База данных: Статьи ППС
Страница 4, Результатов: 53
Отмеченные записи: 0
31.
Подробнее
83
Д 11
Дүйсенғалиева, Н. Е.
Ә.Кекілбавтың "Шандоз" тарихи-ғұмырнамалық шығармасындағы Махамбет-елдік пен еркіндіктің жаршысы [Текст] / Н. Е. Дүйсенғалиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан. - 2016. - Б. 34-38
ББК 83
Кл.слова (ненормированные):
Кекілбаев -- заңғар тұлға -- әдеби-көркем шығарма -- тарихи тұлғалар -- ғылыми зерттеулер
Аннотация: Ә. Кекілбаев – заманымыздың бір заңғар тұлғасы. «Кекілбаев туралы сөз айту кімге болса да оңайға түсе қоймас,» - деген болатын Қуаныш Сұлтанов «Кекілбаев кеңістігі» атты мақаласында. Әбіштің арғы атасы Жанайұлы Қожаназар қазақтар көшін Маңғыстауға бастап келген. Белгілі, білікті, беделді, дәулетті адам болған. Тектінің ұрпағы тектілік танытпаса, айыбы - аманатқа қиянат жасағаны. Әбіштің әлемі сол текті бабаның көріп- білген дүниесін балаға аңыз бен ертегі, әңгіме ретінде жеткізгенінен пайда болды.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
Д 11
Дүйсенғалиева, Н. Е.
Ә.Кекілбавтың "Шандоз" тарихи-ғұмырнамалық шығармасындағы Махамбет-елдік пен еркіндіктің жаршысы [Текст] / Н. Е. Дүйсенғалиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан. - 2016. - Б. 34-38
Кл.слова (ненормированные):
Кекілбаев -- заңғар тұлға -- әдеби-көркем шығарма -- тарихи тұлғалар -- ғылыми зерттеулер
Аннотация: Ә. Кекілбаев – заманымыздың бір заңғар тұлғасы. «Кекілбаев туралы сөз айту кімге болса да оңайға түсе қоймас,» - деген болатын Қуаныш Сұлтанов «Кекілбаев кеңістігі» атты мақаласында. Әбіштің арғы атасы Жанайұлы Қожаназар қазақтар көшін Маңғыстауға бастап келген. Белгілі, білікті, беделді, дәулетті адам болған. Тектінің ұрпағы тектілік танытпаса, айыбы - аманатқа қиянат жасағаны. Әбіштің әлемі сол текті бабаның көріп- білген дүниесін балаға аңыз бен ертегі, әңгіме ретінде жеткізгенінен пайда болды.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
32.
Подробнее
83
Д 11
Дүйсеналиева, А. Д.
Исатай Кенжалиев-Махамбеттанушы [Текст] / А. Д. Дүйсеналиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан . - 2016. - Б. 46-50
ББК 83
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
кіші жүз -- шарулар көтерілісі -- махамбет -- орынбор
Аннотация: Кіші жүз жеріндегі 1836 – 1838 жылдардағы шаруалар көтерілісі өз арасынан талай қайсар, батыл-ерлерді қанаттандырды. Отарлық езгі мен хан, бай, қожа молдалардың қанауында келген шаруалардың мүшкіл халін, ауыр тұрмысын, озбырлық пен қорлықта өткен өмірін сәулесіз, үмітсіз болашағын көрген көзі ашық азаматтар халық бостандығы үшін қолына қару алды. Көтерілісшілердің алдына қойған мақсатын көтеріліс жаршысы Махамбет сөзімен айтқанда: «Қорлықта өскен халқымен Бостандық алып берем», - деп үстем тап езгісіне қарсы көтеріліп, өжет қимыл көрсетті [1. 214 б.]. Шаруалар қозғалысының көрнекті қайраткері батыр, біртума жалынды ақын, халық батыры – Мақамбет Өтемісұлы. Ол өзі басқаларға ұқсай бермейтін аты аңызға айналған, халықтың мұңын, жырын жырлап өткен жалынды ақын, өршіл күйші ғана емес «Қара қазан, сары бала қамы үшін қылыш сермеген», халық мүддесі жолында бітіспес күрес жүргізіп, оны ұйымдастырушылардың бірі болған саяси қайраткер ретінде де бағасын берген, бар ғұмырын Махамбет пен Исатай өмірлерінің тарихын зерттеуге арнаған Исатай Кенжалиев еді.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
Д 11
Дүйсеналиева, А. Д.
Исатай Кенжалиев-Махамбеттанушы [Текст] / А. Д. Дүйсеналиева // "VIII Махамбет оқулары" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдыры жинағы, 8 желтоқсан . - 2016. - Б. 46-50
Рубрики: Әдебиеттану
Кл.слова (ненормированные):
кіші жүз -- шарулар көтерілісі -- махамбет -- орынбор
Аннотация: Кіші жүз жеріндегі 1836 – 1838 жылдардағы шаруалар көтерілісі өз арасынан талай қайсар, батыл-ерлерді қанаттандырды. Отарлық езгі мен хан, бай, қожа молдалардың қанауында келген шаруалардың мүшкіл халін, ауыр тұрмысын, озбырлық пен қорлықта өткен өмірін сәулесіз, үмітсіз болашағын көрген көзі ашық азаматтар халық бостандығы үшін қолына қару алды. Көтерілісшілердің алдына қойған мақсатын көтеріліс жаршысы Махамбет сөзімен айтқанда: «Қорлықта өскен халқымен Бостандық алып берем», - деп үстем тап езгісіне қарсы көтеріліп, өжет қимыл көрсетті [1. 214 б.]. Шаруалар қозғалысының көрнекті қайраткері батыр, біртума жалынды ақын, халық батыры – Мақамбет Өтемісұлы. Ол өзі басқаларға ұқсай бермейтін аты аңызға айналған, халықтың мұңын, жырын жырлап өткен жалынды ақын, өршіл күйші ғана емес «Қара қазан, сары бала қамы үшін қылыш сермеген», халық мүддесі жолында бітіспес күрес жүргізіп, оны ұйымдастырушылардың бірі болған саяси қайраткер ретінде де бағасын берген, бар ғұмырын Махамбет пен Исатай өмірлерінің тарихын зерттеуге арнаған Исатай Кенжалиев еді.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚМУ.
33.
Подробнее
82
Б 20
Балтымова, М. Р.
Фольклор үлгілерінің тарихи туындыларды көркемдік қызметі [Текст] / М.Р. Балтымова // БҚМУ Хабаршысы . - 2017, Орал. - №2. - Б. 248-258
ББК 82
Рубрики: Фольклор
Кл.слова (ненормированные):
Тарихи роман, , , , . -- фольклор үлгілері -- аңыз әңгімелер -- ертегілер -- жыр -- батырлық жырлары -- -- --
Аннотация: Қызметі күрделі әрі кең фольклор халықтың өткен өмірі туралы мәлімет ретінде өткен заман ойларын қазіргі кезеңнің дүниетанымына ұластыруға көмектеседі. Көрнекті жазушы Ілияс Есенберлиннің "Көшпенділер" трилогиясында қолданылған фольклор үлгілерінің молдығы мен әр алуандығы туралы талдау мақалаға өзек болған. Трилогияда қолданылған мифтік нанымдар, анимистік түсініктер, тотемдік ұғымдар, магиялық сенім-нанымдар секілді көне фольклор көріністерімен қатар, аңыз әңгімелер, ертегілер, батырлық жырлары шығарманың көркемдік қуатын арттырып, идеясын айқындауға қызмет ететіні туралы айтылады.
Держатели документа:
БҚМУ
Б 20
Балтымова, М. Р.
Фольклор үлгілерінің тарихи туындыларды көркемдік қызметі [Текст] / М.Р. Балтымова // БҚМУ Хабаршысы . - 2017, Орал. - №2. - Б. 248-258
Рубрики: Фольклор
Кл.слова (ненормированные):
Тарихи роман, , , , . -- фольклор үлгілері -- аңыз әңгімелер -- ертегілер -- жыр -- батырлық жырлары -- -- --
Аннотация: Қызметі күрделі әрі кең фольклор халықтың өткен өмірі туралы мәлімет ретінде өткен заман ойларын қазіргі кезеңнің дүниетанымына ұластыруға көмектеседі. Көрнекті жазушы Ілияс Есенберлиннің "Көшпенділер" трилогиясында қолданылған фольклор үлгілерінің молдығы мен әр алуандығы туралы талдау мақалаға өзек болған. Трилогияда қолданылған мифтік нанымдар, анимистік түсініктер, тотемдік ұғымдар, магиялық сенім-нанымдар секілді көне фольклор көріністерімен қатар, аңыз әңгімелер, ертегілер, батырлық жырлары шығарманың көркемдік қуатын арттырып, идеясын айқындауға қызмет ететіні туралы айтылады.
Держатели документа:
БҚМУ
34.
Подробнее
83.3(5Каз)
А 95
Ахметқалиева, С. Б.
Қазақ әдебиетіндегі поэзияның дамуы [Текст] / С.Б. Ахметқалиева // «Қазіргі әдебиеттану, тілтану мәселелері және жазушы-драматург Рахымжан Отарбаев шығармашылығы» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдарының жиңағы, 24 қараша. - 2016. - Б. 72-78
ББК 83.3(5Каз)
Рубрики: Филология
Кл.слова (ненормированные):
Отарбаев Рахымжан -- жазушы-драматург -- Қазақ әдебиеті -- поэзия
Аннотация: Қазақ әдебиеті – қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани, мәдени мұрасы, сөз өнерiнiң асыл қазынасы. Қазақтың сөз өнерiнiң тегi әрiден, түркi тiлдес тайпалардың өз алдына халық болып қалыптаспай тұрған кезiнен басталады.Халық фольклоры мен поэзиясының негiзi сол тайпалар шығарған ертегi, аңыз, мақал-мәтелдерде жатыр. Батырлардың отаншылдық сезiмi, туған халқының азаттығы жолындағы күрестерiн жырға қосқан батырлық эпостар («Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр», т.б.), халық арасына кең тарап, сүйiктi шығармасына айналған, жастардың адал махаббаты, алмағайып тағдыры жырланған лиро-эпикалық дастандар («Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Қыз Жiбек», т.б.) қазiргi қазақ әдебиетінiң өз алдына мол мұрасы болып саналады.
Держатели документа:
БҚМУ
А 95
Ахметқалиева, С. Б.
Қазақ әдебиетіндегі поэзияның дамуы [Текст] / С.Б. Ахметқалиева // «Қазіргі әдебиеттану, тілтану мәселелері және жазушы-драматург Рахымжан Отарбаев шығармашылығы» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдарының жиңағы, 24 қараша. - 2016. - Б. 72-78
Рубрики: Филология
Кл.слова (ненормированные):
Отарбаев Рахымжан -- жазушы-драматург -- Қазақ әдебиеті -- поэзия
Аннотация: Қазақ әдебиеті – қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани, мәдени мұрасы, сөз өнерiнiң асыл қазынасы. Қазақтың сөз өнерiнiң тегi әрiден, түркi тiлдес тайпалардың өз алдына халық болып қалыптаспай тұрған кезiнен басталады.Халық фольклоры мен поэзиясының негiзi сол тайпалар шығарған ертегi, аңыз, мақал-мәтелдерде жатыр. Батырлардың отаншылдық сезiмi, туған халқының азаттығы жолындағы күрестерiн жырға қосқан батырлық эпостар («Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр», т.б.), халық арасына кең тарап, сүйiктi шығармасына айналған, жастардың адал махаббаты, алмағайып тағдыры жырланған лиро-эпикалық дастандар («Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Қыз Жiбек», т.б.) қазiргi қазақ әдебиетінiң өз алдына мол мұрасы болып саналады.
Держатели документа:
БҚМУ
35.
Подробнее
83
А 95
Ахметқалиева, С. Б.
ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ПОЭЗИЯНЫҢ ДАМУЫ [Текст] / С.Б. Ахметқалиева // «Қазіргі әдебиеттану, тілтану мәселелері және жазушы-драматург Рахымжан Отарбаев шығармашылығы» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдарының Ж И Н А Ғ Ы. - 24 қараша 2016. - Орал = С Б О Р Н И К научных статей республиканской научно-практической конференции на тему: «Актуальные проблемы современного литературоведения и языкознания и творчество писателя-драматурга Рахымжана Отарбаева». - Б. 72-78
ББК 83
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
рахымжан -- отарбаев -- 60 жас
Аннотация: Қазақ әдебиеті – қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани, мәдени мұрасы, сөз өнерiнiң асыл қазынасы. Қазақтың сөз өнерiнiң тегi әрiден, түркi тiлдес тайпалардың өз алдына халық болып қалыптаспай тұрған кезiнен басталады.Халық фольклоры мен поэзиясының негiзi сол тайпалар шығарған ертегi, аңыз, мақал-мәтелдерде жатыр. Батырлардың отаншылдық сезiмi, туған халқының азаттығы жолындағы күрестерiн жырға қосқан батырлық эпостар («Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр», т.б.), халық арасына кең тарап, сүйiктi шығармасына айналған, жастардың адал махаббаты, алмағайып тағдыры жырланған лиро-эпикалық дастандар («Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Қыз Жiбек», т.б.) қазiргi қазақ әдебиетінiң өз алдына мол мұрасы болып саналады.
Держатели документа:
БҚМУ
А 95
Ахметқалиева, С. Б.
ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ПОЭЗИЯНЫҢ ДАМУЫ [Текст] / С.Б. Ахметқалиева // «Қазіргі әдебиеттану, тілтану мәселелері және жазушы-драматург Рахымжан Отарбаев шығармашылығы» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдарының Ж И Н А Ғ Ы. - 24 қараша 2016. - Орал = С Б О Р Н И К научных статей республиканской научно-практической конференции на тему: «Актуальные проблемы современного литературоведения и языкознания и творчество писателя-драматурга Рахымжана Отарбаева». - Б. 72-78
Рубрики: Литературоведение
Кл.слова (ненормированные):
рахымжан -- отарбаев -- 60 жас
Аннотация: Қазақ әдебиеті – қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани, мәдени мұрасы, сөз өнерiнiң асыл қазынасы. Қазақтың сөз өнерiнiң тегi әрiден, түркi тiлдес тайпалардың өз алдына халық болып қалыптаспай тұрған кезiнен басталады.Халық фольклоры мен поэзиясының негiзi сол тайпалар шығарған ертегi, аңыз, мақал-мәтелдерде жатыр. Батырлардың отаншылдық сезiмi, туған халқының азаттығы жолындағы күрестерiн жырға қосқан батырлық эпостар («Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр», т.б.), халық арасына кең тарап, сүйiктi шығармасына айналған, жастардың адал махаббаты, алмағайып тағдыры жырланған лиро-эпикалық дастандар («Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Қыз Жiбек», т.б.) қазiргi қазақ әдебиетінiң өз алдына мол мұрасы болып саналады.
Держатели документа:
БҚМУ
36.
Файл для загрузки:
Болатбай Н. А. Т.Ахтанов куй анызы.pdf
Подробнее
84(5каз)
Б 79
Болатбай, Н. А.
Т. Ахтанов "Күй аңызы" әңгімесіндегі кейіпкерлер бейнесі [Текст] / Н. А. Болатбай // «Абай шығармаларын жаңартылған білім беру мазмұны бойынша оқытудың әдістемелік жүйесі» тақырыбындағы дәстүрлі VIIІ облыстық оқу-әдістемелік семинар материалдары. - Орал, 2019. - 22 қараша. - Б. 141-146
ББК 84(5каз)
Рубрики: Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
Күй аңызы -- Көркем шығарма -- Қазақ тілі -- музыка -- Мәдениет -- Шапалақ әдісі -- Графикалық органайзер әдісі
Держатели документа:
ЗКУ
Б 79
Болатбай, Н. А.
Т. Ахтанов "Күй аңызы" әңгімесіндегі кейіпкерлер бейнесі [Текст] / Н. А. Болатбай // «Абай шығармаларын жаңартылған білім беру мазмұны бойынша оқытудың әдістемелік жүйесі» тақырыбындағы дәстүрлі VIIІ облыстық оқу-әдістемелік семинар материалдары. - Орал, 2019. - 22 қараша. - Б. 141-146
Рубрики: Художественная литература
Кл.слова (ненормированные):
Күй аңызы -- Көркем шығарма -- Қазақ тілі -- музыка -- Мәдениет -- Шапалақ әдісі -- Графикалық органайзер әдісі
Держатели документа:
ЗКУ
37.
Подробнее
85.32
Ж 88
Жумасеитова, Г. Т.
Познание истории и культуры через мир хореографических образов [Текст] / Г. Т. Жумасеитова, К. Д. Айткалиева // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2020. - №4. - С. 235-243
ББК 85.32
Рубрики: Танец (хореография)
Кл.слова (ненормированные):
либретто -- балет -- музыка -- легенда -- эпос -- пластика -- кобыз -- балетмейстер -- художник -- сцена -- сценография -- сюжет -- театр
Аннотация: В статье авторы рассматривают обращение хореографов Казахстана к традиционной эпической и музыкальной культуре своего народа, как средство воспитания и познания подрастающим поколением наследия своего народа. Постановка национальных балетов «Тлеп и Сарыкыз» и «Желторанғы туралы аңыз» («Легенда о туранге») стала одной из интересных попыток современного балетного театра интерпретировать средствами своего искусства образы, взятые из истории древних легенд и эпического и музыкального наследия казахов. В условиях наступающей глобализации и мультикультурной среды сохранение и развитие эпического наследия своего народа перестает быть требованием времени, а становится необходимостью в самопознании своей культуры и его национальной самоидентификации в мировом пространстве. А самое главное, необходимо для воспитания будущего поколения, которое будет знать и ценить свою национальную культуру. В этом вопросе большое значение имеет и искусство хореографии, которое через пластику в красивой форме может знакомить молодежь с музыкальным, поэтическим и таннцевальным наследием своего народа.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Айткалиева, К.Д.
Ж 88
Жумасеитова, Г. Т.
Познание истории и культуры через мир хореографических образов [Текст] / Г. Т. Жумасеитова, К. Д. Айткалиева // Вестник ЗКГУ. - Уральск, 2020. - №4. - С. 235-243
Рубрики: Танец (хореография)
Кл.слова (ненормированные):
либретто -- балет -- музыка -- легенда -- эпос -- пластика -- кобыз -- балетмейстер -- художник -- сцена -- сценография -- сюжет -- театр
Аннотация: В статье авторы рассматривают обращение хореографов Казахстана к традиционной эпической и музыкальной культуре своего народа, как средство воспитания и познания подрастающим поколением наследия своего народа. Постановка национальных балетов «Тлеп и Сарыкыз» и «Желторанғы туралы аңыз» («Легенда о туранге») стала одной из интересных попыток современного балетного театра интерпретировать средствами своего искусства образы, взятые из истории древних легенд и эпического и музыкального наследия казахов. В условиях наступающей глобализации и мультикультурной среды сохранение и развитие эпического наследия своего народа перестает быть требованием времени, а становится необходимостью в самопознании своей культуры и его национальной самоидентификации в мировом пространстве. А самое главное, необходимо для воспитания будущего поколения, которое будет знать и ценить свою национальную культуру. В этом вопросе большое значение имеет и искусство хореографии, которое через пластику в красивой форме может знакомить молодежь с музыкальным, поэтическим и таннцевальным наследием своего народа.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Айткалиева, К.Д.
38.
Подробнее
81.2-3
С 28
Сейітова, Ш. Б.
Тарбағатай аймағының топонимдік аңыздары [Текст] / Ш. Б. Сейітова, М. Е. Мамышева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 225-231
ББК 81.2-3
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
топоним -- фольклор -- аңыз -- этимология -- орал-алтай тілдері -- түркі-монғол тілдері
Аннотация: Мақалада топонимге бай өңірдің бірі болып саналатын Тарбағатай аймағы аңыздарының ішінде көп таралған атауларының қойылуы туралы нұсқалар салыстырыла қарастырылады. Тарбағатай тауы, Арғанаты тау шоқылары және Толағай тауы туралы аңыздардың мазмұнына, атаулардың шығуына, тілдік негіздеріне тоқтала келе, ғылыми тұжырымдарды негізге ала отырып, тілдік, фольклортанулық аспектіде талдаулар жасалады. Тарбағатай топонимдік аңыздарының ішінде осы атауларға қатысты айтылған топонимдік аңыздардың тым көне және атаулардың этимологиясы өте ежелгі дәуірлерге тән екені талдаулар арқылы көрсетілді. Атаулардың шығуын ілкібаба (демиург) есімімен байланыстыратын аңыздар да ескеріліп, Тарғытай баба туралы аңыз нұсқасын ескеруге назар аударылады. Аңыз нұсқалары өзара салыстырылып, атаудың шығуы тілдік тұрғыда түсіндіріледі. Топонимдік аңыздардың атау мәнін түсіндірудегі орны анықталады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мамышева, М.Е.
С 28
Сейітова, Ш. Б.
Тарбағатай аймағының топонимдік аңыздары [Текст] / Ш. Б. Сейітова, М. Е. Мамышева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 225-231
Рубрики: Лексикология
Кл.слова (ненормированные):
топоним -- фольклор -- аңыз -- этимология -- орал-алтай тілдері -- түркі-монғол тілдері
Аннотация: Мақалада топонимге бай өңірдің бірі болып саналатын Тарбағатай аймағы аңыздарының ішінде көп таралған атауларының қойылуы туралы нұсқалар салыстырыла қарастырылады. Тарбағатай тауы, Арғанаты тау шоқылары және Толағай тауы туралы аңыздардың мазмұнына, атаулардың шығуына, тілдік негіздеріне тоқтала келе, ғылыми тұжырымдарды негізге ала отырып, тілдік, фольклортанулық аспектіде талдаулар жасалады. Тарбағатай топонимдік аңыздарының ішінде осы атауларға қатысты айтылған топонимдік аңыздардың тым көне және атаулардың этимологиясы өте ежелгі дәуірлерге тән екені талдаулар арқылы көрсетілді. Атаулардың шығуын ілкібаба (демиург) есімімен байланыстыратын аңыздар да ескеріліп, Тарғытай баба туралы аңыз нұсқасын ескеруге назар аударылады. Аңыз нұсқалары өзара салыстырылып, атаудың шығуы тілдік тұрғыда түсіндіріледі. Топонимдік аңыздардың атау мәнін түсіндірудегі орны анықталады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мамышева, М.Е.
39.
Подробнее
63.3(5Каз)
И 50
Имангалиев, А. Т.
Тұңғыш фарабитанушы-ғалым Ақжан әл-Машани мұраларындағы жыл басы - өгіз туралы ой-толғанымдары [Текст] / А. Т. Имангалиев, З. О. Дүкенбаева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 262-271
ББК 63.3(5Каз)
Рубрики: История Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
Әл-Фараби -- Ақжан әл-Машани -- фарабитанушы -- «Өгізхан» аңызы -- өгіз -- астрономия -- АБЖД ғылымы -- темір -- жеті қат көк -- он екі мүшел
Аннотация: Бұл мақалада тұңғыш фарабитанушы-ғалым Ақжан әл-Машани қаламынан туындаған мұраларындағы жыл басы – өгіз туралы ой-толғанымдары сөз болады. Яғни, Өгізхан аңызындағы космологиялық белгілерді, ғарыш әлеміндегі он екі мүшел жұлдыздармен және аттармен, байланыстырып зерделеуінің нәтижесінде көрініс тапқан жыл басы туралы зерттеу жұмыстарының қорытындылары аталып көрсетіледі. Атап айтатын болсақ, мақалада қазақ халқының он екі мүшелдік жыл қайыру, көктемгі күн мен түн теңелісі, «Өгізхан» аңызы, ғарыш әлеміндегі жеті қат көк, АБЖД ғылымы туралы баяндалады. Ғұлама ғалым, эницклопедист, гуманист Ақжан әл-Машани ҚР ҰҒА-ның негізін қалаушылардың бірі, әл-Фарабидің есімін және мұрасын Ұлы дала еліне алғаш қауыштырушы және Фараби мұраларының негізінде табиғат ғылымдарын қазіргі ғылым жетістігімен сабақтастыра зерттеген бірден-бір тұлға. Зерттеу жұмысында жазба деректерді сараптау, cинтез әдістері қолданылды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Дүкенбаева, З.О.
И 50
Имангалиев, А. Т.
Тұңғыш фарабитанушы-ғалым Ақжан әл-Машани мұраларындағы жыл басы - өгіз туралы ой-толғанымдары [Текст] / А. Т. Имангалиев, З. О. Дүкенбаева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 262-271
Рубрики: История Казахстана
Кл.слова (ненормированные):
Әл-Фараби -- Ақжан әл-Машани -- фарабитанушы -- «Өгізхан» аңызы -- өгіз -- астрономия -- АБЖД ғылымы -- темір -- жеті қат көк -- он екі мүшел
Аннотация: Бұл мақалада тұңғыш фарабитанушы-ғалым Ақжан әл-Машани қаламынан туындаған мұраларындағы жыл басы – өгіз туралы ой-толғанымдары сөз болады. Яғни, Өгізхан аңызындағы космологиялық белгілерді, ғарыш әлеміндегі он екі мүшел жұлдыздармен және аттармен, байланыстырып зерделеуінің нәтижесінде көрініс тапқан жыл басы туралы зерттеу жұмыстарының қорытындылары аталып көрсетіледі. Атап айтатын болсақ, мақалада қазақ халқының он екі мүшелдік жыл қайыру, көктемгі күн мен түн теңелісі, «Өгізхан» аңызы, ғарыш әлеміндегі жеті қат көк, АБЖД ғылымы туралы баяндалады. Ғұлама ғалым, эницклопедист, гуманист Ақжан әл-Машани ҚР ҰҒА-ның негізін қалаушылардың бірі, әл-Фарабидің есімін және мұрасын Ұлы дала еліне алғаш қауыштырушы және Фараби мұраларының негізінде табиғат ғылымдарын қазіргі ғылым жетістігімен сабақтастыра зерттеген бірден-бір тұлға. Зерттеу жұмысында жазба деректерді сараптау, cинтез әдістері қолданылды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Дүкенбаева, З.О.
40.
Подробнее
40.3
А 56
Альжанова, Б. С.
Пирогенді факторлардың құрғақ дала аймағының күңгірт қара қоңыр топырақтарының кейбір қасиеттеріне әсері [Текст] / Б. С. Альжанова, С. С. Джубатырова, А. А. Беркалиева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 437-447
ББК 40.3
Рубрики: Почвоведение
Кл.слова (ненормированные):
пирогенді фактор -- күңгірт қызыл топырақ -- құрғақ дала аймағы -- экологиялық жағдай -- дала өрттері -- постпирогенді сукцессия -- топырақ қасиеттері -- топырақ құнарлығы -- органикалық зат -- деградация
Аннотация: Мақалада пирогенді факторлардың құрғақ дала аймағының қара қоңыр топырақтарының кейбір қасиеттеріне әсері қарастырылады. Дала өрттері орман өрттеріне қарағанда жиі кездеседі, үлкен аумақты қамтиды және тез таралуымен сипатталады. Құрғақ дала аймағында жауын-шашынның төмен мөлшері, жазғы маусымдарда жоғары температура, қатты жел, аңызақ, бірнеше жыл қатарынан құрғақшылық болуы дала өрттерінің пайда болуы мен таралуына қолайлы жағдай жасайды. Өрттен кейінгі алғашқы жылдары өсімдік жамылғысы біртіндеп қалпына келе бастайды, алдымен қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына бейімделген бір жылдықтар пайда болады, олар біртіндеп, көпжылдық түрлермен алмастырылады. Зерттеулер астықты-ақ жусанды және әр түрлі шөпті – астықты – ақ жусанды өсімдіктері бар қара қоңыр топырақтары бар ұзақ жылдар бойы игерілмеген тыңайған танаптарда жүргізілді. Өрттен 3 жыл өткен соң қайта зерттеу жүргізілді. 3 жыл өткеннен кейінгі өртенген топырақтың морфологиялық сипаттамасы топырақ қабатының жоғарғы бөлігіне және дала киізіне ғана өрт әсері байқалғанын көрсетті. Қара қоңыр топырақтардың физикалық және химиялық қасиеттерін талдау нәтижелері өрттің әсерінен топырақтың негізгі қасиеттері өзгеретінін көрсетеді. Өрттен кейінгі бірінші жылы топырақ ерітіндісінің реакциясының жоғарылауы және қара қоңыр топырақтың жоғарғы қабаттарының құрылымдық жағдайының нашарлауы байқалды. 3 жыл өткеннен кейін осы көрсеткіштердің жақсару үрдісі байқалады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Джубатырова, С.С.
Беркалиева, А.А.
А 56
Альжанова, Б. С.
Пирогенді факторлардың құрғақ дала аймағының күңгірт қара қоңыр топырақтарының кейбір қасиеттеріне әсері [Текст] / Б. С. Альжанова, С. С. Джубатырова, А. А. Беркалиева // БҚУ хабаршысы. - Орал, 2021. - №1. - Б. 437-447
Рубрики: Почвоведение
Кл.слова (ненормированные):
пирогенді фактор -- күңгірт қызыл топырақ -- құрғақ дала аймағы -- экологиялық жағдай -- дала өрттері -- постпирогенді сукцессия -- топырақ қасиеттері -- топырақ құнарлығы -- органикалық зат -- деградация
Аннотация: Мақалада пирогенді факторлардың құрғақ дала аймағының қара қоңыр топырақтарының кейбір қасиеттеріне әсері қарастырылады. Дала өрттері орман өрттеріне қарағанда жиі кездеседі, үлкен аумақты қамтиды және тез таралуымен сипатталады. Құрғақ дала аймағында жауын-шашынның төмен мөлшері, жазғы маусымдарда жоғары температура, қатты жел, аңызақ, бірнеше жыл қатарынан құрғақшылық болуы дала өрттерінің пайда болуы мен таралуына қолайлы жағдай жасайды. Өрттен кейінгі алғашқы жылдары өсімдік жамылғысы біртіндеп қалпына келе бастайды, алдымен қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына бейімделген бір жылдықтар пайда болады, олар біртіндеп, көпжылдық түрлермен алмастырылады. Зерттеулер астықты-ақ жусанды және әр түрлі шөпті – астықты – ақ жусанды өсімдіктері бар қара қоңыр топырақтары бар ұзақ жылдар бойы игерілмеген тыңайған танаптарда жүргізілді. Өрттен 3 жыл өткен соң қайта зерттеу жүргізілді. 3 жыл өткеннен кейінгі өртенген топырақтың морфологиялық сипаттамасы топырақ қабатының жоғарғы бөлігіне және дала киізіне ғана өрт әсері байқалғанын көрсетті. Қара қоңыр топырақтардың физикалық және химиялық қасиеттерін талдау нәтижелері өрттің әсерінен топырақтың негізгі қасиеттері өзгеретінін көрсетеді. Өрттен кейінгі бірінші жылы топырақ ерітіндісінің реакциясының жоғарылауы және қара қоңыр топырақтың жоғарғы қабаттарының құрылымдық жағдайының нашарлауы байқалды. 3 жыл өткеннен кейін осы көрсеткіштердің жақсару үрдісі байқалады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Джубатырова, С.С.
Беркалиева, А.А.
Страница 4, Результатов: 53