База данных: Статьи ППС
Страница 16, Результатов: 159
Отмеченные записи: 0
151.
Подробнее
81.2
С 40
Сисенбаева, А. К.
Көне түркі жазба ескерткіштеріндегі ономастика: талдау және ерекшеліктері [Текст] / А. К. Сисенбаева // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2023. - Т.2. - 17 қараша. - Б. 249-254.
ББК 81.2
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
ономастика -- антропонимдер -- синхрония -- диахрония -- этимологиялық талдау -- қазіргі лингвистика -- лексикография -- топонимика
Аннотация: Түркия, Орталық Азия, Сібір және басқа да аумақтарды қоса алғанда, кең аймақта таралған түркі тілдеріндегі ономастиканы зерттеу ерекше қызығушылық тудыруда. Бұл зерттеу Еуразияның мәдени және лингвистикалық ландшафтының маңызды бөлігі болып табылатын түркі тілдеріндегі ономастиканы талдауға арналған. Түркі тілдерінің ономастикасы осы ұлттар тобының этникалық және мәдени тарихының байлығын көрсетеді.Бұл мақалада түркі тілдеріндегі атаулар жүйесініңқұрылымы зерттелді. Әр түрлі түркі диалектілеріндегі ономастиканың ерекшеліктері талдана отырып, оларды әртүрлі аспектілердеқарастырылды.Түркі тілдеріндегі ономастикалық жүйелердің қалыптасуына тарихи, мәдени және әлеуметтік факторлардың әсері талданды.Ономастиканың практикалық аспектілерін қарастыру, мысалы, қазіргі лингвистикалық ортаға атауларды бейімдеу, сондай-ақ ономастиканы лексикографияда, топонимикада және тарих пен мәдениетте зерттелді. Осы мақсаттарға жету үшін ономастика, компаративті лингвистика, тарихи лингвистика және этнолингвистиканы талдау әдістері қолданылды
Держатели документа:
ЗКУ
С 40
Сисенбаева, А. К.
Көне түркі жазба ескерткіштеріндегі ономастика: талдау және ерекшеліктері [Текст] / А. К. Сисенбаева // А.С. Қыдыршаевтың 60 жас мерейтойына арналған «Қазіргі қоғамдағы және білім беру саласындағы шешендіктанудың өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - Орал, 2023. - Т.2. - 17 қараша. - Б. 249-254.
Рубрики: Языкознание
Кл.слова (ненормированные):
ономастика -- антропонимдер -- синхрония -- диахрония -- этимологиялық талдау -- қазіргі лингвистика -- лексикография -- топонимика
Аннотация: Түркия, Орталық Азия, Сібір және басқа да аумақтарды қоса алғанда, кең аймақта таралған түркі тілдеріндегі ономастиканы зерттеу ерекше қызығушылық тудыруда. Бұл зерттеу Еуразияның мәдени және лингвистикалық ландшафтының маңызды бөлігі болып табылатын түркі тілдеріндегі ономастиканы талдауға арналған. Түркі тілдерінің ономастикасы осы ұлттар тобының этникалық және мәдени тарихының байлығын көрсетеді.Бұл мақалада түркі тілдеріндегі атаулар жүйесініңқұрылымы зерттелді. Әр түрлі түркі диалектілеріндегі ономастиканың ерекшеліктері талдана отырып, оларды әртүрлі аспектілердеқарастырылды.Түркі тілдеріндегі ономастикалық жүйелердің қалыптасуына тарихи, мәдени және әлеуметтік факторлардың әсері талданды.Ономастиканың практикалық аспектілерін қарастыру, мысалы, қазіргі лингвистикалық ортаға атауларды бейімдеу, сондай-ақ ономастиканы лексикографияда, топонимикада және тарих пен мәдениетте зерттелді. Осы мақсаттарға жету үшін ономастика, компаративті лингвистика, тарихи лингвистика және этнолингвистиканы талдау әдістері қолданылды
Держатели документа:
ЗКУ
152.
Подробнее
63
Ш 12
Шақшақов, Қ. Ғ.
Ботай мәдениетінің ескерткіштеріндегі кешенді зерттеулер [Текст] / Қ. Ғ. Шақшақов, М. З. Утегенов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 172-182.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Тарих -- археология -- ескерткіш -- Солтүстік Қазақстан -- мәдениет -- Ботай
Аннотация: Мақалада Ботай мәденитетіндегі соңғы археологиялық зерттеулердің нәтижелері ұсынылған. Солтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы көрнекті ғалым В.Ф. Зайберттің жетекшілігімен 1980 жылы Ботай энеолиттік қонысы ашылды, кейінгі зерттеулер Солтүстік Қазақстан, Көкшетау және Ботай халықаралық экспедициясының ал кейінгі жылдары Ботай қонысына ұқсас болып келген бірқатар ескерткіштер – оның ішіндегі Рощинское, Сергеевка, Красный Яр, Васильковка, Баландино қоныстары ашылды. Солтүстік Қазақстан мен далалық белдеудің энеолиттік ескерткіштеріне қатысты материалдарды талдай келіп, біз мынадай бір заңдылықты байқадық. Ботай мәдениетінің археологиялық нысандар Орал-Ертіс аралығында көп жағдайда классикалық далалық экожүйеде, ал шекаралық аймақтарда – солтүстүгінде орманды-далалық, оңтүстігінде жартылай шөлді өңірлік орналасқан. Ботай мәдениетінің ескерткіштерінің зерттеу жаратылыстану ғылымдары саласындағы отандық, батыстық және ресейлік сарапшылардың зерттеулерінде Ботай қонысының артефактілері және мәдени қабаттарын жан-жақты талдау зерттеу нәтижесінде көптеген автордың жасаған ғылыми жаңалықтарын растайды. Сондай-ақ Ботай мәдениетінің басқа қоныстары. ерте жылқы шаруашылығының құрылымы мен технологиясы Ботай мәдениеті Еуразия және Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Ботай мәдениеті тарихы ескерткіштері ғылыми және жалпы ғылыми әдебиеттерде үнемі талқылануда
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утегенов, М.З.
Ш 12
Шақшақов, Қ. Ғ.
Ботай мәдениетінің ескерткіштеріндегі кешенді зерттеулер [Текст] / Қ. Ғ. Шақшақов, М. З. Утегенов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 172-182.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Тарих -- археология -- ескерткіш -- Солтүстік Қазақстан -- мәдениет -- Ботай
Аннотация: Мақалада Ботай мәденитетіндегі соңғы археологиялық зерттеулердің нәтижелері ұсынылған. Солтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы көрнекті ғалым В.Ф. Зайберттің жетекшілігімен 1980 жылы Ботай энеолиттік қонысы ашылды, кейінгі зерттеулер Солтүстік Қазақстан, Көкшетау және Ботай халықаралық экспедициясының ал кейінгі жылдары Ботай қонысына ұқсас болып келген бірқатар ескерткіштер – оның ішіндегі Рощинское, Сергеевка, Красный Яр, Васильковка, Баландино қоныстары ашылды. Солтүстік Қазақстан мен далалық белдеудің энеолиттік ескерткіштеріне қатысты материалдарды талдай келіп, біз мынадай бір заңдылықты байқадық. Ботай мәдениетінің археологиялық нысандар Орал-Ертіс аралығында көп жағдайда классикалық далалық экожүйеде, ал шекаралық аймақтарда – солтүстүгінде орманды-далалық, оңтүстігінде жартылай шөлді өңірлік орналасқан. Ботай мәдениетінің ескерткіштерінің зерттеу жаратылыстану ғылымдары саласындағы отандық, батыстық және ресейлік сарапшылардың зерттеулерінде Ботай қонысының артефактілері және мәдени қабаттарын жан-жақты талдау зерттеу нәтижесінде көптеген автордың жасаған ғылыми жаңалықтарын растайды. Сондай-ақ Ботай мәдениетінің басқа қоныстары. ерте жылқы шаруашылығының құрылымы мен технологиясы Ботай мәдениеті Еуразия және Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Ботай мәдениеті тарихы ескерткіштері ғылыми және жалпы ғылыми әдебиеттерде үнемі талқылануда
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Утегенов, М.З.
153.
Подробнее
42.11
М 36
Махамбетов, Э. М.
Шалқар көлінің маңындағы астық тұқымдас және жусанды қауымдастықтар [Текст] / Э. М. Махамбетов, С. Н. Бохорова, А. С. Бисенгазиева // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 69-73.
ББК 42.11
Рубрики: Зерновые и зернобобовые культуры
Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Өзен -- Шалқар көлі -- еуразиялық дала -- астық қауымдастықтар -- жусан қауымдастықтар -- климат -- Шалқар көлінің кешкі көрінісі -- дұғаш -- ақ жусан -- қара жусан
Аннотация: Батыс Қазақстан облысының аумағында 3260 көл бар, олардың 97%-ының ауданы 1 км2-ден аз. Көлдердің жалпы ауданы 908 км2, оның 20% шағын көлдер. Өзен алабында Оралдағы және аймақтағы ең үлкен көл - Шалқар көлі болып есептеледі. Шалқар көлі - Батыс Қазақстан облысының еуразиялық дала аймағында орналасқан. Ол тұзды күмбезді құрылымның шөгу науасында қалыптасқан көл айдыны болып саналады (сурет 1). ХХ ғасырдың соңындағы мәліметтер бойынша көлдің физикалық көрсеткіштері: солтүстіктен оңтүстікке қарай ұзындығы 18 км, ені батыстан шығысқа – 14 км құраған. Көлдің орташа бетінің ауданы 200 км2, көлдің орташа тереңдігі 7 м, максимум 12 м-ге дейін, судың минералдануы 2,9-6,7 г/л шегіндегі көрсеткішке тең. Жағалау сызығы үзілмеген дерлік. Жағалау суларының ені бірнеше метрден 500-1000 м-ге дейін болды. Шалқар көлінің алабында және маңында климаты күрт континенттік
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бохорова, С.Н.
Бисенгазиева, А.С.
М 36
Махамбетов, Э. М.
Шалқар көлінің маңындағы астық тұқымдас және жусанды қауымдастықтар [Текст] / Э. М. Махамбетов, С. Н. Бохорова, А. С. Бисенгазиева // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 69-73.
Рубрики: Зерновые и зернобобовые культуры
Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан облысы -- Өзен -- Шалқар көлі -- еуразиялық дала -- астық қауымдастықтар -- жусан қауымдастықтар -- климат -- Шалқар көлінің кешкі көрінісі -- дұғаш -- ақ жусан -- қара жусан
Аннотация: Батыс Қазақстан облысының аумағында 3260 көл бар, олардың 97%-ының ауданы 1 км2-ден аз. Көлдердің жалпы ауданы 908 км2, оның 20% шағын көлдер. Өзен алабында Оралдағы және аймақтағы ең үлкен көл - Шалқар көлі болып есептеледі. Шалқар көлі - Батыс Қазақстан облысының еуразиялық дала аймағында орналасқан. Ол тұзды күмбезді құрылымның шөгу науасында қалыптасқан көл айдыны болып саналады (сурет 1). ХХ ғасырдың соңындағы мәліметтер бойынша көлдің физикалық көрсеткіштері: солтүстіктен оңтүстікке қарай ұзындығы 18 км, ені батыстан шығысқа – 14 км құраған. Көлдің орташа бетінің ауданы 200 км2, көлдің орташа тереңдігі 7 м, максимум 12 м-ге дейін, судың минералдануы 2,9-6,7 г/л шегіндегі көрсеткішке тең. Жағалау сызығы үзілмеген дерлік. Жағалау суларының ені бірнеше метрден 500-1000 м-ге дейін болды. Шалқар көлінің алабында және маңында климаты күрт континенттік
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Бохорова, С.Н.
Бисенгазиева, А.С.
154.
Подробнее
28.693.34
Д 70
Досчанов, Н. С.
Батыс Қазақстанда Elaphe Dione (Pallas, 1773) өрнекті қарашұбар жыланының таралуын зерттеу [Текст] / Н. С. Досчанов // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 115-118.
ББК 28.693.34
Рубрики: Пресмыкающиеся. Герпетология
Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан -- Elaphe Dione -- әртүрлі биотоптар -- ормандар -- Орталық Азия -- өрнекті қарашұбар -- жыланы -- Жайық өзені -- рептилии -- қосмекенділер
Аннотация: Өрнекті жылан Elaphe dione (Pallas, 1773) - Еуразия аумағында тұратын Elaphe тұқымдасының ең "кең" өкілдерінің бірі. Бұл түрдің жоғары экологиялық икемділігі оған Орталық Азияның жартылай шөлді және шөлдерінен Қиыр Шығыстың ылғалды жайылмалы ормандарына, Шығыс Еуропаға дейін әртүрлі биотоптарды алуға мүмкіндік берді. Амурдың төменгі ағысынан шығысқа қарай оңтүстік Сібір, Қазақстан және Орта Азия арқылы Шығыс Украинаға, Шығыс Кавказға және Иранның солтүстік-батысына дейін таралды
Держатели документа:
ЗКУ
Д 70
Досчанов, Н. С.
Батыс Қазақстанда Elaphe Dione (Pallas, 1773) өрнекті қарашұбар жыланының таралуын зерттеу [Текст] / Н. С. Досчанов // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 115-118.
Рубрики: Пресмыкающиеся. Герпетология
Кл.слова (ненормированные):
Батыс Қазақстан -- Elaphe Dione -- әртүрлі биотоптар -- ормандар -- Орталық Азия -- өрнекті қарашұбар -- жыланы -- Жайық өзені -- рептилии -- қосмекенділер
Аннотация: Өрнекті жылан Elaphe dione (Pallas, 1773) - Еуразия аумағында тұратын Elaphe тұқымдасының ең "кең" өкілдерінің бірі. Бұл түрдің жоғары экологиялық икемділігі оған Орталық Азияның жартылай шөлді және шөлдерінен Қиыр Шығыстың ылғалды жайылмалы ормандарына, Шығыс Еуропаға дейін әртүрлі биотоптарды алуға мүмкіндік берді. Амурдың төменгі ағысынан шығысқа қарай оңтүстік Сібір, Қазақстан және Орта Азия арқылы Шығыс Украинаға, Шығыс Кавказға және Иранның солтүстік-батысына дейін таралды
Держатели документа:
ЗКУ
155.
Подробнее
66.4
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
Қазақстанның геосаяси жағдайы [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Н. Қ. Сарсенгалиев, Н. М. Баян // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 194-195.
ББК 66.4
Рубрики: Внешняя политика. Международные отношения. Дипломатия
Кл.слова (ненормированные):
Геосаясат -- Қазақстан -- геосаяси позиция -- Қазақстан және халықаралық ұйымдар -- Географиялық қыстырылу
Аннотация: Геосаясат-бір-бірімен өзара әрекеттесетін және мемлекеттің стратегиялық әлеуетіне үлкен әсер ететін географиялық, тарихи, саяси және басқа факторлардың кешенін зерттейтін ғылым. Қазақстанның қазіргі әлемдегі рөлі мен орны көбінесе оның геосаяси жағдайымен анықталады. Геосаяси жағдайдың маңызды құрамдас бөліктерінің бірі-негізгі аумақтар мен географиялық орталықтарды бақылау мүмкіндігі. Қазақстандағы геосаясат әдетте елдің геосаяси жағдайы туралы пікірталастар аясында айтылады. Ел Еуразияның орталығында, ислам, Конфуций және христиан өркениеттерінің түйіскен жерінде және сауда жолдарының қиылысы ретінде орналасқан. Сонымен қатар, аталған артықшылықтарға бай табиғи ресурстарды қосуға болады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сарсенгалиев, Н. Қ.
Баян, Н.М.
Х 69
Ходжанова, Б. Х.
Қазақстанның геосаяси жағдайы [Текст] / Б. Х. Ходжанова, Н. Қ. Сарсенгалиев, Н. М. Баян // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 194-195.
Рубрики: Внешняя политика. Международные отношения. Дипломатия
Кл.слова (ненормированные):
Геосаясат -- Қазақстан -- геосаяси позиция -- Қазақстан және халықаралық ұйымдар -- Географиялық қыстырылу
Аннотация: Геосаясат-бір-бірімен өзара әрекеттесетін және мемлекеттің стратегиялық әлеуетіне үлкен әсер ететін географиялық, тарихи, саяси және басқа факторлардың кешенін зерттейтін ғылым. Қазақстанның қазіргі әлемдегі рөлі мен орны көбінесе оның геосаяси жағдайымен анықталады. Геосаяси жағдайдың маңызды құрамдас бөліктерінің бірі-негізгі аумақтар мен географиялық орталықтарды бақылау мүмкіндігі. Қазақстандағы геосаясат әдетте елдің геосаяси жағдайы туралы пікірталастар аясында айтылады. Ел Еуразияның орталығында, ислам, Конфуций және христиан өркениеттерінің түйіскен жерінде және сауда жолдарының қиылысы ретінде орналасқан. Сонымен қатар, аталған артықшылықтарға бай табиғи ресурстарды қосуға болады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сарсенгалиев, Н. Қ.
Баян, Н.М.
156.
Подробнее
26.82
Р 95
Рыскалиева, Э. Е.
Қазақстанның геосаяси жағдайы (Каспий маңы аймағы) [Текст] / Э. Е. Рыскалиева // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 204-208.
ББК 26.82
Рубрики: География
Кл.слова (ненормированные):
география -- геосаяси -- трансұлттық кооперация -- экспорттаушылар -- Каспий маңы -- геоэкономика -- мұнай қорлар -- Қазақстанның энергетика
Аннотация: Қазақстан өзінің геосаяси жағдайына және Еуразия орталығында болуына байланысты көлік жолдарының қиылысы рөліне толық құқықпен ие бола алады. Осы және басқа да бірлескен жобалар мен бағдарламалардағы әртүрлі елдердің ынтымақтастығы жаңа тәуелсіз мемлекеттерді әлемдік экономикалық байланыстарға қосудың қажетті шарты болып табылатыны, олардың экономикаларының тұрақты және тұрақты дамуы үшін алғышарттар жасайтыны, мемлекетаралық және ішкі проблемаларды шешуге пайдалы әсер ететіні сөзсіз. Екінші жағынан, осы аймақтардағы мемлекетаралық ынтымақтастық пен трансұлттық кооперация әлемдік стандарттар бойынша тек қарқын алуда, сонымен қатар КСРО ыдырағаннан кейінгі толық емес он жыл ішінде ынтымақтастықтың сәттілігі мен тұрақтылығы шешілуіне байланысты болатын қиындықтар мен проблемалар туындады. Қазақстан ішкі және өңіраралық интеграцияны ілгерілетуге ұмтылады. Өңірлік әріптестік тұрғысынан Еуразиялық экономикалық қоғамдастық, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы, Экономикалық ынтымақтастық ұйымы және басқа да құрылымдар шеңберінде Каспий маңы мемлекеттерімен тығыз ынтымақтасады
Держатели документа:
ЗКУ
Р 95
Рыскалиева, Э. Е.
Қазақстанның геосаяси жағдайы (Каспий маңы аймағы) [Текст] / Э. Е. Рыскалиева // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 204-208.
Рубрики: География
Кл.слова (ненормированные):
география -- геосаяси -- трансұлттық кооперация -- экспорттаушылар -- Каспий маңы -- геоэкономика -- мұнай қорлар -- Қазақстанның энергетика
Аннотация: Қазақстан өзінің геосаяси жағдайына және Еуразия орталығында болуына байланысты көлік жолдарының қиылысы рөліне толық құқықпен ие бола алады. Осы және басқа да бірлескен жобалар мен бағдарламалардағы әртүрлі елдердің ынтымақтастығы жаңа тәуелсіз мемлекеттерді әлемдік экономикалық байланыстарға қосудың қажетті шарты болып табылатыны, олардың экономикаларының тұрақты және тұрақты дамуы үшін алғышарттар жасайтыны, мемлекетаралық және ішкі проблемаларды шешуге пайдалы әсер ететіні сөзсіз. Екінші жағынан, осы аймақтардағы мемлекетаралық ынтымақтастық пен трансұлттық кооперация әлемдік стандарттар бойынша тек қарқын алуда, сонымен қатар КСРО ыдырағаннан кейінгі толық емес он жыл ішінде ынтымақтастықтың сәттілігі мен тұрақтылығы шешілуіне байланысты болатын қиындықтар мен проблемалар туындады. Қазақстан ішкі және өңіраралық интеграцияны ілгерілетуге ұмтылады. Өңірлік әріптестік тұрғысынан Еуразиялық экономикалық қоғамдастық, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы, Экономикалық ынтымақтастық ұйымы және басқа да құрылымдар шеңберінде Каспий маңы мемлекеттерімен тығыз ынтымақтасады
Держатели документа:
ЗКУ
157.
Подробнее
63
У 50
Ұлы Даланың тарихи – мәдени ландшафтары [Текст] / О. Б. МазбаевМақсат Алпысбес, Г. Табулдин [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 325-341.
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Ұлы дала -- Шағатай ұлысы -- қазақтар -- Жетісу -- Шығыс Түркістан -- моғол -- Қазақ хандығы -- Дешті Қыпшақ -- Моғолстан
Аннотация: Мақалада Ұлы Даланың тарихи-мәдени ландшафттарына шолу жасалады. Ұлы Дала – Еуразияның шөл, дала, орманды дала және таулы аймақтарын қамтитын кең табиғи-географиялық кеңістік. Жылқыны қолға үйрету мен көшпелі мал шаруашылығы осы кеңістікте өркениет дамуына негіз болды. Көшпелі мәдениет түрлі этностар мен мәдениеттердің байланысын күшейтіп, бұл үрдіс ғұн, түрік және Шыңғыс хан империялары дәуірінде жалғасын тапты. Ұлы Даланың бай табиғи және мәдени мұрасы Қазақ хандығының құрылуына тікелей ықпал етіп, халықтың тұрмыс-тіршілігі мен саяси дамуын айқындады. Түрік қағанаты, Жошы Ұлысы (Алтын Орда) және Қазақ хандығы дәуірлеріндегі тарихи сабақтастық осы аймақтың саяси-мәдени рөлін арттыра түсті. Тарихи деректер мен археологиялық зерттеулер Ұлы Дала қоғамдарының әлеуметтік-экономикалық дамуы мен этно-мәдени бірлігінің қалыптасуын түсіндіруге мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мазбаев, О.Б.
Мақсат Алпысбес
Табулдин, Г.
Абдулхайров, А.
Изенбаев, Б.
У 50
Ұлы Даланың тарихи – мәдени ландшафтары [Текст] / О. Б. МазбаевМақсат Алпысбес, Г. Табулдин [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 325-341.
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
Ұлы дала -- Шағатай ұлысы -- қазақтар -- Жетісу -- Шығыс Түркістан -- моғол -- Қазақ хандығы -- Дешті Қыпшақ -- Моғолстан
Аннотация: Мақалада Ұлы Даланың тарихи-мәдени ландшафттарына шолу жасалады. Ұлы Дала – Еуразияның шөл, дала, орманды дала және таулы аймақтарын қамтитын кең табиғи-географиялық кеңістік. Жылқыны қолға үйрету мен көшпелі мал шаруашылығы осы кеңістікте өркениет дамуына негіз болды. Көшпелі мәдениет түрлі этностар мен мәдениеттердің байланысын күшейтіп, бұл үрдіс ғұн, түрік және Шыңғыс хан империялары дәуірінде жалғасын тапты. Ұлы Даланың бай табиғи және мәдени мұрасы Қазақ хандығының құрылуына тікелей ықпал етіп, халықтың тұрмыс-тіршілігі мен саяси дамуын айқындады. Түрік қағанаты, Жошы Ұлысы (Алтын Орда) және Қазақ хандығы дәуірлеріндегі тарихи сабақтастық осы аймақтың саяси-мәдени рөлін арттыра түсті. Тарихи деректер мен археологиялық зерттеулер Ұлы Дала қоғамдарының әлеуметтік-экономикалық дамуы мен этно-мәдени бірлігінің қалыптасуын түсіндіруге мүмкіндік береді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Мазбаев, О.Б.
Мақсат Алпысбес
Табулдин, Г.
Абдулхайров, А.
Изенбаев, Б.
158.
Подробнее
28.1
Б 49
Берлигужин, М. Т.
Батыс Қазақстан аумағынан табылған кеш плейстоцендік Coelodonta Antiquitatis (Blumenbach, 1799) морфологиясы мен экологиясы [Текст] / М. Т. Берлигужин, К. М. Ахмеденов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 567-585.
ББК 28.1
Рубрики: Палеонтология
Кл.слова (ненормированные):
кеш плейстоцен -- Жайықтың төменгі ағысы -- қазба қалдықтары -- Coelodonta antiquitatis Blum. -- 1799 -- далалық форма -- Батыс Қазақстан -- бассүйек -- иық сүйегі
Аннотация: Жүндес мүйізтұмсық (Coelodonta antiquitatis) Қазіргі Қазақстанның аумағын қоса алғанда, Еуразияның кеш плейстоцен кезеңінде кең таралған. Батыс Қазақстан облысы мен іргелес аймақтардан табылған бассүйектер, тістер жəне посткраниальды элементтер музей коллекцияларында болғанымен, көп жағдайда сипатталмаған күйінде қалып отыр. Оларды зерттеу плейстоцендік экожүйелерді қалпына келтіру жəне фауна динамикасына əсер ететін климаттың өзгеруін бағалау үшін маңызды. Жұмыстың мақсаты, Орал қаласының Табиғат жəне экология мұражайындағы палеонтологиялық коллекциялар арқылы таксономиялық байланысын, жыныстық диморфизмді, жас ерекшеліктерін жəне олардың тіршілік ету ортасын анықтау. Əдістеме морфометриялық талдауды, салыстырмалы краниологиялық зерттеуді жəне түр ішіндегі мүмкін əртүрлілікті бағалауды қамтиды. Нəтижелер зерттелген үлгілердің C. antiquitatis кеш плейстоцен жəне қоңыржай дала жағдайында өмір сүрген жыныстық жетілген аталықты көрсетеді. Бұл плейстоцендегі Жайықтың төменгі ағысында салыстырмалы түрде қыс жұмсақ жəне қар жамылғысы қалың жəне тығыз болмағандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, К.М.
Б 49
Берлигужин, М. Т.
Батыс Қазақстан аумағынан табылған кеш плейстоцендік Coelodonta Antiquitatis (Blumenbach, 1799) морфологиясы мен экологиясы [Текст] / М. Т. Берлигужин, К. М. Ахмеденов // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 567-585.
Рубрики: Палеонтология
Кл.слова (ненормированные):
кеш плейстоцен -- Жайықтың төменгі ағысы -- қазба қалдықтары -- Coelodonta antiquitatis Blum. -- 1799 -- далалық форма -- Батыс Қазақстан -- бассүйек -- иық сүйегі
Аннотация: Жүндес мүйізтұмсық (Coelodonta antiquitatis) Қазіргі Қазақстанның аумағын қоса алғанда, Еуразияның кеш плейстоцен кезеңінде кең таралған. Батыс Қазақстан облысы мен іргелес аймақтардан табылған бассүйектер, тістер жəне посткраниальды элементтер музей коллекцияларында болғанымен, көп жағдайда сипатталмаған күйінде қалып отыр. Оларды зерттеу плейстоцендік экожүйелерді қалпына келтіру жəне фауна динамикасына əсер ететін климаттың өзгеруін бағалау үшін маңызды. Жұмыстың мақсаты, Орал қаласының Табиғат жəне экология мұражайындағы палеонтологиялық коллекциялар арқылы таксономиялық байланысын, жыныстық диморфизмді, жас ерекшеліктерін жəне олардың тіршілік ету ортасын анықтау. Əдістеме морфометриялық талдауды, салыстырмалы краниологиялық зерттеуді жəне түр ішіндегі мүмкін əртүрлілікті бағалауды қамтиды. Нəтижелер зерттелген үлгілердің C. antiquitatis кеш плейстоцен жəне қоңыржай дала жағдайында өмір сүрген жыныстық жетілген аталықты көрсетеді. Бұл плейстоцендегі Жайықтың төменгі ағысында салыстырмалы түрде қыс жұмсақ жəне қар жамылғысы қалың жəне тығыз болмағандығын көрсетеді.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ахмеденов, К.М.
159.
Подробнее
63
V99
VІІ-Х ғасырлардағы еуразияның әскери атты әскері: дереккөздер, ұйым, қару-жарақ және тактика [Текст] / Н. Қ. Молдабекова, Г. К. Кадиркулова, У. К. Оржанова, С. М. Жолымбетов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 204-210
ББК 63
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
атқыштар -- катафрактар -- түріктер -- үзеңгі -- жалаңқат сауыт -- Хазар қағанаты -- Византия -- Араб халифаты
Аннотация: Мақала VІІ-Х ғасырлардағы Еуразияның әскери атты әскерлерінің дамуын жан-жақты талдауға арналған. Ерте орта ғасырлардағы жазбаша деректер (дала тайпалары, Византия, Араб, Батыс Еуропа және ескі орыс дереккөздері), сондай-ақ дала қағанаттарындағы, Византия империясындағы, Араб халифатындағы, франк мемлекетіндегі атты әскерлерді ұйымдастыру, қару-жарақ, қорғаныс құралдары, тактикасы мен стратегиялық әдістері. Киев Русі археологиялық және әскери-тарихи зертеулер негізінде қарастырылады. Жеңіл және ауыр атты әскердің рөлін өзгертуге, үзеңгілердің таралуына, жалаңқат және қабыршақты сауыттардың дамуына, VІІ-Х ғасырларда ерте феодалдық рыцарлықтың қалыптасуына ерекше назар аударылады. Сондай-ақ, жұмыста табиғи-географиялық жағдаулардың атты әскерді қолдану ерекшелігіне, отырықшы мемлекеттер үшін көшпелі әскери дәстүрдің мағыздылығына әсері, сондай-ақ әртүрлі мәдени –саяси орталықтар арасындағы қару-жарақ пен тактикалық модельдерді алу процестері талданады. Әскери иерархия, жауынгерлерді даярлау, атты әскерді материалдық қамтамасыз ету және оның мемлекеттік билік жүйесіндегі рөлі мәселелері қарастырылады. Кавалерия эволюциясы қоғамның әлеуметтік құрылымын өзгертуге, әскери дворяндарды нығайтуға және кейінгі ғасырлардағы ортағасырлық әскери өнердің келбетін анықтаған. Соғыс жүргізудің жаңа принциптері қалыптастыруға ықпал еткені бөлек атап өтілді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Молдабекова, Н.Қ.
Кадиркулова, Г.К.
Оржанова, У.К.
Жолымбетов, С.М.
V99
VІІ-Х ғасырлардағы еуразияның әскери атты әскері: дереккөздер, ұйым, қару-жарақ және тактика [Текст] / Н. Қ. Молдабекова, Г. К. Кадиркулова, У. К. Оржанова, С. М. Жолымбетов // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 204-210
Рубрики: История
Кл.слова (ненормированные):
атқыштар -- катафрактар -- түріктер -- үзеңгі -- жалаңқат сауыт -- Хазар қағанаты -- Византия -- Араб халифаты
Аннотация: Мақала VІІ-Х ғасырлардағы Еуразияның әскери атты әскерлерінің дамуын жан-жақты талдауға арналған. Ерте орта ғасырлардағы жазбаша деректер (дала тайпалары, Византия, Араб, Батыс Еуропа және ескі орыс дереккөздері), сондай-ақ дала қағанаттарындағы, Византия империясындағы, Араб халифатындағы, франк мемлекетіндегі атты әскерлерді ұйымдастыру, қару-жарақ, қорғаныс құралдары, тактикасы мен стратегиялық әдістері. Киев Русі археологиялық және әскери-тарихи зертеулер негізінде қарастырылады. Жеңіл және ауыр атты әскердің рөлін өзгертуге, үзеңгілердің таралуына, жалаңқат және қабыршақты сауыттардың дамуына, VІІ-Х ғасырларда ерте феодалдық рыцарлықтың қалыптасуына ерекше назар аударылады. Сондай-ақ, жұмыста табиғи-географиялық жағдаулардың атты әскерді қолдану ерекшелігіне, отырықшы мемлекеттер үшін көшпелі әскери дәстүрдің мағыздылығына әсері, сондай-ақ әртүрлі мәдени –саяси орталықтар арасындағы қару-жарақ пен тактикалық модельдерді алу процестері талданады. Әскери иерархия, жауынгерлерді даярлау, атты әскерді материалдық қамтамасыз ету және оның мемлекеттік билік жүйесіндегі рөлі мәселелері қарастырылады. Кавалерия эволюциясы қоғамның әлеуметтік құрылымын өзгертуге, әскери дворяндарды нығайтуға және кейінгі ғасырлардағы ортағасырлық әскери өнердің келбетін анықтаған. Соғыс жүргізудің жаңа принциптері қалыптастыруға ықпал еткені бөлек атап өтілді
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Молдабекова, Н.Қ.
Кадиркулова, Г.К.
Оржанова, У.К.
Жолымбетов, С.М.
Страница 16, Результатов: 159