Электронный каталог

85.313(2Тат)
М 92
Мухамбетжанова, А. А.
    Татар халықтарының музыкалық фольклоры мен ғұрыптарын зерттеу мəселелері [Текст] / А. А. Мухамбетжанова // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №2. - Б. 622-640
ББК 85.313(2Тат)

Рубрики: Татар халқының музыкалық мәдениеті

Кл.слова (ненормированные):
татар музыкалық фольклоры -- татар халқы -- этномузыкатану -- этнография -- дәстүрлі музыка -- музыкалық мәдениет -- түркі халықтары -- қазақ музыкалық мұрасы -- ноғай музыкалық мұрасы -- тұрмыс-салт жырлары -- бесік жыры -- балалар әндері -- ғұрыптық музыка -- Астрахань татарлары -- ноғай-қыпшақ мәдениеті -- музыкалық дәстүр -- импровизация
Аннотация: Бұл мақалада татар халқының музыкалық фольклоры мен салт-дəстүрлері этномузыкалық жəне этнографиялық тұрғыдан қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – татар музыкалық мəдениетінің жанрлық ерекшеліктерін анықтап, оның түркі халықтарының, əсіресе қазақ жəне ноғай халықтарының дəстүрлі музыкалық мұрасымен байланысын салыстырмалы əдіс арқылы талдау. Зерттеу барысында тарихи-этнографиялық деректер, музыкалық-фольклорлық материалдар жəне экспедициялық жазбалар пайдаланылды. Мақалада татарлардың тұрмыс-салт жырлары, жоқтау дəстүрлері, бесік жырлары, балалар əндері, тақмақтар, сондай-ақ үйлену жəне жерлеу рəсімдеріндегі музыкалық үлгілер талданады. Сонымен қатар Астрахань татарларының музыкалық фольклоры, олардың диалектілік ерекшеліктері мен ноғай-қыпшақ мəдени кеңістігімен байланысы қарастырылады. Зерттеу барысында татар əуендерінің поэтикалық-музыкалық құрылымы, ладтық жəне ырғақтық ерекшеліктері, орындаушылық дəстүрлері мен импровизациялық сипаты сипатталады. Еңбекте татар хореографиялық фольклоры да қарастырылып, «Кияусы», «Акчатыр» сияқты ғұрыптық билердің мазмұны, құрылымы жəне əлеуметтік-мəдени қызметі талданады. Сонымен қатар мерекелік дəстүрлер, ұлттық тағамдар, шай ішу мəдениеті, үйлену рəсімдері жəне диаспора жағдайында сақталған этномəдени тəжірибелер сипатталады. Зерттеу нəтижесінде татар музыкалық фольклорының көне қабаттары салт-дəстүрлік рəсімдерде сақталғаны жəне оның түркі халықтарының ортақ мəдени негізімен тығыз байланыста дамығаны анықталды. Сондай-ақ қазіргі жаһандану жағдайында татар музыкалық жəне хореографиялық мұрасын сақтау, жүйелеу жəне ғылыми тұрғыдан зерттеу этномузыкатану ғылымының маңызды бағыттарының бірі екендігі көрсетілді. Сонымен, татар этностарының музыкалық фольклоры халықтың тарихи жолын, дəстүрін, дүниетанымын көрсететін маңызды мəдени мұра болып табылады. Оны зерттеу ұлттық бірегейлік пен мəдениетаралық байланыстардың қалыптасу ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен бірге, бұл дəстүрлерді сақтау жүйелі зерттеуді, мəдени бастамаларды қолдауды, білімді жаңа ұрпаққа жеткізуді қажет етеді.
Держатели документа:
ЗКУ

77 (5Қаз)
Ж 12
Жақыптегі , Е.
    Жұбан рухы жаңғырған жыр кеші [Текст] / Е. Жақыптегі // OraI Oniri. - 2026. - № 62.-31 шілде. - Б. . 4.
ББК 77 (5Қаз)

Рубрики: Бос уақыт және мәдени іс-шаралар өткізу мәдениеті

   Культурно-досуговая культура

Кл.слова (ненормированные):
жаңақала аудандық орталықтандырылған кітапхана жүйесі -- жұбан кітапханасына жыр шашу -- облыстық әдеби-сазды жыр кеші -- жұбан рухына тағзым -- ақын аманкелді шахин -- кітапханашы салтанат тұрарбекқызы -- нұрлыгүл аяпқызы -- тыңда жүрек үйірмесі
Аннотация: Жаңақала аудандық ортақтандырылған кітапхана жүйесі "Бас кітапхана - ортақ мұра, ортақ тарих" жобасы аясында "Жұбан кітапханасына жыр шашу" облыстық әдеби-сазды жыр кешін ұйымдастырды.
Держатели документа:
БҚУ

81 (5Қаз)
У 14
Уәлиұлы, Н.
    Ұлттық жазудың атасы [Текст] / Н. Уәлиұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №168. - 5 қыркүйек. - Б. . 1-5
ББК 81 (5Қаз)

Рубрики: Лингвистика

   Языкознание

Кл.слова (ненормированные):
ахмет байтұрсынұлы -- әліпби -- жазба тілі -- халықтық тіл -- графикалық жүйе -- мақал-мәтелдер -- тұрмыс-салт жырлары -- тұңғыш фонолог
Аннотация: ХХ ғасыр басында қазақ жазуына реформа жасаушылардың алдында негізінен мынадай басты міндеттерді шешу күн тәртібінде тұрды: қазақ жазу-сызуы қай әліпбиді қолдану керек? Графикалық жүйенің мазмұн межесі түркі жазба тіліне тән архаикалық элементтерді, қарлұқ, оғыз-қыпшақ (қыпшақ-оғыз), таза қыпшақтық, қазақтық белгілерден тұратын құры­лым­дық жүйені белгілеуі керек пе, әлде бірыңғай таза халықтық тілдің (сөйлеу тілін) жүйесін тірек етуге тиіс пе? Жазу жүйесі жалпы халық­тық тілдің құрылымын арқау етсе, қай әліпбиге (араб әліппесі, әлде орыс әліпбиіне) негізделуге тиіс? Тілдегі фонемалардың құрамы дұрыс анықтала ма?
Держатели документа:
БҚУ

66 (5Қаз)
Э 11
Ысқақов, Ә.
    Ақын мен ғалымның рухани үндестігі [Текст] / Ә. Ысқақов // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №174. - 15 қыркүйек. - Б. . 7.
ББК 66 (5Қаз)

Рубрики: Тарих

   История

Кл.слова (ненормированные):
тұлға -- жамбыл жабаев -- кәрім мыңбаев -- ленинград қоршауы -- хат -- білім -- ғылым
Аннотация: Қазақ тарихында ел басына күн туған алмағайып кезеңде халықтың рухын көтеріп, жұртты бірлікке бастаған тұлғалар аз болған жоқ. Бірі - елдің еңсесін сөзімен тіктесе, енді бірі - ғылымымен, еңбегімен, ерлігімен мемлекетке қызмет етті. Бірі халықтың жүрегіндегі арманды жырға қосты, бірі сол елдің ертеңін ғылым мен білімнен іздеді. Осындай тағдырлы үндестіктің бір арнасында ақын Жамбыл Жабаевпен көрнекті ғалым Кәрім Мыңбаевтың есімдері тоғысады.
Держатели документа:
БҚУ

83 (5Қаз)
Т 48
Тілепбергенұлы, С.
    Жұмекен және "Балдырған" [Текст] / С. Тілепбергенұлы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №162. - 28 тамыз. - Б. . 8.
ББК 83 (5Қаз)

Рубрики: Әдебиеттану

   Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Жұмекен Нәжімеденов -- философиялық өлеңдер -- мұқағали мақатаев -- қадыр мырза әлі -- тұманбай молдағалиев -- балалар әдебиеті -- балдырған журналы
Аннотация: Сөз өнерінің саңлағы Жұмекен Нәжі­ме­деновті көпшілік терең филосо­фия­лық өлеңдері арқылы таниды. Алай­да оның бала әлеміне де үңіліп, бал­­дырғандардың танымына сай келе­тін жып-жылы жырлар жазға­нын көп адам біле бермейді. Иә, Жұме­­кен де қа­тарластары Мұқа­ғали Ма­­қа­таев, Қадыр Мырза Әлі, Тұман­б­ай Мол­дағалиев секілді бала­лар әдебие­тінде айшықты ізін қалдырған болатын.
Держатели документа:
БҚУ

63.3(5Каз)
Б 42
Беккалиева, А.
    Жиембета помнит степь [Текст] / А. Беккалиева // Приуралье. - 2026. - 15 сентября. - №75. - С. 10
ББК 63.3(5Каз)

Рубрики: История Казахстана

Кл.слова (ненормированные):
Жиембет Бартоғашұлы -- Жиембет жырау -- история Казахстана -- Казахское ханство -- батыр -- бий -- жырау -- Есим хан -- историческая память -- Сырымский район -- историко-познавательная конференция -- культурное наследие -- 450-летие Жиембета
Аннотация: История оживает тогда, когда о ней говорят, исследуют и передают ее уроки следующим поколениям. В Сырымском районе посвятили историко-познавательную конференцию 450-летию Жиембета Бартоғашұлы – известного жырау, бия и батыра.
Держатели документа:
ЗКУ

82 (5Қаз)
А 38
Айтжанбайқызы , Г.
    Ақын ажалы айналасындағы аңыз [Текст] / Г. Айтжанбайқызы // EGEMEEN QAZAQSTAN. - 2026. - №165. - 2 қыркүйек. - Б. . 8.
ББК 82 (5Қаз)

Рубрики: Фольклор

   Фольклор

Кл.слова (ненормированные):
бауыржан үсенин (үсенов) -- светқали нұржан -- николай островский -- темірбек қожакеев -- тәжкенова г -- есжан айнабеков -- мұхамедсалық
Аннотация: Аз ғана ғұмыр кешсе де әр кез аңсап сағынатын, сардар жырларын оқып, сағы­ны­шымызды басатын ақын Бауыржан Үсе­нин (Үсенов).
Держатели документа:
БҚУ