Электронный каталог

80/84(5каз)
Х 25
Хасан , С.
    Пушкинді қызықтырған қазақтар [Текст] / С. Хасан // AQIQAT. - Ақпан. - 2019. - №2. - Б. 46-54
ББК 80/84(5каз)

Рубрики: Филологические науки. Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
пушкинді қызықтырған қазақтар -- александр сергеевич пушкин -- жәңгір бөкейұлы -- орал казак әскері -- покатилов -- ақиқат журналы -- хасан серікқали
Аннотация: Александр Сергеевич сондағы Оралда болған үш тәуліктей уақыттың ішінде Орал Казак әскерінің әскери атаманы Покатиловтың қала орталығындағы қос қабатты сәулетті үйінде жатқан болатын. Ол да бұның бұрынғы кездесіп, талайғы шүйіркелесіп жүрген жоғары шенді әскерилерінің біріндей-ақ ақжарқын, адаммен жұғысқыш жан екен. Оның үстіне, Василий Осиповичтің өзі атақты ақын Александр Сергеевичке де мүлдем бөтен адам емес-ті. Ол кезінде жастай әскери адам болуды армандап, бертінде Екінші Петербург кадет корпусында оқыған еді. Ал, ол бертінде оны сәтімен бітірген соң, Неваның жағалауындағы бір әскери горнизонның артиллерияшылар бөлімшесінде біраз жыл қызмет атқарды. Оның ғасырдың басындағы Отан соғысы кезінде айрықша көзге түсіп, шенді, шекпенді болғандығы тағы бар. Түптеп келгенде, атаманның бұл кездегі Пушкиннің шығармашылығына деген өзіндік бір құрметі де ерекше еді. Покатилов ертеректе Петербургтегі зиялы қауым бас қосқан кештерде Александр Сергеевичтің сондағы қалың көпшіліктің қолқалауымен ортаға шығып, жаңа бір лирикалық жырларын шабыттана оқып, сондағы өзінің отырған ортасының ажары мен көркіне айналғандығына дейін де талай рет көзбен көрді. Па, шіркін, атақты Пушкинмен бір сәт қол берісіп амандасып, өзімен қайтара бір жүздесіп, оңашада бір тіл қатысу оның да көптен бергі іште жатқан бір асыл арманы еді ғой. Сол арманы өзін алдамағандығына шүкір десейші! Орал, шынында да, көне де, сұлу қала екен. Сол жылдың күзінде Орал Казак әскерінің наказной атаманы болып тағайындалатын Орал Казак әскерінің атаманы Покатилов Оралда ұлы ақынды өзі алдынан шығып, тиісінше қарсы алады. Бұндағы қауышу да Пушкиннің Оралға жеткенге дейінгі қауышуларының ешқайсысынан да еш кем болған жоқ. Сол жылдың 2-ші қазанында Пушкиннің өзінің әйеліне «…ондағы атаман мен казактар мені жақсы қарсалады, менің құрметіме екі мәрте қонақасы берді, олар менің денсаулығым үшін тост та көтерді…» деп үлкен толғаныс үстінде хат жазуының бір сыры да осында жатқан еді. Атаман бұл кезде өзінің қала сыртындағы саяжайынан қаладағы үйіне баруға енді ғана жинала бастаған болатын. Соған қарамастан, ол Пушкинді өзінің Шағанның етегіндегі орман-тоғайлы, бір шеті дариямен шектесіп жатқан саяжайына апарып, тиісінше сән-салтанатымен қонақ етті. Иә, сонда ғой, оның Пушкинге осыдан біраз жылдар бұрын ғана аң-құстар ғана мекен еткен бұл жабайы бақтың Орал казачествосы әскерінің саябағына айналдырылып, бұнда әртүрлі ағаш көшеттері отырғызылып, гүлзар баққа айналдырылғандығын айта келіп, бұл бақтың бертінде оралдықтардың арасында қарапайым ғана Хан тоғайы деп аталынып кеткендігін сөз ете қалғандығы! –Хан тоғайы? – Пушкинге сондағы атаманның әлгі сөздері тым тосын болып та естілген еді. –Иә-иә, Александр Сергеевич! – деді атаман өзінің сондағы қонақжай дастарханның басындағы әңгімесін әрі қарай да қызу түрде жалғастыра түсіп: – Бұл жәйден-жәй қойыла салған атау емес, бұл саялы бақтың ішінде кезінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы ұланасыр сардалаға дейін келіп, Бөкей Ордасының негізін қалаған сұлтан Бөкей Нұралыұлы ақ патшаның құзырымен қазақ халқының сонау көне замандардан бергі салт-дәстүрлеріне сай, ақ киізге оралып, хан көтерілген. Бұл – бір, екіншіден, әлгі Бөкей хан өмірден өткен соң, оның орнына Астрахан қаласында, сондағы азаматтық губернатор Андреевскийдің үйінде жатып, орысша білім алған ұлы Жәңгір Бөкейұлы ресми түрде хан тағына отырғанда, әлі күнге дейін Ішкі (Бөкей) Орданы хан лауазымымен басқарып отырған ол да осы тоғайдың арасында тиісінше ақ киізге оралып, қалың елдің алдында хан көтерілген! Бір қарасаң, дәл сол кезде, яғни, осыдан тура он жылға жуық уақыт бұрын, дәл осы қазіргі сіз бен біз тұрған саябақта, бір жағынан, Жәңгір Бөкейұлы, бір жағынан, сондағы жас Жәңгірді хан сайламақ болып, сонау Орынбордан Оралға арнайы келген генерал-губернатор Эссеннің көздерінше, ала таңнан қала көгінен үш дүркін зеңбіректен сан рет оқ атылды. Иә, Александр Сергеевич, бұл тек сондағы Жәңгірді хан сайлау салтанатының тек алғашқы бір бастамасы ғана еді. Соның артынша-ақ, осы саябақтың ішінде халайықтың көз алдында Жәңгір Бөкеев ақ киізге оралып, оған Ішкі (Бөкей) Орданың ханы болып ресми түрде сайланғандығы туралы императордың Грамотасы салтанатты түрде табыс етіліп, үстіне сонау астаналық қаладағы ақ патшаның алтын сарайынан әкелінген бұлғын ішік жабылып, астына ақбоз ат мінгізілді.
Держатели документа:
БҚМУ

66.1(5каз)
М 12
Мағауин , Е.
    Ел қамын жеген Едіге [Текст] / Е. Мағауин // Аңыз адам . - 16-31 наурыз. - 2019. - №6. - Б. . 5-6
ББК 66.1(5каз)

Рубрики: История политических учений

Кл.слова (ненормированные):
ел қамын жеген едіге -- тарихи едіге шыңғыс ұрпағы -- Қ.Сәтбаевта едігенің руы қоңырат деген -- Ибн-Арабшах -- Едіге мен Тоқтамыс -- Дешті Қыпшақ әміршісі -- татария императоры -- алтын орданы билеуші -- ел билеген Едігем -- Едіге Мағауин
Аннотация: Ұлытауда назар салған кісіге оның көлденең біткен бір сілем шоқысы әрдайым ерекше көрінеді. Биіктігі мен не пішінімен ғана емес. Сол шоқының басына ерекше бір рух қонақтағандай... Бұл - Едіге тауы. Таудың басында тастан қалап үйілген, биіктігі құрық бойындай, бір жақ беті тік, үшбұрышты пирамида іспетті қорым бар. Бұл - Едіге батырдың моласы. Тарихи Едігенің аты көпке мәлім. Едігенің руы Маңғытай Қоңырат деп атау арқылы шешуімізге болады. Біраз уақытқа дейін Едіге Тоқтамыс ханның ордасындағы билердің бірі болып қала береді. Ақыры, Тоқтамыс хандық биліктен айырған Темір-Мәлік ханның ұлы Темір Құтлық ер жеткен кезінде Ордадан қашып шыққан соң, арада жарты жыл өткенде Едіге де Тоқтамыстан бой тасалайды. 1419 жылы Тоқтамыстың кіші баласы Қадірбердімен болған соғыста Едіге ауыр жараланады. Қадірбердінің өзі бұл шайқаста мерт болады. Жаралы Едігені Тоқтамыс балаларының бір әмірі шауып өлтіреді. "Дешті Қыпшақ әміршісі", "Татария императоры", "Алтын Орданы билеуші", деп тарихи деректерде қалған, ал халық санасында "Ел билеген Едігем", "Ел қамын жеген Едіге" боп бейнеленген батыр бабамыздың ғұмыры осындай болған.
Держатели документа:
БҚМУ

74.58
П 56
Пономарев , В. Н.
    У истоков создания системы университетского образования в России [Текст] / В. Н. Пономарев // Высшее образование в России. - 2019. - №2. - С. . 144-158
ББК 74.58

Рубрики: Высшее образование. Педагогика высшей школы

Кл.слова (ненормированные):
российские университеты -- образовательная политика -- Александр І -- министерство народного просвещения -- М.Л. Магницкий -- А.Н. Голицын
Аннотация: В статье исследуется история становления университетского образования в России в период правления Александра I. Автор анализирует ключевые законодательные акты и уставы российских университетов, созданных в 1802–1805 гг., а также реорганизо-ванного в 1819г. Петербургского университета. Показано, что в результате деятельности императора и его сподвижников была создана прогрессивная стройная система просвещения и высшего образования. Автор прослеживает, как в результате радикально изменившихся взглядов Александра 1 в последнее десятилетие его царствования начала меняться и обра-зовательная политика, что выразилось в клерикализации народного просвещения в целом.
Держатели документа:
ЗКГУ

68
Б 75

    Боевое искусство тюрков [Текст] // Мысль. - 2019. - №4. - С. 56-66
ББК 68

Рубрики: Военное дело

Кл.слова (ненормированные):
Боевое искусство -- тюрки -- всадник -- кочевники -- великая китайская стена -- императорские динанстии -- завоевательные войны -- военное искусство -- китайцы -- китайские летописи -- поле боя -- сила духа -- боевой арсенал тюрков -- тюркская сабля -- конница -- кипчаки
Аннотация: Прежде, чем ответить на ожидаемый вопрос: «А было ли у одного из самых воинственных суперэтносов мира – древних тюрков-кочевников, боевое искусство?», давайте, зададимся непраздным в данном случае вопросом: «Зачем надо было китайцам еще в IV–III веках до нашей эры строить Великую стену (ВКС) – самое грандиозное творение рук человеческих на планете Земля, которое видно из космоса?»
Держатели документа:
ЗКГУ

63.3
У 15
Уатхан, М.
    Цицерон: Цезарьден кейін ақыл-есі сау тарихшы Галльдармен болған соғыс туралы қалам тартпайды [Текст] / М. Уатхан // Аңыз адам . - 2019. - №18. - Б. 15-23
ББК 63.3

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Цицерон -- Гай Юлий Цезарь -- император -- мықты саясаткер -- шешен жазушы -- Юлий әулеті -- Венера Юла -- римдік қызметтер -- реформалар -- Октавиан Август
Аннотация: Гай Юлий Цезарь - император, мықты саясаткер, шешен (оратор) әрі жазушы болған
Держатели документа:
БҚМУ

63
Т 23
Тасболатұлы, Б.
    Қазақ пен қырғыздың туысқандығы туралы [Текст] / Б. Тасболатұлы // Ақиқат. - 2021. - №1. - Б. 68-74.
ББК 63

Рубрики: Тарих.

Кл.слова (ненормированные):
қазақ -- қырғыз -- туысқандар -- егемен -- ұлт -- император -- Қытай -- ғалым
Аннотация: Мақала қазақ пен қырғыздың туысқандығы туралы туралы.
Держатели документа:
М.Өтемісов атындағы БҚУ.

74
Ж 91
Журавлева, Е. Е.
    Влияние зарубежного опыта на становление дополнительного образования в императорском Казанском университете [Текст] / Е. Е. Журавлева, М. Р. Марданшина // Alma mater. - 2017. - №3. - С. 88-92.
ББК 74

Рубрики: Образование.

Кл.слова (ненормированные):
исследование -- зарубежный опыт -- становление -- дополнительное образование -- Императорский Казанский университет -- дополнительное образование -- педагогическое общество
Аннотация: Представлено исследование темы истории развития образования в Российской империи в конце ХІХ-начале ХХ вв.
Держатели документа:
ЗКГУ им.М.Утемисова.
Доп.точки доступа:
Марданшина, М.Р.

22.1г
И 87
Исмагилов, Р. С.
    Выдающийся Российский математик и педагог Николай Александрович Шапошников [Текст] / Р. С. Исмагилов, В. Я. Томашпольский // Вестник высшей школы, Alma mater. - Москва, 2018. - №12. - С. 91-96
ББК 22.1г

Рубрики: История математики

Кл.слова (ненормированные):
история математики -- Императорское Московское техническое училище -- кафедра -- высшая математика -- Николай Александрович Шапошников
Аннотация: Представлен аналитический обзор научной и педагогической деятельности выдающегося российского математика конца XIX - начала XX столетия Николая Александровича Шапошникова. Приведена его краткая биография, дан обзор его научных трудов, учебников и методических статей. Отмечен огромный вклад Н.А. Шапошникова в развитие науки, вызывающий и сегодня немалый интерес своей научной значимостью у современных исследователей
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Томашпольский, В.Я.

28.58
А 91
Асоян, Д. С
    Платон чихачев: новые штрихи к портрету выдающегося русского географа [Текст] / Д.С Асоян // Известия российской академии наук. - Москва. 2018. - №4. - С. 104-118
ББК 28.58

Рубрики: Экология и география растений. Охрана растений

Кл.слова (ненормированные):
Платон Чихачев -- русское географическое общество -- морские плавания -- горные хребты -- вулкан пичинча -- гора ането -- индейцы -- пампасы -- метеорологические наблюдения -- геологическое строение -- пастухи-гуачо -- альпинист -- латиноамериканские страны
Аннотация: Жизненный путь выдающегося русского географа, путешественника, гуманиста, одного из учредителей Русского императорского географического общества, почетного члена Санкт-Петербургского Минералогического Общества и одного из первых успешных альпинистов в мире Платона Александровича Чихачева был ярок, полон открытий, приключений, трагических эпизодов, общественного признания и забвения. Он родился в 1812 г., путешествия по Северной и Южной Америке провел в 1835–1837 гг.; в 1839–1840 гг. участвовал в Хивинском походе; в 1840–1845 гг. – путешествовал по Европе и России, совершил восхождение в Пиренеях на пик Ането. В 1855 г. участвовал в Крымской войне, а в 1856 г. – женился и уехал в Европу. Умер в Версале в 1892 г., похоронен в Ницце на Русском кладбище. В самом начале жизненного пути, будучи 16-летним офицером, участвовал в трех войнах, в знаменитом Хивинском походе 1839–1840 гг., а позднее – в Крымской войне. После отставки из армии в 1833 г. посвятил себя путешествиям по Европе и Новому Свету. Он стал первым из русских, кто в начале XIX в. пересек Мексику с востока до западного побережья Тихого океана; совершил опаснейший переход на лошадях по Южной Америке – из Чили через Анды и пампасы Аргентины достигнул Буэнос-Айреса. Пл. Чихачев впервые покорил горные вершины – вулкан Пичинча в Эквадоре, пик Ането – высшую точку Пиренеев и стал одним из первых альпинистов Европы. В статье к известным штрихам биографии гвардейского офицера, ученого, путешественника добавлены новые данные: малоизвестные эпизоды жизни, в том числе связанные с пребыванием его на родине; внесена ясность в последовательность событий и в хронику жизни ученого и путешественника на основе первоисточников; уточнены факты маршрутов Платона Чихачева и вклад в развитие отечественной и мировой географии.
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Тишкова, А.А

Мелдеш, Ә.
    СССР-дың соңғы "императоры" / // Түркiстан. - 2001. - 2-8 наурыз

Рубрики: Саяси қайраткерлерi--ҚР

Кл.слова (ненормированные):
ҚР -- Саяси қайраткерлерi -- Горбачев