Электронный каталог

75
Н 34
Наурзбаев, Н. Н.
    Дене тәрбиесі және спортпен шұғылдану кезіндегі ағзаның кейбір физиологиялық жағдайы [Текст] / Н. Н. Наурзбаев // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 47-53.
ББК 75

Рубрики: Физическая культура и спорт

Кл.слова (ненормированные):
дене тәрбиесі -- спорт -- гравитациялық естен тану -- артостатистикалық талықсу -- тыныс алу -- қан айналу -- зат алмасу -- ас қорыту
Аннотация: Дене тəрбиесі жəне спорт физиологиясы ғылымы – салыстырмалы түрде алып қарағанда, жас ғылым. Дегенмен, ерікті қозғалыстардың физиологиялық табиғатын зерттеу нəтижелері көптеген жылдар бойы қалыптасқан. Өмірдің басқа да қажеттілігіне қарай туындайтын барлық қозғалыстар тəрізді спорттық жаттығулар үдерісінде немесе дене шынықтырумен шұғылдану кезінде орындалатын қозғалыстар да физиологиялық заңдылықтар негізінде орындалады. Ол қазіргі уақытқа дейін ғылыми-зерттеу нəтижелерімен толықтырылып даму үстінде. Әр түрлі спорттық əрекет кезіндегі жеке жүйелердегі, сондай-ақ біртұтас организмде пайда болатын өзгерістердің, физиологиялық реакциялардың тек қана сандық емес, сапалық та сипаттамасын беру болып табылады. Қарқынды бұлшық ет белсенділігі кезінде организмде пайда болатын өзгерістердің физиологиялық механизмдерін білу, денсаулықты сақтай отырып дене жұмыс қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік беретін жаттығуларды дұрыс бағалауға жəне тиімді жоспарлау керек. Организмнің қызметтік қорларына жəне бұлшық ет жүктемелеріне бейімделуінің физиологиялық механизмдеріне ерекше назар аудару қажет.
Держатели документа:
ЗКУ

81.2-3
Б 20
Балаева, А. Б.
    Ағартушы, педагог-ғалым Ш.Сарыбаевтың тілтанымдық мұрасы [Текст] / А. Б. Балаева // БҚУ хабаршысы. - 2024. - №3. - Б. 88-98.
ББК 81.2-3

Рубрики: Лингвистика

Кл.слова (ненормированные):
Шамғали Сарыбаев -- Қазақ лингвистикасы -- Лингвистикалық зерттеулер әдіснамасы -- Қазақ тілін стандарттау -- Қазақ фольклорлық ауызша әдебиетін сақтау -- Шамғали Сарыбаевтың академиялық еңбектері -- Қазақ тілі -- Тарихи лингвистика -- Тілдерді салыстырмалы талдау -- Түркі тілдері -- Қазақстанның мәдени мұрасы
Аннотация: Бұл мақала қазақ тіл білімінің көрнекті қайраткері Шамғали Сарыбаевтың тілдiк мұрасын кешенді зерттеу болып табылады. Зерттеу ғылыми әдебиеттегі олқылықтың орнын толтырып, Сарыбаевтың лингвистикалық үлесінің тереңдігі мен кеңдігіне тоқталып, оның еңбектерінің бірегейлігі мен маңыздылығын атап өтті. Бұл зерттеудің түпнұсқалығы Шамғали Сарыбаевтың қазақ тіл біліміне терең ықпалын түсінуге біртұтас көзқарас болып табылады. Оның ғылыми еңбектерін, оның шығармашылығының әдіснамалық үлесі мен мәдени әсерін мұқият талдау оның лингвистикалық мұрасының бұрын зерттелмеген қырларына жарық түсіреді. Мұқият құрылымдалған мақаланың басында Сарыбаевтың лингвистикаға қосқан үлесіне арналған зерттеулердің қазіргі жағдайына шолу беріледі және алдыңғы зерттеулердің шектеулі көлемі байқалады. Оның әдіснамасына жан-жақты талдау жасалады, тарихи лингвистикадағы рөлі атап көрсетіледі. Зерттеуде Сарыбаевтың қазақ тілін стандарттаудағы аспаптық рөлі ашылып, оның бір жазудан екінші жазуға көшуге қосқан үлесінің дәлелі келтіріледі. Бұдан басқа, алдыңғы зерттеулерде жиі назардан тыс қалатын, оның қазақ халық әдебиетінің ауызша сақталуына қосқан үлесі қарастырылады. Қорытындысында аталмыш зерттеу Шамғали Сарыбаевтың лингвистикалық мұрасының бірегейлігі мен маңыздылығын, сондай-ақ оның көп қырлы үлесін толық бағалау үшін одан әрі зерттеулердің қажеттілігін атап өту керек. Ол біздің қазақ тілі мен мәдениеті түсінігімізді тереңдетуге бағытталған зерттеулерді жалғастыруға шақырады және Сарыбаевты лингвистика мен мәдениетті сақтау саласында мәңгі белгі ретінде көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ

26.82
Б 82
Боранкулова, Д. М.
    Қалалық қоғамдық кеңістік – қала дамуының маңызды элементі [Текст] / Д. М. Боранкулова, А. Н. Бейкитова, Д. И. Қазақбай // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 342-358.
ББК 26.82

Рубрики: География

Кл.слова (ненормированные):
қалалық аумақ -- қалалық кеңістіктер -- қоғамдық кеңістіктер -- қалалық қоғамдық кеңістіктер -- тұрақты даму тұжырымдамасы -- қоғамдық көлік аялдамалары -- аялдама павильондары -- жұптық аялдамалар -- ақылды қала тұжырымдамасы -- нақты уақыт режиміндегі дисплей
Аннотация: Қазіргі әлемде сапалы қала ортасын қалыптастыру мәселелері ірі мегаполистерде де, шағын қалалар мен қалалық елді мекендерде де өзекті. Урбанизацияның қарқынды дамуы және қала тұрғындары үлесінің артуы жағдайында қоғамдық кеңістіктер қала жоспарлау жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі, қала ортасының қалыптасу негізі ретінде қарастырылады. Мақалада отандық және халықаралық тәжірибе мысалдары негізінде қоғамдық қалалық кеңістіктерді құру мен жаңғыртудың проблемалары, тәжірибелері және қазіргі заманғы үрдістеріне теориялық талдау жасалды. Бұл мәселені зерттеу қалалық қоғамдық кеңістіктердің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ететін жүйені құру, дамытудың негізгі қағидаттары мен талаптарын анықтауға мүмкіндік береді. Қала аумағындағы ашық қоғамдық кеңістіктер – қалалық алаңдар, саябақтар, жағалаулар, табиғи ландшафттар, тұрғын үй кешендерінің аумақтары әлеуметтік-мәдени дамуымен қатар экономикалық дамуына да ықпал етеді. Қоғамдық кеңістік қала дамуының маңызды элементі ретінде қаланың біртұтас әлеуметтік-мәдени құрылымын қалыптастыруда үлкен рөл атқарады және зерттеуіміздің өзектілігін қамтамасыз етеді. Мақалада қалалық қоғамдық кеңістіктердің маңыздылығы талданды, белгілеріне қарай жіктемесі жасалды және қоғамдық аумақтарды жобалаудың басты ерекшеліктері айқындалды. Қалалық қоғамдық кеңістіктердің жіктемесі оның әлеуметтік маңыздылығын көрсетті. Жоғары урбандалған қала ортасындағы әлеуметтік маңызы бар нысан арқылы қоғамдық көлік аялдамаларына жүйелі талдау жүргізілді. Қоғамдық көлік аялдамаларына қаланың өмір сүру процесіне өзгерістер енгізе алатын ашық қоғамдық кеңістіктер ретінде маңызы зор. Бұл оларды құрудың, сақтаудың және оңтайландырудың жаңа тәсілдері мен әдістерін енгізуді қажет етеді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бейкитова, А.Н.
Қазақбай, Д.И.

83.7
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Абай сөзі - ұлт бойтұмары [Текст] / А. С. Қыдыршаев // Өркен. - 2025. - 27 тамыз. - №7. - Б. 15.
ББК 83.7

Рубрики: Риторика

Кл.слова (ненормированные):
риторика -- Абай -- Абай Құнанбайұлы -- Абай мұрасы -- Абай ілімі
Аннотация: Өз тұсында Қазақстан Республикасы Президенті Қасым- Жомарт Тоқаев “Абай жəне XXI ғасырдағы Қазақстан” атты мақаласында халқымыздың біртуар ұлы перзенті Абай Құнанбайұлының мерейтойын лайықты атап өтудің той тойлау үшін емес, ой-өрісімізді кеңейтіп, рухани тұрғыдан дамуымыз үшін аса қажеттілігін баса айтқанды. Мемлекет басшысы Абайға құрметті бүгінгі жаңа ұрпақты тəрбиелеудің тиімді тəсілі тұрғысында таниды. Абай мұрасы, Абай ілімі, Абайдың өзіндік болмысы, Абайдың сана-сезімі, Абайдың имандылық сырлары туралы тереңнен ой толғау оңай шаруа болып па? Жайдақ қалыпта үстірт айта салуға болар. Онда қайталауға ұрынарың анық. Ақиқаты, Абай тағылымы терең. Əркімнің өз Абайы бар десек те, Абай əлемін тұтас кейіпте, біртұтас дүние қалпында тану оңай олжа емес. Абай сыры тереңде, Абай құпиясы таңғажайып. Анығы, көзіміздің жеткені - Абайдың рухани əлемі тылсым, тұңғиық. Бүгінгі ұлттық құндылықтарды саралау тұсында Абай сынды ойшылдың рухани əлеміне кең тұрғыда үңілу қажет-ақ. Баршаға түсінікті тілмен жеңілдеп айтсақ, Абайдың бізге жеткен рухани мұрасы, яғни, өлеңдері мен қара сөздері көкірегі сезімді, тілі орамды жастарға үлгі, өнеге бермек үшін жазылған. Бұл ретте Абайдың рухани əлемі – жаңа ұрпаққа айқын да басым бағдаршам, бағдар-бағыт сілтеуші. Ойлантатыны - бүгінгі жаңа ұрпақтың сұрағының көптігі, сауалының сансыздығы. Сананың рухани жаңғыруы дейміз, қалай рухани жаңғыруға болады? Нені, нендей қағидаларды басшылыққа алуымыз керек? Жастар жағы философиядан гөрі көбіне нақтылықты қалайды. Ал үлкендер қауымы нақтылықтан гөрі жалпылылыққа, философияға түсіп кеткендерін байқамай қалады. Жасыратыны жоқ, жігерлі жастардың жоғарғыдай нақтылы сауалдарына «өйту керек, бүйту керек, түйе үстінде сирақ үйту керек» деп жатады. Шынында да, алақандарына салып бермесек те, нақты не айтуға болады? Кімді, нендей іс-əрекетті өнеге етуге болар еді? Біздің ұсынбағымыз - Абай болмысы, Абай тағылымы, Абайдың рухани өнегесі.
Держатели документа:
ЗКУ

63
Р 95
Рысбеков, Т.
    Оралдағы 1991 жылғы Қыркүйек оқиғасы жөнінде не білеміз? [Текст] / Т. Рысбеков // Орал өңірі. - 2025. - №75.- 16 қыркүйек. - Б. 12,13
ББК 63

Рубрики: Тарих

Кл.слова (ненормированные):
қазақсатн -- орал -- 1991 жыл -- қыркүйек оқиғасы -- орал облысының басшысы -- н. есқалиев -- казак -- шетел ауторлар -- шейн о рурк -- альберт ситон -- джон бернес ур -- бондаренко и -- долейши и -- фокин -- еңбектері -- орталық неге үнсіз болды? -- мәскеу -- ресей -- м. горбачев -- казактардың көздегені не еді? -- а. качалин -- огни приуралье -- жайық -- елек өзендері
Аннотация: 1991 жылдан тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихи беттері басталады. Бұл кезеңді саралай отырып, оның соқпақты жолдарын бүгінгі ұрпаққа ұғындыру, іркілістер мен ізденістерді, жасалған істерді ой елегінен өткізу қажеттілігі туындайды. Уақыт мерзімі жағынан тәуелсіздігіміздің отыз жылдығымен қатарлас, тарихи алатын орны жағынан маңызды, бірақ көп жағдайда ескерусіз қалатын Оралдағы Қыркүйек оқиғасы жөніндегі жағдайды оқырман қауымға ұсынғалы отырмыз." Бұл тек біздің облысқа тиесілі, республика тарихына не қатысы бар?" деген пікірлер де болуы мүмкін. Баса айтатын жағдай - біртұтас қазақ тарихының өзі аймақтық тарихтан басталады. Бұл оқиға тәуелсіз Қазақстанның басынан өткерген алғашқы сындарының бірі, территориялық біртұтастығымызға бағытталған тегеурін болатын.
Держатели документа:
БҚУ

75
У 68
Уразбаев, А. А.
    Студенттерге дене мәдениетінен теориялық білім беру негізінде педагогтың цифрлық ресурстарды қолдану әдістері [Текст] / А. А. Уразбаев, Н. К. Жилисбаев // Профессор Отарәлі Бүркіттің лингвистикалық мұрасы, қазіргі қазақ филологиясының парадигмалары: Қазақстан Республикасы білім беру ісінің Құрметті қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор Бүркітов Отарәлі Бүркітұлының туғанына 70 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Орал, 2024. - 13 желтоқсан. - Б. 332-335.
ББК 75

Рубрики: Спорт

Кл.слова (ненормированные):
дене шынықтыру -- білім беру -- цифрлық ресурстар -- дене шынықтыру -- спорт -- физикалық даму -- спорттық жаттығулар
Аннотация: Бұл мақалада студенттерді дене шынықтыру әдіснамасы бойынша оқытуда цифрлық ресурстарды қолдану мәселелері қарастырылады. Бұл жарияланымда дене шынықтыру және дене тәрбиесі пәндерін оқытуда заманауи ресурстарды пайдалану бойынша біртұтас әдіснамалық тақырып сөз болады. Мақалада физикалық мәдениет және спорт мамандықтарының студенттерін кәсіби дайындау жұмысының психологиялық процестер тұрғысынан мәні зерттеледі. Мақалада оқу процесінде қолданылатын жаңа технологиялық жүйелер студенттердің спортқа бейімділігін қалыптастыруда ең маңызды және сенімді құрал екендігі егжей-тегжейлі талданған. Мақалада студенттердің жоғары физикалық дайындығына және ақыл-ой қызметіне әсер ететін факторлар, сондай-ақ оқу пәндерін жақсы меңгеру мәселелері қарастырылады.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жилисбаев, Н.К.

74
К 88
Куватова, М. К.
    Дүниетану сабақтарында бастауыш сынып оқушыларында дүниенің біртұтас көрінісін қалыптастыру [Текст] / М. К. Куватова // Академик Евней Бөкетовтің 100 жылдығына және 12 сәуір Қазақстанда Ғылым қызметкерлер күніне арналған 82-ші Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - Орал, 2025. - 7-11 сәуір. - Б. 49-52.
ББК 74

Рубрики: Образование

Кл.слова (ненормированные):
Бастауыш білім -- дүниетану сабағы -- дүниетаным -- интеграциялық әлеует -- әдіс-тәсілдер -- ғылыми дүниетаным -- әлемді түсіну -- сабақ үлгілері -- педагогика -- философия -- психология
Аннотация: Қазіргі білім беру жүйесінде бастауыш сынып оқушыларына тек жеке пәндер бойынша білім беру ғана емес, сонымен қатар олардың дүниетанымын кеңейтіп, адам мен қоршаған орта арасындағы байланысты саналы түрде түсінуге баулу маңызды. Осы тұрғыда дүниетану сабағы басты рөл атқарады, өйткені ол табиғат, адам және қоғам туралы бастапқы білім бере отырып, дүниенің тұтас бейнесін қалыптастырады. Зерттеудің мақсаты – бастауыш сынып оқушыларына дүниетану сабағы арқылы дүниенің біртұтас көрінісін қалыптастыру жолдарын ғылыми-теориялық және әдістемелік тұрғыдан негіздеу. Зерттеу міндеттеріне пәннің интеграциялық әлеуетін анықтау, оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес тиімді әдіс-тәсілдер ұсыну және сабақ үлгілерін көрсету жатады. Зерттеу нәтижелері дүниенің біртұтастығын түсіндірудің теориялық негіздерін, педагогикалық, философиялық және психологиялық тұрғыдан негіздеуді қажет етеді.
Держатели документа:
ЗКУ

78.3
К 94
Құсайын, Л. С.
    Жобалар негізінде кітап оқу мəдениетін қалыптастыру [Текст] / Л. С. Құсайын // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 83-90.
ББК 78.3

Рубрики: Библиотечное дело

Кл.слова (ненормированные):
оқу мəдениеті -- жобалық əдіс -- құндылыққа негізделген білім -- ұлттық құндылықтар -- кəсіби ізденіс -- тəрбие -- фольклор -- экософия -- кіріктіріп оқыту
Аннотация: Мақалада оқу мəдениетін қалыптастырудың теориялық, əдістемелік жəне тəжірибелік негіздері қарастырылады. Халықаралық зерттеулер (UNESCO, OECD PISA, IEA PIRLS) мен қазақстандық тəжірибелер салыстырыла талданады. Білім беру жүйесіндегі құндылыққа негізделген жаңа парадигма, «Біртұтас тəрбие тұжырымдамасының» ерекшеліктері жəне олардың оқу мəдениетімен байланысы сараланады. Əлемдік тəжірибедегі (Финляндия, Сингапур, Эстония, Жапония) жобалық əдістің нəтижелері мен қазақстандық мектептердегі ұлттық мазмұнмен ұштасқан тəжірибелер салыстырылады. Ə.Молдағұлова атындағы №38 мектеп-лицейінің «Дүниетаным көкжиегі» жобасы аясындағы үш жылдық эмпирикалық деректер талданып, оқушылардың оқу мəдениеті мен мұғалімдердің кəсіби ізденісіндегі сапалық өзгерістер ғылыми тұрғыда бағаланады. Мақалада Əл-Фараби, Жүсіпбек Аймауытов, Мағжан Жұмабаев сынды ойшылдардың еңбектері пайымдау мен тұжырым жасауға арқау болды.
Держатели документа:
ЗКУ