Электронный каталог

20.1
О-58

    Өндіріс нысандарының Түркістан қаласының ауа сапасына əсерін бағалау [Текст] / Н. Ə. Əбдімүтəліп, Ə. З. Құралбай, Г. Б. Тойчибекова [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 519-532.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Түркістан қаласы -- ауа сапасы -- өндіріс нысандары -- ластану -- мониторинг -- шығарындылар -- экологиялық қауіпсіздік
Аннотация: Мақалада Түркістан қаласындағы өндіріс нысандарының атмосфералық ауа сапасына тигізетін əсері жан-жақты зерттелінген. Қалада соңғы жылдары индустриялық дамудың қарқынды жүруі қоршаған ортаға, əсіресе ауа сапасына белгілі бір дəрежеде əсер еткені байқалды. Зерттеу барысында өндірістік кəсіпорындардан бөлінетін ластаушы заттар (шаң-тозаң, азот диоксиді, күкірт диоксиді, көміртек оксиді, ұшпа органикалық қосылыстар жəне т.б.) деңгейі өлшеніп, қолданыстағы экологиялық нормалармен салыстырылды. Сонымен қатар, қала аумағындағы атмосфералық ауаның санитарлық-гигиеналық жағдайы сарапталып, тұрғындардың денсаулығына əсер ету ықтималдығы бағаланды. Мақала нəтижелері өндірістік нысандарды экологиялық тұрғыдан реттеу, ауа сапасын бақылау жəне табиғатты қорғау шараларын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар əзірлеуге мүмкіндік берді. Бұл зерттеу Түркістан қаласының орнықты дамуына ықпал ететін маңызды ғылыми-тəжірибелік еңбек болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Əбдімүтəліп, Н.Ə.
Құралбай, Ə.З.
Тойчибекова, Г.Б.
Турметова, Г.Ж.
Койшиева, Г.Ж.

26.35
Т 11

    Түркістан облысының аумағындағы гидрохимиялық көрсеткіштер бойынша жер үсті суларының сапасына экологиялық мониторинг жəне болжау [Текст] / З. А. Бұқарбай, Г. У. Бектуреева, А. Н. Тілеуберді, Р. Ж. Кожагалиева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 533-541.
ББК 26.35

Рубрики: Гидрогеология

Кл.слова (ненормированные):
жерүсті сулары -- гидрохимиялық талдау -- экологиялық мониторинг -- су сапасы -- экологиялық болжау -- Түркістан облысы -- гидрохимиялық көрсеткіштер
Аннотация: Мақалада Түркістан облысының жер үсті суларының гидрохимиялық көрсеткіштері негізінде олардың экологиялық жағдайына жүргізілген мониторинг пен су сапасын болжау нəтижелері баяндалған. Зерттеу 2023–2024 жылдар аралығындағы бақылау деректеріне сүйеніп, аймақтың негізгі су нысандарын – Сырдария, Келес, Арыс, Бадам, Ақсу, Бөген өзендері мен Шардара су қоймасын қамтыған. Талдау нəтижелері өзен суларының гидрохимиялық құрамының кеңістіктік жəне уақыттық тұрғыда айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Көптеген су нысандарында аммоний иондары, сульфаттар, магний, қалқыма заттар жəне жалпы фосфор концентрацияларының рұқсат етілген нормативтерден тұрақты түрде асып кететіні анықталды. Ең жоғары экологиялық тəуекелдер Келес пен Арыс өзендеріне тəн, ал Сырдария, Бөген жəне Шардара су қоймасы соңғы кезеңде су сапасының жақсарғанын байқатты. Ақсу өзені зерттеу кезеңі бойы жоғары сапалы сулар санатына (I класс) жатқызылды. Алынған нəтижелер антропогендік жүктемені азайту, ағынды суларды тазарту жүйелерін жетілдіру жəне бақылау желісін кеңейту бойынша кешенді шаралардың қажеттілігін көрсетеді. Жер үсті сулары сапасының болжамы қосымша табиғатты қорғау іс-шаралары болмаған кезде проблемалы учаскелерде тұрақсыздықтың сақталуын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бұқарбай, З.А.
Бектуреева, Г.У.
Тілеуберді, А.Н.
Кожагалиева, Р.Ж.

26.82
К 11

    Қызылорда облысының ландшафттарына антропогендік əсерді геоэкологиялық бағалау [Текст] / Н. Е. Рамазанова, М. Ө. Аябекова, Ж. М. Карагойшин, А. Е. Аяпбекова // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 542-550.
ББК 26.82

Рубрики: Физическая география

Кл.слова (ненормированные):
ландшафт -- геожүйе -- геоэкологиялық бағалау -- антропогендік əсер -- геоақпараттық жүйе -- қашықтан зондтау -- интегралдық əдіс -- геоэкологиялық тұрақтылық
Аннотация: Мақалада Қызылорда облысы ландшафттарының антропогендік əсердің деңгейіне кешенді геоэкологиялық баға беру нəтижелері ұсынылған. Зерттеу əдістемесі интегралдық тəсілге негізделіп, алты негізгі көрсеткішті қамтиды: халықтың тығыздығы, елді мекендер, егістік жерлер мен техногендік түзілімдердің ауданы, көлік желісінің тығыздығы жəне мал жаю тығыздығы. Қашықтан зондтау деректері мен геоақпараттық талдау негізінде аймақ аумағы антропогендік əсердің деңгейлері бойынша зоналарға бөлінді. Нəтижеге сəйкес облыс аумағының 55%-ы орташа, ал 27%-ы жоғары антропогендік əсердің аймағына жатады. Ең жоғары əсер урбанизацияланған жəне аграрлық аймақтарда байқалады. Зерттеу нəтижелері табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен деградацияға ұшыраған экожүйелерді тұрақты мониторингтеудің қажеттілігін айқындайды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Рамазанова, Н.Е.
Аябекова, М.Ө.
Карагойшин, Ж.М.
Аяпбекова, А.Е.

28.1
Б 49
Берлигужин, М. Т.
    Батыс Қазақстан аумағынан табылған кеш плейстоцендік Coelodonta Antiquitatis (Blumenbach, 1799) морфологиясы мен экологиясы [Текст] / М. Т. Берлигужин, К. М. Ахмеденов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 567-585.
ББК 28.1

Рубрики: Палеонтология

Кл.слова (ненормированные):
кеш плейстоцен -- Жайықтың төменгі ағысы -- қазба қалдықтары -- Coelodonta antiquitatis Blum. -- 1799 -- далалық форма -- Батыс Қазақстан -- бассүйек -- иық сүйегі
Аннотация: Жүндес мүйізтұмсық (Coelodonta antiquitatis) Қазіргі Қазақстанның аумағын қоса алғанда, Еуразияның кеш плейстоцен кезеңінде кең таралған. Батыс Қазақстан облысы мен іргелес аймақтардан табылған бассүйектер, тістер жəне посткраниальды элементтер музей коллекцияларында болғанымен, көп жағдайда сипатталмаған күйінде қалып отыр. Оларды зерттеу плейстоцендік экожүйелерді қалпына келтіру жəне фауна динамикасына əсер ететін климаттың өзгеруін бағалау үшін маңызды. Жұмыстың мақсаты, Орал қаласының Табиғат жəне экология мұражайындағы палеонтологиялық коллекциялар арқылы таксономиялық байланысын, жыныстық диморфизмді, жас ерекшеліктерін жəне олардың тіршілік ету ортасын анықтау. Əдістеме морфометриялық талдауды, салыстырмалы краниологиялық зерттеуді жəне түр ішіндегі мүмкін əртүрлілікті бағалауды қамтиды. Нəтижелер зерттелген үлгілердің C. antiquitatis кеш плейстоцен жəне қоңыржай дала жағдайында өмір сүрген жыныстық жетілген аталықты көрсетеді. Бұл плейстоцендегі Жайықтың төменгі ағысында салыстырмалы түрде қыс жұмсақ жəне қар жамылғысы қалың жəне тығыз болмағандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, К.М.

74.58
Б 11

    БҚУ-да жаңа оқу ғимараты [Текст] // Өркен. - 2026. - 27 ақпан. - №2. - Б. 2.
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование

Кл.слова (ненормированные):
М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті -- Жоғары білім беру -- Спорт кешені -- Материалдық-техникалық база -- Инфрақұрылымдық жоба -- Салтанатты ашылу -- БҚУ
Аннотация: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінде заманауи талаптарға сай салынған жаңа спорт сарайының салтанатты ашылу рəсімі өтті. Жалпы аумағы 1386 шаршы метрді құрайтын екі қабатты спорт кешені білім беру ұйымының материалдық-техникалық базасын нығайтуға бағытталған маңызды инфрақұрылымдық жоба болып табылады
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
    Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ

26.22
Ж 79
Жолмуратова, Г. С.
    Елек өзені бассейніндегі ластану деңгейін интеграцияланған талдау және су ресурстарын тұрақты басқару мәселелері [Текст] / Г. С. Жолмуратова, Б. А. Капсалямов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 399-405.
ББК 26.22

Рубрики: Гидрология

Кл.слова (ненормированные):
Елек өзені -- су ресурстарын басқару -- трансшекаралық ластану -- экологиялық мониторинг -- антропогендік әсер -- хром (VI)
Аннотация: Бұл зерттеу Қазақстан мен Ресей Федерациясының аумағын қамтитын трансшекаралық су жүйесі – Елек өзені бассейнінің экологиялық жағдайына интеграцияланған ғылыми бағалау жүргізуді мақсат етеді.Су сапасын талдау аккредиттелген зертханада ГОСТ және ұлттық санитарлық-эпидемиологиялық нормаларға сәйкес жүргізілді.Зерттеу барысында судағы 42 физикалық-химиялық көрсеткіш анықталды, оның ішінде: рН, еріген оттегі, БПК₅, ХПК, тұнба, негізгі иондар, биогенді элементтер, фенолдар, мұнай өнімдері, беттік-белсенді заттар және ауыр металдар.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Капсалямов, Б.А.