Электронный каталог

84(5каз)
Н 71
Ниязбек, Р.
    Тәкен Әлімқұлов - сөз сүйегіне сіңген жазушы [Текст] / Р. Ниязбек // Аңыз адам . - Алматы, 2019. - №7(211). - Б. 12-13
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Тәкен Әлімқұлов -- жазушы -- ақын -- қазақ әдебиеті -- жазушылар одағы -- Мұхтар Әуезов -- Әбіш Кекілбаев -- жұмбақ жан -- суреткер жазушы -- Ақан
Аннотация: Тәкен Әлімқұлов - сөз сүйегіне сіңген жазушы. Мұндайларды суреткер жазушылар деп атайды. Жазушы көп, бірақ суреткер жазушы аз. Әсіресе, Тәкен ағамыздың ұлтымыздың маңдайына біткен Махамбет, Ақан сері, Сейтек, Ықылас, Тәттімбет, Сүгір сияқты ақын, өнер адамдары туралы жазған әңгімелері керемет биікке көтерілген шығармалар. Қазақтың бір де бір жазушысы ұлтымыздың тұлғаларын дәл осылай шырқау биікке көтере алған жоқ
Держатели документа:
БҚМУ

66.1(5каз)
С 28
Сейділә-ұлы , Т.
    Едігені "айыптау дәстүрі" 1944 жылдан кейін қалыптасты [Текст] / Т. Сейділә-ұлы // Аңыз адам . - 16-31 наурыз. - 2019. - №6. - Б. 34-35
ББК 66.1(5каз)

Рубрики: История политических учений

Кл.слова (ненормированные):
Едігені айыптау дәстүрі 1944 жылдан кейін қалыптасты -- ер едіге -- едігеге өкпелеу қалай басталған -- едігенің шыққан тегіне қатысты талқы -- рухани жаңғыру
Аннотация: Едіге би - бұл барша түркі-монғол жұртын біріктіретін ортақ батырымыз. Оны ноғай, тара, башқұрт, қарашай, қазақ, қарақалпақ, өзбек және де басқада ұлттар өз қаһарманымыз деп санайды. "Едіге жыры" - батырлық рухқа тәрбиелейтін керемет рухани мұрамыз. Бүгінгі қазақ жастары Едігенің атын естігені болмаса, ол жайлы білері аз. Өзін тарихшы санайтындарымыз болса Едіге жайлы теріс пікірлерін доғара қоймаған.
Держатели документа:
БҚМУ

85(5каз)
Е 81
Есдәулет, Ұ.
    Секен - нағыз лирик күйші [Текст] / Ұ. Есдәулет // Аңыз адам . - 2019. - №9(213). - Б. 20-22
ББК 85(5каз)

Рубрики: Искусство

Кл.слова (ненормированные):
Секен Тұрысбек -- лирик күйші -- музыка -- композитор -- өнер -- поэзия -- проза -- сазгерлер қауымы -- жастар редакциясы -- көңіл толқыны
Аннотация: Секен күйлерінің әрбірі биік шыңдай асқақ та дара туындылар. Әрқайсысының өз тақырыбы, өз тарихы, өз айтары бар. Секеңді ең алғаш Көңіл толқыны деген күйі арқылы танып білдік. Шамамен 1986 жылы менің Нұртілеу Иманғалиұлымен бірге Қазақстан арнасының Жастар редакциясында қызметте жүрген, Секеннің Көңіл толқыны күйінің енді шығып жатқан кезі болатын. Сонда Көңіл толқынының Нұртілеу екеумізге қатты ұнағаны сондай, біздер бірден бейнебаян жасап шығаруды ниет еттік. Ол уақытта клип деген ұғымның біздің тілдік қолданысымызға әлі енбеген, қоғамға бейтаныс кезі. Дегенмен де Көңіл толқынының тылсым иірімдерін ішкі интуициямызбен терең сезіне отырып, сол заманғы керемет жаңалық - ғажап бейнебаянды жасап шығардық
Держатели документа:
БҚМУ

3 6 . 9 5
У 46
Уктамов, Т. Э.
    Сүт өнімдеріне арналған ашытқылардың түрлерін зерттеу [Текст] / Т. Э. Уктамов, А. Т. Қожабергенов // Ізденіс = Поиск. - 2018. - №4. - Б. 77-81. - (Серия естественных и технических наук: ISSN-1560-1730)
ББК 3 6 . 9 5

Рубрики: Производство молока и молочных продуктов

Кл.слова (ненормированные):
Сүт -- керемет өнім -- П.Павлов -- ақуыздар -- майлар -- көмірсулар -- минералды тұздар -- витаминдер
Аннотация: Адамның жарық дүниеге келген бойда ауызданатын тағамы - сүт. Жасы үлкен адамдар үшін, әлсіреген және ауру адамдар үшін сүт ауыстырылмайтын тағам болып табылады. Сүт - бұл табиғат өзі дайындаған, керемет өнім, - деп жазды академик И.П.Павлов. Бұл өнімнің құрамында жүзден аса бағалы компоненттерден тұратыны анықталған. Сүттің құрамы адам ағзасына қажетті қосылыстардан тұрады: ақуыздар, майлар, көмірсулар, минералды тұздар, витаминдер. Бұл сүттің компоненттері жақсы тепе-теңдікте болады, осыған байланысты олар жеңіл және толығымен сіңіріледі
Держатели документа:
ЗКГУ
Доп.точки доступа:
Қожабергенов, А.Т.

63.3
Ц 31

    Цезарь мен Клеопатра [Текст] // Аңыз адам. - 2019. - №18. - Б. 24-28
ББК 63.3

Рубрики: История

Кл.слова (ненормированные):
Мысыр патшайымы -- Клеопатра -- құпиялар мен жұмбақтар -- Птолемейлер әулеті -- Александр Македонский -- Александрия кітапханасы -- әлемнің жеті кереметі -- перғауындар мен македондық патшалар -- Рим легионерлері -- Кипр аралы -- Гай Юлий Цезарь
Аннотация: Мақалада көне римдік саясаткер әрі ел билеуші, қолбасшы, инженер, жазушы - Гай Юлий Цезарь мен Клеопатраның махаббаты айтылады
Держатели документа:
БҚМУ

84(5каз)
К 35
Кенжебай , М.
    Рахымжан - керемет психолог жазушы [Текст] / М. Кенжебай // Аңыз адам. - 2019. - №21. - Б. 21.
ББК 84(5каз)

Рубрики: Художественная литература

Кл.слова (ненормированные):
Рахымжан Отарбаев -- ақын -- ҚР Мәдениет қайраткері Мырзан Кенжебай -- сыр-сұхбат -- Мұхтар Мағауин
Аннотация: Рахымжан Отарбаевты "Жұлдыз" журналында Мұхтар Мағауиннің қарамағында істеп жүрген кезден білемін. Рахымжан юморлары да күшті еді, реті келгенде тауып сөйлейтін. Рахымжанның "Нобельден қалған мұра" деген повесінде шетелдіктер Доссор жеріне келіп мұнай іздеуге кіріседі. Барлығына таза еңбегінің, шығармашылығының арқасында қол жеткізді.
Держатели документа:
БҚМУ

83(5каз)
А 93
Аупбаев, Ж.
    Конструктор Дегтярев пен пулеметші Жүнісов [Текст] / Ж. Аупбаев // EGEMEN QAZAQSTAN. - 2020. - 25 ақпан . - №38. - Б. . 8
ББК 83(5каз)

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
зерде -- журналист -- пулеметші Ә.Жүнісов -- конструктор В.Дегтярев -- егемен қазақстан - 100 жыл -- деректер -- Ленинград майданы
Аннотация: Тәлшә тірлігі қызық. Қиын. Сонымен бірге керемет. Бұлай дейтініміз, алдымен елден бір нәрсені естисің. Сонда: "Жақсы жаңалық екен. Мұны жұртқа тез жеткізу керек", - дейсің жүрегің лүпілдеп. Бірақ іле-шала басқа, одан да ғажап тақырып табылады да соның жетегінде кетесің. Сөйтіп әу бастағы қолға аламын деген ісің уақытша тоқтайды. Бірте-бірте көмескі тартып, ұмытылады. Тек жылдар өткен соң барып, алдыңнан сол мәселеге қатысты нақты дерек шыға келгенде, бәрі де санаңа қайта сап ете түседі. Сонда ғана барып: "Мұны неге ұмытқанмын?" - дейсің өкініп. Сөйтесің де сол тақырыпқа керекті жайттарды жанұшыра іздейсің.
Держатели документа:
БҚМУ

85
П 12
Павлова, Н.
    Жетістікке жету жолында әр қадам маңызды [Текст] / Н. Павлова // Oral Oniri. - 2020. - №18. - 6 наурыз. - Б. 9
ББК 85

Рубрики: Культура

Кл.слова (ненормированные):
8 наурыз -- халықаралық әйелдері күні -- жетістікке жету -- еңбекқорлық пен келісім -- асфальтбетон зауытын басқару
Аннотация: Бұл нәзікжандының бойындағы ақыл-парасат мінез мықтылығымен, зор жауапкершілік пен және еңбекқорлықпен керемет үйлесім тапқан
Держатели документа:
БҚМУ

74
М 11
Мұхтарова , Ә.
    М.Әуезовтің "Абай жолы" роман-эпопеясындағы ұлттық құндылықтар көрінісі [Текст] / Ә. Мұхтарова // Қазақстан мектебі. - 2020. - наурыз. - №3. - Б. 3-6
ББК 74

Рубрики: Педагогика

Кл.слова (ненормированные):
"Абай жолы" эпопеясы -- тарихи тұлға -- шығарма -- "Абай жолы" романы -- М.Әуезов -- көркем шығарма
Аннотация: "Абай жолы" эпопеясы - қазақ халқының өмірін, тарихын әмбе әлем оқушыларына таныстырған тұңғыш шығарма. Романның жан толқыларлық, керемет көркемдік қасиеттері, шындықтың ақиқатын суреттеу шеберлігі, өмір құбылыстарын адам характері арқылы терең де толық бейнелеуі, оның шынайы халықтық шығарма екендігі - осының бәрі қазақ эпопеясының барлық жерде құдіретті ықпалы мен әсерлігінің ең басты себебі болып табылады.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Жүнісқызы, М.

28.89
И 50
Иманқұл , Ж.
    Браконьерлермен күрес-жаңа серпін алуда [Текст] / Ж. Иманқұл // Жалын . - 2020. - №4. - Б. 76-93
ББК 28.89

Рубрики: Краеведение

Кл.слова (ненормированные):
мемлекет саясаты -- ұлттық қауіпсіздік -- табиғат -- айнала -- қор -- мұхит -- су -- жер -- күн энергиясы -- атмосфера -- таза ауа -- таза су -- құнарлы топырақ -- өсімдіктер әлемі -- жануарлар дүниесі -- байлық
Аннотация: Табиғаттың қандай қоры болсын адамзаттың игілігіне арналған, сан алуан қажетін қамтамасыз етеді. Табиғат бізді айналада қоршап тұрған барлық нәрсе: ауа, су, топырақ, тау, орман, қазба байлықтары, өсімдіктер әлемі, жануарлар дүниесі, т.б. Сан мыңдаған жылдар бабалар мұра етіп қалдырған табиғат пен оның шексіз байлығын қорғау, оларды тиімді пайдалану мәселесі бұл күндері дүниежүзілік аса маңызды мәселелердің біріне айналды. Адамзат қалауынша пайдаланып келе жатқан барлық табиғи қорлар сарқылмайтын және сарқылатындар екі топқа бөлінеді. Сарқылатын қорлар қайта қалпына келмейтіндер және қалпына келетіндер деп бөлінеді. Сарқылмайтын қорларға: Күн энергиясы, атмосфера ауасы, теңіздер мен мұхиттардың сулары, жер, т.б. жатады. Бұлардың кейбіреулері адам-ның теріс іс-әрекетінен бүлініп немесе ластанып, сарқылатын қорларға айналып кетуі мүмкін. Мысалы, Арал теңізін алайық. Теңіздің тартылып, тұзы аспанға көтеріліп, климат өзгеріп, экологиялық аймаққа айналуы – тікелей адам баласының әсерінен орын алды. Сарқылатын қорларға таза ауа, таза су, құнарлы топырақ, өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі, қазба байлықтар, т.б. жатады. Табиғат қорларының кейбіреулеріне тоқталып өтейік. Судың негізгі қорын Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздер құрап, айналымы заңдылығы бойынша құрлықтағы өзендер мен көлдер үнемі қоректеніп отыратындықтан, су сарқылмайтын қорға жатады. Арал теңізінің тартылуы сияқты басқа да өзендер мен көлдердің құрғауы, тікелей адамның әрекетінен болған және сол аймаққа ғана тән құбылыс болып табылады. Ауа құрамы мен сапасы да улы газдар мен түтіндер өзгерген. Ауаны лас-тайтын – миллиондаған автокөліктер, ұшақтар, өнеркәсіп, зауыт, жылу стансалары, полигондар, зымырандар т.б. Ауыр өнеркәсіп шоғырланған қалалар мен елдімекендер халқының денсаулығы да төмендеген. Өскемен, Риддер, Зырян, Қарағанды, Екібастұз сынды қалалар маңындағы ауа сапасы талай айтылып келе жатқан мәселе. Еліміздің топырақ қорлары да жылдан-жылға сапасы төмендеп немесе құнарсызданып барады. Соңғы деректер республика жерінің 60 пайызы жарамсыз жерлерге немесе шөлге айналып кеткен. Солтүстік облыстарда тың игеру науқанына байланысты топырақ қарашірігінің 25-30 пайызын жоғалтқан. Еліміздің батыс өңірінде мұнай-газ игеру қарқынды дамуы есебінен топырақ қорлары ластанып, бүлініп жатыр. Топырақтың мұнаймен ластануы, топырақтың техногендік бүлінуі 2,5 млн. га жер аумаққа жайылған. Сұмдық көрсеткіш! Сондай-ақ жайылым қоры да бұл аймақта жарамсызданып барады. Азғыр, Тайсойған сынақ полигондарының салдарынан 1,4 млн га жер бүлінген. Республиканың өзге аймақта-рындағы жер қорларының да күйі мәз емес. Егін егіп, көкөніс отырғызып, тез өнім ала салу үшін тыңайтқыштарды мөлшерден артық қосу топырақтың ластауына, тозуына әкелген. Адамның қамқорлығы азайған сайын, табиғаттың «өзді-гінен қалпына келу» құбылысы жүріп жатыр. Ұшы-қиыры жоқ даланың қойнауы қазба байлықтарының барлық дерлік түріне бай. Өкініштісі, байлық жеке компаниялар арқылы шет елдерге ағылып жатыр. Әлі күнге қазба байлықтарды игеру ысырыапшылдық, пайдақұмарлық есебінен, жоспарсыз жүргізілуде. Қазбаларды елімізде өңдеу технологияларын жабдықтай алмай, есепсіз шетке айдап, қазір сарқылтуға жақын қалдық. Табиғаттың өкпесі орман қоры елімізде тек 21,8 млн га жер қамтиды. Бұл өлкеміздің барлық жерінің 3,35 пайызын ғана құрайтын, өте аз көрсеткіш. Осы аз қордың өзі жыл сайын азайып жатыр. Басты себеп – қаскерлік жолмен орман ағаштарын отау, орманға демалысқа шығып, өрт шығару, жалынды дер кезінде тоқтата алмау, зиянды заттармен ластау, қоқыс тастау т.б. Орман – ауа сүзгісі, ауа жаңартқыш, дәрілік өсімдіктердің сан түрі өсетін асыл қойма, аң мен құстың мекені. Орманға қаскерлік – тіршілік тынысына қаскерлік болып табылады. Орманды қорғау әркімге міндет. Көшеттерді қала маңындағы елді мекендерге, қала саябақтарына, гүл-зарларына отырғызып, игі істер де атқарылып жатыр. Республикамызда өсімдіктердің 6 мыңға жуық түрі бар екен, Олардың 50 пайызы тікелей адамның қамқорлығын қажет етеді. Халқымыз ежелден-ақ мал шаруа-шылығымен айналысқан, табиғаттың төл баласы. Төрт түлік малдан бөлек жортқан жабайы аңдардың әрбірін халқымыз ерекше бағалаған. Сондықтан түз тағыларының өсіп-өнуі, сақталуы тоқталмаған. Сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Өкінішке орай, қаскерлік пен пайдақұмарлық осы ен байлықтың басты жауы болып отыр. Сәкен Сейфуллиннің «Киікті қазақ және дейді бөкен, мың-мыңдап баяғыда жүрген екен» деп сайын далада еркін жүрген бөкендерді суреттеген керемет жыры бары. Ақбөкендер, қарақұйрықтар, арқарлар, тау ешкілері, жолбарыстар, қабыландар мен құландар қатары қазір сиреп кеткен. Ал дала сұсы жолбарыстар біржола құрып кетті. Іле бойындағы соңғы жолбарысты 1947 жылы атылған деген дерек бар. Шексіз кеңістікте үздіксіз айналған алып ғаламшарлардың көпшілігінен кішкене болғанымен, жұмыр жеріміз де қайнаған тіршілікке толы алып шар. Бірақ адам баласының қарқынды өсуі мен, ғылым прогресі, жылдам көлік түрлері адам аяғы баспаған жер қалдырмады. Ауа, су, топырақ ластанып, өсімдік пен жануарлар дүниесі дабыл қаға бастады. ХХ ғасырдың бас кезінде жануарларды қорғау мәселелері туралы сөз қозғала бастайды. 1902 жылы Париж қаласында алғаш Құстарды қорғаудың Халықаралық Конвенциясына қол қойылды. 1948 жылы БҰҰ-ның білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) Халықаралық табиғат қорғау одағын (IUCN) ұйымдастыру туралы арнайы шешім қабылдады. Бұдан жарты ғасыр уақыт бұрын, дәлірек 54 жыл бұрын, ғылымда «Қызыл кітап» деген ұғым қалыптасты. Кітаптың қызыл сөзімен тіркесі, кез-келген ұлт пен мемлекет үшін түсінікті еді. Қызыл – қауіп, ескерту, қан, соғыс сынды түсініктерді астарлап тұратын түс екені айтпаса да ұғынықты. Бұл кітапты шығару туралы пікірді алғаш рет ұсынған ағылшын ғалымы – Питер Скотт. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылу қаупі бар және бұрыннан өте аз кездесетін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Оларды сақтап қалудың және қорғаудың қажеттігі айқындалып жазылады. Әр мемлекеттің «Қызыл кітабы» мемлекеттік заңдық күші бар құжат болып саналады. Халықаралық «Қызыл кітап» (Red Data Book) – Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (ХТҚО-МСОП-IUCN) – халықаралық деңгейдегі құжаты болып саналады. «Қызыл кітапқа» жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін, ғылыми тұрғыдан әлі толық зерттелмеген, жылдан-жылға саны күрт азайып бара жатқан, қорғауды қажет ететін өсімдіктер мен жануарлардың түрлері тіркеледі. Қазіргі уақытта «Қызыл кітаптардың» түрлі нұсқалары бар: Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының (IUCN) Қызыл кітабы, әр мемлекеттің (республикалық) «Қызыл кітаптары», аймақтың (облыстық) «Қызыл кітаптары» деп аталады. Жалпы ережеге сәйкес мемлекеттік «Қызыл кітаптар» әрбір 10 жылда өзгертіліп әрі толықтырылып отырылуы қажет. Қазақстанда алғашқы «Қызыл кітап» Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1978 жылғы 16 қаңтардағы №20 арнайы қаулысына сәйкес жарық көре бастады. Қазақстанда шыққан алғашқы «Қызыл кітаптың» 1-бөлімі омыртқалы жануарларға арналды және оған 87 түр (балықтардың – 4, қосмекенділердің – 1, жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43 және сүтқоректілердің – 31 түрі) тіркелді. Өсімдіктерге арналған «Қызыл кітап» 1981 жылы жарық көріп, ондағы түрлер 1-ші жойылып кету қаупі төнген түрлер болса, 2-шісі сирек кездесетін түрлер. Қазақстанның өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабына» (1981) еліміздің аумағында өсетін 307 түрі тіркелген. Онда жабық тұқымдылардың (гүлді өсімдіктердің) – 288 түрі, ашықтұқымдылардың – 2 түрі, қырықжапырақтардың – 3 түрі, саңырауқұлақтардың – 10 түрі және қыналардың – 1 түрі тіркелді. Олардың 20 түріне жойылып кету қаупі төнген, ал 287 түрі сирек кездесетін түрлерге жатады. Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітаптары» (1978, 1991, 1996, 2010), омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабы» (2006) және өсімдіктерге арналған «Қызыл кітабы» (1981) жарық көрді. Алматы облысының «Қызыл кітабы» 2006 жылы жарияланды. Бұл кітаптар – ел аумағында жоғалу қаупі жоғары табиғат байлықтарын сақтау мен қорғауға негіз болатын құжаттар. Қазақстанның омыртқасыз жануарларына арналған «Қызыл кітабын» даярлау өте қиынға соқты. Себебі, елімізде кездесетін омыртқасыз жануарлардың түрлерінің саны және олардың биологиялық әрі экологиялық ерекшеліктері толық зерттелмеген. Сондықтан да омыртқасыз жануарларға арналған Қазақстанның «Қызыл кітабының» алғашқы 1 және 2-басылымдарына тіркелген түрлер мұқият талдап саралауды қажет етті. Сонымен, 2006 жылы Қазақстанның омыртқасыз жануарларға арналған «Қызыл кітабының» нақтыланған 3-басылымы жарық көрді. Бұл басылымға омыртқасыз жануарлардың 96 түрі тіркелді. Олардың ішінде буылтық құрттардың – 2, ұлулардың (моллюскалар) – 6, шаянтектестердің – 1, өрмекшітектестердің – 2 және жәндіктердің – 85 түрі тіркелді. Қазақстанның омыртқалы жануарларға арналған «Қызыл кітабының» толықтырылған және өңделген 4-басылымы 2010 жылы жарық көрді. Онда омыртқалы жануарлардың 128 түрі тіркелген. Олардың бір түрі – дөңгелекауыздыларға, 17 түрі – сүйекті балықтарға, 3 түрі – қосмекенділерге, 10 түрі – жорғалаушыларға, 57 түрі – құстарға және 40 түрі – сүтқоректілерге жатады. Бұл «Қызыл кітапта» Халықаралық табиғат қорғау одағының (IUCN) «Қызыл кітабына» тіркелген 20 түр бар. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін Қазақстан бүкіл адамзат алдында аса зор жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кітапқа тіркелген түрлердің таби-ғатта сақталу деңгейіне сәйкес 5 санатқа бөлініп берілген: 1.Жойылып кету қаупі төнген түрлер. Мұндай түрлерді сақтап қалу үшін міндетті түрде арнайы шаралар (табиғи қорықтар, ұлттық табиғи саябақтар, табиғи резерваттар және т.б.) ұйымдастыру қажет. 2. Саны күрт азайып бара жатқан түрлер. Ондай түрлердің саны әзірше мол, бірақ қарқынды түрде азаюына жол берілмеуі қажет. 3. Сирек кездесетін түрлер. Ондай түрлердің санының азаюын қадағалап отыру қажет. 4. Толық зерттелмеген түрлер. Ондай түрлер туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мұқият түрде жүргізілуі қажет 5. Қалпына келтірілген түрлер. Табиғатты қорғаудың басты шарты – оның ресурстарын тиімді пайдалану және сақтау. Жабайы жануардың біраз бөлігінің жер бетінен жойылып кету қаупі бар екенін ескертіп, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу үшін қанша дабыл қағылып, айтылып жатса да, жойылып кету қауіпі бар жабайы аңдарды қаскерлік жолмен аулау әрекеті тоқталар емес. Мемлекет тарапынан қаскерлікке тоқтау салу үшін әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. 2004 жылы 9-шы шілдеде «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану» туралы заң қабылданды. Осы заң киік аңын 2020 жылға дейін аулауға қатаң тиым салған. Аң аулауға қатысты талаптар мен ережелер жаңадан бекітілді. Бірақ бұған қарамастан қаскөйлер броконьерлікті жалғастыруда. Сол себепті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі жануарлар дүниесін қорғау, сақтау, пайдалану, өсімін молайту және саласына келтірілген зиянды әрекеттің орнын толтыру мөлшерін бекіту туралы бұйрықтар мен заңдық күшке ие шешімдерді де шығарып, іске асырып жатыр. Маңғыстау өңірінің табиғатты қорғау инспекторы С.Байталасов: «Сөзіміз дәлелді болу үшін мысал келтіре кетейік. Жабайы аңдардың басым бөлігі қорық аумағы не ерекше қорғалатын аумақта болатындығын ескеріп, заңсыз аң аулау фактісі аталған аймақтардың бірінде болса деп алайық. 1 (бас арқар) х2405х1500 х1,5х3х3=48 701 250 теңге. 1 (бас қарақұйрық)х2405х400х1,5х3х3=12 987 000 теңге. 1 (бас қоян) х 2405х5 х1,5 х3 =54 112 теңге. 1 (бас үйрек) х2405 х5 х1,5 х 3 = 54 112 теңге. 1 (бас киік) х 2405 х500 х1,5 х3 х3= 16 233 750 теңге. Шығын мөлшерінің есептелуіне түсінік бере кетейік, 2405 (АЕК) айлық есептік көрсеткіш, 1,5 заңсыз ауланған аңға қосылатын коэффицент, 3 ерекше қорғалатын аймақта болған үшін қосылатын коэффицент, 3 жойылып кету қаупі бар не «Қызыл кітапқа» енген аң үшін қосылатын коэффицент. 1500, 400, 5, 500 сандары – әрбір дараққа АЕК ретінде салынатын шығын мөлшерінің сандық көрсеткіші. Мүмкін осыншама шығын мөлшерін халық арасында екінің-бірі біле бермеуі мүмкін. Жоғарыда көрсетілген қыруар соманы төлеу кез-келген адам қолынан келе бермейтіні белгілі, мүмкін қаскерлер осыдан сескеніп, қылмыстан аяғын тартар ма екен деген ойдамыз» деп, халықтың табиғатқа келтірілген зиян үшін қанша айыппұл салынатынын нақты сандар мөлшерімен таныстырып өткен. Естіген, оқыған жан тым болмаса, осындай көп мөлшердегі айыппұлдан сескенер.
Держатели документа:
БҚУ