал уақыттық қатарларды кросс-дейтинг, детрендинг және индекстеу COFECHA, R (dplR, treeclim пакеттері) және STATISTICA 13.2 көмегімен өңделді. Нәтижелер ауа температурасы мен жылдық өсім арасында теріс, ал жауын-шашынмен және күн белсенділігімен оң корреляцияны көрсетті. Ең жоғары корреляциялық мәндер күн белсенділігімен (r = 0,53–0,86), жауын-шашынмен орташа (r = 0,04–0,46), ал температурамен теріс бағытта анықталды. Бұл ағаштардың радиалды өсімі ылғал және радиациялық жағдайларға сезімтал екенін, ал жоғары температурада кері әсер байқалатынын дәлелдейді. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері ағаш түрлерінің өсуіне климаттық факторлардың (температура, жауын-шашын) әртүрлі ықпал ететінін көрсетті. Жиналған хронологиялар мен алынған корреляциялар аймақтық дендроклиматтық қайта құруды жүргізу үшін маңызды база болып табылады және климаттық өзгерістер жағдайында орман экожүйелерінің бейімделу әлеуетін бағалауға септігін тигізеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Алипина, К.Б.
Абилова, Ш.Б.
Чоймаа Дуламсурен
Тергенбаева, Ж.Т.
30.
Подробнее
42.37
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Қала көшелерін көгалдандыруға қолданылатын ағаш түрлерінің экологиялық және биологиялық ерекшеліктерін талдау [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, А. Т. Жалғасова, Д. Б. Сагынова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 111-115.
ББК 42.37
Рубрики: Декоративное садоводство. Озеленение
Кл.слова (ненормированные):
көгалдандыру -- урбанизация -- жасыл желектер -- микроклимат -- экожүйе тұрақтылығы -- ағаш түрлері -- биологиялық ерекшеліктер -- экологиялық тиімділік -- абаттандыру -- жалпыұлттық мәселе -- қалалық орта
Аннотация: Мақалада урбанизация жағдайында қала көшелерін көгалдандырудың экологиялық және әлеуметтік маңызы қарастырылған. Жасыл желектердің қолайлы микроклимат қалыптастырудағы, ауа тазалығын сақтаудағы және тұрғындардың денсаулығын жақсартудағы рөлі талданған. Мемлекет басшысы Қ.К. Тоқаевтың елді көгалдандыру мен абаттандыру саясатына қатысты ұстанымдары негізге алына отырып, ағаш түрлерінің биологиялық ерекшеліктері мен қала ортасына бейімделу қабілетін ескерудің қажеттілігі негізделген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жалғасова, А.Т.
Сагынова, Д.Б.
К 13
Кажымуратова, Ж. С.
Қала көшелерін көгалдандыруға қолданылатын ағаш түрлерінің экологиялық және биологиялық ерекшеліктерін талдау [Текст] / Ж. С. Кажымуратова, А. Т. Жалғасова, Д. Б. Сагынова // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 111-115.
Рубрики: Декоративное садоводство. Озеленение
Кл.слова (ненормированные):
көгалдандыру -- урбанизация -- жасыл желектер -- микроклимат -- экожүйе тұрақтылығы -- ағаш түрлері -- биологиялық ерекшеліктер -- экологиялық тиімділік -- абаттандыру -- жалпыұлттық мәселе -- қалалық орта
Аннотация: Мақалада урбанизация жағдайында қала көшелерін көгалдандырудың экологиялық және әлеуметтік маңызы қарастырылған. Жасыл желектердің қолайлы микроклимат қалыптастырудағы, ауа тазалығын сақтаудағы және тұрғындардың денсаулығын жақсартудағы рөлі талданған. Мемлекет басшысы Қ.К. Тоқаевтың елді көгалдандыру мен абаттандыру саясатына қатысты ұстанымдары негізге алына отырып, ағаш түрлерінің биологиялық ерекшеліктері мен қала ортасына бейімделу қабілетін ескерудің қажеттілігі негізделген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жалғасова, А.Т.
Сагынова, Д.Б.
Страница 3, Результатов: 33