Электронный каталог

28.088л6
М 12

    Маңғыстау облысында үстірт арқарының (Ovis Vignei Arkal) таралуы мен экологиялық жағдайы [Текст] / Ж. М. Карагойшин, С. А. Бекеева, Д. Т. Утеулиева [и др.] // БҚУ хабаршысы. - 2025. - №1. - Б. 521-533.
ББК 28.088л6

Рубрики: Заповедники. Заказники. Национальные парки

Кл.слова (ненормированные):
фауна -- табиғи қаумал -- популяция -- уриал -- муфлон -- құлжа -- саулық -- қозықа -- көкпек
Аннотация: Мақалада Маңғыстау облысында мекендейтін Үстірт арқарының таралуы мен саны және тіршілік ортасында жүргізілген экологиялық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Үстірт арқары Қазақстанда тек Маңғыстау облысының аумағында, соның ішінде тау ойпаттарында, тау жоталарының тік беткейлерінде, аласа таулар мен тау бастарында мекендейді. Үстірт арқары немесе Маңғыстау облысындағы Үстірт уриалы Үстірттің шыңдарында; Маңғышлақ түбегінің, сондай-ақ таулы ландшафт сақталған Каспий теңізінің бірқатар жағалау учаскелерінде кең таралған. Жыл сайын Маңғыстау облысы аумағында мекендейтін Үстірт арқарының есебі алынып, мониторинг жүргізілді. 2022 жылғы зерттеулер бойынша тау жоталарында 3019 дарақ Үстірт арқары есепке алынса, 2021 жылмен салыстырғанда бұл жұптұяқтылардың саны 25,17% - ға өскендігін көрсетеді. Үстірт пен Маңғышлақта, оның ішінде Үстірт қорығының аумағында 607, «Қызылсай» өлкелік паркі аумағында және іргелес жатқан жерлерде – 1836, қалған аумақта 576 Үстірт арқары мекендейді. Үстірт арқары Қазақстан, Түркіменстан және Өзбекстан аумағында саны жыл сайын азайып бара жатырған 3 санаттағы сирек кездесетін түр ретінде 3 елдің де Қызыл кітабына енгізілген. Үстірт арқары санының жыл сайынғы өсуі, мекендейтін жерлерінде тиісті қорғауды ұйымдастырумен байланысты: тіршілік ету ортасының көп бөлігі республикалық, жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрамына кіреді. Оларды қорғау мақсатында таралатын аумақтарын қорғауға алып кеңейту және экологиялық жағдайы бұзылған аймақтарды қайтадан қалпына келтіру шараларды жүргізу.
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Карагойшин, Ж.М.
Бекеева, С.А.
Утеулиева, Д.Т.
Акимжанов, Д.Ш.
Акоев, М.Т.

28.693.35
Д 40
Джангазиева, Б. Ж.
    Қазақстанның Қызыл Кітабына енген жыртқыш құстар [Текст] / Б. Ж. Джангазиева, Г. Е. Ерболатова, А. Н. Мырзағалиева // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 63-69.
ББК 28.693.35

Рубрики: Птицы. Орнитология

Кл.слова (ненормированные):
Қызыл Кітап -- жыртқыш құстар -- Сұңқартәрізділер отряды -- Батыс Қазақстан облысы -- Жыланжегіш қыран -- бақалар -- тышқандар -- ұсақ -- Сақалтай -- Ақ сұңқар -- Бақалтақ қыран -- Қарақұс -- Бүркіт -- Дала қыраны -- Лашын
Аннотация: Бұл мақалада Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген жыртқыш құстарға шолу жасалды. Жалпы Қазақстан және Батыс Қазақстан облысы бойынша кездесетін түр сандары көрсетілді. Соның ішінде Аққұйрықты субүркіт, Жыланжегіш қыран, Ителгі, Сақалтай, Ақ сұңқар, Бақалтақ қыран, Қарақұс, Бүркіт, Дала қыраны, Лашын құстарының таралу аймағы, биологиялық ерекшеліктері және де қорғау шаралары қарастырылды. Құстар планетадағы жануарлардың ең гүлденген топтарының бірі болып табылады. Әлемде құстардың 8700 түрі бар, олардың ішінде Қазақстан фаунасында 530 түрі кездеседі. Қазақстанның Қызыл кітабына енген 50-ден астам түрі белгілі, ал Батыс Қазақстан облысы бойынша 41 түрі бар
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Ерболатова, Г.Е.
Мырзағалиева, А.Н.

41
С 20
Сарсенова, А. Н.
    Орал қаласы маңындағы ҚР Қызыл кітабына енген эфемер және эфемероидтар [Текст] / А. Н. Сарсенова, Г. Б. Шамуратова // «Иванов оқулары – 2024» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары жинағы. - Орал, 2024. - 10-11 қазан. - Б. 160-163.
ББК 41

Рубрики: Общее растениеводство

Кл.слова (ненормированные):
Қызыл кітап -- Орал қаласы -- эфемер -- эфемероид -- растениеводство -- климат -- көктем адонисі -- Волж адонисі -- ашық құндызшөп -- Галлер айдаршөбі -- түйінді шүйіншөп -- дәрілік шытыра -- аласа құртқашаш -- Шренк қызғалдағы -- жатаған қызғалдақ -- Биберштейн қызғалдағы
Аннотация: Жер бетіндегі кез келген биологиялық түрдің жойылуы экожүйелердің тұрақтылығына және биосфераның тұтастығына теріс ықпал етеді. Бұл қазіргі таңда табиғатта қарқынды түрде белең алып келе жатқан қауіпті құбылыстардың бірі болып саналады. Экожүйедегі өсімдік популяцияларының санының кемуі мен жоғалуына көбінесе антропогендік факторлар себепші. 2014 жылғы Қазақстан Республикасының Қызыл кітабының соңғы басылымында саны күрт азайған 387 түр мемлекет тарапынан қорғауға алынған. Аталған түрлерді сақтап қалу мақсатында олардың популяциясына тұрақты мониторинг жүргізіліп, мүмкіндігінше қорғау және қалпына келтіру шаралары ұйымдастырылуда [4]. Дегенмен, сирек кездесетін өсімдіктердің тізімі тұрақты түрде жаңарып отырады, өйткені қазіргі таңда белгілі бір түрдің популяциялық санын және таралу аймағын нақты анықтау әдістері әлі де толық зерттелуді қажет етеді. Қазақстанның әрбір өңіріндегі сирек түрлерді популяциялық деңгейде бағалау және қорғау мәселесі өзекті болып отыр. Орал қаласы маңындағы эфемерлер мен эфемероидтардың биологиялық алуантүрлілігін анықтау, олардың таралу аймақтарын нақтылау осы өзекті мәселелердің қатарында
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Шамуратова, Г.Б.

83
С 12
Сабыр, М.
    Айтыс өнерінің жайдары жазы еді... [Текст] / М. Сабыр // Орал өңірі. - 2025. - 8 сәуір. - №29. - Б. 14.
ББК 83

Рубрики: Литературоведение

Кл.слова (ненормированные):
Шолпан қыдырниязова -- әдебиет -- әдебиеттану -- ақын -- айтыс өнері -- қоғам қайраткері
Аннотация: Шолпан апайдың осыдан бірнеше жыл бұрын «Қаратө-бем, қасиетті құшағың» кітабы жарық көрді. Сол кітапқа мен пікір жазып, ақын апамызбен сапарлас болып, Қаратөбеде өткен кітаптың тұсакесер жиынына бардық. Ақын қызына деген елдің ыстық ықыласын көрдік. Сол сапар-дан кейін ақын шығармашылығы туралы бір ойларымды қағазға түсірген едім. Кейін толықтырып жазармын деп, білгесаярымның бір бұрышына қоя салғанмын. Шолпан апай дүние салды деген хабарды естіп, көңіл құлазып отырғанда білгесаярымды тінтіп отырып, сол жазбамды тауып алдым. Көзі тірі кезінде жарияланбаса да, апамыздың аруағы риза болсын деп ұсынып отырмын.
Держатели документа:
ЗКУ

83.7
Ж 53
Жеменей, Е.
    Қырғыз еліндегі кітап тұсаукесері [Текст] / Е. Жеменей // Өркен. - 2025. - 27 тамыз. - №7. - Б. 9.
ББК 83.7

Рубрики: Риторика

Кл.слова (ненормированные):
Іскерлік шешендіктану -- Бішкек -- Қырғыз Республикасы -- Қырғызстан Ұлттық Жазушылар одағындағылым докторы -- профессор -- академик -- публицист-журналист -- ғалым -- Абат Сатыбайұлы Қыдыршаев -- Деловая риторика
Аннотация: «Іскерлік шешендіктану» кітабы тұсаукесерінің соңы Бішкек қаласындағы қырғыз халқының ардақты ақыны, драматург, аудармашы Алықұл Осмонов мұражай-үйінде жалғасты... Айыр қалпақты қырғыз бауырлар еліндегі шығармашылық іссапар жорығы Шолпан-Ата қаласында өз жалғасын тауып, осы қаладағы заманамыздың заңғар жазушысы, əлем əдебиетінің классигі Мұхтар Əуезовтің мұра жай -үйіне саяхат жасаумен тəмамдалды
Держатели документа:
ЗКУ

28.6
С 98
Сюлина, С. В.
    «Крылья Каркаралинска»: орнитологическое разнообразие и экологическая ценность птиц Каркаралинского национального парка [Текст] / С. В. Сюлина, Г. К. Турлыбекова // Сборник материалов международной научно-практической конференции «Ивановские чтения – 2025», посвященной 120-летию со дня рождения профессора В.В.Иванова. - Уральск, 2025. - 25-26 сентября. - С. 148-151.
ББК 28.6

Рубрики: Зоология

Кл.слова (ненормированные):
Қарқаралы ұлттық паркі -- орнитофауна -- биоалуантүрлілік -- Қызыл кітап -- миграция -- ұя салу -- ақбас тырна -- дала бүркіті -- оқу-далалық практика -- Орталық Қазақстан -- экологиялық топтар
Аннотация: Мақалада Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағындағы орнитофаунаның алуан түрлілігі мен экологиялық маңызы қарастырылған. Оқу-далалық практикасы барысында өңірдегі таулы-орманды, далалық және сулы-батпақты ландшафттардың құстардың мекендеуі мен ұя салуы үшін қолайлы жағдай жасайтыны негізделген. Мұнда кездесетін 230-дан астам құс түрінің, оның ішінде Қазақстанның Қызыл кітабына енген ақбас үйрек, ақбас тырна және дала бүркіті сияқты сирек түрлердің таралу ерекшеліктеріне талдау жасалған. Зерттеу Орталық Қазақстанның биоалуантүрлілігін сақтау мен экологиялық тепе-теңдікті қолдау тұрғысынан маңызды
Держатели документа:
ЗКУ
Доп.точки доступа:
Турлыбекова, Г.К.

83.7
А 11
Ақболатов, А.
    Іскерлікке баулыр тың тынысты еңбек [Текст] / А. Ақболатов, Т. Шайхиев // Орал өңірі. - 2026. - №12.- 5 ақпан. - Б. 12-13.
ББК 83.7

Рубрики: Шешендік өнер

Кл.слова (ненормированные):
шешендік дағды -- іскерлік шешендіктану -- абат сатыбайұлы қыдыршаев -- д.а. шакурова -- а.с. татаханова -- академиялық аутор -- афоризм -- іскерлік қарым - қатынас әдебі -- сөз сөйлеуге даярлық - демосфендік дағды -- аудиториямызды тани білеміз бе? -- іскер маманның сөйлеу мәдениеті -- іскер маманның сөйлеу логикасы -- телефонмен сөйлесе білеміз бе?
Аннотация: "Іскерлік шешендіктану" оқу құралы - жастарды іскерлік білік - дағдыға баулыр тың тынысты еңбек. Шешендік өнерді меңгерудің табыс кепілі екенін кредо тұтқан ауторлардың аталмыш кітабы - көзге түсу үшін емес, тыңдар құлақ үшін тиімді сөз сөйлеу туралы. Оқу құралында мейлінше қысқа да нұсқа сөйлемдермен, нақыл - ақыл сөздермен барынша жинақы қайыруға ұмтылуға назар аударылған.
Держатели документа:
БҚУ
Доп.точки доступа:
Шайхиев, Т.

83.3(5Қаз)
К 11
Қыдыршаев, А. С.
    Кемел шақтың тағылым таразысы [Текст] / А. С. Қыдыршаев // Өркен. - 2026. - 27 ақпан. - №2. - Б. 12.
ББК 83.3(5Қаз)

Рубрики: История и критика казахской литературы

Кл.слова (ненормированные):
Жұбан Молдағалиев -- Жайсаң Досболатұлы Ақбай -- Жұбантану -- «Жұбан» жинағы -- «Кемел шақ» кітабы -- Қазақ поэзиясы -- Өлкетану -- Тұлғатану -- Рухани мұра -- Қадыр Мырза Әлі
Держатели документа:
ЗКУ

20.1
У 34
Ұзақбаев, М. Т.
    Батыс Қазақстан облысы аумағында таралған Jurinea kirghisorum Janisch. түзетін өсімдік қауымдастықтарының ерекшеліктері [Текст] / М. Т. Ұзақбаев // БҚУ хабаршысы. - 2026. - №1. - Б. 348-356.
ББК 20.1

Рубрики: Экология

Кл.слова (ненормированные):
Jurinea kirghisorum Janisch -- Asteraceae -- қауымдастықтар -- көпжылдық өсімдік -- борлы эндемиктері -- флористикалық талдау -- географиялық талдау -- экологиялық талдау -- ксерофиттер -- Қазақстан флорасы
Аннотация: Бұл мақалада эндемик түр – Jurinea kirghisorum Janisch. (Батыс Қазақстан облысының «Жасыл кітабына» енгізілген) түзетін үш өсімдік қауымдастығы қарастырылады. Қауымдастықтарға флористикалық, биоморфологиялық, экологиялық және географиялық талдаулар жүргізіліп, өсімдіктердің шаруашылық топтары анықталған. Зерттеу нәтижесінде қауымдастықтар құрамында астық тұқымдастар, күрделігүлділер және алабұталар тұқымдастарының басым екендігі анықталды. Тіршілік формалары бойынша көпжылдық поликарпты өсімдіктер, ал экологиялық топтар ішінде ксерофиттер басым. Зерттелген қауымдастықтардың доминантты түрі Asteraceae тұқымдасына, Jurinea туысына жататын Jurinea kirghisorum болып табылады. Аталған түрдің кальцефильді ксерофит екендігі және бор жыныстары жер бетіне шығып жатқан ашық сазды-карбонатты беткейлерде өсетіні анықталды. Түрдің табиғи ортаның өзгерістеріне жоғары сезімталдығы, сондай-ақ антропогендік жүктеменің, әсіресе мал жаюдың әсерінен популяциялар санының азаю қаупі бар екендігі көрсетілді. Осыған байланысты доминантты түр популяцияларын тұрақты мониторингтеу, оның табиғи мекен ету ортасын сақтау қажеттілігі негізделіп, түр мен оған тән қауымдастықтарды қорғаудың маңыздылығы атап өтілді.
Держатели документа:
ЗКУ