Электронный каталог

20.1
М 11
Мұхтар, Т. Ж.
    Фосфор қосылыстары негізіндегі бейорганикалық ингибиторлардың экологиялық қауіпсіздігі және болаттың коррозиясына қарсы тиімділігі [Текст] / Т. Ж. Мұхтар, Г. Ж. Сдикова, Н. С. Далабаева // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №3. - Б. 468-475.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
коррозия -- болат -- бейорганикалық ингибитор -- натрий ортофосфаты -- қорғаныс қабықша -- коррозия жылдамдығы -- экологиялық қауіпсіздік -- агрессивті орта
Аннотация: Мақалада болаттың коррозияға ұшырауын бәсеңдету үшін фосфор қосылыстары негізіндегі бейорганикалық ингибиторлардың тиімділігі мен экологиялық қауіпсіздігі зерттеледі. Натрий ортофосфаты (Na₃PO₄) және оның туындылары коррозияны тежейтін қорғаныс қабықшаларын түзе отырып, болаттың бетін агрессивті ортадан оқшаулайды. Зерттеу барысында гравиметриялық әдіс арқылы коррозия жылдамдығы анықталып, әртүрлі концентрациядағы ингибитор ерітінділерінің әсері салыстырылды. Сонымен қатар, қолданылған фосфатты ингибиторлардың қоршаған ортаға әсері талданып, улы қалдықтардың түзілмейтіні, яғни олардың экологиялық қауіпсіздігі дәлелденді. Нәтижелер фосфор негізіндегі бейорганикалық ингибиторларды металл құрылымдарын қорғауда тиімді әрі экологиялық балама ретінде пайдалануға болатынын көрсетті. Бұл зерттеу экологияға зияны аз технологияларды дамытуға үлес қосады
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Сдикова, Г.Ж.
Далабаева, Н.С.

28.6
К 12
Қабдрахимов, Ә. А.
    Орал қаласындағы хан тоғайы орман массивінің өрмекші фаунасын зерттелу тарихы [Текст] / Ә. А. Қабдрахимов // Профессор В.В.Ивановтың туғанына 120 жыл толуына арналған «Иванов оқулары – 2025» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2025. - 25-26 қыркүйек. - Б. 117-120.
ББК 28.6

Рубрики: Зоология

Кл.слова (ненормированные):
Орал қаласы -- Хан тоғайы -- өрмекшілер -- Aranei -- арахнология -- биологиялық әртүрлілік -- экожүйе тұрақтылығы
Аннотация: Мәтінде Орал қаласындағы Хан тоғайы орман массивінің өрмекшілер (Aranei) фаунасын зерттеудің маңыздылығы қарастырылған. Өрмекшілердің экожүйедегі биологиялық тепе-теңдікті сақтаушы және ауыл шаруашылығы зиянкестерінің санын табиғи реттеуші ретіндегі рөлі сипатталған. Қазақстан аумағындағы арахнологиялық зерттеулердің тек таксономиялық емес, сонымен қатар экологиялық және практикалық маңызы атап өтілген
Держатели документа:
ЗКУ

51.21
А 22

    Автокөліктердің шығарылған газдарының адам денсаулығына əсері [Текст] / И. К. Жумагалиев, М. Ж. Махамбетов, Ш. Қ. Шапалов, К. Х. Кенесарина // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 457-466.
ББК 51.21

Рубрики: Коммунальная гигиена. Гигиена населенных мест

Кл.слова (ненормированные):
автомобиль көлігі -- шығарылған газдар -- ауаның ластануы -- денсаулық -- азот оксидтері -- қалқымалы бөлшектер -- онкология
Аннотация: Бұл мақалада шығарылған заттардың адам денсаулығына əсері қарастырылады. Көлік шығарындыларының құрамындағы негізгі улы заттарға ерекше назар аударылады: азот оксидтері, көміртегі тотығы, күкірт диоксиді, күйе бөлшектері жəне жеңіл органикалық қосылыстар. Мақалада ауаның ластану деңгейі мен тыныс алу жолдары ауруларының, жүрек-қан тамырлары ауруларының жəне онкологиялық аурулардың дамуы арасындағы байланысты растайтын зерттеулердің нəтижелері берілген. Бұл мақала қала тұрғындары үшін шығарылған газдар мəселесі қаншалықты қауіпті екенін түсінуге көмектеседі. Шығарылған газдар дегеніміз не, олардың адамға қандай зиянды əсері бар жəне олардан өзіңізді қорғауға болатынын қарастырылады. Шығарылған газдардың құрамында көптеген химиялық қосылыстар бар, олардың көп бөлігі улы жəне канцерогенді болып табылады. Бұл заттардың адам ағзасына əсері қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді əсер ету кезінде ауыр зардаптарға əкелуі əбден мүмкін. Бұл мақаланың мақсаты - шығарылған газдардың құрамын, олардың ағзаға əсер ету механизмдерін жəне адам денсаулығына ықтимал қауіптерді талдау.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Жумагалиев, И.К.
Махамбетов, М.Ж.
Шапалов, Ш.Қ.
Кенесарина, К.Х.

74.262.4
К 32

    Квантталған мəтіндердегі когнитивті визуализация: экологиялық контекстегі инфографика, диаграммалар жəне схемалар [Текст] / А. А. Ескендирова, Н. Н. Нурмуханбетова, Н. Б. Касенова, Ю. Я. Ногоев // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №4. - Б. 496-508.
ББК 74.262.4

Рубрики: Методика преподавания химии

Кл.слова (ненормированные):
когнитивті визуализация -- квантталған мəтін -- экологиялық сауаттылық -- химия -- экология -- квантталған мəтіндік тапсырмалар -- инфографика -- қысқаша мəтін -- визуалды тапсырмалар
Аннотация: Оқу пəндерінің ақпараттық қанықтылығының өсуінің артуы жағдайында білім беру процесінің тиімділігін арттыру құралы ретінде когнитивті визуализацияны қолдану ерекше өзекті жəне маңызды болып табылады. Бұл мақалада химиялық-экологиялық пəндер бойынша квантталған мəтіндік тапсырмалардың құрылымына визуалды элементтерді (инфографика, диаграммалар, схемалар) енгізудің ғылыми-əуезді тəсілдері қарастырылған. Биогеохимиялық циклдар, қоршаған ортаның ластану процестері, зиянды заттардың биоаккумуляциясы жəне басқалары сияқты күрделі жəне дерексіз ұғымдардың қол жетімділігі мен мағыналы қабылдауын арттыру үшін визуалды құралдарды қолданудың өзектілігі негізделген. Оқу мəтіндерінің квантталған семантикалық блоктарына біріктірілген көрнекі элементтердің негізгі түрлері сипатталған, сонымен қатар оқу тапсырмаларын əзірлеу кезінде оларды қолдану əдістемесі ұсынылған. Оқытудың когнитивті принциптеріне сүйене отырып жəне дайындық деңгейін ескере отырып, көрнекі тапсырмалардың нақты мысалдары келтірілген. Зерттеу экологиялық сауаттылықты қалыптастырудың, студенттердің сыни ойлауы мен аналитикалық дағдыларын дамытудың тиімді құралы ретінде визуализация мүмкіндігіне баса назар аударады. Мақаланың соңғы бөлімінде оқу процесіне когнитивті визуализация элементтерін енгізу бойынша оқытушыларға арналған қолданбалы ұсыныстар берілген.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ескендирова, А.А.
Нурмуханбетова, Н.Н.
Касенова, Н.Б.
Ногоев, Ю.Я.